«ينفاركت» ءسوزى قازاق تىلىنە «سىعىلىسۋ, تىعىزدالۋ» ماعىناسىندا اۋدارىلادى. ياعني جۇرەككە كۇش بەرىپ تۇرعان قان تامىرلاردىڭ ىشىنە قان ۇيىپ, تامىرلاردىڭ بىتەلۋى ينفاركت اۋرۋىنا اكەلىپ سوعادى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ينفاركت كوبىنە حالقىنىڭ ەڭبەكاقىسى تومەن ەلدەردە كوبىرەك ۇشىراسادى.
اقسۋ قالالىق ەمحاناسىنىڭ جالپى تاجىربيەلى دارىگەرى قۋات داۋرەن ۇلى ينفاركپەن اۋىراتىن ادامداردىڭ كوبەيىپ كەتۋىنىڭ سەبەبىن سارالاي كەلە: «ينفاركقا اپارار ءبىرىنشى سەبەپ, ادامنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ تومەندىگى, ەكىنشىدەن, ناۋقاستىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا نەمقۇرايدى قاراۋى. ءۇشىنشى فاكتور, تۇقىمقۋالاۋشىلىق. تارقاتىپ ايتاتىن بولسام, الەۋمەتتىك جاعداي قازىرگى وتباسىلاردا قيىن. اسىرەسە جاس وتباسىلاردىڭ پاتەر ماسەلەسىنە باس قاتىرۋى دەنساۋلىقتارىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى, ەكىنشىدەن, بۇرىن اتا-بابامىز قىمىز, قىمىران, ايران, شۇبات سەكىلدى تابيعي, تازا ازىق-ت ۇلىكتەر تۇتىنسا, ال قازىرگى جاستار جەڭىل-جەلپى تاعامدارعا اۋەس. ىشكىلىككە سالىنۋ دا ينفاركقا اپارىپ سوقتىرار بىردەن-ءبىر جاعداي بولىپ سانالادى. نەگە؟ ويتكەنى سپيرتتىك زاتتار ىشكى اعزانى السىرەتەدى, اناليزدەردى بۇزادى. حولەستەرين ەكىگە بولىنەدى, ءبىرى تومەن تىعىزدىقتى, ءبىرى جوعارى تىعىزدىقتى. تومەن تىعىزدىقتى حولەستەرين اعزادا كوبەيىپ كەتسە – ينفاركقا الىپ كەلەتىن بىردەن-ءبىر سەبەپكە ۇلاسادى. بۇل دۇرىس تاماقتانباۋ سالدارىنان بويدا كوبەيەدى. ال گەن ماسەلەسىنە كەلسەك, ماسەلەن, ءبىز ناۋقاستاردان «اۋلەتىڭىزدە ءبىر ادام ينفاركپەن اۋىرعان با؟» دەپ سۇرايمىز. ياعني ينفاركت تۇرعىسىندا گەن ماسەلەسى دە باستى نازاردا» دەپ ەگجەي-تەگجەي بايانداپ ءوتتى.
ينفاركپەن اۋىرعان ناۋقاستاردىڭ دەنى سەمىزدىك دەرتىمەن اۋىرعانىن بايقايمىز. سەمىزدىك دەرتىنىڭ بىردەن-ءبىر ەمى سپورتپەن اينالىسۋ ەكەنى تالاسسىز اقيقات. حولەستەرين مولشەرىنىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ دا ينفاركتىڭ الدىن الۋدىڭ ماڭىزدى جولى. حولەستەريندى كوتەرىپ, اۋرۋعا شالدىعۋعا دۋشار ەتەتىن جايتتاردىڭ باسىندا تەمەكى تارتۋ, اشۋشاڭدىق, فيزيكالىق جۇكتەمەنىڭ بولماۋى, ارتىق سالماق تۇر.
«قازىر ەلىمىزدە ينفاركپەن اۋىراتىن ادامدار كوپ پە؟» دەگەن سۇراعىمىزعا قۋات داۋرەن ۇلى: «ەلىمىزدە عانا ەمەس, بۇكىل دۇنيە جۇزىندە ينفاركت پەن ينسۋلت ءولىم-ءجىتىمنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى بولىپ وتىر. جەر بەتىندە ءبىر كۇندە ينفاركتان ميلليونداعان ادام كوز جۇمىپ جاتادى. قازاقستاندا دا ناۋقاستار سانى كوبەيمەسە, ازايماي تۇر. ماسەلەن, نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت سىندى ءاربىر وبلىس ورتالىعىندا جەكە كارديولوگيالىق ورتالىقتار بار. ەگەر جۇرەك اۋرۋى ماسەلەسى ەلىمىزدە ماڭىزدى بولماسا, بۇلار اشىلماس ەدى. ينفاركپەن اۋىراتىن ادامداردىڭ ءبىر توبى – شىعارماشىلىق ادامدار. مىسالى, ۇلتىمىزدىڭ كورنەكتى اقىندارى جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ, جۇماتاي جاقىپباەۆ ينفاركت دەرتىنەن ومىردەن وتكەنى جايلى دەرەكتەر بار. ياعني تەرەڭ ويعا بەرىلۋ, مۇڭدى, قايعىلى كوڭىل كۇيگە بوي الدىرۋ, سترەسكە ءتۇسۋ ينفاركقا اكەلىپ سوعادى. ادامدى ۇستاپ تۇراتىن ءۇش نارسە بار. ءبىرىنشى, كوڭىل كۇيدىڭ جوعارى بولۋى, ەكىنشى, ۇيقىنىڭ تىنىشتىعى, ءۇشىنشى, دۇرىس تاماقتانۋ. وسى ءۇش تىرەكتى دۇرىس قاداعالاساق, ينفاركتىڭ الدىن الۋعا بولادى», دەدى دارىگەر.
مامانداردىڭ كەڭەسى بويىنشا, ادامنىڭ جۇرەگى سىزداسا, بىردەن دارىگەرگە كورىنۋگە ءتيىس. ينفاركتان قورعانۋدىڭ تاعى ءبىر جولى – تازا اۋادا سەرۋەندەۋ. اۆتوماتتاندىرىلعان قوندىرعىلار ارقىلى جۇمىس ىستەيتىن بۇگىنگى جاھاندانۋ داۋىرىندە تابيعات اياسىندا ساياحاتتاۋعا كوڭىل بولەتىندەر از. تۇمسا اۋامەن دەمالۋ تىنىس جولدارىن تازالاپ, قان تامىرلارىنىڭ جاقسى جۇمىس ىستەۋىنە وراسان زور پايدا كەلتىرەتىنى ءسوزسىز. ۇزاق جاساعان ادامداردىڭ ءومىر تاريحىنا ۇڭىلسەك, تابيعات القابىندا ءومىر ءسۇرىپ, دەنە قيمىلىنا كوبىرەك كوڭىل بولگەنىن اڭعارامىز.
قورىتا ايتقاندا, ينفاركت اۋرۋىنىڭ جيىلەپ كەتۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى – سترەسس پەن قيمىلدىڭ ازدىعى. سترەسكە اپارار جولداردىڭ دەنى ينتەرنەت, الەۋمەتتىك جەلىلەردەن قۇيىلعان تولاسسىز اقپاراتتى سۇزگىسىز قابىلداۋدان تۋىنداسا كەرەك. قوعامداعى ءار ادام ءبىر ءسات ۆيرتۋالدى الەمنەن شىعىپ, ءوزىنىڭ جەكە بولمىسىنا ءۇڭىلۋدى باستاسا, سترەستىڭ ەمىن تابارى انىق.
