وڭىردە اگرارلىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ جاڭا كەزەڭى باستالعانداي. نەگە دەسەڭىز, ءبىلىم قۋعان جاستارعا شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا تاجىريبە الماسۋعا مۇمكىندىك مول. وسى رەتتە تالدىقورعانداعى ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە حالىقارالىق ءبىلىم سالاسىندا تاريحي وقيعا بولدى. تۇڭعىش رەت وبلىس ورتالىعىندا يتاليانىڭ ماركە پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (Marche Polytechnic University) فيليالى اشىلدى.
ماركە پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تالدىقورعانداعى فيليالى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە وزىق شەتەلدىك وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارىن اشۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق تاپسىرماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىپ وتىر. بۇل جوبا ەلىمىزدىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە تىڭ سەرپىن بەرىپ قانا قويماي, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن تەرەڭ عىلىمي نەگىزدە دامىتۋدىڭ ناقتى جولىن ۇسىنىپ وتىر. وعان وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆ پەن ارنايى الىستان كەلگەن قوناقتار عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك, يتاليانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى انتونەللو دە ريۋ, سونداي-اق يتاليالىق جانە جەرگىلىكتى عالىمداردىڭ پىكىرى دالەل.
فيليال ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا قۇرىلىپ, «اگرونوميا – اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارى مەن تەحنولوگيالارى» باعىتى بويىنشا قوس ديپلومدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. بۇل – ستۋدەنتتەرگە ءبىر مەزەتتە قازاقستاندىق جانە ەۋروپالىق ۇلگىدەگى باكالاۆر دارەجەسىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەرەكشە ءبىلىم جولى. سالتاناتتى شارادا ءسوز العان بەيبىت يساباەۆ بۇل باستامانىڭ ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى:
«جەتىسۋ وبلىسىندا شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورنى فيليالىنىڭ اشىلۋى – جاستارىمىز ءۇشىن زور مۇمكىندىك. سونىمەن قاتار بۇل اگرارلىق سالانى زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جابدىقتاپ, عىلىمي نەگىزدە دامىتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى باستاما. جەتىسۋ – ەجەلدەن اگرارلى ايماق. سوندىقتان بىزگە جاڭا بۋىن اگرونومدار, يننوۆاتسيالىق ويلاۋ جۇيەسى بار ماماندار قاجەت. بۇل جوبا ءوڭىرىمىزدىڭ عىلىمي جانە كادرلىق الەۋەتىن ارتتىرۋمەن قاتار, ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, باستاپقى كەزەڭدە وبلىس اكىمدىگى وسى قوس ديپلومدى باعدارلاما بويىنشا 14 ءبىلىم گرانتىن ءبولىپ وتىر. بولاشاقتا بۇل سان ارتىپ, ءوڭىر جاستارىنا ءبىلىم الۋعا مول مۇمكىندىك تۋماق.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك تە بۇل حالىقارالىق ءبىلىم جوباسىن جوعارى باعالاپ, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى ترانسفورماتسيا مەن ينتەرناتسيونالداندىرۋ ۇدەرىسى تۋرالى كەڭىنەن اڭگىمەلەدى:
«بۇگىندە قازاقستاندا ەڭ ۇزدىك شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ فيليالدارىن اشۋ كۇن تارتىبىندە تۇر. بۇل — الەمدىك دەڭگەيدەگى بىلىمگە قول جەتكىزۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى. قازىرگى تاڭدا جىلىجاي شارۋاشىلىعى, اگروتسيفرلىق شەشىمدەر, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن اۆتوماتتاندىرۋ سياقتى باعىتتار ەرەكشە سۇرانىسقا يە. سوندىقتان جۋىردا تالدىقورعانعا اگرونوميا باعىتى بويىنشا تاعى التى يتاليالىق پروفەسسور كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا ءبىز ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرا دەڭگەيىندە دە باعدارلاما ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى مينيستر.
