وركەندەۋ باعىتىنداعى ءوندىرىستى ولكە

قاراعاندى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى ەڭ تومەن وڭىرلەردىڭ ءبىرى – نەبارى 4%. ونەر­كاسىپتى دامىتۋ, شاعىن جانە ورتا بيز­نەستى قولداۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ – ءوڭىر ەكونو­مي­كاسىنىڭ باستى باسىمدىقتارى. وبلىس كو­لەمىندە يندۋستريالىق ايماقتار بەل­سەندى دامىپ, شاعىن ونەركاسىپتىك الاڭدار قۇرى­لىپ جاتىر. «Qarmet» كومپانياسى ءوندىرىستى جاڭعىرتۋعا 2028 جىلعا دەيىن 1,6 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. وڭىردە جاڭا ءوندىرىس ورىندارى اشىلىپ, ماشينا جاساۋ, وڭدەۋ ونەركاسىبى, باسقا دا سالالاردا ىلكىمدى جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.

– وبلىس ەلىمىزدە ءبىرىنشى بولىپ بول­شەك سالىق مولشەرلەمەسىن 2%-عا دەيىن تومەن­دەتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە سالىق تولەۋ­شىلەردىڭ سانى 30 ەسەگە ءوسىپ, بۇگىندە 4 مىڭنان استى. بيىلعى ارنايى سالىق رەجىمىمەن بيۋدجەتكە 5,6 ملرد تەڭگە ءتۇستى. جاڭا سالىق كودەكسى كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن دە ماسليحاتتارعا ەكى پايىزدىق مول­شەر­لەمەنى ساقتاپ قالۋ جونىندە ۇسىنىم بەرەمىز, – دەدى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ.

ايماقتا اۋىل شارۋاشىلىعى قارقىندى دامىپ كەلەدى. اگرارلىق سەكتورعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى ەكى ەسەگە ءوسىپ, 44 ملرد تەڭگەگە جەتتى. بيىلدىڭ وزىندە 18 جوبا ىسكە قوسىلدى.

– باعانىڭ ءوسۋىن تەجەۋ ماقساتىندا جەر­­گىلىكتى وندىرۋشىلەرمەن فورۆاردتىق كەلىسىم­شارتتار جاساسىپ, نان ءپىسىرۋ كاسىپ­ورىندارىن قولداپ, الەۋمەتتىك پاۆيلوندار اشىپ جاتىرمىز. وندا فەرمەرلەر ءوز ونىمدەرىن دەلدالسىز, تەگىن بەرىلگەن ساۋدا ورىندارىندا تىكەلەي ساتا الادى. بۇل – قالا تۇرعىندارىنا ساپالى ءارى قولجەتىمدى ءونىم الۋ مۇمكىندىگى, فەرمەرلەرگە وتكىزۋ نا­رى­عىن كەڭەيتۋگە جول اشاتىن ءتيىمدى الاڭ, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.

وبلىستا ەگىس القاپتارىن ءارتاراپتان­دىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بيىل ازىقتىق داقىلداردىڭ كولەمى 30%-عا ارتىپ, مايلى داقىلدار القابى ەكى ەسەگە ۇلعايعان. نۇرا اۋدانىندا ىسكە قوسىلعان, 1 100 باس­قا ارنالعان ءسۇت-تاۋارلى فەرما جىلىنا 9 مىڭ توننا ءسۇت وندىرەدى. وساكاروۆ اۋدانىن­دا 6 مىڭ باسقا ارنالعان ءىرى فەرما سالىنىپ جاتىر, ول جىل سايىن 55 مىڭ توننا ءونىم ءوندىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى. ە.بولەكپاەۆ «Saumal Biotech» كاسىپورنىن مىسال رەتىندە كەلتىرىپ, ونىڭ بيە مەن تۇيە سۇتىنەن جاسالاتىن ليوفيلدەنگەن قوسپالار مەن مال ازىعىن وندىرەتىنىن اتاپ ءوتتى. بىلتىردان باستاپ زاۋىت ءونىمىن اقش-قا ەكسپورتتاپ, قىتايمەن دە سەرىكتەستىك ورناتتى. جالپى, اگروونەركاسىپتىك سەكتوردا 47 ملرد تەڭگەگە 31 جوبا جۇزەگە اسىرىلادى, سونىڭ ناتيجە­سىن­دە 300-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى.

