ۇلىستاردى ۇيىستىرعان ۇيا

دوستىق ءۇيى – ماڭعىستاۋدىڭ سىيى

كەيىنگى وتىز جىل بەدەرىندە قازاق حالقىمەن تاعدىردىڭ تالەيىمەن ءبىر ارناعا توعىسقان ءتۇرلى دياسپورا بولاشاق باعدارىن, ارمان-اڭسارىن ورتاق ەتىپ, تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ شا­ڭىراعىندا ءبىر ءۇيدىڭ بالالارىنداي تاتۋ-ءتاتتى عۇمىر كەشىپ جاتىر. وسى ىرگەسى مىعىم قالانىپ, ۋىعى بەرىك قادالعان بىرلىكتى ساقتاپ, ءارى قاراي كەمەلدەندىرۋ ءۇشىن نە ىستە­­مەك كەرەك؟ بۇل باعىتتاعى «قوعامدىق كەلىسىم» مەكە­مە­لەرىنىڭ قىزمەتى قانداي؟ كوكەي­دە­گى وسى سۇراقتارعا جاۋاپ الماق نيەتپەن دوستىق ءۇيىنىڭ تابالدىرىعىن اتتادىق.

«قوعامدىق كەلىسىم» مەكەمەسى­نىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ارمان جانيەۆ­پەن بىرگە دوستىق ءۇيىن ساياحاتتاپ ءجۇر­مىز. كەيىپكەرىمىز اڭگىمەسىن استانا قالاسىنداعى ءتۇرلى ەتنوستىڭ قا­را­­شاڭىراعىنا اينالعان سالتاناتتى­ سارايدى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىگى اسسامبلەيانىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا سالىپ بەرگەنىنەن باس­تادى.

«سىزدەر كورىپ وتىرعان بۇل عيمارات­تى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي استانا قالاسىنا ماڭعىستاۋ وبلىسى جۇرتشىلىعى سىيعا تارتتى. قازىر بۇل وردا ەلىمىزدەگى ەتنوستاردىڭ رۋحاني-مادەني وشاعى سانالادى. بۇگىنگى تاڭدا دوستىق ۇيىن­دە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ استانا قالالىق فيليالىنا قاراس­تى ­22 ەتنومادەني بىرلەستىك جۇمىس ىس­تەپ تۇر. ءبىزدىڭ استانا قالاسى اكىمدىگى جا­نىن­داعى «قوعامدىق كەلىسىم» مەكەمەسى وسى باعىتتاعى كەشەندى جۇمىستاردى ۇيلەستىرەدى», دەدى ءوز سوزىندە.

تاۋەلسىز قازاقستان مەملەكەتىنەن پانا تاپقان دياسپورالاردىڭ مادەني قۇندى­لىقتارىنىڭ ساقتالۋى, دامۋى,­ ناسيحاتتالۋى ءۇشىن جايلى كۇي كە­رەك­تىگى انىق. ول جايلى جاعدايدى استاناداعى دوستىق ءۇيى تولىق قام­تاماسىز ەتىپ وتىر. ماسەلەن, وسى ­شا­ڭىراقتا 36 شىعارماشىلىق ­ۇجىم, 3 ەتنولينگۆيستيكالىق مەكتەپ, عىلىمي-ساراپتامالىق توپ, انالار كەڭەسى, اسسامبلەيا جاس­تارى رەسپۋبليكا­لىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ استانا قالاسىنداعى وكىلدىگى, اقساقالدار كە­ڭەسى, «جومارت جان» قايىرىمدىلىق قىز­مەتىن ۇيلەستىرۋ ورتالىعى, «انالار اماناتى» قولونەر شىعارماشىلى­عى ورتالىعى, «مامىلە» سيتۋاتسيالىق قازاق ءتىلى پىكىرتالاس كلۋبى», «ANK Live» تىكەلەي ەفير ستۋدياسى, مەديا ورتا­لىق, جۋرناليستەر كلۋبى, ت.ب ۇجىم­­داردىڭ جۇمىس جاساپ تۇرۋى جوعا­رىداعى سوزىمىزگە دالەل بولا الادى.

