Nature food جۋرنالىندا جاريالانعان عالىمداردىڭ زەرتتەۋى الەمدەگى 186 ەلدىڭ تەك بىرەۋى عانا ءوزىن سىرتقى كومەكسىز بارلىق نەگىزگى تاعامدارمەن قامتاماسىز ەتە الاتىنىن كورسەتتى. ول – گايانا دەپ اتالاتىن وڭتۇستىك امەريكانىڭ سولتۇستىك-شىعىسىنداعى ميلليوننان از حالقى بار شاعىن عانا مەملەكەت بولىپ شىقتى. ياعني ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە اسەر ەتەتىن داعدارىس تۋا قالسا, بۇل ەلدىڭ تۇرعىندارى جاھاندىق كۇيزەلىستى ءوز بەتىنشە اينالىپ وتە الادى, دەپ جازادى Egemen.kz.
2020 جىل كەز كەلگەن حالىقارالىق ساۋدا جۇيەسى قىسقا مەرزىمدە كۇرت بۇزىلۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتتى. كۇتپەگەن جاعدايدا قالاي اش قالماۋعا بولاتىنىن زەرتتەگەن گەرمانيانىڭ گەتتينگەن جانە ۇلىبريتانيانىڭ ەدينبۋرگ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ عالىمدارى ەلدەردىڭ ءوز حالقىنا بەلگىلى ءبىر مولشەردە كالوريا بەرۋ عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە اقۋىز, ماي, كومىرسۋمەن تەڭگەرىمدى تاماقتاندىرۋ قابىلەتىن دە نەگىزگە العان. دۇنيەجۇزىلىك تابيعات قورى ازىرلەگەن Livewell ديەتاسى جەتى ءتۇرلى ازىق-ت ۇلىك توبىن قامتيدى. وعان: جەمىس, كوكونىس, بۇرشاق داقىلدارى, جاڭعاقتار مەن تۇقىمدار توبى, كراحمالدى تاعامدار, بالىق جانە تەڭىز ونىمدەرى, ەت پەن ءسۇت كىرەدى. گايانا وسى ساناتتاردىڭ بارلىعىندا ءوز قولى ءوز اۋزىنا جەتەتىن جالعىز مەملەكەت ەكەنى انىقتالدى. كىشكەنتاي عانا ەل ءوز تاريحىندا كوپ قيىنشىلىقتى باستان وتكەرگەن. كەيىن ەلەۋلى شارالار قابىلداپ, ەڭسەسىن تىكتەگەن سوڭ ەلگە اكەلە العان نارسەنىڭ ءبارىن ەگىپ, وسىرە باستايدى. گايانا كليماتىنىڭ ەكۆاتورلىق سيپاتقا يە بولۋى دا ادام دەنساۋلىعى ءۇشىن ماڭىزدى بارلىق داقىلدىڭ گۇلدەنۋىنە قولايلى ەكەن.
سونداي-اق وعان جەتى توپتىڭ التاۋىنىڭ ىشكى قاجەتتىلىكتەرىن جابا الاتىن قىتاي مەن ۆەتنام جاقىنداعان. بۇل رەتتە الەمنىڭ ءاربىر جەتىنشى ەلى عانا كەم دەگەندە بەس سانات بويىنشا جەتكىلىكتى ازىق-ت ۇلىك وندىرەدى. ال التى ەلدە – اۋعانستان, ءباا, يراك, ماكاو, كاتار جانە يەمەندە وزدەرىن قامتاماسىز ەتە الاتىن بىردە-ءبىر ازىق-ت ۇلىك توبى جوق. عىلىمي جۇمىستىڭ اۆتورلارى ەكونوميكالىق وداقتار اياسىنداعى كورىنىس تە وسىعان ۇقساس ەكەنىن جازادى. مىسالى, پارسى شىعاناعى اراب مەملەكەتتەرىنىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىندە جەتكىلىكتى ءونىم – ەت قانا. باتىس افريكا مەن كاريب باسسەينىندەگى بىرلەستىكتەر ازىقتىڭ تەك ەكى ساناتىن قاجەتتى كولەمدە شىعارادى. ەلدەردىڭ بىردە-ءبىر وداعى ءوزىن كوكونىسپەن جابدىقتاي المايدى. تاپشىلىقتى تولتىرۋدىڭ نەگىزگى جولى – حالىقارالىق ساۋدا بولسا, ونىڭ دا وسال تۇسى بار: كوپ ەل ءبىر يمپورتتىق سەرىكتەسكە 50%-دان اسا تاۋەلدى.
سوندىقتان زەرتتەۋشىلەر اتاپ وتكەندەي, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ قانا قويماي, ساۋدا بايلانىستارىن كەڭەيتۋ دە ماڭىزدى. بۇل تۇراقتى ازىق-ت ۇلىك جۇيەلەرىن قۇرۋ جانە ۇزاق مەرزىمدى كەلەشەكتە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن قاجەت.