ءوڭىردىڭ مول ءونىمى

پرەزيدەنت «ادىلەتتى قازاقستان: زاڭ مەن ءتارتىپ, ەكو­نوميكالىق ءوسىم, قوعامدىق وپتيميزم» اتتى جولداۋىندا «بيىل ەگىس ناۋقانىنا ەكى ەسە كوپ قاراجات ءبولىندى. الايدا اگروونەركاسىپكە بولىنەتىن بۇكىل اقشانىڭ 70 پايىزى – مەملەكەت قارجىسى. اتالعان سا­­لاعا كوممەرتسيالىق بانك­تەر­­­­دىڭ قاراجاتىن دا تارتۋ قا­جەت. ديقاندارعا ءوسىمى از نەسيە بەرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قار­جى ينس­­تيتۋتتارىن سۋبسيديا­لاۋ شارالارى قولعا الىندى. بانك­­­تەرگە قاتىستى وسىنداي تا­جى­­ري­بەنى قولدانۋ كەرەك», دەپ ەدى. 

بيىل ۇكىمەت كوكتەمگى ەگىس پەن استىق جيناۋ ناۋقانىن وڭتايلى جۇرگىزۋگە قاجەتتى جاعدايدىڭ بارلىعىن جاسادى. سالانى جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ كولەمى ءبىرىنشى رەت 3 ەسەگە ۇلعاي­تىلىپ, رەكوردتىق كورسەتكىشكە, ياعني, 580 ملرد تەڭگەگە جەتكىزىلدى. بۇل قاراجات دي­قان­داردى تىكەلەي نەسيە­لەن­دىرۋگە, پايىزدىق مول­شەرلەمەنى تومەن­دەتۋگە جانە فور­ۆارد­تىق ساتىپ الۋعا جۇمسالدى.

جالپى, اگروبيزنەسكە مەملەكەت تاراپىنان تۇقىم مەن تىڭايتقىش ساتىپ الۋدان باستاپ, ەكسپورتتىق قولداۋعا دەيىنگى بارلىق كەزەڭدە جان-جاقتى كومەك كورسەتىلەدى. اگروشارۋاشىلىقتاردى قوماقتى قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە تەك ەگىن ەمەس, كارتوپ جيناۋ جۇمىستارىندا دا كوشەلى كورسەتكىشتەر بار. شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارى 11,3 مىڭ گەكتار القاپتان 299 مىڭ تونناعا جۋىق ءونىم الدى. ايماق­تىڭ ىشكى قاجەتتىلىگى ارتىق مولشەرمەن قامتىلدى.

– بۇعان, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن دەر كەزىندە دايىنداۋ, جانار-جاعارماي ماتەريالدارىمەن قام­تاما­سىز ەتۋ جانە مەملەكەتتىك قولداۋ نە­گىزىندە ۋاقتىلى ۇيىمداستىرىلعان دا­يىندىق ءىس-شارالارى ىقپالىن تيگىزىپ, 9 ايدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى ءون­دىرىسىنىڭ ناقتى كولەم يندەكسى 116,7 پا­يىز­دى قۇرادى, – دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى سايات مۋسين.

بيىل ەگىن ورۋ ناۋقانىنا 2 021 استىق, 68 كارتوپ كومباينى جانە 74 كارتوپ قازعىش تەحنيكا, سونىمەن بىرگە 3 500-دەن استام تەحنيكا قىرمان جۇمىسىنا قاتىستى. مينەرالدى تىڭايتقىشتاردىڭ قۇنى ءۇشىن 81 اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرىنە 2 ملرد 113 ملن تەڭگە سوماسىندا سۋبسيديا تولەندى.

استىق ورۋدا, جوعارى ءتۇسىم كور­سەت­كىشىنە اباي, بۇقار جىراۋ, نۇرا جانە وساكاروۆ اۋداندارىنىڭ شارۋا­شىلىقتارى قول جەتكىزسە, كارتوپ ءتۇ­سىمىنىڭ جوعارى كورسەتكىشىنە نۇرا, شەت جانە وساكاروۆ اۋدانىنداعى شارۋاشىلىقتار يە بولىپ وتىر. 33,6 مىڭ گەكتار القاپتان 23,4 مىڭ توننا مايلى داقىل جينالدى. الىنعان شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ساقتاۋعا ار­نالعان قويمالار كولەمى دە جەتكىلىكتى. ايماعىمىزدا كارتوپ پەن كوكونىستەردى ساقتاۋ ءۇشىن سىيىمدىلىعى 340 مىڭ توننانى قۇرايتىن 137 كارتوپ-كوكونىس قويماسى بار.