سىيلى قوناقتار باس سۇعاتىن وردا

دوستىق ءۇيىنىڭ كىرەبەرىسىندەگى ۇلكەن زالدا ورنالاسقان «انالار اماناتى» قول­ونەر شىعارماشى­لىعى ورتالىعىن تاما­شالاپ جۇرگەن­بىز. استانا قالاسى اكىم­دىگى جانىن­داعى «قوعامدىق كەلىسىم» مەكە­مە­سى­نىڭ باسشىسى نۇرال باعىت ۇلى ايدا­شەۆ باستاعان ءبىر توپ قوناق مۋزەي جادى­­گەرلەرىن تاماشالاۋعا كىردى. توپ ىشىنەن مەملەكەت­تىك جانە قوعام قاي­راتكەرى ۆلاديمير بوجكو مەن بەلا­رۋس­تىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكى­لەتتى ەلشىسى الەكسەي بوگدانوۆتاردى تانى­دىق.

دوستىق ءۇيىنىڭ ديرەكتورى نۇرال باعىت ۇلى بەلارۋس ەلشىسىنە كورمەگە قويىلعان قازاقتىڭ قامشى, ساندىق, قالقان سەكىلدى ۇلتتىق جادىگەرلە­رى­مەن تانىستىرىپ, قوعام قايرات­كەرى ۆلاديمير بوجكو باسشىنىڭ اڭگىمەسىن ازىلمەن كوم­كەرىپ وتىردى. نۇرال باعىت ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قوناقتار «رودنى كۋت» بەلارۋس مادەني ورتالىعىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن وتكەلى جاتقان «قازاقستان حالقى اسسام­بەلەياسى – بىرلىكتىڭ بىرەگەي مودەلى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋعا كەلىپتى. دوڭ­گەلەك ۇستەل اياسىندا ەلىمىزدىڭ ەڭ باس­تى قۇن­دىلىعى ىنتىماق پەن بىرلىك تاقى­رى­بىن­دا اڭگىمە قوزعالىپ, قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ جۇ­مىسى تالقىعا تۇسپەك ەكەن.

ءباسپاسوز حاتشىسى ارمان جانيەۆ دوستىق ۇيىندە مۇنداي دەلەگاتسيالار ءجيى كەلەتىنىن ءسوز ەتتى.

«دوستىق ءۇيى حالىقتىق ديپ­لوماتيا تاجىريبەسىن دامىتا­ وتى­رىپ, ءوز الاڭىندا شەتەلدىك ­دەلە­­گاتسيالاردى تۇراقتى تۇردە قابىل­­دايدى. مىسالى, وسىعان دەيىن دوستىق ۇيىندە بولگاريانىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى يليانا يوتوۆا, نەلسون ماندەلانىڭ نەمەرەسى تەمبيكەلە ماندەلا, يتاليا, رەسەي, ارمەنيا, ينگۋشەتيا, ازەربايجان, وزبەكستان, بەلارۋس, قىرعىزستان, تاجىك­ستان پار­لامەنتتەرىنىڭ سپي­كەرلەرى مەن دەپۋ­تاتتارى, پومور اكادەمياسىنىڭ ­(پول­شا) وكىلى دوروتا سمەتانا-بولوۆكو, باش­قۇرتستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باسشىسى ر.ف.حابيروۆتار قوناقتا بولدى. ءسىز, مىنە, بەلارۋس ەلشىسىنىڭ كەلۋىنە كۋا بولىپ وتىرسىز», دەدى ول.

سونداي-اق ءباسپاسوز حاتشىسى دوس­تىق ۇيىنە 2024 جىلدىڭ 6 تامىزىندا تانى­مال پولياك تۇركىتانۋشىسى, ساياساتتانۋ ماگيسترى ياكۋب ياكۋسيك كەلىپ, كەزدەسۋ وتكىز­گە­نىن, ءىس-شارا بارىسىندا تۇركى مادەني مۇراسىن ساقتاۋ مەن دامىتۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى تالقىلانعانىن تىلگە تيەك ەتتى.

