بالالار مەرەكەسىندەگى شاتتىق كۇي

جازعى لاگەرلەر ساقاداي ساي

ءىس-شاراعا قالا اكىمى عابيت سىز­دىق­بەكوۆ قاتىسىپ, وقۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق جۇمىسىمەن تانىستى. مولبەرتتەگى سۋرەت كور­مەسىن ارالاپ, جاس مۋزىكانتتار وركەسترىنىڭ كونتسەرتىن تاماشالادى. مەرەكەگە بالدىرعاندارىن الىپ كەلگەن اتا-انالارمەن سۋرەتكە ءتۇسىپ, بارشا قاۋىمدى بالالار كۇنىمەن قۇتتىقتادى. شاھار باسشىسى بالالارعا جازعى دەمالىستى قىزىقتى وتكىزىپ, وقۋدا دا سپورتتا دا وزات بولۋعا شاقىردى.

«بۇگىنگى جاس وسكىن – ەلدىڭ بو­لاشاعى. مەملەكەتتىڭ كەلەشەگى جارقىن بولۋ ءۇشىن سىزدەر ساباقتى جاقسى وقىپ, ۇلگىلى دە ءتارتىپتى بولىڭىزدار. قازىر بىلىممەن جارىساتىن ۋاقىت. سول سەبەپتى ءىلىم-بىلىمگە دەن قويىپ, سپورتتى دا ۇمىتپاي, مىقتى ازامات بولىپ قالىپتاسىڭىزدار!», دەدى ول.

قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى قۋانىش ىسقاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋقىمدى ءىس-شارانى ۇيىم­داستىرۋعا جەكەمەنشىك, مەم­لەكەتتىك قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىم­دارى اتسالىسىپ, جۇمىل­­دىرىل­دى. شاھاردىڭ باس ۇستا­زى مەرە­كەدە بالالار ءۇيىنىڭ جۇز­دەن استام تار­بيەلەنۋشىسى قالا اكى­مىنىڭ اتىنان ارنايى سىي­لىق­پەن ماراپاتتالعانىن جەت­كىزدى. سالا باسشىسىنىڭ مالىم­دەۋىن­شە, بالالار قۇقىعى ەلىمىز­دە جاقسى قورعالعان. بالا قاۋىپ­سىزدىگى كونستيتۋتسيامەن كەپىل­دەن­دى­رىل­گەن. وقۋشىلاردىڭ كۇندىز قا­لا­دا ەمىن-ەركىن قىدىرىپ ءجۇرۋى, ءبى­لىم ورداسىندا وزدەرىن قاۋىپ­سىز سەزىنۋى, مەديتسينالىق كومەكتى تەگىن الۋى, باس­قا دا الەۋمەتتىك جاعىنان قامسىز­داندىرىلۋ قۇقىقتارى قورعالعان. ق.ىسقاقوۆتىڭ سوزىنە زەر سالساق, جازعى دەمالىستا وقۋشىلاردى 350 جەكەمەنشىك پەن 12 مەملەكەتتىك قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى ۇيىرمەلەرمەن قامتاماسىز ەتەدى. بۇدان بولەك, ءاربىر مەكتەپ اۋلاسىندا جارتى كۇندىك مەكتەپىشىلىك لاگەر جۇمىس ىستەيدى. كونكۋرس ارقىلى ءتورت جەكەمەنشىك لاگەر جەڭىمپاز دەپ تانىلىپ, جازعى كانيكۋلدا بالالار سوندا دەمالادى. ءدال سونداي ءۇش مەملەكەتتىك لاگەر بالالاردى وسى جازدا قابىل­دايدى. ولار: اقسۋ, ماشات-اراسان مەن دەندروساياباقتاعى بۇرىنعى پرەزيدەنت رەزيدەنتسياسى بولعان لاگەرلەر. سونداي-اق كوپ بالا جاز­عى دەمالىستارىن قالاداعى وقۋ­شىلار سارايىندا وتكىزەدى. شاھار­دا ءتورت وقۋشىلار سارايى قىز­مەت كورسەتەدى. وندا 12 ۇيىر­مە جۇمىس ىستەسە, بالالاردى شى­عارماشىلىق ونەرگە باۋليتىن ما­ماندار سانى تولىعىمەن جەتەدى. ق.ىسقاقوۆ بالا قۇقىن قورعاۋ كەڭ ۇعىمدى تۇسىنىك ەكەنىن ايتا كەلە, مەكتەپكە ءالى بارما­عان بالدىرعانداردىڭ 96 پايىزى بالاباقشامەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن مالىمدەدى. بيىل مەملەكەت تاراپىنان بولىنەتىن ۆاۋچەر قاراجاتى 3.5 مىڭ بالاعا جوس­پارلانسا, سونىڭ بۇگىنگى تاڭدا 1.5 مىڭى يگەرىلدى. باس ۇستاز اتاپ وتكەندەي, بيىل قالانىڭ ءبىلىم سالاسى وتكەن وقۋ جىلىن تابىس­تى اياقتادى. ناقتى ستاتيستيكاعا ۇڭىلەتىن بولساق, وسى جىلى مەكتەپ تۇلەكتەرىنەن 785 وقۋشى «التىن بەلگىگە», 1 124 شاكىرت «ۇزدىك ات­تەستاتقا» ءتامامدادى. ءتۇرلى دەڭ­­گەيدەگى پاندىك وليمپيادا مەن حالىقارالىق جارىستاردا شىم­كەنتتىڭ وقۋشىلارى 1 التىن, 10 كۇ­مىس, 6 قولا مەدال جەڭىپ الدى. سالا باسشىسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ءار­تۇرلى رەيتىنگتىك ەسەپتەۋلەر بو­يىنشا ءبىلىم ساپاسى بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 4 پايىزعا وسكەن. جەڭىپ الىنعان مەدالدار مەن ماراپاتتار سانى جاعىنان دا ءوسىم بار. بۇل قالانىڭ جالپى ءبىلىم سالاسى ساپا تۇرعىسىنان ءبىر ساتىعا جو­عارىلاعانىن كورسەتەدى.

