جاستار جانە جالدامالى باسپانا

جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ جوعارى باعاسى, يپوتەكالىق نەسيەلەۋدىڭ كۇردەلى شارتتارى, تومەن باستاپقى جالاقى جاس مامانداردىڭ جەكە باسپاناعا قول جەتكىزۋىن ءىس جۇزىندە قيىنداتادى. وسىعان بايلانىستى جۇزەگە اسىرىلعان جالدامالى تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى جۇمىس ىستەيتىن جاستاردىڭ تۇرمى­سى­نا – تىرەۋ, مانسابىنا مەدەۋ بولىپ, ءبىراز اۋىرتپالىقتان قۇتقارعانى بەلگىلى. 29 جاسقا دەيىنگى تۇراقتى جۇمىسى, راستالعان تابىسى بار جاس­تاردى قولداۋعا باعىتتالعان باستامادا جۇمىس ءوتىلى, تابىس دەڭگەيى, وتباسىلىق جاعدايى, بالالارىنىڭ بولۋى سىندى تاڭداۋدىڭ نەگىزگى ولشەمشارتتارى بەلگىلەندى.

باسىمدىق ءبىلىم, دەنساۋلىق ساق­تاۋ جانە مادەنيەت سياقتى الەۋ­مەتتىك ماڭىزى بار سالالاردا جۇمىس ىستەيتىن جاس ماماندارعا بەرىلدى. تيى­سىنشە, ۇكىمەت جالدامالى تۇرعىن ءۇيدى سالۋ مەن ساتىپ الۋعا, سونداي-اق جالداۋ اقىسىن سۋبسيديالاۋعا قوماقتى قاراجات ءبولىپ, مىڭداعان جاستى قولجەتىمدى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارىن جۇ­زەگە اسىردى. 10 مىڭنان اسا جاس مەم­لەكەتتىك قوردان بولىنگەن پا­تەرلەردى ۋاقىتشا پايدالانۋ ار­قىلى جەكە باسپانا ساتىپ الۋ ءۇشىن قاراجات ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك الدى. باعدارلامانىڭ نەگىزگى ءمانى بويىنشا 5 جىلدىق مەرزىمدە جۇمىس ىستەيتىن جاستار كەيىننەن ءوز باسپاناسىن ساتىپ الۋ ءۇشىن باستاپقى جارناعا جيناق جۇرگىزۋى كەرەك.

باستاما ەلىمىزدىڭ نەگىزگى قالا­لارىندا – استانا, الماتى, شىم­كەنتتە ىسكە اسىرىلدى. بار الەۋەت شو­عىرلانعان ءىرى قالادا اي سايىنعى اقىسى 5000-15000 تەڭگە توڭىرەگىن­دەگى وتباسى بيۋدجەتىنە سالماق تۇ­سىر­مەيتىن جالدامالى پاتەر ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرا بەرمەيدى. ەندى كوپ وت­باسىنىڭ كوڭىلىنە ءۇمىت ۇيالاتىپ, باسپانالى بولۋىنا ىقپال ەتكەن باعدارلاما اياقتالۋعا تاياۋ. تۇرعىن ءۇي زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس, بوساتىلعان تۇرعىن ۇيلەر مۇقتاج ازاماتتارعا بەرىلمەك. الايدا جالعا الۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى ۇيرەنىپ قالعان ورنىنان كوشۋگە دايىن ەمەس. ولار العاشقى جارناعا قاجەتتى سومانى جيناپ ۇلگەرمەگەنىن, قاي­تا­دان قولجەتىمدى باسپانا تابۋ ما­سەلەسىنە تاپ بولاتىنىن ايتىپ, جالدامالى پاتەرلەردى ساتىپ الۋعا مۇم­كىندىك بەرۋدى سۇرايدى. ءتۇرلى ساتى­لارعا جۇمىس ىستەيتىن جاستاردان جالعا بەرىلەتىن پاتەرلەردى يپو­تەكادا جەڭىلدىكتى شارتتارمەن ساتىپ الۋ قۇقىعىن بەرۋ نەمەسە جال­داۋ مەرزىمدەرىن ۇزارتۋ تۋرالى وتى­نىشتەر ءتۇسىپ جاتىر. بىراق قول­دانىستاعى زاڭناما شەڭبەرىندە ولاردىڭ تالاپتارىن قاناعاتتاندى­رۋ مۇمكىن ەمەس. جۇمىس ىستەيتىن جاستار رەتىندە تۇرعىن ءۇي العان بار­لىق ازاماتتارمەن ساتىپ الۋ, ۇزارتۋ قۇقىعىنسىز تۇرعىن ۇيلەردى جالداۋ شارتتارىنا قول قويىلىپ, پاتەر بەرۋ كەزىندە باعدارلامانىڭ تالاپتارى تۇسىندىرىلگەن.

الماتى قالاسى كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باسقار­ماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى عالىمجان ابدىشۇكىر ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بيىل باعدارلاما شارتتارى بويىنشا ءبىرىنشى 1 050 پاتەردى جالعا الۋشىلار تۇرعىن ءۇيدى بوساتۋى كەرەك, ونىڭ ىشىندە 681 شارتتىڭ مەرزىمى اياقتالعان. جالداۋ شارتتارى­نىڭ تالاپتارىن ساقتاۋ ماقساتىندا اكىمدىك جالعا الۋشىلاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشىرۋ بويىنشا شارا­لار قابىلدايتىن بولادى, پاتەرلەر­دى ەرىكتى تۇردە بوساتۋدان باس تارت­قان جاعدايدا داۋلار سوت تارتىبىمەن قارالادى.

قالا اكىمدىگى باعدارلاماعا قا­تى­سۋشىلاردىڭ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن قوسىمشا قولداۋ جولدارىن قا­راستىرىپ, قالالىق «الماتى جاس­­تارى» جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋ باع­­دارلاماسىنىڭ مۇمكىندىگىن كە­ڭەيت­تى. ناتيجەسىندە, 25 ادام 18 ملن تەڭ­گەگە دەيىنگى سوماعا تۇرعىن ءۇي قا­رىزدارىن الىپ, ءوز باسپاناسىنا قول جەتكىزدى. «وتباسى بانكىمەن» جاسالعان ىنتىماقتاستىق كەلىسىمى ارقىلى جۇمىس ىستەيتىن جاستار باع­دارلاماسىن جالعا الۋشىلار ءۇشىن 1050 قارىز مولشەرىندە كۆوتا قا­راستىرىلعان. سونداي-اق بيىل جىل با­سىنان «وتباسى بانكىمەن» كەلىسىم بويىنشا جالعا الۋشىلاردىڭ تو­لەم قابىلەتتىلىگىن الدىن الا باعالاۋ ماق­ساتىندا باعدارلاما جالگەرلەرىن قابىلداۋ ۇيىمداستىرىلدى. اكىمدىك جالعا الۋشىلارمەن بىرنەشە كەزدەسۋ وتكىزىپ, قولدانىستاعى تۇرعىن ءۇي زاڭناماسىن جان-جاقتى ءتۇسىندىردى. «الماتى جاستارى» باعدارلاماسى­نىڭ قاشان ىسكە قوسىلاتىنى جۋىق ارادا حابارلانادى. سونىمەن بىرگە وتىنىشتەر مەن قۇجاتتاردى قابىلداۋ ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىنا قاراي باستالادى.