جالعان ءونىم كوبەيىپ تۇر

ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ اۋماقتىق ور­گاندارى 2013-2022 جىلدار ارا­لى­عىندا ەلدەگى كونترافاكتىلىك ءونىم اي­نالىمىنا قاتىستى 1,3 مىڭنان اس­تام تەكسەرۋ جۇرگىزدى. اكىمشىلىك قۇ­قىق بۇزۋشىلىقتىڭ 1,1 مىڭنان اس­تام جا­ع­دايى انىقتالىپ, 81, 5 ملن تەڭ­گە ايىپ­پۇل سالىندى. بىراق جاسان­دى ءونىم اعىنىنىڭ بەتى بۇدان قايتار ەمەس.

اۆتورلىق قۇقىقتى بۇزۋشىلار نەگىزىنەن ازىق-ت ۇلىك, كوسمەتيكا, الكوگولدى جانە الكوگولسىز سۋسىندار, شىرىندار مەن مينەرالدى سۋلار, تەمەكى ونىمدەرى, تۇرمىستىق حيميا, اۆتوموبيل بولشەكتەرى, مايلاۋ ماتەريالدارى, ءدارى-دارمەك پەن ۆەتەرينارلىق پرەپاراتتار, ەلەكترونيكا, بالالار ونىمدەرى مەن ويىنشىقتار, زەرگەرلىك بۇيىمدار سەكىلدى تانىمال تاۋارلاردى شىعارۋ­عا ءۇيىر. ادام اعزاسىنا ونسىز دا زيان الكوگول مەن تەمەكى ونىمدەرىن الساق, ولاردىڭ جالعان نۇسقاسى قاۋىپ­تى ودان بەتەر ارتتىرادى. سول سياق­تى الدامشى ءدارى-دارمەك اۋرۋ­دى ودان ءارى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇم­كىن. تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ جو­نىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كەڭەستىڭ مال­ى­مەتىنشە, 2022 جىلى ەل ازامات­تارى تاراپىنان شاعىمدار سانى ونىڭ الدىنداعى جىلدىڭ كورسەت­كىشىمەن سالىستىرعاندا 140 پايىزعا جۋىقتاعان. بۇل رەتتە بايلانىس, قوعامدىق تاماقتانۋ جانە مەديتسينا سالالارىندا شاعىم 3 ەسە ءوسىپ وتىر.

«ەلدە زاڭسىز, سونداي-اق ساپاسىز تاۋارلار ەڭ كوپ تارالعان ەكو­نو­ميكانىڭ كوپتەگەن سالاسىندا زاڭنامالىق رەتتەۋ ناشار. كەي جاعدايلاردا قاراپايىم ەرەجەلەر نەمەسە تەحنيكالىق ستاندارتتار جوق ەكەنى انىقتالدى. مىسالى, ازىق-ت ۇلىكتىڭ تاۋەكەلى مەن زياندىلىعىنا ءتۇس بەلگىسىنىڭ بولماۋى جوسىقسىز وندىرۋشىلەردىڭ پايداسىنا جۇمىس ىستەيدى», دەيدى سۆەتلانا رومانوۆسكايا.

سول سياقتى كوپتەگەن زەرتحانادا تاۋار­لاردى تالداۋعا ارنالعان ءتيىستى جابدىق جەتىسپەيدى. قولجەتىم­دى ساراپتاما, ساپا مەن قاۋىپسىزدىك­تى باعالاۋ ادىستەمەسى بولماعان جەردە قولدان جاسالعان ءونىم كەدەرگى­سىز كوبەيەرى حاق. قانداي دا ءبىر ازىق-ت ۇلىك ساپاسىز بولىپ شىقسا, تۇتىنۋ­شى كوبىنە قالاي ارەكەت ەتەرىن بىلمەيدى. مۇنىڭ ءبارى حالىق دەنساۋ­لى­عىنىڭ ناشارلاۋىنا جانە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار سالىق تۇسىم­دەرى­نىڭ ازايۋىنا, ادال وندىرۋشى­لەر­دىڭ برەندتەرىنە دەگەن سەنىمنىڭ جوعالۋىنا اكەلەدى.