بۇگىندە بۋللينگكە قارسى كۇرەس بالالار قۇقىن قورعاۋداعى ەڭ وزەك­تى ماسەلەنىڭ ءبىرى. وسى جاعىنان كەلگەندە شىمكەنتتە ءبىراز جەتىستىكتىڭ بارىن ايتقان ءجون. ماسەلەن, قالا مەكتەپتەرىندە سەنىم تەلەفونى ورناتىلعان. ارنايى QR كودتار جۇ­مىس ىستەيدى. وقۋشىلار وسى كود­تاردى سكانەرلەۋ ارقىلى جاسىرىن تۇردە ءوزىنىڭ شاعىمىن جو­عا­رى جاققا جەتكىزە الادى. بۇدان بولەك, ءبىلىم باسقارماسى جانىنان پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىعى اشىلدى. وسى ورتالىقتىڭ ساراپ­شى­لارى مەكتەپتەگى پسيحولوگ ما­مان­دار­مەن تىعىز بايلانىستى. سو­نىڭ نا­تيجەسىندە مەكتەپتەردە وقۋ­شى­لاردىڭ ءبىر-بىرىنە قىسىم جا­ساۋى, سۋيتسيدتىك جاعداي باسقا دا قۇقىق بۇزۋشىلىق دەرەك­تەر ءبىر­شاما تومەندەگەن. سالا باس­شى­سى وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم مەن تار­بيە­گە قاتىستى كورسەتكىشتەرىن جاق­سار­تۋ بويىنشا باسقارما الداعى ۋاقىتتا دا قارقىندى جۇمىس ىستەي بەرەتىنىن مالىمدەدى.

