ەلىمىز جىل ساناپ ورتالىق ازياداعى (وا) ەكونوميكالىق كوشباسشى رەتىندەگى ۇستانىمىن كۇشەيتىپ كەلەدى. پاندەميا مەن 2022 جىلعى گەوساياسي شيەلەنىستەن كەيىن ءىرى ساۋدا-لوگيستيكالىق حابقا اينالۋ ماسەلەسىن دە كۇن تارتىبىنە شىعاردىق جانە ول ناتيجەسىز دە ەمەس. قازىر ەل اۋماعى ارقىلى جۇيتكىپ جاتقان تاۋار اعىنى ۇلعايدى. بۇل ءبىزدىڭ ساۋدا, ينۆەستيتسيا جانە يننوۆاتسيا ورتالىعىنا اينالۋ مۇمكىندىگىمىزدى ەسەلەيتىنى داۋسىز.
ەۋرازيالىق دامۋ بانكىنىڭ ساراپشىلارى ورتالىق ازيا ەكونوميكاسى جاھاندىق ورتاشا كورسەتكىشتەن 1,4 ەسە جىلدامىراق ءوسىپ جاتىر دەيدى. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, ايماق ينۆەستورلار ءۇشىن بارعان سايىن تارتىمدى بولىپ, ەۋرازيادا جاڭا مۇمكىندىككە جول اشتى.
ەادب باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەۆگەني ۆينوكۋروۆتىڭ ايتۋىنشا, 2022–2024 جىلدارى ءوڭىردىڭ ورتاشا جىلدىق ەكونوميكالىق ءوسىمى 4,7% بولدى, بۇل الەمدىك ورتاشا كورسەتكىشتەن 40%-عا جوعارى. بىلتىر وا-داعى نومينالدى ءىجو 520 ملرد دوللارعا جەتتى.
«ايماقتىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى ەكونوميكالىق وسىممەن عانا ەمەس, حالىق سانىنىڭ ارتۋىمەن دە بايلانىستى. قازىر ايماقتا 80 ميلليوننان استام ادام تۇرادى. ورتالىق ازيانىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتى دە اۋقىمدى, بۇل ونى ەۋرازياداعى نەگىزگى ترانزيتتىك توراپتاردىڭ بىرىنە اينالدىرادى», دەيدى ە.ۆينوكۋروۆ.
2024 جىلى ەلىمىز جاڭا جوبالارعا ينۆەستيتسيا تارتۋ بويىنشا سولتۇستىك جانە ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىندا كوشباسشى اتاندى. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ەلگە 15,7 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا تارتتىق, بۇل – ايماقتاعى ينۆەستيتسيانىڭ 63%-ى. بۇۇ جانىنداعى ازيا جانە تىنىق مۇحيتى ءۇشىن ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك كوميسسيا بايانداماسىنا سۇيەنسەك, قازاقستان تارتقان 15,7 ملرد دوللار كولەمىندەگى ينۆەستيتسيا 2023 جىلعى كورسەتكىشتەن 88%-عا جوعارى.
قازاقستاننان كەيىن 4 ملرد دوللار ينۆەستيتسيامەن وزبەكستان, قىرعىزستان (2,1 ملرد دوللار), ازەربايجان (1,2 ملرد دوللار), تۇرىكمەنستان (339 ملن دوللار), گرۋزيا (126 ملن دوللار) جانە ارمەنيا (67 ملن دوللار) تۇر. مامانداردىڭ پايىمىنشا, ينۆەستورلاردىڭ قازاقستانعا قىزىعۋشىلىق ءبىلدىرۋى ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ءارتاراپتاندىرۋ ستراتەگياسى, جاسىل ەنەرگيانى قولداۋ, تسيفرلاندىرۋ جانە تەحنولوگيالىق يننوۆاتسيالارمەن بايلانىستى.
پاكىستاننىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ناۋمان باشير ءبحاتتيدىڭ ايتۋىنشا, سەنىمدى ەلەكتروندىق ساۋدا پلاتفورمالارى, فينتەح شەشىمدەرى جانە وڭىرلىك بايلانىستارى دامىپ جاتقان ورتالىق ازيا – ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ زور الەۋەتىنە يە. تيىسىنشە, وسى باستامالاردىڭ بارلىعىندا قازاقستان الدىڭعى قاتاردا دەيدى. قحر-دىڭ ەلىمىزدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى حان چۋنلين قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى ساۋدا كولەمى كەيىنگى 8 جىل بويى تۇراقتى ءوسىپ كەلە جاتقانىن, 2024 جىلى قىتاي دەرەكتەرى بويىنشا 43,8 ملرد دوللارعا جەتكەنىن ايتادى.
قازىر قازاقستان قىتايمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەستىكتى نىعايتىپ, وڭىردەگى ترانزيتتىك حابقا اينالۋ مۇمكىندىگىن پىسىقتاپ جاتىر. قارجىگەر راسۋل رىسمامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىز ورتالىق ازياداعى ايماقتىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاي قاتىسۋشىسى ەمەس, ونىڭ ارحيتەكتورى بولاتىنداي مۇمكىندىككە يەمىز.
«شىعىس پەن باتىستى ءبىر-بىرىنە قارسى قويمايمىز, قابىرعا تۇرعىزبايمىز – ءبىز ءدالىز سالامىز. سول دالىزدەردىڭ ءبىرى – قىتايمەن تەرەڭ, تەڭگەرىمدى ءارى پراگماتيكالىق سەرىكتەستىك. قازاقستان قازىردىڭ وزىندە قىتايدىڭ ورتالىق ازياعا شىعاتىن قاقپاسىنا اينالىپ وتىر. بىراق بۇل از – ءبىز ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى سەرىكتەستىك ارحيتەكتۋراسىنىڭ ورتالىعىنا اينالۋىمىز قاجەت جانە سوعان لايىقپىز. بۇل – ەۋروپا مەن تاياۋ شىعىسقا شىعاتىن جولدى قامتيتىن اۋقىمدى ميسسيا», دەيدى قارجىگەر.
دۇنيەجۇزىلىك بانك (دب) ماماندارىنىڭ بولجامىنشا, ورتالىق ازياداعى بيىلعى ەكونوميكالىق ءوسىم 5% دەڭگەيىندە بولۋى مۇمكىن. بۇل جاعىنان ايماق بارلىق ءسۋبوڭىردىڭ ءوسىم قارقىنىنان الدا تۇر. بۇل ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە مۇناي ءوندىرىسىن ارتتىرۋ فونىنداعى قازاقستاننىڭ ديناميكالىق وسىمىمەن بايلانىستى دەيدى دب ساراپشىلارى.