سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
بۇگىندە ەلىمىزدە قان قۇيۋ سالاسىندا 470-تەن استام مەديتسينالىق ۇيىم ەڭبەك ەتەدى. ءار جىل سايىن رەسپۋبليكادا 80 مىڭعا تارتا ناۋقاسقا قان قۇيىلادى. ولارعا شامامەن 400 مىڭ قان قۇيۋ جۇرگىزىلەدى. ەلىمىزدىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارى 100% قانمەن جانە ونىڭ كومپونەنتتەرىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
وسى جونىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق جانە جەدەل مەديتسينالىق كومەك باسقارماسىنىڭ باسشىسى باتىرحان سارىمساقوۆ باياندادى.
– قان كومپونەنتتەرى كوبىنەسە اكۋشەرلىك تاجىريبەدە, ونكوگەماتولوگيادا, حيرۋرگيادا, تراۆماتولوگيادا قولدانىلادى. قان الۋ جانە قۇيۋ پروتسەسى وتە اۋىر جۇمىس. وعان قان ورتالىقتارىندا 300-گە جۋىق دارىگەر مەن شامامەن 700 مەدبيكە, ستاتسيونارلاردا 500 دارىگەر تارتىلادى. ءتيىمدى قان قىزمەتى مەملەكەتتىڭ قولداۋىنسىز مۇمكىن ەمەس. مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن 2008 جىلدان باستاپ ەلىمىزدە 10 جاڭا زاماناۋي قان ورتالىعى سالىندى. ولار زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالعان, ۆيرۋستىق يناكتيۆاتسيا جانە كارانتيندەۋ تەحنولوگيالارى ەنگىزىلدى», دەدى ب.سارىمساقوۆ.
2005 جىلدان باستاپ 14-ماۋسىمدا الەمنىڭ بارلىق ەلدەرىندە دۇنيەجۇزىلىك دونور كۇنى اتاپ وتىلەدى. اتاۋلى كۇننىڭ باستى ماقساتى – مەديتسينالىق ۇيىمداردى دونورلىق قانمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە قوعام نازارىن اۋدارۋ, سونداي-اق قان دونورلارىن قۇتتىقتاۋ.
بۇگىنگى تاڭدا ناۋقاستارعا جاناشىرلىق كورسەتۋ ءۇشىن كۇن سايىن مىڭداعان ەرىكتى قان ورتالىقتارىنا بارىپ, قان تاپسىرۋدا. ۇلتىمىزدىڭ قانىنا سىڭگەن مەيىرىم مەن قامقورلىق سوڭعى ۋاقىتتا ايقىن كورىنىس تابۋدا. الايدا كەز كەلگەن ادام دونور بولا المايدى. بۇل جايلى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى «ترانسفۋزيولوگيا عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعى» شجق رمك باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى دۋلات يماشپاەۆ مالىمەت بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, كامەلەتتىك جاسقا تولعان كەز كەلگەن قازاقستان ازاماتى بىرەۋدىڭ ءومىرىن ءبىر تامشى قانمەن قۇتقارۋعا كومەكتەسە الادى. دونوردىڭ اۋىر سوزىلمالى اۋرۋلارى بولماۋى كەرەك, سالماعى كەمىندە 50 كگ بولۋعا ءتيىس.
– دونوردىڭ دەنساۋلىعىن قان تاپسىرۋ الدىندا قان ورتالىعىنىڭ دارىگەرى قوسىمشا تەكسەرەدى, سونداي-اق دونوردىڭ قانىنا زەرتحانالىق تەستىلەۋ جۇرگىزىلەدى. رەسپۋبليكا بويىنشا قان ورتالىقتارىندا دايىنداۋ جانە وڭدەۋ تاسىلدەرىنە بايلانىستى قان كومپونەنتتەرىنىڭ 90 ءتۇرى دايىندالادى. دونورلىق قاندى وڭدەۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ جوعارى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى. دونورلار ۇنەمى كەلىپ تۇرۋى ءۇشىن, حالىقتى قان دونورلىعى تۋرالى بارلىق قولجەتىمدى جانە ىقتيمال تاسىلدەرمەن حاباردار ەتەمىز. بۇل ءۇشىن اقپارات بەرۋدىڭ ءارتۇرلى جولدارى قولدانىلادى. مىسالى, ەلوردانىڭ ورتالىق كوشەلەرىندە موتوتسيكل جارىسى وتەدى, وندا دونورلىق سيمۆوليكاسى بەينەلەنگەن جالاۋشا, دونورلىققا قاتىستى اۋديواقپارات ۇسىنىلادى. نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن ەلوردادا بيلبوردتار مەن ايالداما پاۆيلوندارىندا قان دونورلىعىنىڭ كورنەكى جارناماسى ورناتىلدى», دەدى سپيكەر.