اۋەنى كوكتە قالىقتاعان دجاز وركەسترى

حالىقارالىق بالا­لاردى قورعاۋ كۇنىنە وراي وتكەن مەرە­كەلىك ءىس-شارادا نۇرعيسا تىلەن­ديەۆ اتىنداعى №3 ەستەتيكالىق بالالار ساز مەكتەبىنىڭ «چيلدرەن دجاز» دەپ اتالاتىن دجاز وركەسترى ونەر كورسەتتى. وسى وركەستردىڭ ديريجەرى ۇسەن جەزمۇرزين بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا جاس مۋزىكانتتاردان قۇرالعان ونەر ۇجىمى رەسپۋبليكالىق كونكۋرستا لاۋرەات اتانعانىن, رەسەيدىڭ وبنينسك قالاسىنداعى بايقاۋدا ەكىنشى ورىن جەڭىپ العانىن, ەندى الدا بولاتىن ۇلكەن جارىسقا قىزۋ دايىندالىپ جاتقانىن جەتكىزدى. اتالعان ساز مەكتەبى بيىل 50 جىلدىعىن اتاپ ءوتتى. جارتىعاسىرلىق ۋاقىت ىشىندە ءبىلىم ورداسىنان تالاي تانىمال مۋزىكانت تۇلەپ ۇشتى. ايتالىق, ولاردىڭ الدى ءتۇرلى اسپاپتاردا ويناپ, ەۋروپا مەن امەريكا جۇرتشىلىعىن تاڭعالدىرسا, قالعان شاكىرتتەر رۋحاني قازىنامىزدى بايىتىپ وتاندىق مۋزىكا سالاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلەدى.

