اۋىلدان اشىلعان «اقىلدى» فەرما

قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان ءسۇت فەرماسىنىڭ قۋاتى – جىلىنا 70 مىڭ توننا ءسۇت. قۇرىلىسى اياقتالىپ, كاسىپ­ورىن تولىق ىسكە قوسىلعان سوڭ 180 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى.

«ەۆرازيا ينۆەست LTD» جشس قۇرىل­تايشىسى يۆان گەورگيادي جوبانىڭ كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرىلاتىنىن, ءبىرىنشى كەزەك بيىل ىسكە قوسىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. كاسىپكەرلەر گولشتەين اسىل­تۇقىمدى سيىردىڭ العاشقى لەگىن ساتىپ الىپتى.

– جەمشوپ بازاسى مەنشىكتى بولادى. بيىلعى ماۋسىمدا مىڭ گەكتارعا جۋىق جۇگەرى مەن جو­ڭىشقا ەگىلدى. اۋىل شارۋا­شى­لىعى سالاسىندا بيىل ءۇشىنشى جىل جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. ال­عاشقى جىلى زاماناۋي تەحنيكالار, ەكىنشى جىلى تامشىلا­تىپ سۋارۋ جوباسىن قولعا الدىق. جەڭىلدەتىلگەن نەسيەنىڭ كومەگىنە جۇگىنىپ, شارۋامىزدى ىلگەرىلەتىپ وتىرمىز, – دەيدى ي.گەورگيادي.

كاسىپورىن سۋارمالى جەرلە­رىنىڭ اۋماعىن 10 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتىپ جاتىر. جوبا بويىنشا 120 جاڭبىرلاتىپ سۋاراتىن ماشينا ورناتىلادى. بۇل ونىم­دىلىكتى ارتتىرۋعا مول مۇم­كىندىك بەرە­دى. بۇدان باسقا, 12 مىڭ تونناعا ارنال­عان كوك­ونىس قوي­ماسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.

وڭىردە العاشقى «اقىل­­دى» ءسۇت فەرماسى نۇرا اۋدا­­نى, كوبەتەي اۋىلىنان سالى­نىپ, بۇگىندە ءساتتى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ەكى-اق جىلدا بوي كوتەرگەن فەرماداعى 1 100 باس سيىردان كۇنىنە 25-30 توننا ءسۇت ساۋادى. پرەزيدەنتتىڭ ءىرى ءسۇت فەرمالارىن سالۋ جونىندەگى پارمەنىنەن سوڭ, كوپ ۇزاماي كوبەتەي اۋىلىنان اشىلعان تاۋارلى ءسۇت فەرماسى تابىستى ارتتىرىپ, اۋدان ەكونوميكاسىن ەسەلەيدى.

بۇعان دەيىن تەك ءداندى داقىل وسىرۋمەن اينالىسىپ, ىرىسىن ەسەلەپ كەلگەن «چەرنيگوۆسكوە ي ك» جشس مەن «رامادان مف» جشس تاۋارلى ءىرى ءسۇت فەرماسىن سالىپ, تابىسىن ۇلعايتۋعا ۇمتىلادى.

– ءسۇت-تاۋار فەرماسىن سالۋ ارقىلى قىزمەتىمىزدى ارتاراپ­تاندىرايىق دەپ شەشتىك. ءبىز – وسىم­دىك وسىرۋشىلەرمىز. جاسىراتىنى جوق, جىل سايىن مونو ءدان ەگۋمەن اينالىسۋ قيىنداپ بارادى. سول سەبەپتى «رامادان مف» جشس-مەن بىرىگىپ, قاراعاندى وبلىسى مەن استانا شاھارىنىڭ ءسۇت وڭدەۋ كاسىپورىندارىن شيكىزاتپەن قام­تاماسىز ەتەتىن زاماناۋي تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىن سالۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىق. باسا ايتا كەتەتىن دۇنيە, ەكى جىل ۋاقىت ىشىندە مۇن­داي زاماناۋي فەرما سالۋ وڭايعا سوقپايدى. ۇكى­مەت بۇل جوبانى باستان-اياق قولداپ, ۇلكەن كومەگىن تيگىزدى, – دەيدى «رامادان» ءسۇت فەرماسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ارمان نۇرجانوۆ.

سونىمەن جاقىندا عانا اشىل­عان «اقىلدى» ءسۇت فەرما­سىنىڭ قارجىسى دا قوماقتى. جوبا قۇنى 4,8 ملرد تەڭگەنى قۇراپتى. ونىڭ 2 ملرد 70 ملن تەڭگەسى كەشەننىڭ قۇرىلىس جۇ­مىسىنا جۇم­سالعان. 1 ملرد 292 ملن قاراجاتى فەر­مانىڭ زاماناۋي جابدىعى­نا يگەرىلىپ, 1 ملرد 463 ملن تەڭگە­سى­نە اسىلتۇقىمدى سيىر الىنادى. ۇكىمەت فەرمانىڭ تولىق جاب­­دىعى مەن مالدارىن سۋبسيديا­لاپ جاتىر. فەرما جاڭا اگرو­ونەر­كاسىپتىك كە­شەن­دەرگە جەڭىل­دىكپەن نەسيە بەرۋدىڭ مەم­لەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا سا­لىنعان.

