قازىرگى تاڭدا ينتەرنەت تەك اقپارات كوزى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ءتۇرلى قاۋىپتەردىڭ دە الاڭىنا اينالىپ وتىر. تەرروريزم ورتالىعىنىڭ جانە اباي وبلىسى بويىنشا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ توبىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, راديكالدى يدەولوگيالار كوبىنە ءدال وسى تسيفرلىق كەڭىستىكتە تارالادى. اسىرەسە الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەر ارقىلى جاستاردى دەسترۋكتيۆتى اعىمدارعا تارتۋ فاكتىلەرى جيىلەپ كەلەدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋى قوعامعا كوپتەگەن مۇمكىندىك اكەلدى. الايدا سونىمەن بىرگە جاڭا سىن-قاتەرلەر دە پايدا بولدى. ينتەرنەت كەڭىستىگىندە ەكسترەميستىك مازمۇنداعى ماتەريالداردىڭ تارالۋى – الەمدىك دەڭگەيدەگى ماسەلە. مۇنداي كونتەنتكە كەز كەلگەن ادام, اسىرەسە جاستار, وڭاي تاپ بولۋى مۇمكىن.
جاستار – ەڭ وسال توپتاردىڭ ءبىرى. ەكسترەميستىك ۇيىمدار اۋديتوريانى تارتۋ ءۇشىن زاماناۋي تەحنولوگيالاردى بارىنشا ءتيىمدى پايدالانادى. ولار سايتتار, الەۋمەتتىك جەلىلەر جانە جابىق چاتتار ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. مۇنداي ورتادا اقپارات سىرتقى باقىلاۋسىز تارالىپ, پايدالانۋشىلارعا تىكەلەي اسەر ەتەدى.
راديكالدى توپتاردىڭ ادىستەرى دە كۇردەلى. ولار تارتىمدى ۆيزۋال, قىسقا ءارى ەموتسيونالدى ماتىندەر, جىلدام جاڭارتىلاتىن اقپارات ارقىلى اۋديتوريانى وزىنە باۋرايدى. سونىمەن قاتار, بۇل قۇرىلىمداردا IT سالاسىن مەڭگەرگەن, ءتىل بىلەتىن جانە پسيحولوگيالىق اسەر ەتۋ تاسىلدەرىن جاقسى بىلەتىن ماماندار جۇمىس ىستەيدى.
الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ ىقپالى ەرەكشە. سەبەبى مۇندا اقپارات وتە جىلدام تارالادى, ال پايدالانۋشىلار ءوزارا ەركىن بايلانىس ورناتا الادى. كوپ جاعدايدا راديكالدى يدەيالار جابىق توپتار مەن جەكە حات الماسۋ ارقىلى بەرىلەدى, بۇل ولاردىڭ تارالۋىن قيىن باقىلاۋعا اكەلەدى.
سەمەيدە تەرروريزمدى ناسيحاتتاعان ازامات 7 جىلعا سوتتالدى
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى جاستاردىڭ دىنگە قىزىعۋشىلىعى ارتقان. وسىعان بايلانىستى ولاردىڭ ينتەرنەتتەگى اقپاراتقا دەگەن كوزقاراسى دا ماڭىزدى. اباي وبلىسىنىڭ اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ توبىنىڭ مۇشەسى اسەل كۇسىمبەكوۆانىڭ پىكىرىنشە, اتا-انانىڭ باقىلاۋى مەن جاۋاپكەرشىلىگى ايرىقشا ءرول اتقارادى. ويتكەنى كوپ جاعدايدا اتا-انالار بالاسىنىڭ ينتەرنەتتەگى ارەكەتىن تولىق قاداعالامايدى.
ساراپشى جاستاردى اقپاراتقا سىن كوزبەن قاراۋعا شاقىرادى. ونىڭ ايتۋىنشا, كەز كەلگەن ءدىني نەمەسە يدەولوگيالىق اقپاراتتى قابىلداماس بۇرىن ونىڭ قاينار كوزىن تەكسەرۋ قاجەت. جالعان ۋاعىزدار مەن دەسترۋكتيۆتى كونتەنتكە ەرىپ كەتۋ – ۇلكەن قاۋىپ.
«كەز كەلگەن ءدىن ادامنىڭ ءبىلىم الۋىنا كەدەرگى كەلتىرمەيدى. سوندىقتان جاستار ءوز ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانىپ, بىلىمگە ۇمتىلۋى ءتيىس. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاپ, جالعان ۋاعىزشىلاردىڭ ىقپالىنان اۋلاق بولۋ ماڭىزدى», دەيدى اسەل كۇسىمبەكوۆا.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە, ينتەرنەتتەگى ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەس تەك تىيىم سالۋ نەمەسە باقىلاۋمەن شەكتەلمەۋى كەرەك. بۇل جەردە جۇيەلى ءتاسىل قاجەت. ياعني, اقپاراتتىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ, جاستارمەن اشىق ديالوگ جۇرگىزۋ جانە رۋحاني-مادەني قۇندىلىقتاردى نىعايتۋ – باستى باعىتتار.
سونىمەن قاتار, ينتەرنەتتەگى قاۋىپتەردەن ساقتانۋ ءۇشىن قاراپايىم, بىراق ءتيىمدى ەرەجەلەردى ۇستانعان ءجون. ەڭ الدىمەن, كۇماندى سىلتەمەلەرگە وتپەۋ, بەلگىسىز توپتارعا قوسىلماۋ, جەكە مالىمەتتەردى اشىق جاريالاماۋ ماڭىزدى. كەز كەلگەن اقپاراتتى بىرنەشە دەرەككوز ارقىلى تەكسەرۋ – تسيفرلىق قاۋىپسىزدىكتىڭ نەگىزگى قاعيداسى.
قوستانايدا تەرروريزم اكتىسى تۋرالى جالعان اقپارات بەرگەن ءجاسوسپىرىم جاۋاپقا تارتىلدى
جالپى العاندا, ونلاين كەڭىستىكتەگى قاۋىپ-قاتەرلەردەن قورعانۋ ءار ادامنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە بايلانىستى. اقپاراتتىق ساۋاتتىلىق پەن سىني ويلاۋ داعدىلارىن دامىتۋ – راديكالدى ىقپالدان ساقتانۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولدارىنىڭ ءبىرى.