ديريجەر ءۇ.جەزمۇرزيننىڭ ايتۋىنشا, ساز مەكتەبى مۋزىكالىق قابىلەتى بار بالالاردى تاربيەلەپ, تالانتىن شىڭداۋدا ۇلكەن ەڭبەك ءسىڭىرىپ وتىر. جىل سايىن تامىز­ ايىنىڭ سوڭىندا مەكتەپكە تالاپ­كەرلەر قابىلدانادى. ۇمىتكەر­لەر ىشىندە مۋزىكالىق ەستۋ قابى­لەتىنىڭ بولۋى, انشىلىك تالانتى, وينالعان سازدى جادىندا ساق­تاۋ دارىنى قاتاڭ ەسكەرىلەدى. وقۋ­شىلار كۇندىز ورتا ءبىلىم بە­رەتىن مەكتەپتە وقىسا, تۇستەن كەيىن ساز مەكتە­بىندە وقۋلارىن جال­عاس­تىرادى. ءبىلىم ورداسىنىڭ ۇيىر­مەدەن ايىرماشىلىعى بالا وسى مەكتەپتە 5-7 جىل وقىپ, قولىنا ديپ­لوم الىپ شىعادى. سول قۇجاتپەن ول ساز كوللەدجىنە قابىلدانادى. ءارى قاراي مۋزىكالىق ءبىلىم جولىن قۋسا, كونسەرۆاتورياعا تۇسۋىنە مۇمكىندىك بار. ساز مەكتەبىنىڭ با­لالاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىم­دى وتكىزۋگە قوسار ۇلەسى زور. وقۋ­شى انشىلىك ونەردى مەڭگەرىپ, مۋ­زى­كا­لىق اسپاپتاردا ويناي الۋدى ۇيرەنسە, ەستەتيكالىق تالعامى ارتىپ, ومىرگە باسقاشا كوزقاراس­پەن قاراي باستايدى. ىشكى جان دۇنيەسى رۋحاني بايىپ, مادەني بولمىسى قالىپتاسادى. ديريجەر ءۇ.جەز­مۇرزيننىڭ پىكىرىنشە, قوعامعا ءدال قازىر رۋحى بيىك, ىشكى مادەنيەتى جوعارى ازاماتتار كەرەك. مۋزىكا ونەرى ادام بالاسىنىڭ بويىنا سول قاسيەتتەردى دارىتۋعا كومەكتەسەدى. ماماننىڭ ايتۋىنشا, دجاز ونەرى مۋزىكا سالاسىندا ورىنداۋشىنىڭ ىشكى تالانتىن اشا تۇسەتىن كەرەمەت باعىت. ويتكەنى دجاز شىعارمالارىن ورىنداۋ بارىسىندا مۋزىكانت يمپروۆيزاتسياعا, ياعني ءوزىنىڭ قيالىنان ءارتۇرلى مۋزىكانى تۋعىزۋعا ەركى بار. وسىلاي­شا, وركەستر­دىڭ ءار مۇشەسى جان دۇنيە­سىندە قان­داي سەزىم جاتقانىن تابان استىن­دا مۋزىكا ارقىلى سىرتقا بىل­دىرە الادى. مۇنداي ەركىندىك باسقا مۋ­زىكالىق وركەسترلەردە جوق. ولار پا­راقتاعى جازىلعان نوتا­لار­مەن عانا شەكتەلەدى. حالىق­ارالىق بالالار قۇقىعىن قور­عاۋ كۇنى مەرەكەسىندە «چيلدرەن دجاز» دجاز وركەسترى قازاقشا جانە شەت­ەلدىك كوپتەگەن مۋزىكا­لىق شىعارمالاردى ورىندادى. ولاردىڭ قاتارىندا دجاز ونەرىنە ءتان, سونداي-اق ەسترادالىق تۋىندىلار بولدى. بالالاردان قۇرالعان دجاز وركەسترىنىڭ رەپەرتۋارىندا نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ ء«وز ەلىم», تو­لەگەن مۇحامەدجانوۆتىڭ «بالالىق شاق», اباي قۇنان­باەۆتىڭ «ايتتىم سالەم, قالام­قاس», مونگينيدىڭ «پەسا» سە­كىل­دى تانىمال كومپوزيتسيالارى­ بار.­ ءۇ.جەزمۇرزيننىڭ سوزىنشە, بالالاردى دجاز ونەرىنە كوبىرەك قىزىقتىرا بەرۋ كەرەك. ويتكەنى دجاز امەريكادان باستالىپ, الەم­گە تارالعان كەرەمەت مۋزى­كا­لىق سالا. بۇگىنگى تاڭدا دۇنيە جۇ­زىندە ساز ونەرىنىڭ مايتالماندارى دجاز مۋزىكاسىمەن اي­نالىسادى. ديريجەر مامان, اسىرە­سە شىمكەنتتە مۋزىكاعا اۋەس با­لالاردىڭ وسىناۋ ونەرمەن شۇ­عىل­دانۋىنا جاعداي جاسالعانى ەرەكشە قۋاندىراتىنىن ايتتى. بيىل 50 جىلدىعىن تويلاعان ساز مەكتەبى ەلدىڭ اتىن الەمگە تانىتاتىن ءالى تالاي ءىزباسار تاربيەلەپ شىعاراتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.