مۇنداي الپاۋىت جوبالار اۋىلدى جارىلقايدى. مىسالعا, كو­بەتەيدەگى اعايىن «ەكى قولعا – ءبىر كۇرەكتى» وسى فەرمادان تاۋىپ وتىر. سالىنىپ جاتقان كە­شەننىڭ باسشىلارى اۋىل تۇرعىندارىن بارىنشا جۇمىسپەن قامتىپ كەلەدى. قازىردىڭ وزىندە فەرمادا 30-عا جۋىق ادام ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. كاسىپورىن تولىق ىسكە قوسىلعان سوڭ, قىزمەتكەرلەردىڭ سانىن 70-كە جەتكىزەمىز دەپ وتىر.

نەگىزىنەن باسشىلىق باسەكەگە قابىلەتتى ەڭبەكاقى تولەۋگە نيەتتى. بۇل دەگەنىڭىز, ديپلومى بار كوپ جاس اۋىلعا قايتا ورالادى دەگەن ءسوز. مىسالعا, مارلەن شەركەنوۆ وسى ۋاقىتقا دەيىن كوبەتەي اۋىلىنىڭ مالىن باعىپ كەلگەن. فەرما اشىلا سالىسىمەن, وسىندا جۇمىسقا ورنالاسقان.

– «اقىلدى» فەرما اشىلادى دەگەندە اۋىل بولىپ قۋاندىق. وسى ۋاقىتقا دەيىن ورىستە ءجۇرىپ, اۋىلدىڭ مالىن وسىر­دىك. ەڭبەك ەتتىك. ەندى جاڭا فەرماعا ورنا­لاستىق. مۇندا تۇراقتى ءارى جوعارى ايلىق بار. جۇمىس جەڭىل, بارلىعى اۆتومات­تاندىرىلعان. جۇمىستىڭ دەنى تەحنيكالاردىڭ كومەگىمەن اتقارىلادى. ءبىز­دىڭ مىندەت – مالدىڭ جاي-كۇيىن قادا­­عالاۋ. اۋىلدىڭ جاستارىن دا فەر­ماعا الىپ جاتىر, – دەيدى فەر­مانىڭ مالشىسى م.شەر­كەنوۆ.

فەرمادا 30 ادامعا ارنالعان جاتاقحانا بار. الىستان كەلگەن ماماندار وسىندا تۇرادى. تەگىن. اسحانا دا جۇمىس ىستەيدى. قىز­مەتكەرلەرگە كۇن سايىن ءۇش مەز­گىل تاماق قاراستىرىلعان. ال­داعى ۋاقىتتا كور­شى اۋىلداعى جۇ­مىس­كەرلەردى تاسىمالداۋ قولعا الىنادى دەيدى باسشىلىق.

فەرمانىڭ ورنالاسقان جەرى دە كوپ شارۋاعا وڭتايلى بول­عالى تۇر. نۇرا اۋدانىنىڭ ورتا­لىعىنان 25 شاقىرىم, استانا قالاسىنان 70 شاقىرىم جەردە. ءدال كۇرەجولدىڭ بويىندا. ءسۇت فەر­ماسىنىڭ باسشىلارى ءسۇت ءونى­مىن اۋەلى قاراعاندى وبلىسىنا وتكىزىپ, ارتىلعانىن استاناعا ساۋدالاماقشى.

بۇل ارادا بەس فەرمادان تۇ­راتىن كەشەن, سونداي-اق جەمشوپ وندىرۋگە ارنالعان سۇرلەم الاڭى بار. تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىندا ارنايى استىق تازارتقىش قويماسى قاتار ورنالاسقان. مۇنىمەن قوسا, تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەسى ور­ناتىلعان.

تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى قاجەتتى ازىق­پەن ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتەدى. ول ءۇشىن سۋ تارتۋ قۇرىلىسىن, سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن سالۋ جوباسى ازىرلەنىپ, قولعا الىنعان. «بيز­نەستىڭ جول كارتاسى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنان قولداۋ تاپقان جوبا سۇرلەمگە, باسقا دا ءداندى داقىلدارعا ارالاس­تىراتىن جاسىل جۇگەرى وتىرعىزۋ جوس­پارلان­عان 700 گەكتار القاپتى سۋارادى. اۋستريالىق «Bauer» فەرماسىنىڭ التى شاشىراتقىش ماشيناسى ساتىپ الىنعان. قازىردە فەرماداعى اسىل تۇ­قىمدى سيىرلارعا بىلتىر ازىرلەپ قويعان 15 مىڭ توننا جەم­شوبىن بەرىپ وتىر.

