تاۋار كوپ, قويما تاپشى

2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 230 مىڭ شارشى مەتر قويما الاڭى قۇرى­لىس كەزەڭىندە تۇرعان. ولاردىڭ ىرىلەرى – «كەدەنترانسسەرۆيس» لوگيستيكالىق تەرمينالى, «Ozon» كومپانياسىنىڭ لوگيستيكالىق پاركى, «Damu Logistics Almaty» كومپانياسىنىڭ قويما كەشەنى, «Wildberries»-ءتىڭ قويما الاڭ­قايلارى. بۇعان قوسا قازىر «YTO Express» الماتى وبلىسىندا 2025 جىل­دىڭ ەكىنشى توقسانىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانعان كوپ­فۋنك­تسيونالدى كونتەينەرلىك تەر­مي­نالدىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. «قازپوشتا» جانە «TLC Focus»-پەن بىرلەسە قولعا الىنعان بۇل جوبا – ياعني ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ ۇلەستىرەتىن ورتالىعىنىڭ كولەمى – 500 مىڭ شارشى مەتر. وعان كونتەينەرلىك تەرمينال مەن ونەركاسىپتىك پارك سىيىپ كەتەدى.

الماتى قالالىق «اتامەكەن» كاسىپ­كەر­لەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى نۇرسۇلتان شوقانوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي تسيفر­لار, ارينە, ءتانتى ەتەدى, الايدا لوگيستيكا دەگەنىمىز تەك شارشى مەترلەردىڭ جيىن­تىعى ەمەس, ول – تاۋار اينالىمىنىڭ ارتۋى جانە الەمدىك ارەنادا ءبىزدىڭ پوزيتسيا­مىزدى نىعايتۋدىڭ بەرىك نەگىزى بولۋعا ءتيىس دەيدى. ساراپشىلار سوزىنشە, الايدا ءدال قازىر ورتالىق ازيادان زاماناۋي قويما تابۋ قيىن بولىپ تۇر. «ا» ساناتى دەپ اسپەتتەلەتىن قويمالاردىڭ ءوزى سول دەڭگەيگە لايىق ەمەس كورىنەدى. ال قويما تاپشىلىعى ەلەكتروندى ساۋدا-ساتتىقتىڭ دامۋىن ­تەجەي بەرمەك.

«ورتالىق ازياداعى قويما الاڭدارى­نىڭ كولەمى 1,5-2 ملن شارشى مەترگە جۋىق. بۇل – قازىرگى سۇرانىستىڭ وزىنە جاۋاپ بەرە المايتىن كولەم. ايماق­تاعى لوگيستيكالىق جىلجىمايتىن م ۇلىك تاپشىلىعى شامامەن 20 ملن شارشى مەترگە باعالانىپ وتىر. بۇل نەگىزىنەن وزبەكستان, تاجىكستان, قىرعىزستانعا قاتىستى. بۇل ەلدەردەگى قوي­­ما­لاردىڭ كوبى «ۆ» ساناتىنا جاتادى. بۇ­رىننان بار قويمالار ونسىز دا بوس ەمەس, ەندى سالىنىپ جاتقاندارى پايدالانۋعا بەرىلمەي جاتىپ-اق جالعا الىنادى. بۇل ءوز كەزەگىندە جالعا الۋ مولشەرلەمەسىن قىمبات ەتەدى. مىسالى, قىرعىزستاندا سالىنىپ جاتقان نىسانداردىڭ ءتاريفى ورتاشا رەسەيلىك كورسەتكىشتەن 37%-عا جوعارى. وزبەكستان مەن قازاقستاندا جالعا الۋ قۇنى ءباا-دەن دە (ول جاقتا شارشى مەترى – 135 دوللار) قىمبات», دەيدى «IBC Global» كومپانياسىنىڭ باسقارۋشى سەرىكتەسى ستانيسلاۆ احمەدزيانوۆ الماتىدا وتكەن «CAWS 2024» جيىنىندا.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, رەسەيلىك كومپانيالاردىڭ تاڭداۋى كوپ جاعدايدا قازاقستانعا تۇسەدى. ول جاقتان كوبىنە ونلاين-ساۋدا, لوگيستيكا جانە ديستريبۋتسيا سالاسىنداعى كومپانيالار ءبىزدىڭ قويمالارعا «قۇدا تۇسەدى».

«قازىرگى نەگىزگى ۇردىستەردىڭ ءبىرى – نارىقتىڭ ءداستۇرلى قويما نىساندارى باعىتىنان جەڭىل ونەركاسىپ سەگمەنتى ءۇشىن دە, كەڭسەلەر ءۇشىن دە پايدالانۋعا بولاتىن يكەمدى كەڭىستىكتەرگە اۋىسۋى. بۇل وزگەرمەلى قاجەتتىلىكتەرگە نىسانداردىڭ تەز بەيىم­دەلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن بىرگە روبوتتەحنيكا, اۆتوماتتاندىرىلعان ساقتاۋ جۇيەسى جانە تاپسىرىستاردى وڭدەۋ سياقتى تەحنولوگيالاردىڭ ەنگىزىلۋى تانىمال بولىپ جاتىر. مۇنداي مۇمكىندىكتەر قويمالاردىڭ جۇمىس تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, قىزمەتكەر مەن قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا جۇمسالاتىن شىعىنداردى ازايتادى», دەيدى ساراپشى.

«Infoline» كومپانيالار توبىنىڭ نەگىزىن سالۋشى يۆان فەدياكوۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە ەلەكتروندى كوممەرتسيا ۇلكەن قارقىنمەن ءوسىپ كەلە جاتىر. 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ءبىزدىڭ ەلدەگى ينتەرنەت-ساۋدانىڭ ۇلەسى 12%-دان اسقان. ۇلەس 2030 جىلعا تامان 20%-عا جەتپەك.

