...ساحنا سىرتى. گريم بولمەسىنەن شىققان ماحمۇت داۋسىن قايتا-قايتا قۇبىلتىپ, جاتتىقتىرىپ ءجۇر. جانارى وتتاي جانىپ, قاباعى تۇكسيىپ تۇنەرىپ العان. ساۋىتتى, مۇزداي قارۋلى. ويتكەنى ول بۇگىن ەر جانىبەكتىڭ ءرولىن سومدايدى. قاليجان بەكقوجيننىڭ ايگىلى «ۇلان اسۋ» شىعارماسى ساحنالانادى. سابىرى قاشىپ, شىمىلدىقتىڭ شەتىنەن ءبىر سىعالاپ الدى. كورەرمەن ات توبەلىندەي عانا جيىلعان. از بولسا دا تالعام تارازىسى بيىك. بىراق جالىنداپ تۇرعان جاس ءارتىس ءۇشىن جالعىز كورەرمەن دە ورمانداي بوپ كورىنەدى.
«الماتىدان وقىپ كەلگەن تالانتتى جاس باستى ءرولدىڭ ءبىرىن ساحنالايدى ەكەن» دەگەن ەلدىڭ اۋىزەكى جارناماسىنا ءبىرشاما جۇرت جيىلىپ جاتىر. قول-اياعى ءدىر, جۇرەگى زىر قاعىپ تۇرعان ماحاڭ ءبىر كەزدە بويىن جيناپ الدى. «مەن ءباھادۇردىڭ ءرولىن سومداعالى تۇرمىن. قوبالجىعانىمدى ەل ىشكى دەمىمنەن دە سەزەدى. جاۋدان, داۋدان قايمىقپاعان جانىبەك كورەرمەن الدىندا نەگە كىبىرتىكتەۋ كەرەك؟! جي, ەسىڭدى!», دەپ ءوزىن قامشىلاپ العان. سول شىققاننان ءبىر دەممەن وبرازىن ويداعىدان دا وتتى, باتىل الىپ شىققان ونى پاتشا كوڭىل كورەرمەن ىستىق ىقىلاسپەن, قوشەمەتپەن قابىلدادى.
سودان بەرى ماحمۇت ايداپكەل ۇلىنىڭ جانىنا باتىر مەن ءبيدىڭ ءرولى جاقىن. مىنە, ساحناداعى جارتى عاسىرلىق بەلەسكە بولمىسى بىرتوعا ءارتىس ءارلى ءارى ءالدى جەتتى. ءارلى دەيتىنىمىز, ءالى دە ساحنا بيىگىنەن تۇسپەدى. ءالدى دەيتىنىمىز, ومىراۋىنا تاققان مەملەكەتتىك ماراپات ەلۋ جىلعى ەڭبەكتىڭ وتەۋى.
شىڭ-قۇزى كوكپەن تالاسقان تارباعاتايدا تۋعان تالانتتى ءۇرجار ۇكىلەگەن, الاتاۋ قانات قاقتىرعان. ال بۇگىن ارقا تەاترىنىڭ «قوبىلاندىسى».
...قويشىنىڭ شاڭىراعىنان شىن تالانت شىعا ما؟ شىعادى ەكەن. بالا ماحمۇت اۋەلى ولەڭگە, ودان سوڭ ءان ايتۋعا اۋەستەندى. اسىرەسە تەاترعا قادامىن الماتىدان باستايتىنىن ءبىلدى مە, «الاتاۋدى» شابىتپەن شىرقايتىن. اقىرى «الاتاۋ» ءانى ونەر اسقارىنا الىپ شىقتى. سايكەستىك دەمەي كورىڭىز...
بالا ماحمۇتتىڭ تالانتىن جازباي تانىعان ۇلاعاتتى ۇستازى تۇياق ابدىرەلي ۇلىن اۋليە دەرسىز. تۇيىق بالانىڭ قاراقاتتاي كوزىنەن ونەرگە دەگەن ىڭكارلىكتى اڭعارعان ول «سەن ۇلكەن ءارتىس بولاسىڭ» دەيدى ەكەن. مۇعالىمى ساحناعا بويىن ۇيرەتتى. ءان مەن جىرعا باۋلىدى. قوي باقتىرماي, ساحنالىق قويىلىمعا شىعاردى. قىسقاسى, ايتقانى ايداي كەلدى. ماحمۇت اعامىزدان كىم بارىپ اڭگىمە سۇراسا دا, اۋەلگى الىپپەسى – وسى. ءيا, ۇستازىن ارداقتاۋ – ۇلاعات!
م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق تەاترى جانىنداعى ونەر ستۋدياسىنا توپ ەتە قالعان ونىڭ ساحنانىڭ سيقىرلى, تەاتردىڭ تىلسىم الەمىنە تەرەڭ بويلاي باستاعان كەزەڭى وسى ەدى. تۇسكە دەيىن وقۋ, ىزدەنىس. تۇستەن كەيىن تەاتردىڭ ماسسوۆكاسىنا شىعادى. ءانۋار مولدابەكوۆ, ءاسانالى ءاشىموۆ, تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ سەكىلدى تەاتر ساڭلاقتارى سومداعان «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ», «قارا قىپشاق قوبىلاندى» اتتى كلاسسيكالىق قويىلىمعا قاتىسىپ, ء«اي» دەپ ايتقان ءبىراۋىز ءسوزىن ءايبات كورىپ جۇرگەن كەزى بۇل كۇندەرى سارعايعان ساعىنىشقا اينالعان. ساحناعا ەلەۋسىز ءبىر ەپيزود ءۇشىن شىقسا دا, الماتىداعى جەرلەستەرىن تۇگەل جيناعان البىرت شاعىنا قازىر اڭ-تاڭ.