قان جانە ونىڭ ونىمدەرى – جۇكتىلىك جانە بوسانۋ كەزىندە قان كەتكەن ايەلدەرگە, جاراقاتتارى بار پاتسيەنتتەرگە جانە وپەراتسيادان كەيىن, ونكولوگيالىق اۋرۋلارى بار ادامدارعا ءتيىمدى كومەك كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ماڭىزدى رەسۋرس.
د.يماشپاەۆ تۇيتكىلدى ماسەلەلەر جايلى وي قورىتا كەلە: «قاۋىپسىز قاننىڭ ونى قۇيۋعا مۇقتاج ءاربىر ادامعا قولجەتىمدى بولۋى ماڭىزدى. حالىقتىڭ كەڭىنەن جانە بەلسەندى قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتەتىن قان دونورلىعىنىڭ ءتيىمدى باعدارلاماسىنىڭ بولۋى بەيبىت ۋاقىتتا دا, توتەنشە جاعدايلار مەن اپاتتار كەزىندە دە قاجەتتى قان قۇيۋدى ۋاقتىلى ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قان دونورلىعىنىڭ ءتيىمدى باعدارلاماسىن دامىتۋعا كوپ جاعدايدا جالپىعا ورتاق ىنتىماقتاستىقتىڭ قولايلى الەۋمەتتىك جانە مادەني احۋالى ىقپال ەتەدى. بۇل رەتتە قان دونورلىعى اكتىسى قوعامداعى بايلانىستاردى دامىتۋعا جانە الەۋمەتتىك كەلىسىمدى نىعايتۋعا كومەكتەسەتىنى بەلگىلى. قان دونورلىعى – ىنتىماقتاستىق اكتىسى. بيىلعى اتاۋلى كۇن «دونور بولىڭىز جانە ءومىردى قۇتقارىڭىز» ۇرانىمەن ءوتتى. بۇل ادامداردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋ جانە قوعامداعى ىنتىماقتى نىعايتۋ ءۇشىن ەرىكتى قان تاپسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋدارۋعا باعىتتالعان. مەكسيكا 2022 جىلعى دۇنيەجۇزىلىك قان دونورى كۇنىن قابىلداۋشى تاراپ بولادى. جاھاندىق ءىس-شارا مەحيكودا وتەدى», دەدى.
دونور بولۋ – ۇلكەن جۇرەكتى, مەيىربان كوڭىلدى قاجەت ەتەتىن جوعارعى قاسيەت. وزگەنىڭ ءومىرى ءۇشىن كۇرەسۋ ءىسى بارلىق ىزگىلىكتىڭ باسىندا تۇرعان ابزال قاسيەت. سودان دا دونورلار تۋرالى تەك 14 ماۋسىمدا عانا ايتىلىپ قويمايدى. ولاردى ناسيحاتتاۋ مەن كوپتەگەن دونورلار تارتۋ جۇمىسى قارقىندى تۇردە جۇزەگە اسىپ كەلەدى. ماسەلەن, بىلتىرعى جەلتوقساندا BloodDonation پلاتفورماسى ىسكە قوسىلعان بولاتىن. ماقسات – بارىنشا كوپ ادامدى قامتىپ, ولاردى ەرىكتى دونور بولۋعا ىنتالاندىرۋعا كومەكتەسۋ. سونداي-اق پلاتفورمادا دونورلار ءۇشىن جاقىن ماڭداعى قان تاپسىرۋ ورتالىقتارى جايلى اقپارات ۇسىنىلعان. بۇگىنگى تاڭدا الەمدە جاقىن جەردەگى دونورلىق پۋنكتتەردەن حابارلاما الىپ وتىرۋعا 100 ملن-نان استام Facebook قولدانۋشىلارى كەلىسكەن. بۇل مالىمەتتەرگە قاراپ بولاشاقتا ناۋقاستاردىڭ ومىرىنە اراشا ءتۇسۋشى كەڭ جۇرەكتى جانداردىڭ بۇدان دا ارتا تۇسەتىنىنە ءشۇباسىز سەنۋگە بولادى.
