قاراعاندى ايماعىنا دا قارعىن سۋدان قاۋىپ ءتونىپ تۇر. ەرىگەن قار سۋىنىڭ كەسىرىنەن بىرنەشە باعىتتاعى جول جابىلعانىنا ءۇش-ءتورت كۇن بولدى. بىرنەشە اۋىلعا سۋ باردى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان, توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى كۇنى-ءتۇنى قام-قارەكەت جاساپ جاتىر.
سونىمەن, كەيىنگى دەرەك بويىنشا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدىڭ ءبىر ۋچاسكەسى, وبلىستىق ماڭىزى بار جولدىڭ ءۇش ۋچاسكەسى جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولدىڭ ءبىر ۋچاسكەسى ءالى جابىق تۇر. شەت اۋدانىنداعى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار الماتى – ەكاتەرينبۋرگ تاسجولىنىڭ 1 610 شاقىرىمىندا قاردىڭ ەرۋى سالدارىنان جولدى سۋ باستى. ەنى 90–100 م, تەرەڭدىگى 10–20 سم. «قازاۆتوجول» اق تۇستەن كەيىن اقسۋ-ايۋلى تاسجولىن ۋاقىتشا اشىپ, سول اۋماقتان 270 جۇك كولىگى كولونياسىن شىعارعان ەدى. الايدا جۇك كولىگى جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ ءبىرى جول قاۋىپسىزدىگى ەرەجەسىن ساقتاماي, جول جيەگىنە شىعىپ كەتىپ, اۋدارىلىپ قالعان. جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ءۇش «كاماز» دا اۋدارىلىپ قالعان. ابىروي بولعاندا زارداپ شەككەندەر جوق. جۇرگىزۋشىلەر ەۆاكۋاتسيالانىپ, ەكسكاۆاتوردىڭ كومەگىمەن اۋدارىلعان جۇك كولىكتەرى دە شىعارىلدى. الدىڭگۇنى كەشكىسىن بۇل باعىتتاعى جول اشىلدى.
شەت اۋدانىندا جەرگىلىكتى اۋقىمداعى توتەنشە جاعداي جاريالاندى. قايراقتى, اقسۋ, كراسنايا پوليانا, دەرىپسال ەلدى مەكەندەرىندە 40 ءۇيدى سۋ باسىپ, 292 ادام ەۆاكۋاتسيالاندى, ونىڭ 114-ءى – بالالار. قازىرگى ۋاقىتتا بارلىق ەۆاكۋاتسيالانعاندار قاۋىپسىز جەرلەردە, قاۋىپ-قاتەر مەن سۋ دەڭگەيى تومەندەگەن ۋاقىتتا تۇرعىنداردى تۇرعىلىقتى جەرلەرىنە قايتارۋ ماسەلەسى قاراستىرىلادى.
شەرۋباي – نۇرا وزەنى دە تاسىپ, وندا ۇزىندىعى 600 مەتر ۋاقىتشا بوگەت سالىنىپ, قاپتار توسەلىپ, تاسقىنعا توسقىن قويىلىپ جاتىر.
جولداردى سۋ باسۋ جاعدايى ۇلىتاۋ وبلىسى باعىتىنا قارايعى توپار كەنتىندە, تەمىرتاۋ – نۇرا جانە بوتاقارا كەنتىنە قاراي باراتىن جولداعى پەتروۆكا ەلدى مەكەنى جانىندا دا ورىن الدى. قارقارالى باعىتىندا بوتاقارا اۋلى ارقىلى پاۆلودار تاسجولىنىڭ بويىمەن دوسكەي, سەنوكوسنوە اۋىلدارى ارقىلى وتەتىن اينالما جول بار.
