مۋزەي شامدارى جارقىراعان كەش

مۋزەي الاڭقايىنا تىگىلگەن ءساندى ساحنا ءتالىمدى كەشتىڭ سال­تاناتىن اسىردى. بۇل ءتۇنى الماتى اسپانى سامالاداي جار­قىراپ, الاتاۋدان ەسكەن سال­قىن سامال اشىق الاڭدا كونتسەرت تاماشالاعان جۇرتقا كوتە­رىڭ­كى كوڭىل كۇي سىيلادى. ساحنا تو­رىندە تانىمال مادەنيەت قايرات­كەرلەرى ونەر كورسەتىپ, ۇلتتىق قۇن­­دىلىقتارىمىزدى دارىپتەي­تىن قويىلىمدار كورسەتىلدى. ال مۋ­زەيدىڭ ەكسپوزيتسيالىق زالدارىن­دا بىرنەشە كورمەنىڭ تۇساۋى كەسىل­دى.

ماسەلەن «جاۋھار جادىگەر» كورمەسىندە مۋزەيدىڭ نەگىزگى ەكسپوزيتسياسىنان تىس ساقتالىپ كەلگەن, اسا قۇندى ءارى بىرەگەي ەكسپوناتتار جۇرتشىلىققا تانىستىرىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا كەيىنگى جىلدارى ارحەولوگيالىق قازبالار­دان تابىلعان التىن بۇيىمدار, اساتاياقتىڭ گاۋھارمەن كومكەرىلگەن باسى, گيلوشيرلى تەحنيكامەن ورىندالىپ, گاۋحار, رۋبين, گرانات, ءىنجۋ تاستارمەن بەزەندىرىلگەن فابەرجەنىڭ ءساندى جۇمىرتقالارى مەن باسقا دا سيرەك كەزدەسەتىن جاۋھار جادىگەرلەر شەتەلدىك تۋريستەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.

مۋزەي قورىندا ساقتالعان سيرەك حاتتار مەن قۇجاتتار نەگىزىندە دايىندالعان «حات جازىپ تۇر...» كورمەسى ءار ءداۋىردىڭ حات الماسۋ مادەنيەتىن كورسەتتى. ەكسپوزيتسيادا پوشتا ماركالارى, اشىقحاتتار, كونۆەرتتەر, مورزە اپپاراتى مەن ەسكى جازۋ ماشىڭكەلەرى ۇسىنىلدى. اسىرەسە, ب.مومىش ۇلىنىڭ ع.مۇسىرەپوۆكە جازعان حاتى, كەڭەس وكىمەتىنىڭ العاشقى جىلدارىنداعى حاتتار مەن تاريحي قۇندىلىعى جوعارى ماركالار, سۋرەتتەر كەلۋشىلەردىڭ ىقىلاسىنا يە بولدى.

«شابىت جاڭعىرىعى» اتتى تاعىلىمدى كورمە قازاق بەينەلەۋ جانە ءمۇسىن ونەرىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرى – سۋرەتشى م.كەنباەۆ پەن ءمۇسىنشى ح.ناۋرىزباەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا, سۋرەتشىلەر ۆ.انتوششەنكو-ولەنەۆتىڭ 125, ن.تسيۆچينسكيدىڭ 120, ە.سي­دور­كيننىڭ 95 جانە ءمۇسىنشى ە.سەرگەباەۆتىڭ 85 جىلدىق مەرەيتويلارىنا ارنالدى. كورمەدە م.كەنباەۆتىڭ تۋعان جەردىڭ تاريحى مەن ۇلتتىق تۇرمىستى بەينەلەگەن كەسكىندەمەلەرى, ۆ.ان­توششەنكو-ولەنەۆتىڭ گرافيكالىق جانە رومانتيكالىق تۋىندىلارى, ن.تسيۆچينسكيدىڭ سوعىس جىلدارى سالعان ناتۋرالىق شى­عارمالارى, ە.سيدوركيننىڭ ۇلت­تىق ونەر مەن ەپوسقا, ادەبيەت پەن تاريحقا نەگىزدەلگەن تۋىندىلارى, سونداي-اق ح.ناۋرىزباەۆ پەن ە.سەرگەباەۆتىڭ جەكە زاتتارى مەن مۇسىندىك ەڭبەكتەرى ۇسىنىلدى.

احمەت پەن عازيزا جۇبا­نوۆتاردىڭ مەموريالدى مۋزەيى اتاقتى كومپوزيتور­لار احمەت قۋان ۇلى مەن عازيزا جۇبانو­ۆا­نىڭ, رەجيسسەر ءازىربايجان مامبەتوۆتىڭ شىعارماشىلىق مۇراسىن تانىستىراتىن كورمە ۇسىندى.