بالا ميىن دامىتۋشى قۇرال

مەرەكەلىك ءىس-شارا بارىسىندا ساز بالشىقتان قۇمىرا جاساۋ ءادىسى جۇرتقا تانىستىرىلدى. ون ساۋ­ساعىنان ونەر تامعان وقۋشىلار قۇمىرا جاساۋدىڭ ءتاسىلىن كورسەتتى. بۇل ونەردى ۇيرەتكەن ادەمى ايدار ەسىمدى بويجەتكەن «ايشا كەراميكس» ۇيىمىندا ۇستاز بولىپ جۇمىس ىستەيدى. شەبەرلىك سىنىبىنا قاتىسقان بالالار سول قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى. بۇگىنگى تاڭدا «ايشا كەراميكس» مەكەمەسىنە الپىسقا جۋىق بالا تىركەلگەن. ولار­دىڭ ءبىرازى ساز بالشىقتان قۇمىرا جاساۋدىڭ قىر-سىرىن مەڭ­گەرسە, قالعان وقۋشىلار بەينەلەۋ ونەرى سەكىلدى باسقا دا ۇيىرمەلەرگە قاتىسادى. قولونەر شەبەرى ءا.اي­دار­دىڭ ايتۋىنشا, جازعى دەمالىستا ۇيىر­مەگە كەلۋشى بالالار سانى بىرنەشە ەسەگە ارتۋى مۇمكىن. اتادان قالعان كاسىپ ساز بالشىقتى يلەۋدى, ءارتۇرلى بۇيىمدار جاساۋدى ۇيرەتەتىن قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى شىمكەنتتە كوپ ەمەس. سونىڭ ءبىرى – «ايشا كەراميكس» مەكەمەسى. قولونەرشىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ساز بالشىقپەن جۇمىس ىستەۋدىڭ بالا دەنساۋلىعىنا ۇلكەن پايداسى بار كورىنەدى. بىرىنشىدەن, بالشىقتى نازىك ساۋساقتارىمەن ۇستاۋ ارقىلى بالانىڭ ۇساق موتو­ريكالارى داميدى. ول ءوز كەزە­گىندە مي قىزمەتىنىڭ جاق­سارۋىنا كومەكتەسەدى. ساناسى سەرگەك بالا بىلىمدە دە, سپورتتا دا العىر بولىپ وسەدى. ەكىنشىدەن, ساز بال­شىق قولونەرىنە شىنايى بەرىل­گەن بالادا ءارتۇرلى قورقۋ, ۋايىم­شىلدىق جوعالادى. ساز بالشىقتى اينالدىرا وتىرىپ بۇيىمدار جاساۋ ساتىندە بالا ميىندا تىنىش­تىق ورنايدى. ول اينالاسىندا بو­لىپ جاتقان بۇكىل نارسەنى ۇمى­تىپ, بار نازارى اينالىپ تۇرعان دۇ­نيەگە اۋادى. سول ساتتە مي دا ءبىر اۋىق دەمالىپ, بالا وزىنشە ءبىر رۋحاني ءلاززات الادى. مۇنداي جان دۇنيەنى راحاتقا بولەيتىن تەراپيانى باسقا بىردە-ءبىر ءادىس-ءتاسىل الماستىرا المايدى. سول ءۇشىن دە اتا-انالار بويىندا قورقىنىشى بار, وي قابىلەتى السىزدەۋ بالالارىن «ايشا كەراميكس» ۇيىمىنا جەتەكتەپ اكەلەدى. شەبەردىڭ سوزىن­شە, ساز بالشىق قولونەرىن يگەرۋ بالانىڭ قابىلەتىنە بايلانىستى. بىرەۋلەر ءبىر ايدا مەڭگەرىپ السا, باسقالارىنا ءبىر جىل ۋاقىت قاجەت بولادى. دەگەنمەن, وسى ونەردى ۇي­رەنگىسى كەلگەن بالاعا كەرەمەت تالانت­تى بولۋدىڭ كەرەگى جوق. ءار كاسىپ ەڭبەكپەن, تاجىريبەمەن يگەرى­لەتىنىن ەسكەرسەك, ساز بالشىقتان بۇيىم جاساۋ ءۇشىن دە بالاعا الدىمەن ۋاقىت كەرەك. ەڭ باستىسى, جاس ورەننىڭ بويىندا وسى ونەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىق بولسا, سونىڭ ءوزى دە جەتكىلىكتى دەيدى شەبەر. ونىڭ ايتۋىنشا, بالالار قولىنان شىققان دۇنيەلەر ءتۇرلى كورمەلەرگە قويى­لادى. كەيبىر وزدەرىنە ۇناعان بۇيىم­دارىن جاس قولونەرشىلەر وزدەرى­مەن بىرگە ۇيلەرىنە الىپ كەتەدى. كەيدە ۇلتتىق ستيلدەگى ءدام­حانالار «ايشا كەراميكس» ۇيى­مىنا ارنايى تاپسىرىس بەرەدى ەكەن. وسى ارقىلى قوسىمشا ءبىلىم بەرەتىن مەكەمەنىڭ ۇلتتىق قولونەر شەبەرلىگىن ۇيرەتۋدە شىنايى جۇمىس اتقارىپ جاتقانىن بىلۋگە بولادى. الداعى ۋاقىتتا ۇيىم ءوزىن جان-جاقتى تانىتۋ ماقساتىندا ۇلكەن جوسپارلار قۇرىپ وتىر.