قايىرىمدىلىق مەكەنى

قايىرىمدىلىق جۇرەكتەرگە جى­لۋ­ سىيلايدى. استاناداعى دوستىق ءۇيى جابىرقاعاننىڭ كوڭىلىن كوتەرىپ, مۇق­­­تاجدارعا جاردەم قولىن سوزۋعا ءار­­دايىم دايىن. ەلوردالىق اسسامبلەيا قايىرىمدىلىق جاساۋدى باستى قاعي­دالارىنىڭ بىرىنە اينالدىر­عان. ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ مۇشە­لەرى ارقاشان ءتۇرلى قايىرىمدىلىق اكتسيا­سىنا قاتىسىپ, كوپبالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلارعا, جالعىز­ىلىك­تى جاندارعا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالا­لارعا, سوعىس ارداگەرلەرى مەن تىل ەڭبەك­كەرلەرىنە كومەك كورسەتەدى ەكەن.

ءبىزدىڭ جولباسشىمىز ارمان جانيەۆ: «اسسامبلەيانىڭ نەگىزگى جوبا­لا­رىنىڭ ءبىرى – «جۇرەكتەن – جۇرەك­كە» باعدارلاماسى. وسى جوبا اياسىندا دوس­تىق ءۇيىنىڭ بازاسىندا وزبەك ەتنو­مادەني ورتالىعى توراعا­سى­نىڭ ورىنباسارى ح.ءشارىپوۆتىڭ توراعا­لىعىمەن قالالىق شتاب قۇرىلعان. بىل­تىرعى سۋ تاسقىنى كەزىندە بۇل شتاب كۇن-ءتۇن دەمەي قارقىندى جۇمىس ىستەدى. ءبىز ەلوردالىق ەتنوستاردىڭ اۋىز­بىرلىگىنىڭ, ىنتىماقتى كۇش-جىگە­رىنىڭ ارقاسىندا سۋ تاس­قىنىنان زارداپ شەك­كەن اقمولا, قارا­عان­دى, سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىستارى مەن پەتروپاۆل جانە اقتوبە قالالارىنا 42 توننا گۋ­ما­ني­تار­لىق كومەك بەردىك. بۇل كومەگىمىز 12 اۆتو­كو­لىكپەن مەجەلى جەرگە جەتكىزىلدى», دەدى.

سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, مۇق­تاجدارعا قولداۋ كورسەتۋ – ءبىر مەزەتتىك, مەرزىمدىك اكتسيا ەمەس. «جۇرەكتەن – جۇرەككە» باع­دارلاماسى كوپتەگەن قايىرىمدى­لىق باس­تاماسىن ىسكە اسىرۋ ورتالىعىنا اي­نال­عان. مىسالى, بىلتىر 8 ماۋسىمدا «ۆايناح» شەشەن-ينگۋش حالىق ءانسامبلى قايى­رىمدىلىق كونتسەرت ۇيىمداستىرىپ, جينالعان قاراجات تەمىرلان سەيچانوۆ اتتى ناۋقاس بالا­نى ەمدەۋگە بەرىلىپتى.

«ەتنومادەني بىرلەستىكتەرىمىز بالالار مەن ءبىلىم سالاسىن قول­داۋ باعىتىن­دا دا يگى باستامالاردىڭ باس­تاماشى­­سى بولىپ ءجۇر. مىسالى, «مەكتەپكە جول» رەسپۋبليكالىق اكتسياسى اياسىندا بيىل 200-دەن اسا بالا مەكتەپكە ارنالعان سومكەلەر مەن وقۋ قۇرالدارىنا يە بولدى. ءىس-شارا «انالار كەڭەسى» مەن «جومارت جان» ورتالىعىنىڭ بەلسەندى قولداۋىمەن وتكىزىلدى. وسىلايشا, از قامتىلعان وتباسى­لاردىڭ بالالارىنا كومەك كور­سەتىلدى», دەدى ا.جانيەۆ.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جاستاردىڭ مەم­لە­كەتتىڭ ەكونومي­كاسى مەن الەۋمەتتىك دامۋىنىڭ قوزعاۋشى كۇشى ەكەنىن بىرنەشە رەت اتاپ وتكەن ەدى. سوندىقتان دا دوستىق ءۇيى ءار ىسكە بەل­سەن­دى, العا ۇمتىلعىش جەتكىنشەكتەردىڭ كۇش-جىگەرىن يگى ىسكە باعىتتاۋ, ولاردىڭ شەك­سىز قيال­دارى مەن تىڭ يدەيالارىن وتان­سۇي­گىش­تىك قاسيەتتەرمەن ۇشتاستىرۋ, جاس­تار­دىڭ ­قيا­لىن شىن­دىققا اينالدىرىپ, باتىل جوبا­­لا­رىن قولداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزە بەرمەك.

