ادەبيەت • 09 تامىز، 2022

ايبەرگەنوۆ كۇندەلىگى

105 رەت كورسەتىلدى

كۇندەلىك جازۋ ءىسى بارلىق اقىنعا ءتان قۇبىلىس ەمەس. جان ءسوزىن تەك پوەزياعا نە پروزاعا عانا اقتاراتىن قالامگەرلەر جەتەرلىك. پۋشكين كۇندەلىگى، مۇقاعالي كۇندەلىگى دەگەن ۇعىمدار بار. ال نەبارى بەس-التى بەتتى قۇرايتىن تولەگەن ايبەرگەنوۆ كۇندەلىگىنەن دەربەس ويلار مەن اقىننىڭ ىشكى دۇنيەسىنىڭ ارپالىسىن كورۋگە بولادى. كەمەڭگەر ءابىش تىلىمەن سويلەسەك، اقىن «قىسقا عۇمىرىندا تەك سول كورۋگە، ءومىردى ءتۇيسىنۋ مەن تۇسىنۋگە عانا ارناعان ءتارىزدى. ول وسىنشا از عۇمىرىنىڭ ىشىندە ءومىردىڭ پەندەنى قاشان اجال اۋزىنا اپارعانشا ايتپايتىن، تانىتپايتىن سىرى مەن سيپاتتارىن قالاي ءتۇسىنىپ، قالاي ءتۇيسىنىپ ۇلگەرگەن! ونىڭ ءومىردى ءبىلۋى، ادامدى ءبىلۋى، تابيعاتتى ءبىلۋى نەتكەن تەرەڭ!»

ءيا، قايبىر قالامگەر بولسىن، ەڭ الدىمەن، «ادام جانىنىڭ ينجەنەرى». ەڭ ءبىرىنشى، ءوز جانىنىڭ زەرتتەپ زەردەلەۋشىسى.

اقىن بوپ ءومىر كەشىرۋ وڭاي دەيمىسىڭ، قاراعىم،

اۋزىندا بولۋ بۇل ءوزى سىزداعان بارلىق جارانىڭ.

كوكىرەگىڭە قۇيىپ اپ الەمنىڭ اسقاق بار ءانىن،

قوسۋدىڭ ارپالىسى بۇل –

توعىسپاس جولدار تورابىن.

ايبەرگەنوۆ شۋماعىنىڭ سىرى، ارپالىسقا تولى ءومىرىنىڭ كولەڭكەسى كۇندەلگىنەن قىلاڭ بە­رەدى. ءتىپتى باسقا قىرىنان كورىنەدى. كۇندەلىگىنىڭ ال­عاشقى پارا­عىندا ءبۇي دەيدى: «وزگەگە قالاي كورى­نەتىنىن بىلمەيمىن، مەن ءۇشىن ويلانۋ مەن قيال­عا بەرىلۋ بۇكىل ءومىرىمنىڭ باس قىزىعىنداي سانا­لادى. وسى از ءومىرىم ىشىندە ويلانىپ وتكىزگەن ۋاقىت­تارىمدى ءوز مىندەتىن اتقارىپ وتكەن، سانالى وت­كەن، داڭقتى وتكەن ۋاقىت دەپ ەسەپتەيمىن». تولە­گەن پوەزياسىنىڭ ايشىقتى تۇسى، انىق تۇسى – ويشىل­دىققا مالىنعان ورەن جىرلار. ماسە­لەن، ور­مانعا ساپار كەزىندە جازىلعان ولەڭىن الىپ كورەلىك.

ورمان ءىشى كوز تۇنادى جارىسا وسكەن اعاشتان،

ءبىرى الاسا، ءبىرى بيىك ءبارى كوككە تالاسقان.

...مەن ويلايمىن ورماندا كەي قيسىق

وسسە بايتەرەك،

قيسىقتى دا ءتۇزۋ دەپ ءبىز قابىلدار ما ەك،

قايتەر ەك.

ەگەر دە سەن تۋرالىقتى جەڭسىن دەسەڭ الەمدە،

وزگەلەردىڭ قيسىقتىعىن ءتۇزۋ تۇرىپ دالەلدە!

مىنە، بۇل اقىننىڭ پالساپالىق تولعامى، ءار قۇ­بى­لىسقا تەك وزىنشە باعا بەرۋى. جالعىزدىعى اتىنان جال­پاق عالامعا سىر شاشىپ، ءبىردىڭ ميلليونعا ءۇن قاتۋى.