ءىس-شارا اياسىندا يراننىڭ الماتىداعى باس كونسۋلدىعى جا­نىنداعى يران مادەني وكىلدىگى ۇسىنعان كورمەدە ەسفاحان قالا­سىنان ارنايى كەلگەن شەبەرلەر نافيسا ورۋدجي مەن ماريام دجاففاري وزدەرىنىڭ ساندىك-قول­دانبالى ونەر بۇيىمدارىن – ءداستۇرلى كەستەلەر, پاننو, سومكە­لەر, اشەكەيلەرىن كورسەتتى. سونىمەن قاتار حوسسەين حۋشباتەن پارسى كالليگرافيا ونەرىنىڭ قىر-سىرى تۋرالى باياندادى. كورمەدە كۇمىس جانە مىس ىدىستار, ەجەلگى قالالار بەينەسى, «اباي مەن فيردوۋسي» تاقىرىبىنداعى كوركەم تۋىندىلار, ورتاعاسىرلىق ويشىلدار بەينەلەنگەن مۇسىندىك  شىعارمالار كورەرمەن قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.

كەش قوناقتارى وتاندىق قولونەرشىلەردىڭ «ونەردىڭ سي­قىرلى كۇشى» كورمە-جار­مەڭ­كەسىن دە تاماشالادى. اۆتور­لىق ىدىس-اياقتار, زەرگەرلىك بۇيىمدار, توقىما جانە باسقا دا ساندىك بۇيىمدار شەبەرلەردىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتتى.

زاعيپ جاندارعا ارنالعان «ساۋ­ساق ۇشىنداعى ونەر» تاكتيلدى كورمەسىندە ءابىلحان قاستەەۆ, نيكولاي حلۋدوۆ, ديانا مۇحام­مەد سياقتى بەلگىلى قىلقالام شە­بەرلەرىنىڭ كارتينالارى قو­يىلعان. تۋىندىلاردى تاكتيل­دى فورماتتا ازىرلەۋگە ت.جۇرگە­نوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسى­نىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى ءۇن قوسقان. جوباعا ارنالعان اۋديو­ديسكريپتسيانى اۋدارما ءىسىنىڭ كاسىبي مامانى اننا لوەنكونىڭ جەتەكشىلىگىمەن Maksut Narikbayev اتىنداعى جوعارى گۋمانيتارلىق مەكتەپ ماگيسترانتتارى ازىرلەگەن.

«مۋزەي ءتۇنى» اكتسياسى بارىسىندا ساندىك-قولدانبالى ونەر شەبەرلەرى: تەكەمەت شەبەرى ءاليا ساۋعابەكوۆا, سىرماق شەبەرى تامارا قاپقىزى, كيىزبەن جۇمىس ىستەيتىن باحىتجان قاسىمجانوۆا مەن انارگۇل ناربوتانوۆا, ماكرامە شەبەرى باقىتجان جۇماليەۆا, سىرعالاق تەحنيكاسىندا جۇمىس ىستەيتىن نەسىبەلى اسىلبەك, قۇراق كورپە شەبەرى ەلميرا وتەشوۆا, سۋرەتشى-ءمۇسىنشى يۋليا پيتسىك كەلۋشىلەرگە ۇلتتىق بۇيىمداردى جاساۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتتى. و.تاڭسىقباەۆ اتىنداعى ساندىك-قولدانبالى ونەر كوللەدجى ستۋ­دەنتتەرى مەن وقىتۋشىلارى دا «توقۋ ونەرى», «كوركەم كەسكىندەمە», «كەراميكا» باعىتتارى بويىنشا شەبەرلىك ساباقتار وتكىزدى.

«مۋزەي ءتۇنى» – بۇل جاي عانا ەكسكۋرسيا ەمەس, بۇل – تاريحپەن تىلدەسۋدىڭ, ۇلتتىق قۇندىلىقپەن قاۋىشۋدىڭ ءساتى. بۇل ءتۇنى مۋزەي شامدارى جارقىراپ, كەلۋشى­لەرگە ەرەكشە فورمات ۇسىنىلدى. مۇنداي اكتسيالار اسىرەسە جاس­تار ءۇشىن ماڭىزدى. بۇل – ۇلتتىق سانا مەن تاريحي جادىنى جاڭعىرتۋ­دىڭ ءبىر جولى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جوبانىڭ كەڭ ءورىس الۋىنا ۇلكەن قولداۋ تانىتتى», دەي­دى مەملەكەتتىك ورتالىق مۋ­زەيى ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى سەرجان ساروۆ.

الماتى