كەلەلى كەڭەس كەلىسىمدى كۇشەيتەدى

ەلوردالىق دوستىق ۇيىندە قونىس تەپكەن «اقساقالدار كەڭەسى» مەن «انالار كەڭەسى» ماڭىزدى قوعامدىق ينستيتۋت سانالادى. بۇل قوعامدىق ينستيتۋتتار وتىز جىل بەدەرىندە اسسامبلەيانىڭ حالىقپەن جۇمىسىن قامتاماسىز ەتىپ, ەتنوسارالىق كوممۋنيكاتسيا تەتىگىن تابۋدا, وتكىر دە, وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ بارىسىندا مول تاجىريبە جيناعان. سودان دا بولار, «ديالوگ الاڭى» رەتىندە ءوز قىزمەتىن اتقارىپ جاتقان اقساقالدار جانە انالار كەڭەستەرى ەل ازاماتتارىنا كەرەكتى كونسۋلتاتسيالىق, قۇقىقتىق, زاڭگەرلiك كومەك كورسەتۋ جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزىپ كەلەدى.

سونداي-اق استاناداعى دوستىق ۇيىندە ءتۇرلى داۋ-دامايدى بىتىم­گەر­شى­لىكپەن شەشۋگە ۇيىتقى بولاتىن «ەتنو­مەدياتسيا ورتالىعى» ءوز جۇمىسىن باس­تادى.

«بۇگىنگى تاڭدا ەتنو­سارالىق قا­تىناس­تار­دى رەتتەۋ ىسىندە بىتىم­گەر­شىلىكتى, ياعني مەديا­تسيانى دامىتۋ وتە وزەكتى. كەز كەلگەن كيكىلجىڭدى سوتقا دەيىن جەتكىزۋ, ەلدەگى دياسپورالار اراسىن الشاقتاتىپ, ۇلت­ارالىق ارازدىقتىڭ ءورشىپ كەتۋىنە جەت­كىزۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا ەتنوسارالىق شيەلەنىستىڭ الدىن الۋ, ورتاق بىتىمگە كەلۋ اسسامبلەيانىڭ باستى مىندەتىنە اينالعانى دۇرىس», دەيدى ماماندار.

P.S. دوستىق ۇيىندەگى بارلىق ەتنومادەني بىرلەستىكتىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ شىققان سوڭ, قايتۋعا بەت الدىق. مەكەمەنىڭ ءماجىلىس زالىنىڭ جانىنان وتە بەرگەنىمىزدە «رودنى كۋت» بەلارۋس مادەني ورتالىعىنىڭ «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى – بىرلىكتىڭ بىرەگەي مودەلى» اتتى ءىس-شاراسى باستالىپ جاتتى. ءبىر توپ قازاق ونەرپازدارى ءداستۇرلى ءان-جىرىمىزدى اۋەلەتە شىرقاپ, ونى بەلارۋستىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى الەكسەي بوگدانوۆ باستاعان جيىن قاتىسۋشىلارى ەلىتە تىڭداپ وتىر ەكەن. ءبىز باسپاسوزدە ءجيى ايتاتىن «بىرلىكتىڭ بىرەگەي مودەلى» دەگەن وسى ەكەن عوي دەگەن ويعا نىق بەكىدىك.