نورماتيۆتىك ستاندارتتار مەن وندىرىستىك نورمالارعا باعىنبايتىن كونترافاكتىلىك تاۋارلارعا تالداۋ جۇرگىزە كەلە, ەلدەگى بەلگىلى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار ساپاسىز تاۋارلارمەن ءتيىمدى كۇرەسۋ ءۇشىن بىرقاتار شارا قابىلداۋ قاجەتتىگى تۋرالى كەڭەس بەرەدى. ولار كونترافاكتىلىك ونىمدەر­دى وندىرۋشىلەر مەن تاراتۋشىلارعا قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتى ەنگىزۋدى, جاساندى ونىمگە قارسى كۇرەس جونىن­دەگى مەملەكەتتىك باعدارلامانى ازىرلەۋدى, سونداي-اق جەكە زەرتحانا­لارعا تۇتىنۋشىلاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا تاۋارلاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ساپاسىنا سىناقتار جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرۋدى ۇسىنىپ وتىر. قاۋىپتى فاكتورلاردىڭ زيانىن ازايتۋ جونىندەگى «دەنساۋلىق» قاۋىمداس­تىعى مەن ۇلتتىق تۇتىنۋشىلار ليگاسى حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردىڭ ءتورت توبى: ازىق-ت ۇلىك, ءدارى-دارمەك پەن مەديتسينالىق بۇيىمدار, تەمە­كى ونىمدەرى, الكوگولدى جانە الكو­گول­سىز سۋسىندار بويىنشا كونترا­فاك­تىلىك ونىمدەردىڭ تارالۋىنا اۋقىمدى زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, احۋالدى رەتتەۋ جونىندە ءوز ۇسىنىمدارىن ازىرلەگەن.

ماماندار جوسىقسىز وندىرۋشىلەر مەن تاسىمالداۋشىلاردى توقتاتۋ ءۇشىن جازانى قاتاڭداتۋ قاجەت دەگەن پىكىر ايتادى. قازىر بۇل اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 158-بابىنا سايكەس 20-دان 80 اەك-كە دەيىنگى مولشەردە ايقىندالعان. اۆتورلىق قۇقىقتى بۇزعانى ءۇشىن 5 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا ايىپپۇل تۇرىندە جازا قاراستىرىلعان قىلمىستىق كودەكس كونترافاكتىنى توقتاتا الادى دەپ ەسەپتەيدى ساراپشىلار. بىراق بىزدە مۇنداي مىسال بولماعان.

بىرىنشىدەن, مەملەكەتتىك ورگان­دار­دىڭ جۇمىسىن وڭتايلان­دىرۋ جانە قاجەتتى كونسۋلتاتيۆتىك جانە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جونىن­دەگى ۋاقتىلى ءىس-قيمىلدار, سونداي-اق كونترافاكتىنى ساتۋ نۇكتەلەرىن انىقتاۋ – جالعان ونىممەن ءتيىمدى كۇرەستىڭ نەگىزگى قۇرامداس بولىگى ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ەكىنشىدەن, ءونىمنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ساپاسىنا سىناقتار جۇرگىزۋگە قويىلاتىن بىرىڭعاي تالاپتار نەگىزىندە جەكە زەرتحانالارعا تۇتىنۋشىلاردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرۋ قاجەت. ۇشىنشىدەن, قولدا بار تسيفر­لىق شەشىمدەر جەتىلدىرىلسە, تۇ­تىنۋ­شى بولشەك ساۋداداعى زاڭسىز كونت­رافاكتىلىك تەمەكى تۋرالى جاسى­رىن تۇردە جەدەل شاعىم تۇسىرە الادى. اۆتورلار مەكتەپ جانە جو­عارى وقۋ ورىندارىندا تۇتىنۋ­شىلىق ءبىلىم بەرۋدى ەنگىزۋ; زياندى­لىق ءپىشىنى جوعارىلاعان ونىمدەردى (ترانسمايلار, قانت, تۇز جانە باسقا) بەلگى­لەۋ ءۇشىن تاۋارلاردى ءتۇستى (باعدار­شام) تاڭبالاۋ; ەرىكتى ستاندارتتى ەلەكتروندىق تەمەكىگە مىندەتتى قۇجاتتار ساناتىنا اۋىستىرۋ; كۇشتى الكوگول ءونىمى جونىندە گرافيكالىق ەسكەرتۋ ماڭىزدى دەپ تۇيگەن.

كونترافاكتىگە قارسى كۇرەستىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى – حالىققا, اسىرەسە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە جالعان جانە ساپاسىز تاۋارلاردى تۇتى­نۋدىڭ ىقتيمال قاۋپىن جەتكى­لىكتى ءتۇسىندىرۋ. بۇل رەتتە جاساندى ءونىمدى انىقتاۋ بويىنشا حالىقتىڭ ءبىلىمىن ارتتىرۋ ءۇشىن اۋقىمدى اقپا­راتتىق-اعارتۋ ناۋقاندارىن ازىرلەپ, جۇزەگە اسىرۋ قاجەت. ەڭ باستى­سى, ازاماتتار جالعان تاۋاردى ساتىپ الا وتىرىپ, وزىنە دە, اينالا­سىن­داعىلارعا اڭداۋسىز قاۋىپ توندىرە­تىنىن, وعان قوسا كولەڭكەلى نارىقتىڭ وسۋىنە جاردەمدەسەتىنىن تۇسىنۋگە ءتيىس.