«اقتوعاي اۋدانىنداعى اقتوعاي – نۇركەن وبلىستىق ماڭىزى بار جول جابىق. قارقارالى اۋدانىنىڭ وبلىستىق ماڭىزى بار ەگىندىبۇلاق – قوياندى – بۇركىتتى اۆتوجولىنىڭ 67 شاقىرىمىندا سۋ تاسىعان. شەت اۋدانىنىڭ اقوي – س.سەيفۋلين – اقسۋ-ايۋلى – اقتوعاي – بالقاش» وبلىستىق ماڭىزى بار 134 شاقىرىمىندا قاردىڭ ەرۋىنەن جول بويىنان سۋ اسىپ كەتتى. ەنى 200 م, تەرەڭدىگى 30 سم. جولدىڭ بۇل بولىگى جابىق, وبلىستىق جول ارقىلى بالامالى باعىت بار. شەت اۋدانىنىڭ نۇراتالدى اۋىلدىق وكرۋگىندەگى شوپا اۋلىنا كىرەبەرىس جولىندا قار ەرىپ, شەرۋباي – نۇرا وزەنى دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋىنەن سۋ تاسقىنى (ەنى 300 م, تەرەڭدىگى 20 سم) ورىن الدى. شوپا اۋلىنا جول ءجۇرۋ شەكتەلگەن», دەگەن حابار تاراتتى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى.
«اتالعان تاسجولداردا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىمەن جولداردى جابۋ جانە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كۇشەيتىلگەن رەجىمدە جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. جالپى, وبلىس بويىنشا سۋ تاسقىنى كەزىندە جول جابۋ ءۇشىن پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ 86 جەكە قۇرامى جانە 42 تەحنيكا جۇمىلدىرىلدى. وبلىس جولدارىندا شامامەن 350 جەڭىل, 320 جۇك جانە 26 قوعامدىق كولىك, سونداي-اق 3 مىڭنان اسا جۇرگىزۋشىمەن جولاۋشىلار قالىپ قويدى. توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرىمەن قاۋىپتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. قاراعاندى وبلىسى تۇرعىندارى مەن قوناقتارىن قاۋىپسىزدىك شارالارىن قاتاڭ ساقتاپ, الىس جولدارعا شىقپاۋعا شاقىرامىز», دەيدى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسقارماسىنىڭ ينسپەكتورى داۋلەت قوناقباەۆ.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ سۋ قويمالارىندا تاسقىن سۋدى جيناۋ جانە وتكىزۋ شتاتتىق كەستەگە ساي ءوتىپ جاتىر. سۋ شارۋاشىلىعى نىساندارىندا تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرىلدى. قاجەتتى ارنايى تەحنيكامەن جابدىقتالعان جوندەۋ بريگادالارى بار.
سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە دايىندىق اياسىندا سامارقاند سۋ قويماسىندا 73 ملن تەكشە مەتر كولەمدە بوس ورىن دايىندالدى. بۇگىندە سۋ قويماسى 83 پايىزعا تولى. جينالعان سۋدىڭ جالپى كولەمى 212 ملن تەكشە مەتر. بوس كولەم 43 ملن تەكشە مەتر. ىنتىماق سۋ قويماسىندا 68 ملن تەكشە مەتر بوس ورىن دايىندالدى. بۇگىندە سۋ قويماسىندا 51 پايىز بوس ورىن بار. جينالعان سۋدىڭ جالپى كولەمى 53 ملن تەكشە مەتر. سۋ قويماسى قوسىمشا 56 ملن تەكشە مەتر سۋ قابىلداي الادى. جازعى-كۇزگى كەزەڭدە سۋ توراپتارىنىڭ مەتالل بەكىتپەلەرىندە جۇك كوتەرۋ مەحانيزمدەرىن تەكسەرۋ ارقىلى رەگلامەنتتىك جۇمىستار جۇرگىزىلدى.
كەشە نۇرا اۋدانى نۇرا اۋلى قۇندىزدى وزەنىنىڭ ءۇش ۋچاسكەسىندە 8 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن اۋماقتا مۇز جارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. مۇز ۇساقتاۋ جۇمىستارى وساكاروۆ اۋدانىنىڭ نيكولاەۆ اۋلىنداعى سابىرقوجا وزەنىندە جالعاسىپ جاتىر.
سۋ تاسقىنى جاعدايى قاتاڭ باقىلاۋدا. وبلىستا جەدەل شتاب سۋ تاسقىنى جاعدايىن تاۋلىك بويى قاداعالاپ وتىر. بارلىق قىزمەت كۇشەيتىلگەن جۇمىس رەجىمىنە اۋىستىرىلدى.
قاراعاندى وبلىسى