وسىدان بىرەر اي بۇرىن ۇن تارتاتىن كاسىپورىنداردىڭ جاپپاي جابىلىپ جاتقانى تۋرالى اقپارات تاراعان. بۇرىن ورتالىق ازيا ەلدەرى ۇندى بىزدەن ساتىپ السا, ەندى بيدايدى عانا ساتىپ الىپ, ۇن وڭدەۋدى وزدەرى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. سالدارىنان وتاندىق ۇن وڭدەۋشىلەر ءۇشىن وتكىزۋ نارىقتارى تارىلدى. وسى رەتتە «ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى» ۇن تارتۋشىلاردىڭ قاجەتتىلىگىن نارىقتىق باعامەن قامتاماسىز ەتپەك.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ىشكى نارىقتاعى استىققا قاتىستى احۋالدى تۇراقتى دەپ باعالاپتى. ولاردىڭ مالىمدەۋىنشە, قولدا بار كولەم ۇن تارتۋ, مال جانە قۇس شارۋاشىلىعى سياقتى نەگىزگى سالالاردىڭ سۇرانىسىن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە جەتكىلىكتى. ال «ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى» ءتۇرلى كلاستاعى بيدايدى ساتۋدى جالعاستىرىپ جاتىر جانە مۇددەلى ساتىپ الۋشىلارعا استىقتى نارىقتىق باعامەن ۇسىنۋعا دايىن كورىنەدى.
«2025 جىلعى 19 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا ىشكى نارىقتا 3-كلاسس بيدايىنىڭ ورتاشا باعاسى قوسىلعان قۇن سالىعىمەن بىرگە تونناسىنا 100 000 تەڭگەنى, ال 4-كلاسس بيدايىنىڭ باعاسى تونناسىنا 95 000 تەڭگەنى قۇرادى. بيىل كوكتەمدە ەلدە بيدايعا سۇرانىس ارتتى, بۇل ونىڭ باعاسىنىڭ ازداپ وسۋىنە الىپ كەلدى. 2024 جىلعى قاراشامەن سالىستىرعاندا, استىقتىڭ باعاسى 25%-دان اسپايتىن دەڭگەيدە ءوستى. الايدا باعانىڭ ءوسۋى تۇتىنۋشىلار تاراپىنان ساتىپ الۋ بەلسەندىلىگىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتكەن جوق», دەپ حابارلادى كورپوراتسيا.
جىل باسىنان بەرى ۇلتتىق وپەراتور 483,6 مىڭ توننا استىق وتكىزگەن. ونىڭ نەگىزگى ساتىپ الۋشىلارى – ۇن تارتۋ كاسىپورىندارى, قايتا وڭدەۋ زاۋىتتارى, مال جانە قۇس شارۋاشىلىعى سۋبەكتىلەرى.
ايتا كەتەرلىگى, ىشكى نارىقتا بيداي باعاسى 2023 جىلدان باستاپ تومەندەي باستاعان. سول كەزدە استىقتى ساتۋ باعاسى ونىڭ وندىرىستىك وزىندىك قۇنىن جاپپاعان ەدى. بۇل جاعداي اگرارشىلارعا ەلەۋلى قارجىلىق قيىندىقتار تۋعىزدى. 2024 جىلعى كۇزدە استىقتىڭ مول ءونىم بەرۋى مەن ۇسىنىستىڭ ارتۋىنا بايلانىستى نارىقتا تاعى دا باعانىڭ تومەندەۋى بايقالدى. 2025 جىلدىڭ كوكتەمىندە وڭدەۋ كاسىپورىندارى مەن ترەيدەرلەر تاراپىنان سۇرانىس جاندانىپ, بيداي باعاسى بىرتىندەپ وسە باستادى.
بۇگىندە «ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى» قورىندا 1,1 ملن توننا استىق بار. ونىڭ ىشىندە 500 مىڭ توننا كولەمىندە ازىق-ت ۇلىككە ارنالعان تۇراقتى قور جانە 200 مىڭ توننا مال ازىعى ساقتاۋلى.
2025 جىلعى ماۋسىم ايىنىڭ باسىنداعى دەرەك بويىنشا ەلىمىزدە استىق قورى تۇراقتى دەڭگەيدە ساقتالىپ وتىر ءارى ىشكى نارىقتىڭ سۇرانىسىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى. ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, ەلىمىزدە بيداي قالدىعى 7,37 ملن توننانى قۇرايدى. ونىڭ 2,7 ملن تونناسى – وسىمدىك شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن زاڭدى تۇلعالاردىڭ يەلىگىندە, 2,6 ملن تونناسى – ەلەۆاتورلاردا, 818 مىڭ تونناسى – ۇن تارتۋ جانە جارما كاسىپورىندارىندا, 167 مىڭ توننا – كوتەرمە ساۋداگەرلەر مەن باسقا دا يەلەردىڭ قاراماعىندا. جىلدىق ىشكى قاجەتتىلىك شامامەن 6 ملن توننا دەپ باعالانادى. دەمەك, قازىرگى قورلار نەگىزگى تۇتىنۋشىلاردى ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋگە جەتكىلىكتى.
«بۇل كورسەتكىشتەر استىق نارىعىنىڭ تۇراقتى ەكەنىن, ىشكى سۇرانىستى تولىق قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, بەلگىلەنگەن كولەمدە ەكسپورتتى جالعاستىرۋ مۇمكىندىگىن دە كورسەتەدى. 2024 جىلى ەلدە رەكوردتىق استىق جينالدى – وڭدەۋدەن كەيىنگى سالماقتا 25,2 ملن توننا, ونىڭ ىشىندە 18,6 ملن تونناسى – بيداي. بۇكىل ماركەتينگتىك جىل بويى ۇن تارتۋ جانە مال شارۋاشىلىعى سالالارى ءۇشىن قولايلى باعا ساقتالدى. سونىمەن قاتار قازىرگى ۋاقىتتا «ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىنىڭ» قويمالارىندا 1,2 ملن توننا استىق بار, ونىڭ ىشىندە 1,0 ملن تونناسى ازىق-ت ۇلىككە ارنالعان. قاجەت بولعان جاعدايدا ۇن تارتۋ كاسىپورىندارى «ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىنا» جۇگىنە الادى», دەلىنگەن مينيسترلىك مالىمدەمەسىندە.