تاربيەنىڭ التىن قازىعى

بالالار مەرەكەسى قالالىق قۋىر­شاق تەاترى ارتىستەرىنىڭ قاتى­سۋىنسىز وتكەن بە؟ بيىل دا تەاتر ارتىستەرى كىشكەنتاي كورەرمەندەرگە قىزىقتى قويىلىمدارىن تارتۋ ەتتى. سونىڭ ءبىرى – وسپانحان اۋباكىروۆتىڭ «قوجا مەن سپورت» سپەكتاكلى. قۋىرشاق تەاترى ديرەك­تورىنىڭ ورىنباسارى قايرات قارعاباەۆپەن اڭگىمەلەسكەندە, 45 جىل­دىق تاريحى بار ونەر ورداسىن­دا سان الۋان قۋىرشاقتىڭ بەس جۇزدەن اسا ءتۇرى ساقتالعانىن, رە­پەرتۋارىنداعى قويىلىم سانى ءۇش جۇزدەن اساتىنىن, بيىلعى سپەك­تاكلدەر رەپەرتۋارىنا ەلۋدەن كوپ قويىلىم ەنگىزىلگەنىن ايت­تى. ونەر ورداسى ۇنەمى بالدىر­عاندارعا وتاندى, اتا-انانى ءسۇيۋدى, دوستىقتى قادىرلەۋدى, ۇلكەندى سىيلاپ, كىشىگە قامقور بولۋدى ۇيرەتەدى. سول سەبەپتى تەاتر ۇجىمى بالاباقشا مەن باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنا ۇنەمى ءتۇرلى قويىلىمدارىن ۇسىنادى.

