دوللارسىزداندىرۋ ساياساتى اياسىنداعى الداعى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – ۆاليۋتا باعامىن كوشەگە ءىلىپ قويۋعا تىيىم سالۋ بولماق. ۇلتتىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆتىڭ تۇسىندىرۋىنشە, كوشەدەگى ۆاليۋتا باعامدارى كورسەتىلگەن تابلولاردى الىپ تاستاۋ – مەنتالدىق دوللارسىزداندىرۋ ستراتەگياسىنىڭ ءبىر بولىگى. بۇل شەشىم قازاقستاندىقتاردى ينفلياتسيالىق تاۋەكەلدەردەن قورعاۋعا, تەڭگەنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكاداعى ءرولىن نىعايتۋعا جانە دوللارعا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا باعىتتالعان, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
دوللار باعامىن ءار بۇرىشتان باقىلاپ وتىرۋدى مىندەت سەكىلدى ساناعان كەزەڭنەن وتتىك. بۇل باستامانىڭ نەگىزگى ماقساتى – قوعام ساناسىن دوللار باعامىنا دەگەن ارتىق تاۋەلدىلىكتەن ارىلتۋ. كوشەلەردەگى جارق-جۇرق ەتكەن تسيفرلار ۆاليۋتا باعامىن «جولدا» تەكسەرۋگە داعدىلانعان قازاقستاندىقتاردىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنە كەرى اسەرىن تيگىزەدى. دوللارسىزداندىرۋ – ەسەپتەۋدە, جيناقتاۋدا جانە ەكونوميكالىق ويلاۋدا ۇلتتىق ۆاليۋتانى باسىمدىقپەن پايدالانۋعا كوشۋ. ونداعان جىلدار بويى جيناقتاردى ساقتاۋدان باستاپ كوممەرتسيالىق مامىلەلەرگە دەيىنگى بىرقاتار سەكتورلاردا دوللاردىڭ ۇستەمدىگىن سەزىنىپ كەلەمىز. ءىس جۇزىندە بۇل دوللار باعامدارى تۇرعىن ءۇي باعاسىنا, اۆتوكولىك, ءتىپتى ءۇي-جايلاردى جالعا الۋعا قاتتى اسەر ەتەتىنىن ءبىلدىردى. ۆاليۋتا باعامدارى بار كوشە تاقتالارى وسى تاۋەلدىلىكتىڭ كورىنىسىنە اينالعانداي. ولار ءوتىپ بارا جاتقان ادامدى ءوز ماڭىزىنان حاباردار ەتىپ قانا قويماي, حالىقتىڭ كوڭىل-كۇيىن قالىپتاستىرادى, بۇل كۋرستاردىڭ سەكىرۋىندە دۇربەلەڭ تۋدىرادى. ماسەلەن, ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق كەزەڭىندە قازاقستاندىقتار كوشە تابلولارىنىڭ دەرەكتەرىنە نازار اۋدارا وتىرىپ, دوللاردى جاپپاي ساتىپ الۋعا ۇمتىلادى, بۇل ءوز الدىنا تەڭگەگە قىسىمدى كۇشەيتەدى.
تاقتايشالار وسى جىلدىڭ كۇزىنە قاراي الىنىپ تاستالا باستايدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىنىڭ بارلىق يەلەرى وزدەرىنىڭ قاسبەتتەرىنىڭ ديزاينىن جاڭا نورماتيۆكە سايكەس كەلتىرۋى كەرەك. ونىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكىن. جاڭا ەرەجەنىڭ ازاماتتار ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن تۇسىندىرگەن ۇلتتىق بانك باسشىسى قۇرىلىمداردىڭ ءوزى بولشەكتەلمەيتىنىن, ەكراندار جاي اجىراتىلاتىنىن نەمەسە ءۇي-جايلاردىڭ ىشىنە تاسىمالداناتىنىن جەتكىزدى. ايىرباستاۋشىلار بەلگىلەردى كوشەلەردەن الىپ تاستاۋعا مىندەتتى, بىراق ولاردى پۋنكتتەردىڭ ىشىندە قالدىرۋعا بولادى. بۇل شەشىم ەلدىڭ بارلىق ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىنە, ءىرى جەلىلەرگە دە, شاعىن جەكە ويىنشىلارعا دا قاتىستى. ازاماتتار ءۇشىن كوشە تاقتالارىنىڭ جوعالۋى قولايسىزدىق تۋدىرمايدى, ويتكەنى بۇگىندە ۆاليۋتا باعامدارى بانكتەردىڭ ءموبيلدى قوسىمشالارى, مامانداندىرىلعان سايتتار مەن مەسسەندجەرلەر ارقىلى وڭاي تابىلادى.
مۇنداي شارالار پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتىڭ باسقا ەلدەرىندە دە قولدانىلعان. مىسالى, بەلارۋس 2016 جىلى ۆاليۋتا باعامدارىن كوپشىلىككە كورسەتۋگە تىيىم سالدى. بۇل ۆاليۋتا نارىعىنداعى الىپساتارلىق بەلسەندىلىكتى تومەندەتۋگە كومەكتەستى. رەسەي 2019 جىلى ايىرباس باعامدارى ءۇشىن كوشە تاقتالارىن پايدالانۋدى شەكتەپ, تەك ورتالىق بانكتىڭ ليتسەنزياسى بار بانكتەردەن كورسەتۋ قۇقىعىن قالدىردى. وزبەكستان مەن ارمەنيا تۋريستىك ايماقتاردا ۆاليۋتا باعامدارىنىڭ كورىنۋىن تومەندەتۋ بويىنشا شارالار قابىلدادى.
ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمەتى بويىنشا, 2024 جىلدىڭ اياعىندا حالىقتىڭ دوللارلىق دەپوزيتتەرىنىڭ ۇلەسى شامامەن 36%-دى قۇراپ, وتكەن جىلعا قاراعاندا ەداۋىر تومەندەدى. ياعني اقشا-نەسيە ساياساتىن دوللارسىزداندىرۋ جانە تۇراقتاندىرۋ ارەكەتتەرى ناتيجە بەرگەن.