وبلىستا ەلدى مەكەندەردى ساپالى اۋىز­سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ, ينجەنەرلىك ينفرا­قۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, ءوڭىردى گازدان­دىرۋ باعىتىنداعى جۇمىس جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى.

– بيىل 61 اۋىلدىڭ 4 مىڭنان استام تۇر­عىنى تازا اۋىزسۋعا قول جەتكىزەدى. جالپى, وبلىس حالقىنىڭ 98,7%-ى بۇگىندە اۋىزسۋمەن قامتىلعان. قالالاردا بۇل كورسەت­كىش 99,4%-دى, اۋىلداردا 97,9%-دى قۇرايدى. جىل سوڭىنا دەيىن اۋىزسۋ ماسەلەسىن تولىق شەشەمىز, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.

وبلىستا كوممۋنالدىق ينفراقۇرى­لىمدى جاڭارتۋعا قاتىستى اۋقىمدى جۇ­مىستار اتقارىلادى. قازىر 148 شاقىرىمنان استام سۋ قۇبىرى, 44 شاقىرىم كارىز جەلىسى سالىنىپ, قايتا جاڭعىرتىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار 22 شاقىرىم جىلۋ جۇيەسى اۋىستىرىلىپ, ءۇش قازاندىق جاڭارتىلدى.

ءوڭىردى ورتالىقتاندىرىلعان گازبەن قام­تاماسىز ەتۋ دە – باستى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى. قاراعاندى, تەمىرتاۋ, شاحتينسك قا­لا­لارىندا 9,5 مىڭ ۇيگە دەيىن گاز تاراتۋشى جەلىلەر تارتىلدى. بۇگىندە 5 771 ءۇي گازعا قوسىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن قوسىمشا 3 مىڭ ءۇي گازبەن قامتىلادى.

تۋريزم سالاسى دا تۇلەپ كەلەدى. بيىل التى ايدا ايماققا 200 مىڭنان استام تۋريست كەلدى. وسى سالاعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا­­­لار كولەمى 19 ملرد تەڭگەگە جەتتى. جىل سوڭى­نا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 23 ملرد تەڭ­­گەگە دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. وبلىس اكىمنىڭ ايتۋىنشا, تۋريزم – وبلىستىڭ قىز­مەت كورسەتۋ سالاسىنداعى نەگىزگى قوزعاۋ­شى كۇشتەردىڭ ءبىرى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ­تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ وڭىردەگى تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا ايتار­لىقتاي سەرپىن بەرگەن.

– بيىل تۋريزم سالاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 19 ملرد تەڭگەنى قۇ­راپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 10,9%-عا ارتتى. قوناقۇي, دەمالىس ورىندارىنىڭ سانى 13,1%-عا كوبەيىپ, 277 نىسانعا جەتتى. تۋريستەر لەگى دە 29,2%-عا ءوستى, جارتى جىلدا وبلىسقا 200 مىڭنان استام ادام كەلدى, – دەپ اتاپ ءوتتى ە.بولەكپاەۆ.

وبلىستا زاماناۋي سپورت كلاستەرىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. اۋماعى 72 گا بولاتىن ايماقتا بۇقارالىق, بالالار مەن جاس­وسپىرىمدەر, كاسىبي سپورتتى دامىتۋعا ارنالعان نىساندار سالىنادى. كەشەننىڭ ورتالىق نىسانى UEFA-نىڭ 4-ساناتىنا ساي كەلەتىن ستاديون بولادى.

– سپورت كلاستەرىن قۇرۋ جوباسىن ىسكە اسى­رۋدىڭ العاشقى قادامى – فۋتبول اكادە­مياسىنىڭ قۇرىلىسى. جوبانىڭ سەرىكتەسى – «Freedom Holding Corp» كومپانياسى­نىڭ باسشىسى تيمۋر تۋرلوۆ. بۇل ماقساتقا 12 ملرد تەڭگە ءبولىندى, – دەدى وبلىس اكىمى.

قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدىڭ بىرىڭعاي مەم­لەكەتتىك تاپسىرىسىن ورنالاستىرۋ جونىن­دەگى قاناتقاقتى جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جا­تىر. ۆاۋچەرلىك قارجىلاندىرۋ باعدارلاما­سى اياسىندا 14 مىڭعا جۋىق بالا سپورتپەن, شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋ مۇمكىندىگى­نە يە بولدى. بيىل مەملەكەتتىك تاپسى­رىس ەسەبىنەن بەس جاڭا جەكەمەنشىك بالاباق­­شا اشىلىپ, 525 ورىن قۇرىلدى, سونداي-اق جۇمىس ىستەپ تۇرعان بالاباقشالاردا قو­سىم­شا 522 ورىن پايدالانۋعا بەرىلدى.

– جىل سوڭىنا دەيىن ءۇش مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم اشىپ, قولدانىستاعى بالاباقشالاردى قوسىمشا 951 ورىنعا كەڭەيتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. التى مەكتەپتىڭ قۇرى­لى­سى اياقتالدى, ولاردىڭ بەسەۋى «كەلەشەك مەك­تەپتەرى» جوباسى اياسىندا سالىندى. تاعى بەس مەكتەپ قالا, اۋدان دەڭگەيىندە بوي كوتەرىپ جاتىر, – دەپ اتاپ ءوتتى ءوڭىر باسشىسى.

بيىل ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى 265 نىسان جوندەۋدەن ءوتتى, ونىڭ ىشىندە 33 نىسانعا – مەكتەپتەرگە, بالاباقشاعا, كوللەدجگە, ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى قولداۋ ورتالىعىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلدى. اۋىلدىق جەرلەردەگى 35 مەكتەپتە اۋقىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحني­كالىق بازاسىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا 78 زاماناۋي وقۋ كابينەتى ساتىپ الىندى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ دا جالعاسادى. اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە 92 جاڭا مەديتسينالىق نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى, ولاردىڭ 51-ءى ارنايى مەملەكەتتىك قوردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن سالىنعان. وڭىردە مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ مەن شۇعىل كومەك كورسەتۋدىڭ تيىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى جوبالار جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل جۇمىستار وبلىس ورتالىعىندا عانا ەمەس, باسقا قالالار مەن اۋدانداردا دا قارقىندى جۇرگىزى­لىپ جاتىر. بيىل ۇكىمەت قاراعاندى قالاسىن­داعى №3 كوپبەيىندى اۋرۋحانا – ونكوورتا­لىق­تىڭ وپەراتسيالىق جانە رەانيماتسيا­لىق بلوگىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاپ, زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنايى مەملەكەتتىك قوردان 6,2 ملرد تەڭگە ءبولدى. وبلىستا جەدەل جاردەم قىزمەتىنىڭ اۆتوپاركى تولىق جاڭارتىلىپ, 113 جاڭا كولىك ساتىپ الىندى. سونىمەن قاتار تۇر­عىن ءۇي ماسەلەسى دە شەشىلىپ كەلەدى. 2023 جىلدان بەرى مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرگە ­­250 پاتەر بەرىلدى.

جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى جولدارداعى اقاۋلاردى انىقتاۋعا, كولىك كەپتەلىسىن ازايتۋعا, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا تيىمدىلىكتى ارتتىرۋعا كومەكتەسەدى. ايماق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە IT-كومپانيالاردان تۇسەتىن سالىق كولەمى جىل سايىن 35%-عا ءوسىپ كەلەدى.

قاراعاندى بۇگىندە ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنداعى جەتەكشى وڭىر­لەردىڭ ءبىرى. ايماق باسشىسى ە.بولەكپاەۆ اتاپ وتكەندەي, باستى ماقسات – حالىقتىڭ تۇر­مىس دەڭگەيىن كوتەرۋ, ساپالى قىزمەت پەن قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ. جۇيەلى جۇ­مىس پەن جوسپارلى دامۋ ناتيجەسىندە ءوندى­رىستى ولكە الداعى ۋاقىتتا دا ەل ەكونوميكاسى­نىڭ سەنىمدى تىرەگى بولىپ قالا بەرەدى.