«بالا – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز. ولاردىڭ ساناسىنا ىزگىلىك پەن جاقسىلىقتىڭ ءدانىن سەبە ءبىلۋىمىز كەرەك. بۇگىندە بۇل مىندەتتىڭ ءبىر جۇگىن قۋىرشاق تەاترى كوتەرەدى. سوندىقتان ونەر ورداسى جاي عانا ساحنا الاڭى ەمەس, مادەنيەت پەن تاربيەنىڭ مايەگى, التىن قازىعى», دەدى ق.قارعاباەۆ. ونىڭ پىكىرىنشە, زامان قانشا وزگەرگەنىمەن تەاترعا دەگەن حالىقتىڭ سۇرانىسى جوعارى. ماسەلەن, قۋىرشاق تەاترلارىنىڭ پايدا بولعانىنا سان عاسىر ءوتتى. ادامزات پروگرەستىڭ تالاي ساتىلارىن باستان كەشىرىپ, اقىرىندا تسيفرلىق تەحنولوگيا مەن جاساندى ينتەللەكتىگە تابان تىرەدى. تەحنولوگيالىق دامۋ وسىمەن توقتاماسى بەلگىلى. ءالى ادام بالاسىن كوز كورمەگەن, تاڭعاجايىپ پروگرەسس كۇتىپ تۇر. بىراق سوعان قاراماستان قۋىرشاق تەاترىنا دەگەن سۇرانىس ارتپاسا, كەمىگەن جوق. ءار سەنبى كۇنى اتا-انالار بالالارىن جەتەكتەپ قۋىرشاق تەاترىنىڭ كەزەكتى قىزىقتى قويىلىمدارىن تاماشالاۋعا كەلەدى. اسىرەسە كەيىن­گى جىلدارى كىشكەنتاي كورەر­مەن­دەر­دىڭ قاتارى كوبەيدى. دەمەك, حالىق شىنايى ونەردى سۇيە باستادى دەگەن ءسوز. جاس ۇرپاعى تاربيەلى, مادەنيەتتى, ءبىلىمدى, عىلىمدى جاقسى كورەتىن مەملەكەت تەك ىل­گەرى قاراي داميتىنى اقيقات. ق.قار­عاباەۆتىڭ ويىنشا, گادجەتتەرگە الدانعان بالانىڭ كوڭىلىن اۋلاۋ ءۇشىن ءبىر ءسات قۋىرشاق تەاترىنا اپارىپ, ونەر قۇدىرەتىنىڭ قانداي بولاتىنىن سەزدىندىرە ءبىلۋ كەرەك. ءتۇرلى قۋىرشاققا جان بىتىرگەن ارتىستەردىڭ ويىنىن تاماشالاعان بالا كوز الدىنداعى شىنايى قويى­لىمدى كورىپ, ودان تاربيەلىك ءبىر وي ءتۇيىپ قايتادى. تەاتر وكىلىنىڭ اي­تۋىنشا, ونەر ۇجىمىنىڭ ارتىس­تەرى شەتىنەن تالانتتى. ولاردىڭ الدىڭعى تولقىندارى لەنينگراد, تاشكەنتتەگى ونەر ينستيتۋتتارىن ءبىتىرىپ كەلگەن مايتالمان ونەرپازدار. «بيىل تەاترىمىزدىڭ 43-ماۋسىمىن تابىستى اياقتادىق. وسى كۇزدە قالالىق قۋىرشاق تەاترى­نىڭ جاڭا 44-ماۋسىمى باس­تالادى», دەدى تەاتر ديرەكتورىنىڭ ورىن­باسارى.

ەرەكشە بالالارعا قامقورلىق

حالىقارالىق بالالاردى قور­­عاۋ كۇنى مەرەكەسىندە ەرەكشە بالالار دا قوعام نازارىنان تىس قالمادى. شىمكەنت قالا­سىن­­داعى كرەاتيۆتى يندۋستريا قاۋىم­داستىعىنىڭ جەتەك­شى­سى جاننا بايتەليەۆانىڭ ۇيىم­داس­تىرۋىمەن ەرەكشە بالالار­ مەن ولاردىڭ اتا-انالارىنا ارنالعان قايى­رىمدىلىق ءىس-شاراسى ءوتتى. ونىڭ اياسىندا بالالارعا ءوز قولى­مەن سالعان سۋرەتتەرى ورامالعا بەي­نەلەنىپ, سىيعا تارتىلدى. سون­داي-اق ەرەكشە بالالاردى تار­بيە­لەپ وتىرعان اتا-انالاردىڭ وداعى مەن كرەاتيۆتى يندۋستريا قاۋىم­داستىعى ارىپتەستىكتى نىعايتۋ ماق­سا­تىندا ءوزارا مەموراندۋمعا قول قويدى.

ج.بايتەليەۆانىڭ ايتۋىنشا, ەرەكشە بالالارعا قامقورلىق اكتسياسى ءبىر كۇندىك ءىس-شارا ەمەس, ۇزاق- مەرزىمدى جوبا سانالادى. ونىڭ ماقساتى – ەرەكشە بالالاردىڭ قوعامعا بەيىمدەلۋىنە ىقپال ەتۋ, ولار­دىڭ شىعارماشىلىق قابىلەت­تەرىن دامىتۋ مەن اتا-انالارىنا قولداۋ كورسەتۋ. جوبا شەڭبەرىندە قاۋىمداستىق مۇشەلەرى جاز بويى ەرەكشە بالالارعا تەگىن شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزەدى. ال اتا-انالار كرەاتيۆ­تى ماماندىقتار بويىنشا ءبىلىم الىپ, جاڭا داعدىلاردى مەڭگەرەدى.