– ءوڭىرىمىز مۇنداي تابىسقا العاش رەت كەنەلىپ تۇر. توقسانىنشى جىلداردان بەرى استا-توك ءتۇسىم تۇسپەپ ەدى. بۇل – اۋەلى وڭىردەگى ديقانداردىڭ ەسەلى ەڭبەگى. مەملەكەتىمىزدىڭ قولداۋى بولماسا مۇنداي ماردىمدى كورسەتكىشكە قول جەتپەس تە ەدى. اسىرەسە مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى سۋبسيديالاۋ بويىن­شا كوپ كومەك كوردىك. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, وسى جىل شارۋالارعا وڭاي بول­عان جوق. ءداندى داقىلدار ءتۇرلى «سىرقاتتارمەن» بەتپە-بەت كەلدى. ەگىن وراعىنىڭ ساپاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزدى. وسىعان قاراماستان كوڭىل كونشىتەر كورسەتكىشكە قول جەتكىزدىك. سايكەسىنشە, وراق ناۋقانىن تولىعىمەن ابىرويمەن اياقتادىق. شارۋاشىلىعىمىز قۇرىلعالى العاش رەت ءبىز 65 مىڭ توننادان اسا ءداندى داقىل, مىڭ توننا مايلى داقىل, 27 مىڭ توننا كارتوپ جينادىق. شارۋاشىلىعىمىز تىڭايعان جەرلەردى يگەرگەن كەزدەن باس­تاپ ءداندى داقىلدارمەن اينالىسىپ كەلە جاتقان بولسا, كارتوپ ءوسىرۋدى تەك توعىزىنشى جىل يگەرىپ كەلەمىز. بۇل – ءبىزدىڭ بارلىق ءبىلىمى مەن داعدىسىن وسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە جۇمساعان فەرمەرلەرىمىزدىڭ ەڭبەگى. رەسپۋبليكا كولەمىندە وتە جاقسى ءونىم الدىق, ءۇشىنشى كلاسس استىعىمىز 40 پايىزدان اسادى. سوندىقتان كاسىبي مەرەكەمىز قارساڭىندا اۋىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ مەرەيى تاسي تۇسەدى دەگەن سەنىمدەمىز, – دەيدى «شاحتەر» جشس ديرەكتورى گەورگي پروكوپ.

«شانس» جشس باسشىسى يگور جابياك تولاسسىز جاۋعان جاڭبىر ىرىسىمىزدى ەسەلەپ, نەسىبەمىزدى مولايتتى دەيدى.

– جاۋىن-شاشىننىڭ پايداسى مول بولدى. كەيىنگى جىلدارداعى قۋاڭ­شى­لىقتان سوڭ قارىزدانىپ-قاۋ­عالانىپ قالعان شارۋالار قاۋىمى جي­عان ءونىمىن وتكىزىپ, ەڭسەلەرىن ءبىر تىكتەيتىن بولدى. وسىلايشا, اگروونەركاسىپ كە­شەنى تۇتاسىمەن كۇش العانى ەرەكشە قۋانىش. ەندىگى شارۋا – ءونىمدى تەرەڭ وڭدەۋ. وسى باعىتتا دا مەجەلى ناتيجەگە قول جەت­كىز­سەك, – دەيدى «شانس» شارۋا قوجا­لىعى­نىڭ باسشىسى يگور جابياك.

بۇگىندە شارۋاشىلىقتار تاراپىنان كۇزگى تىڭايتقىشتار الۋعا شارتتار جاسالىپ جاتىر. ەگىن جيناۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋمەن استىقتى كەپتىرۋگە بولىنگەن 15 مىڭ توننا ارزانداتىلعان ديزەل وتىنىن تاسىپ الۋ كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلىپ, شارۋاشىلىقتارعا ءليترى 245 تەڭگەدەن بوساتىلىپ جاتىر. قازىردىڭ وزىندە 13 700 توننا ديزەل وتىنى تاسىلىپ الىندى. استىقتى كەپتىرۋگە تاعى 1 031 توننا ءبولىندى.

ديقاندار كەلەسى جىلدىڭ قامىنا دا كىرىسىپ كەتكەن. استىق القابىندا ءداندى داقىلدار جانە كارتوپ تۇقىمدارىنىڭ قاجەتتى كولەمى تولىعىمەن قامتىلدى. وسىمدىك شارۋاشىلىعى سالاسىن مەم­لە­كەتتىك قولداۋ شەڭبەرىندە شامامەن 5 ملرد تەڭگە سوماسىندا سۋبسيديا تولەندى.

– بۇعان قوسا, كوكتەمگى ەگىس پەن ەگىن جيناۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق ار­­قىلى 17,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا 567 شارۋاشىلىقتى قارجىلاندىردى. جىل با­سىنان اگرو­ونەركاسىپ كەشەنى سالاسىنا 21,4 ملرد تەڭگە سوماسىنا نەمەسە 111,0 پا­يى­ز ينۆەستيتسيا تارتىلدى. 9 ايدا اۋىل شا­رۋاشىلىعى سا­لا­سىن مەملەكەتتىك قولداۋ اياسىندا, 2 491 شارۋاشىلىق قۇرىلىمىنا 16,3 ملرد تەڭگە سوماسىندا سۋبسيديا تو­لەندى, – دەيدى باسقارما باسشىسى.

ءسويتىپ, بيىل قاراعاندى وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىندا رەكورد ورنادى. ايماق اگرارشىلارى ەگىنگە تونگەن قاۋىپكە قاراماستان, استىق پەن كارتوپ جيناۋ بويىنشا جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزدى. بۇل جەتىستىك ايماعىمىزداعى اگروسالاسىنىڭ ايتارلىقتاي دامىپ جات­قانىن ايقىندايدى.

قاراعاندى وبلىسى