كۇندەلىكتە قىسقا عانا تۇيىندەر، سانا تۇكپىرىنەن جالت ەتكەن اق الماس ويلار مەن شيىرشىق اتقان بايلامدار بار. ولار ءار جەردە شاشىلىپ جاتقان كۇمىس تەڭگەلەر ىسپەتتى. «كەشىرىمدىلىك – ءومىر كورگەندىكتىڭ بەلگىسى. ءومىر كورمەگەن ادام ەشقاشان كەشىرىمدى بولا المايدى». «كوپ ادام ۇلىلىقتى، دارىندى داتتاۋعا قۇمار. ويتكەنى ولار وزدەرىن دە «دالاعا تاستاعىسى» كەلمەيدى». «كەي ادامدار سەنىمەن العاش تانىساردا «قۇدايداي» قۇرمەت تۇتىپ كەلەدى دە، سەن ونىمەن بۇكپەسىز اشىق ەكى-ءۇش ساعات سويلەسكەننەن كەيىن بايىپتىلىقتان وزگەرمەگەنىڭە قاراماي، سەنى «الىنعان قامال» سياقتاندىرادى دا ارتىق سىرلاسۋعا زاۋقى بولمايدى. ومىردە مۇنداي ادامدار بار. ونى بىلىمسىزدىگى ءۇشىن تەك اياۋ عانا كەرەك».

بىردە شاعىرماق ويلاردىڭ ىشىندە جانعا سون­شالىق ەتەنە جاقىن، ءوز باسىڭنان كەشىرگەندەي ءىز قالدىراتىن سوزدەر بار. ەشقاشان مۇقالماس، مايىرىلماس اق ادال سەنىم، ادامعا قۇلاي بەرىلۋ بار. «ادامعا شەكسىز بەرىلۋ، قالتقىسىز ماحاببات كۇلكى بولارلىق جەڭىلدىككە اپارىپ، ادامدى، ونىڭ ۇلى تۇلعاسىن مازاق تا ەتەدى»، دەيدى اقىن. شىنىندا، كەيدە اق جۇرەگىڭدى قولعا ۇستاپ الا بارساڭ «قۇشاقتاپ تۇرىپ قابىرعاڭدى سانايتىن»، اڭقىلداق بولمىسىڭدى كەلەكەگە اينالدىرار كۇيكى پەندەلەر كەزىگەدى. جالقىنىڭ جالپى الدىندا وعاش كورىنۋى، اۋمەسەر، اۋىش اتانۋى دا لەزدە. وزىنە ۇقساماعاندى كەشىرە الماس وركوكىرەك مىنەزدەر، كوك ەشكىنى مۇيىزدەيتىن كوپ ەشكى قاي ۋاقىتتىڭ دا كوگىلجىم سۋرەتىندە بار.

كۇندەلىكتە شەتەلدىك ەكى قالامگەردىڭ ەسىمى كەزىگەدى. ءبىرى – دانىشپان بايرون، ءبىرى – جازۋشى ماكسيم گوركي. «چايلد گارولدتىڭ ساپار شەگۋى» داستانىنداعى ءداۋىردىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن ءسوز ەتكەن اقىن، داستاندى تۇپنۇسقادا ەركىن وقىپ سۋسىنداي الماعانىنا قاپالانادى. ماكسيم گور­كي­دىڭ ادام تاعدىرىن وقىرمان الدىنا جايىپ تاستاپ، ءزارلى شىندىقتى ادال كوڭىلمەن اقتارا ايتا الاتىنىنا ءتانتى بولادى.

ايبەرگەنوۆ كۇندەلىگى – ءتۇيسىنۋ تەرەڭىنە، سەزىنۋ سەلەۋىنە، ءومىر بۇلاعىنا تولى. اقىن تۇيمەدەي بەلگىدەن ءزاۋلىم پىكىر تۇيەدى، تامشىداي زاتتان تەرەڭ وي تابادى. ءسىرا، تالانتتىڭ ءبىر قىرى كەز كەلگەن دۇنيەنى وزىنشە سارالاي ءبىلۋ بولسا كەرەك.

سوڭعى جاڭالىقتار

QazaqGaz ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ قۇرامى وزگەردى

قازاقستان • 02 جەلتوقسان، 2022

ماۋلەن اشىمباەۆ قىتاي حالقىنا كوڭىل ايتتى

پارلامەنت • 02 جەلتوقسان، 2022

شەكارانى بۇكىل ەل قورعايدى

قوعام • 02 جەلتوقسان، 2022

ۇقساس جاڭالىقتار