سونىمەن بىرگە قاۋىمداستىق الداعى ۋاقىتتا ەرەكشە بالالارعا شىعارماشىلىق ساباقتار ۇيرەتۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونىڭ اياسىندا بالالار جاساعان دۇنيەلەر كورمەسى مەن قايىرىمدىلىق جارمەڭكەلەر ۇيىمداستىرىلادى. بالالاردىڭ اتا-انالارى ءارتۇرلى كاسىپكەرلىكتىڭ نەگىزدەرىنە وقىتىلادى. وسىلايشا, قاۋىم­داستىق ەرەكشە بالا ءوسىرىپ وتىرعان وتباسىلارعا كومەك قولىن سوزۋدى ماقسات تۇتىپ وتىر.

قوعام بەلسەندىسىنىڭ پىكىرىنشە, ەرەكشە بالالارعا ەڭ الدىمەن تۇسىنىستىك, مەيىرىم مەن ۇلكەندەردىڭ قولداۋى قاجەت. بالالار ءاردايىم وزدەرىن قوعامنىڭ تولىققاندى مۇشەسى رەتىندە سەزىنە بىلۋلەرى كەرەك. سوندىقتان ەرەكشە بالا قوعامنان ءوز ورنىن تابا بىلسە ول وتباسى, پەداگوگ, دارىگەر جالپى ادامدار ءۇشىن وتە ماڭىزدى.

اسىرەسە اتا-انالار پسيحولوگيا­لىق جانە الەۋمەتتىك قولداۋدى كوبىرەك قاجەتسىنەتىنىن ايتادى قاۋىمداستىق جەتەكشىسى. ويتكەنى ەرەكشە بالانى تاربيەلەۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك پەن توزىمدىلىكتى تالاپ ەتەدى. وسىنداي وتباسىلارعا تۇتاس قوعام تاراپىنان قولداۋ بولعاندا عانا اتا-انالاردىڭ يىعىنداعى جۇك جەڭىلدەپ, ەرەكشە بالالاردىڭ بويىنداعى بەيمالىم قۇپيا تالانتتارى اشىلا تۇسەدى.

رەسمي دەرەكتەرگە سايكەس, شىم­كەنت قالاسىندا وتكەن جىلدىڭ باسىندا 18 جاسقا دەيىنگى 7 978 ەرەكشە بالا تىركەلگەن. سوڭعى دەرەكتەر بۇل كورسەتكىشتىڭ 8 مىڭنان اسقانىن راستايدى.

ج.بايتەليەۆا ەرەكشە بالاسى بار اتا-انالار ەڭ الدىمەن ونىڭ دەنساۋلىعىنا, ەرتە دياگنوستيكاسى مەن وڭالتۋ شارالارىنا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن ايتادى. ول سونداي-اق­ بالاعا قوعامنان وقشاۋلانۋعا بولمايتىنىن ەسكەرتتى. «قايتا با­لانىڭ ءبىلىم الۋىنا, شىعار­ماشىلىقپەن اينالىسۋىنا جاع­داي جاسالۋى شارت. ەرەكشە بالا بولسا دا ارقايسىسىنىڭ وزىنە ءتان ايرىقشا قابىلەتتەرى بار. سول دارىندى دەر كەزىندە بايقاپ, دامىتۋ – اتا-انا مەن قوعامنىڭ ورتاق مىندەتى», دەدى ول.

ەڭ باستىسى, بالاعا اياۋشىلىق كوزبەن قاراماي, ونىڭ العا ۇمتى­لۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ كەرەك. سوندا عانا ەرەكشە بالالار قوعامنىڭ بەلسەندى مۇشەسىنە اينالادى.