ءسويتىپ ءجۇرىپ ماحاڭ ونەر ستۋدياسىنداعى وپەرا ۆوكالىندا وقىپ جۇرگەن نۇرجىبەك جانسۇگىروۆانى كەزىكتىرەدى. ءيا, فاميليادان جاڭىلعان جوقسىز. كادىمگى ءبىرتۋار تۇلعا, قازاق جىرىنىڭ قۇلاگەرى ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ باۋىرىنىڭ قىزى. سول كەزدەن باستاپ ءسوز بايلاسىپ, قول ۇستاسقان قوس ءارتىس ءالى كۇنگە دەيىن بىرگە. الىپ بايتەرەككە اينالدى.
...ونەر ستۋدياسىن ويداعىداي تامامداعان ەكەۋى ارقا جەرىندەگى ساكەن تەاترىنا جولدامامەن كەلەدى. قوڭىر شابادانمەن قونىس اۋدارعان ولارعا قاراعاندى سۇرىقسىز قالا ەدى. الماتىداعى اعالارىنىڭ «تەاترعا جاڭا لەپ اپارىڭدار, ەلدىڭ رۋحىن كوتەرىڭدەر!» دەگەن اماناتىن ارقالاعان ەكەۋ از-ماز ۋاقىت ەڭبەك ەتىپ, ەلگە قايتۋدى جوسپارلاعان ەدى. الايدا ارقاعا سۋداي ءسىڭدى.
تالانتتى جۇپ سول كەزدەگى تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, تالانتتى رەجيسسەر جاقىپ وماروۆتىڭ عانا ەمەس, شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ ولجاسى بولدى. بۇل 1976 جىل ەدى. سودان نە كەرەك, جۇلدىزدى جۇپ ەڭبەك ەتەدى. ەلدىڭ نازارىن ەرەكشە اۋدارتقان دا ەكەۋى ەدى. بىرنەشە شوقتىعى بيىك سپەكتاكلدەردىڭ جاۋاپتى ءرولىن قاتار سومدايدى. دۋلات يسابەكوۆتىڭ «اپكەسىندە», تاحاۋي احتانوۆتىڭ «ماحاببات مۇڭىندا» دەگەن سەكىلدى. مىنە, تەاتر تابىستىرعان تالانتتاردىڭ شاڭىراق كوتەرگەندەرىنە دە جارتى عاسىرعا جۋىقتاپتى. تەاتردا دا – تەاتر, ۇيلەرىندە دە – تەاتر. ماحمۇت اعامىز ءۇشىن ەڭ وتكىر سىنشى ول – اسىل جارى نۇرجىبەك جانسۇگىروۆا. ءوزى وسىلاي دەيدى. داستارقان باسىندا ءبىر-ءبىرىنىڭ وبرازىن, شەبەرلىگىن, كەمشىلىگىن تالقىلايدى. «ەكەۋمىز قانداي دا ءبىر جەتىستىككە جەتسەك, وندا ورتاق ەڭبەك, ورتاق ىزدەنىس جاتىر», دەيدى تەاتر تارلانبوزى.
ءسويتىپ, ونەر جولىنىڭ ازابىن دا عاجابىن دا قاتار تارتىپ كەلەدى. ۇلكەن ۇلدارىنىڭ ەسىمى نە سەبەپتى جانىبەك قويىلۋى تۇسىنىكتى شىعار. ۇزدىك سومداعان وبرازىن قاتتى قۇرمەتتەگەندىكتەن. مۇندا تەك وبرازعا عانا ەمەس, تەاترعا, جالپى ونەرگە دەگەن شەكسىز ماحاببات جاتىر.
…سول جانىبەك ۇلدارىن توعىز ايلىعىندا تارباعاتايداعى ۇيلەرىنە اپارىپ تاستايدى. وزدەرى – ۇنەمى گاسترولدى ساپاردا. ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالاپ جۇرگەن شاق. ءسويتىپ, بالالارى ءبىر جارىم جاسقا كەلگەندە ەلدەرىنە جازعى دەمالىسقا قايتادى. ارتىنىپ-تارتىنىپ كەلە جاتقان ەكەۋى اۋلادا ويناپ وتىرعان بالالارىن تانىماي ءوتىپ كەتكەن كورىنەدى. سوندا قايران, شەشە عوي, كەرى ادىمداپ, بالا جانىبەگىن جانارىنان تانىپتى. مىنە, وسىنداي اۋىرتپاشىلىقتىڭ بارىنەن ءوتتى. ونەر ءۇشىن, رۋحانيات ءۇشىن, تەاتر ءۇشىن.
ەكىنشى ۇلى الىبەك شىر ەتىپ ومىرگە كەلەردە, تەاتردىڭ قالىڭ ارتىسىمەن كەزەكتى گاسترولدىك ىسساپارعا كەتىپ بارا جاتقانىندا ءسۇيىنشى حابار جەتەدى. سول جەردە ارىپتەستەرى تىلدەي قاعازعا وزدەرىنە ۇنايتىن ەسىمدەردى جازىپ, جەرەبە تاستايدى. سوندا اكەسىنىڭ قولىنا الىبەك دەگەن اتاۋ تۇسەدى. ءومىرىنىڭ ءار جارقىن ساتتەرى دە, جابىققان كەزەڭدەرى دە تەاترمەن تىعىز بايلانىستى.
جاقىندا عانا ماحمۇت سادىقانوۆتىڭ كەۋدەسىندە «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەملەكەتتىك ماراپات جارقىرادى. تارباعاتايدا تۋىپ, الاتاۋدا تۇلەپ, ارقاعا كەلىپ, تەاتر تارلانبوزىنىڭ ەڭبەك جولى ەل الدىندا.
قاراعاندى وبلىسى