سول سياقتى يتاليانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى انتونەللو دە ريۋ ءوز سوزىندە بۇل جوبا ءبىلىم مەن عىلىمداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جارقىن ۇلگىسى ەكەنىن جاسىرمادى.
ء«بىلىم سالاسىنداعى مۇنداي قادام – ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى نىعايتا تۇسەتىن ۇلكەن باستاما. بۇل جوبا تەك ستۋدەنتتەرگە ءبىلىم بەرىپ قانا قويماي, عىلىمي زەرتتەۋلەر, تاجىريبە الماسۋ, مادەنيەتارالىق تۇسىنىستىك باعىتىندا دا زور ماڭىزعا يە بولماق», دەدى ەلشى.
سالتاناتتى شارادان كەيىن رەسمي دەلەگاتسيا ۋنيۆەرسيتەت كامپۋسىنىڭ ءىشىن ارالاپ, جاڭادان قۇرىلعان زەرتحانالار مەن وقۋ اۋديتوريالارىمەن تانىستى. جاڭا كامپۋستا اگرارلىق سالاداعى بىرقاتار عىلىمي زەرتتەۋ جوبا جۇزەگە اسىرىلا باستادى. بۇل جوبالار تەك ستۋدەنتتەر ءۇشىن عانا ەمەس, اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپكەرلەرى مەن ماماندارى ءۇشىن دە ءتيىمدى تاجىريبە الاڭى بولماق.
ء«بىز اگرونوميا باعىتىمەن جۇمىس باستاساق, الداعى ۋاقىتتا تاعام ينجەنەرياسى, تۋريزم, ەكونوميكا جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالار باعىتىندا دا قوس ديپلومدىق باعدارلامالار اشۋدى كوزدەپ وتىرمىز. قازىردىڭ وزىندە ماركە ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلارى تۇراقتى تۇردە ءدارىس بەرىپ جاتىر», دەيدى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, پروفەسسور ەرمەك بورىباەۆ.
قازىرگى تاڭدا پروفەسسورلار Sara Ruschioni مەن Luca Mazzoni اگرارلىق ەنتومولوگيا, زوولوگيا جانە جەمىس شارۋاشىلىعى پاندەرى بويىنشا دارىستەر مەن پراكتيكالىق ساباقتار وتكىزىپ ءجۇر. بۇل ستۋدەنتتەردىڭ شەتەلدىك وقىتۋ مودەلىن تىكەلەي تاجىريبەدەن كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. فيليالدا ءبىلىم الىپ جۇرگەن 3-كۋرس ستۋدەنتى ماليكا ارىنوۆا بۇل باعدارلامانىڭ تيىمدىلىگىن ناقتى مىسالمەن جەتكىزدى:
«بىزگە يتاليالىق وقىتۋشىلار ارنايى پاندەر بويىنشا ءدارىس بەرەدى. پراكتيكالىق ساباقتار زاماناۋي زەرتحانالاردا وتەدى. سونىمەن قاتار ونلاين فورماتتا يتاليان ءتىلىن وقيمىز جانە ەۋروپاداعى تاعىلىمداماعا دايارلاۋ كۋرستارى بار. مۇنداي حالىقارالىق ءبىلىم جولى – مەن ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك», دەيدى ول.
ماركە پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جەتىسۋداعى فيليالى – جاي عانا حالىقارالىق جوبا ەمەس, ەل بولاشاعى ءۇشىن ستراتەگيالىق ينۆەستيتسيا. ول – اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن عىلىممەن ۇشتاستىرۋ, جاستارعا ساپالى ءبىلىم بەرۋ, سونداي-اق حالىقارالىق تاجىريبەنى جەرگىلىكتى جەرگە ءساتتى ەنگىزۋدىڭ ناقتى كورىنىسى. جوبانىڭ ىسكە اسۋى جەتىسۋدى اگرارلىق يننوۆاتسيالار مەن ءبىلىم ورتالىعىنا اينالدىرۋعا جاسالعان ۇلكەن قادام بولىپ وتىر.
جەتىسۋ وبلىسى