«قازاقمىس» كورپاراتسياسى» «نۇرقازعان» جەراستى كەنىشىندە ەلەكتريك بولىپ جۇمىس ىستەيتىن الىبەك بيمەنديندى ارقا جۇرتى ءبىرشاما تانيدى. ەڭبەكتىڭ قارا قازانىندا قايناپ جۇرگەن قىزمەتكەر رەتىندە اينالاسى عانا بىلەتىن شىعار. ال قارا قوبىزىن باۋىرىنا باسىپ, بوزداتا كۇي تارتاتىن تالانتىمەن ەلگە اجەپتاۋىر تانىمال.
جەتى قات جەر استىندا ەڭبەك ەتەتىن الىبەك وزبەك ۇلى كەنىشتىڭ بىلىكتى مامانى, بىلگىر ەلەكتريگى. قاراعاندى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن «ەلەكترمەن جابدىقتاۋ» ماماندىعى بويىنشا جەتىك وقىپ, ۇزدىك تامامداعان ونىڭ الدىندا بىرنەشە تاڭداۋ تۇردى. اسىرەسە ول كەزەڭ وقىعان, توقىعان جاس مامانداردىڭ قات كەزى ەدى. ەكى مەكەمەنىڭ بىرىنە بىلىكتى ەلەكتريك قاجەت-ءتىن. ءتىپتى ديپلومىن ساندىققا ساقتاپ قويىپ, ونەر جولىنا تولىق بەتبۇرىس جاساسا دا, نەسىبەسىز قالمايتىن ەدى. بىراق ول «ونەرىمدى دە ولتىرمەيىن, وندىرىسكە دە ءوزىمنىڭ وقىعانىمنان ۇلەس قوسايىن» دەپ شەشەدى. ءسويتىپ ابدەن ماشىقتان ەلەكتريك مامان بولىپ شىعا كەلەدى.
– بۇل قاۋىپتى ماماندىق بولعاندىقتان, بىزگە قاتەلەسۋگە بولمايدى. ەل ىشىندە «ەلەكتريك ءبىر-اق رەت قاتەلەسەدى» دەگەن بەلگىلى, استارلى ءسوز بار. ەلەكتريك ۇنەمى جوعارعى, تومەنگى كەرنەۋلى توكپەن جۇمىس ىستەيتىندىكتەن, مىندەتتى تۇردە تەحنيكا قاۋىپسىزدىگىنە جەتە كوڭىل ءبولۋى كەرەك. بۇل – بۇلجىماس زاڭ, باستى شارت. ەلەكتر توعىنىڭ ءيىسى, شۋى جوق, قاۋىپتىڭ قاي جاعىڭنان كەلەتىنىن باعامداۋ وتە قيىن. سول سەبەپتى جۇمىس ۇستىندە ساق بولۋ كەرەك. ونىڭ ۇستىنە جەر استىنداعى جۇمىستىڭ دا ءوز قيىندىعى بار. ۇلكەن ەلەكترلى دۆيگاتەلدەر, سورعى قوندىرعىلارى, وندىرىستەگى الىپ تەحنيكالارمەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندە تاۋەكەلگە باس تىگۋ قاجەت. سونىمەن قاتار بەرىلگەن تاپسىرمالاردى مۇلتىكسىز اتقارۋ جولىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جۇگى دە اۋىر, – دەيدى الىبەك وزبەك ۇلى.
قارا جۇمىستان قاشاننان قاشپاعان الىبەك اۋىر سىم وراماسىن يىعىنا ءىلىپ الىپ, اقاۋى بار جەرگە جەدەل جەتەدى. ويتكەنى وندىرىستەگى جۇمىس ۇدەرىسى ساعات تىرسىلىنداي تاقىلداپ تۇرۋى اسا ماڭىزدى. كەنىشتە ەلەكتر قۋاتىنان كەدەرگى كەلمەۋگە ءتيىس. مۇنداي ماڭىزدى شارۋا الىبەك سەكىلدى جاۋاپتى مامانداردىڭ عانا قولىنان كەلەدى. ماڭداي تەرىن توگىپ, اق ادال ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن الىبەك مىرزانىڭ وندىرىستەگى الەمى وسىنداي. ال ونەردەگى شە؟
قازىر وتباسىلىق قۇندىلىق ماسەلەسىنە قوعامدىق ءمان بەرىلىپ, مىنبەرلەردەن ءجيى ايتىلىپ ءجۇر. الىبەكتىڭ ءوسىپ-ونگەن ونەگەلى شاڭىراعى – ۇستازدار وتباسى. وزبەك اكەسى ءبىلىم سالاسىنا ءبىر كىسىدەي عۇمىرىن ارناعان, ەڭبەگىن سىڭىرگەن قايراتكەر. اناسى ءسارۋار دا – 40 جىلداي وسى سالادا ەڭبەك ەتكەن ۇلاعاتتى ۇستاز, التىن قۇرساعىنان جەتى بالا وربىتكەن اياۋلى انا. ۇل-قىزدارىنىڭ بارلىعى – جوعارى ءبىلىمدى, ءار سالانىڭ مايتالمان ماماندارى. ونەگەنىڭ ورىسىنە, ۇلاعاتتىڭ ۇياسىنا اينالعان شاتتىقتى شاڭىراقتى وتباسىلىق انسامبل دەسە دە بولادى. شەتىنەن ءان دارىپ, كۇي قونعان ونەرپازدار. ەلەكتريك ۇلى الىبەگىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟ شاناعىنا قاسيەت قونعان قىل قوبىزىمەن قۇيقىلجىتا ءان سالىپ, ىقىلاستىڭ «شىڭىراۋىن» بوزداتا جونەلتەتىنىن ونەر مايتالماندارى مەيىرلەنە ايتادى.