«فەرماعا جۇمىستىڭ بارلىق تسيكلىن اۆتوماتتاندىرۋعا مۇم­كىندىك بەرەتىن زاماناۋي باع­دارلاما ەنگىزىلگەن. ياعني سيىر ساۋاتىن ورىن ءسۇتتىڭ مولشەرى مەن ساپاسىن اۆتوماتتى تۇردە باقى­لاپ وتىراتىن جوعارى تەح­نو­لو­گيا­لىق قۇرىلعىمەن جاب­­دىقتال­دى. مۇنداي تو­لىق «اقىلدى» قۇ­رىلعىنى گەرما­نيادان ارنايى الدىر­دىق. بۇل باعدارلامانىڭ ەڭ ءبىر كەرەمەتى – ساۋىن الاڭىنداعى ءار سيىردىڭ كۇيى, دەنە قىزۋى, جۇرەك قاعىسى, جەمشوبى مەن سالماعى, كۇندىك بەرەتىن ءسۇتىنىڭ مولشەرى مەن قۇرامى تۋرالى مالىمەتتەر جي­ناقتالىپ وتىرادى. ءار اسىل­تۇ­قىمدى سيىردىڭ ارنايى ء«چيپى» بار. سول ارقىلى كۇنىنە, ايىنا قانشا ءسۇت بەرگەنىن كورۋگە بولادى», – دەيدى فەرمانىڭ جەتەكشىسى جانسەرىك سەيىتمۇرات ۇلى.

فەرمانىڭ ەڭ باستى ار­تىق­شىلىعى – تسيفرلى تەحنولوگياسىندا. تەك ساۋىندى اۆتوماتتاندىرىپ قانا قويماي, تابىنداعى ءار سيىردىڭ كۇيىنە قاتىستى كور­سەتكىشتەردى باقىلايدى. «اقىل­دى» ارنايى قوندىرعىسى ارقىلى ورتالىق باسقارۋ پۋلتىنە ءتۇسىپ وتىرادى. بۇل جەردە زووتەحنيككە دە وتە ءتيىمدى بولماق. كوم­پيۋتەرمەن قاي سيىردىڭ ءسۇتتى ەكەنى, قايسىسىنىڭ ءسۇتى ازايا باس­تاعانى, قاي سيىردىڭ دۇ­رىس جەم جەمەي جۇرگەنى تۋرالى ما­لىمەتتەردى ونلاين رەجىم­دە الىپ, قاجەتتى شارۋاسىن الدىن الا باعامداپ وتىرادى. ەۋرو­پانىڭ ايگىلى «Dairycomp» تەحنولوگياسىن ەندى ورناتادى. قازىر دايىندىق جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقان كورىنەدى.

فەرمانىڭ مال قوراسىندا ىشتەگى اۋانى جەلدەتىپ, تازارتىپ تۇراتىن ارنايى قوندىرعى دا قويماق. ءتىپتى مالدىڭ جەمشوبىن بەرەتىن اۋىل شارۋاشىلىعىنا پايدالانىلاتىن شەتەلدىڭ شا­عىن تەحنيكالارىن ساتىپ الىپ جاتىر. دەمەك مۇندا جۇمىس اتقا­راتىن مالشىلاردىڭ دا, ساۋىن­­شىلاردىڭ دا جۇمىسى جەڭىلدەيدى.

كاسىپكەرلەر رەسەيدەن 403 باس گولش­تەين اتتى اسىلتۇقىمدى سيىردىڭ العاش­قى لەگىن اكەلدى. ەندى قالعان ەكى بولىگىن شىلدە, قازان ايىندا اكەلەدى. بۇل سيىرلار – ەڭ ءسۇتتى تۇقىمداردىڭ ءبىرى رەتىندە بەلگىلى. بيىل قۇنى قىم­باتتاپتى. تەڭ­گەمەن ەسەپتەگەندە, 1 ملن – 1 ملن 200 مىڭ. فەر­مانىڭ جوبالىق قۋاتى – 1 100 باس. كۇنىنە 27 توننا ليترگە دەيىن ءسۇت الۋدى جوسپارلاپ وتىر. ازىرگە سيىرلارى بۇزاۋلاماعان. الداعى ءبىر-ەكى ايدا تولدەۋگە ءتيىس. شامامەن, كۇز ايلارىندا العاش العان سۇتتەرىن ساۋدالاعالى وتىر.

وسى ۋاقىتقا دەيىن وڭىرىمىزدە شيكى ءسۇت تاپشىلىعى سەزىلىپ كەلگەن ەدى. ەندى, مىنە, ونىڭ دا وڭ­تايلى شەشىمى تابىلىپ وتىر.

قاراعاندى وبلىسى,

نۇرا اۋدانى,

كوبەتەي اۋىلى