دەپۋتات قازاقستاندا تىڭايتقىش ءوندىرىسىن ۇلعايتۋدى ۇسىندى

ءماجىلىس دەپۋتاتى ءوز ساۋالىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2024 جىلعى اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ فورۋمىندا ايتقان تاپسىرمالارىن نەگىزگە الدى. 

«مەملەكەت باسشىسى وتاندىق اگروسەكتوردىڭ وزەكتى ماسەلەسى – مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە قولدانباۋ ەكەنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. وتاندىق ءوندىرىس سۇرانىستىڭ تەك جارتىسىن عانا قامتاماسىز ەتەدى», دەدى دەپۋتات. 

دەپۋتاتتىڭ مالىمەتىنشە, ىشكى نارىقتىڭ مينەرالدى تىڭايتقىشتارعا دەگەن قاجەتتىلىگى جىلىنا شامامەن 2,3 ملن توننانى قۇرايدى. الايدا وتاندىق وندىرۋشىلەر سۇرانىستىڭ تەك ءبىر بولىگىن عانا وتەپ وتىر.

«قازازوت» اق-نىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 330 مىڭ توننا بولعانىمەن, ىشكى نارىققا ءىس جۇزىندە جەتكىزىلەتىن كولەم 170 مىڭ توننامەن شەكتەلەدى. ال «قازفوسفات» جشس-نىڭ قۋاتى 1 ملن توننا امموفوس وندىرۋگە جەتەدى. بىراق 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 748 مىڭ توننا ءوندىرىلىپ, ونىڭ تەك 186 مىڭ تونناسى ىشكى نارىققا جىبەرىلگەن, 500 مىڭ توننادان استامى ەكسپورتقا كەتكەن. 2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ىشكى نارىققا نەبارى 27,8 مىڭ توننا عانا ساتىلعان», دەپ اتاپ ءوتتى دەپۋتات.

م. ەسكەندىروۆ وندىرىستىك-تەحنولوگيالىق فاكتورلاردىڭ, سونىڭ ىشىندە سۇرانىستىڭ ماۋسىمدىق سيپاتى مەن اممياك سەليتراسىن ساقتاۋ مەرزىمىنىڭ شەكتەۋلىلىگى (6 ايعا دەيىن) ءونىمدى جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بەرمەيتىنىن ايتتى. 

«بۇل مينەرالدى تىڭايتقىشتار يمپورتىنىڭ 2023 جىلعى 552,3 مىڭ توننادان 2025 جىلى 699,7 مىڭ تونناعا دەيىن وسۋىنە اكەلدى. يمپورتقا تاۋەلدىلىك جىلدان جىلعا ارتىپ كەلەدى. بۇل الەمدىك باعانىڭ اسەرىن كۇشەيتىپ, ءونىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن تومەندەتەدى. مىسالى, ورمۇز بۇعازىنىڭ ءبىر ايعا جابىلۋى الەمدىك باعانى ەكى ەسەگە – 300 دوللاردان 550 دوللارعا دەيىن ءوسىردى», دەدى ول.

دەپۋتات قازاقستانداعى تىڭايتقىش قولدانۋ دەڭگەيىن باسقا ەلدەرمەن سالىستىرىپ, ستاتيستيكالىق دەرەكتەردى كەلتىردى:

ء«بىر گەكتار ەگىستىككە سەبىلەتىن تىڭايتقىش مولشەرى الەمدە ورتاشا ەسەپپەن 150-160 كگ قۇراسا, قىتاي مەن ۆەتنامدا 350-460 كگ, ەۋرووداقتا 140-180 كگ, بەلارۋستە 180-200 كگ, وزبەكستاندا 200 كگ. ال قازاقستاندا بۇل كورسەتكىش نەبارى 25-35 كگ دەڭگەيىندە قالىپ وتىر. بۇل ءبىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ونىمدىلىگىنە كەرى اسەر ەتەدى».

سونداي-اق مۇقاش ەسكەندىروۆ شيكىزاتقا (كۇكىرت پەن تابيعي گازعا) قولجەتىمدىلىكتىڭ شەكتەۋلى ەكەنىن جانە باعاداعى تەڭسىزدىكتى وتكىر سىنعا الدى.

«تەڭىزشەۆرويل» كۇكىرتتى «سامۇرىق-قازىنا» كاسىپورىندارىنا 2031 جىلعا دەيىن جەڭىلدىكپەن (38-57 مىڭ تەڭگەدەن) بەرسە, «قازفوسفات» پەن «ەۆروحيم-قاراتاۋ» ءۇشىن باعا 85-164 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ىشكى تۇتىنۋشىلار ءۇشىن بىرىڭعاي باعا ساياساتىن ورناتۋ قاجەت. ايتپەسە, يمپورتقا تاۋەلدىلىك پەن شيكىزات تاپشىلىعى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرەدى», دەپ تۇيىندەدى دەپۋتات.

دەپۋتاتتىق ساۋال اياسىندا ۇكىمەتتەن مىناداي جۇيەلى شارالار بويىنشا اقپارات سۇرالدى:

اگروحيميا سالاسىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك ساياساتىن قالىپتاستىرۋ; وتاندىق وندىرۋشىلەردى ستراتەگيالىق شيكىزاتپەن (كۇكىرت, گاز) ارنايى باعا بويىنشا قامتاماسىز ەتۋ; جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ جانە يمپورتتى الماستىرۋ.