وسىلايشا, ءوندىرىس سالاسىندا ۇزاق جىل ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ, «قورقىت. قوبىز», «ىقىلاستىڭ تەلەگەي مۇراسى», «بۇقارەكەڭ جىرلايدى» سەكىلدى بىرنەشە مارتە رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق ونەر بايگەلەرىندە توپ جارىپ ۇلگەرگەن ءدۇر تالانت ونەرىن ورىستەتپەسە, ولتىرگەن جوق.
نە بولسا دا نەگىزدەن. اتاسى, ارقا وڭىرىنە سىيلى كونەكوز قاريا يساتاي دومبىرانى جانىنا جۇزگە جەتكەنىنشە سەرىك ەتىپتى. ءاندى دە, كۇيدى دە ءوزى شىعارعان ەكەن. ىقىلاس كۇيشى تۋرالى زەرتتەۋ جۇرگىزگەن بىرنەشە عالىم اۋەلى سول الىپتىڭ كوزىن كورگەن يساتاي اقساقالدان اڭگىمە سۇرايتىن بولىپتى. ءان ونەرىنىڭ زەردەلى زەرتتەۋشىسى ءىليا جاقانوۆ, زامانىنىڭ زاڭعار جازۋشىسى مۇحتار ماعاۋين كەلىپ, ىقىلاس جونىندە كوپ دۇنيە جازىپ الىپتى. يساتاي قاريانىڭ كوزى ءتىرى كەزىندە تۇرسىنبەك كاكىشەۆ, اقسەلەۋ سەيدىمبەك, بەكبولات تىلەۋحان سەكىلدى ءبىرتۋار تۇلعالار ۇيىنە ءتۇسىپ, اڭگىمە-دۇكەن قۇرعان ەكەن. وسى ونەگەنى كورىپ وسكەن بالا الىبەكتىڭ بويىنان ارينە, ونەر جارىپ شىعادى.
ءوندىرىس سالاسىندا بىلىكتىلىگىمەن سىيلى, ونەردە تالانتىمەن تانىمال الىبەك مىرزانىڭ ءوزى دە بۇگىندە ونەگەلى اكەگە اينالعان. شاڭىراعىنىڭ ۇيىتقىسى نۇرگۇل ەكەۋى ەكى ۇل, ءبىر قىز تاربيەلەپ وتىر. ۇلكەنى ەسكەندىر س.سەيفۋللين اتىنداعى گيمنازيانىڭ جوعارى سىنىبىندا وقيدى. عالىسى مامانداندىرىلعان مۋزىكا مەكتەبىندە ءبىلىم الىپ ءجۇر. كەنجەسى بەگىمسۇلۋ دا ءاندى تامىلجىپ تىڭداپ, اراگىدىك ىزىڭداپ قوسىلىپ قويادى. بالاپاندارىن ونەرگە باۋلىپ جاتقان شاڭىراقتىڭ باستى شارتىنا ەڭبەككە ەتەنە ەتىپ ءوسىرۋ دە كىرەدى. ءۇي مەن تۇزدەگى اركىمنىڭ ءوز اتقاراتىن جۇمىسىن ۇلەستىرىپ بەرگەن الىبەك اكەلەرىنىڭ تاپسىرعانىن ەكى ەتپەيدى. ء«بىزدى دە اكەمىز ەڭ اۋەلى ەڭبەككە ۇيرەتكەن», دەيدى.
ءبىر ءوزى كۇيشى دە, ءانشى دە الىبەكتىڭ ونەرىن ۇجىمداستارى اسا جوعارى باعالايدى. كەنىش اكىمشىلىگىندە ۇيىمداستىرىلاتىن مەرەكەلىك كەش, سالتاناتتى ءراسىم الىبەكسىز وتپەيدى.
قارا التىن دا, قارا قوبىز دا – قازاققا ەجەلدەن قازىنا. سول تۇرعىدا ەلەۋلى ەلەكتريك, مايتالمان مامان, وزات جۇمىسشى, جىرشى-كۇيشى الىبەك بيمەنديننىڭ قازىنالى عۇمىرى وسىلايشا ماعىنالى جالعاسىپ جاتىر.
قاراعاندى وبلىسى