«بۇعان تەحنولوگيالىق بايلانىستار­دىڭ جەدەل دامىپ كەلە جاتقانى سەبەپ بولادى. ءۇي جانىنداعى دۇكەندەر ساۋدا جەلىلەرى مەن ونلاين-كانالداردان ۇتىلا باستايدى. ورتالىق ازياداعى ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعىنىڭ نەگىزگى مودەلى ماركەتپلەيستەر بولىپ تۇر. نارىقتا جەرگىلىكتى ويىنشىلارمەن قاتار «Wildberries», «Ozon» سياقتى رەسەيلىك ويىنشىلاردىڭ دا ىقپالى ارتىپ كەلەدى. زاماناۋي ساۋدا سالاسىنىڭ ءوسىمى جانە تا­ۋار اينالىمىنىڭ ارتۋى قويما نارىعى دامۋىن ىنتالاندىرادى. ەڭ باستىسى – پايدا بولىپ جاتقان مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەك», دەيدى ي. فەدياكوۆ.

«Colliers Kazakhstan» كونسالتينگ كوم­­پانياسىنىڭ وكىلى يگور كۋرنوسوۆ­تىڭ سوزىنشە, «ا» جانە «ۆ» ساناتىنداعى قويمالاردىڭ تاپشىلىعى استانادا – 99%, الماتىدا 97%-عا جەتكەن.

«بۇل جاعدايدىڭ جاقىن ارادا وزگەرە قويۋى ەكىتالاي. قويما قىزمەتىنە دەگەن ۇلكەن سۇرانىس پاندەمياعا دەيىنگى تاۋار اينالىمىنىڭ قالپىنا كەلۋىمەن جانە گەوساياسي جاعداي سالدارىنان لوگيستيكالىق تىزبەكتىڭ وزگەرۋىمەن بايلانىستى. قويما تاپشىلىعى ءسوزسىز ارەندا اقىسىن وسىرەدى. 2023 جىلدىڭ سوڭىندا «ا» ساناتىنداعى قويمانىڭ 1 شارشى مەترى الماتىدا, ايىنا 5 900 تەڭگەگە باعالاندى. استانادا – 4 700 تەڭگە. «ۆ» ساناتىنداعى قويمالار الماتىدا 4 000 تەڭگە سۇراسا, استانادا 3 700 تەڭگە بولدى. 2022 جىلدىڭ سوڭىمەن سالىستىرعاندا ارەندا اقىسى 40 پايىزعا قىمباتتادى», دەيدى ول.

«NF Group» ۇسىنعان مالىمەتكە قا­راساق, 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىمەن سالىس­تىر­عاندا 2024 جىلدىڭ سوڭىندا بوس قويما الاڭدارىنىڭ ۇلەسى 0,4 پايىزدىق تارماققا, بۇكىل ۇسىنىستىڭ 1,2%-ىنا دەيىن ازايعان.

«استانا مەن الماتىدا ساپالى قويما الاڭدارى بويىنشا ۇسىنىس جوق دەۋگە بولادى. 2024 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىندا قازاقستاندا قۇرىلىس كەزەڭىندە 426 مىڭ شارشى مەتر قويما الاڭدارى تۇردى. ولاردىڭ ەڭ ىرىلەرى – اۋماعى 100 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن «Wildberries» لوگيستيكالىق ورتالىعى, «Continental Logistics Almaty» نىسانى (85 مىڭ شارشى مەتر), «Focus-Aksengir» لوگيستيكالىق پاركىنىڭ ەكى كەزەگى (50 مىڭ شارشى مەتر)», دەلىنگەن كومپانيا دەرەگىندە.

«MP Solutions» باسشىسى نۇرمات سۇيەرقۇلوۆتىڭ پايىمداۋىنشا, ءۇش جىلدان سوڭ e-commerce, fashion, تاماقتانۋ سالاسىنا 1,5 ملن شارشى مەتر قويما قاجەت بولادى. «IBC Global» جانە «Colliers» ساراپشىلارىنىڭ دەرەگىنشە, 2024 جىلى 200 مىڭ شارشى مەترگە جۋىق قويما پايدالانۋعا بەرىلسە, 2025–2026 جىلدارى «ا» جانە «ۆ» ساناتىنداعى 1 شارشى مەتر قويما سالىنىپ ءبىتۋى مۇمكىن.

دەگەنمەن بۇل باعىتتىڭ دامۋىن تەجەي­تىن كەدەرگىلەر دە جوق ەمەس. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە تەمىرجولعا جاقىن ورنالاسقان جەر ۋچاسكەسىن تابۋ قيىن ەكەن. تابا قالعان كۇننىڭ وزىندە زاڭدىق جانە تەحنيكالىق اۋديتتەن كەيىن كوبىنەن باس تارتۋعا تۋرا كەلەدى. سونىمەن بىرگە ساپالى مامان تاپ­شىلىعى دا سالا مۇمكىندىگىن ىركىلتەدى. «ا» ساناتىنداعى 10 مىڭ شارشى مەترلىك قوي­ما جۇمىسىن جولعا قويۋ ءۇشىن 40-80 قىز­مەتكەر كەرەك. «ۆ» ساناتى – 50-100, «س» ساناتى 70-120 قىزمەتكەردى قاجەت ەتەدى. ەلىمىزدە جاقىن ارادا پايدالانۋعا بەرىلەتىن نىسان كولەمىن ەسكەرەر بولساق, شۇعىل تۇردە 2 000-6 000 ارالىعىندا كادر قاجەت بولادى دەيدى ساراپشىلار.