قاراعاندىلىق ورەندەر قاتەرلى ىسىكتى بىردەن انىقتايتىن جوبا ويلاپ تاپتى. جاقىندا عانا Digital Almaty الاڭىندا OncoZeroAi اتتى جوبا تانىستىرىلىپ, بىردەن كوپتىڭ كوزايىمىنا اينالدى. وسىدان-اق ايماعىمىزدىڭ IT-جوبالار جاساۋدا وزگەلەردەن كوشى ىلگەرى ەكەنىن ايتۋعا بولادى.
يدەيا اۆتورلارى ءالىمجان قاساباەۆ پەن المۇحامەد ءاميتوۆ ادامدار كومپيۋتەرلىك توموگرافياعا (كت) تۇسكەننەن كەيىن, دارىگەرلەر ىسىكتى بىردەن انىقتاي قويمايتىنىن ءبىلىپ, قاتەرلى دەرتكە قاتىستى دەرەكتەردى جيناۋ ارقىلى مودەلگە جاساندى ينتەللەكتىنى وقىتۋعا كىرىسكەن.
– جاساندى ينتەللەكت ارقىلى قاتەرلى ىسىكتى زەرتتەپ, دارىگەرلەرگە كومەكتەسكىمىز كەلەدى. ستارتابىمىز ىسىكتى كەش انىقتاۋ جانە مامان جەتىسپەۋ ماسەلەسىن شەشەدى. كت-سكانەرلەۋدەن وتكەن بارلىق ادامنىڭ دەرەگىن ءبىزدىڭ ينتەللەكت «وقىسا» قالاي بولار ەدى؟» دەپ ويلادىق. قاتەرلى ىسىك ۋاقتىلى انىقتالسا, ونىڭ ەمى دە جەڭىل بولاتىنى بەلگىلى. ال ءبىز ءدال وسى نارسەگە, ياعني دەرتتى دەرەۋ انىقتاۋعا كەپىلدىك بەرەمىز. بالكىم, وسىلاي, ەلدەگى قاتەرلى ىسىكتەن بولعان ءولىم سانىن قىسقارتۋعا ىقپالىمىز تيەتىن شىعار. سەبەبى ستاتيستيكالىق دەرەكتەردەن ادام شوشيدى. كەيىنگى اقپارات بويىنشا, ەلىمىزدە جىل سايىن 13 مىڭنان استام ادام قاتەرلى اۋرۋدان قايتىس بولادى, – دەگەن ويىمەن ءبولىستى جوبا اۆتورلارى.
جاساندى ينتەللەكتىنى وقىتۋ ءۇشىن LiTS17 داتاسەتىن قولدانىپتى. بۇل – باۋىردىڭ قاتەرلى ىسىگى بويىنشا ستاندارت دەرەكتەر جيىنى. داتاسەتتە الەم بويىنشا ءتۇرلى كلينيكالىق ورتالىق ۇسىنعان كت-سۋرەتتەر جينالعان. دەرەكقوردا 130-دان اسا سۋرەت بار. بۇعان قوسا باسقا دا ەمحانالارعا وزدەرى حابارلاسىپ, دەرەك سۇراتقان. وسىلايشا, جاساندى ينتەللەكتىنى وقىتۋعا شامامەن شىنايى 1000 كت-سۋرەت قولدانىلعان.
LiTS17 دەرەكقورىندا باۋىردىڭ قاتەرلى دەرتتىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى كەزەڭى, ولشەمى, سىرت كورىنىسى بويىنشا ءتۇرلى دەرەك جينالعان كت-سۋرەتتەر بار. اۆتورلار مودەلدى وقىتقاندا نەيرون جۇيەلەرى مەن ماشينانى وقىتۋ دەگەن سەكىلدى زاماناۋي وقىتۋ ادىسىنە جۇگىنگەن. مەديتسينا سالاسىندا كوپ قولدانىلاتىن U-Net نەيرون جۇيەسىنە نەگىزدەپ جۇمىس ىستەگەن.
قازىر OncoZeroAi جاساندى ينتەللەكت ماشيناسى باۋىردىڭ قاتەرلى ىسىگىن دەرەۋ انىقتايدى. دالدىگى – 85% بولعاندىقتان, كەمى 0,1 ميلليمەترلىك قاتەرلى ىسىكتى انىقتاۋعا مۇمكىندىگى بار.
– ونكولوگتەر كت-سكانەرلەۋ بويىنشا ىسىكتىڭ قاي جەردە تۇرعانىن انىقتاۋعا ءبىر اپتا, كەيدە ءۇش ايدان اسا ۋاقىت جۇمسايدى. ال ءبىز بۇل ۇدەرىستى جەتى مينۋتقا دەيىن قىسقارتىپ وتىرمىز. جاقىندا multiomics دەپ اتالاتىن مودەلدى ىسكە قوسۋ جوسپارىمىز بار. بۇل ارقىلى دارىگەرلەر ءالى پايدا بولماعان ىسىكتى دە انىقتاي الادى. بىراق بۇل ءۇشىن كت-سۋرەت پەن قان, دنق سياقتى تالداۋ ناتيجەلەرى كەرەك, – دەيدى المۇحامەد.
قازىردىڭ وزىندە ونەرتاپقىشتاردىڭ OncoZeroAi قاتەرلى دەرتتى انىقتايتىن جاساندى ينتەللەكت جوباسىن ەلىمىزدىڭ ءتورت ەمحاناسى قولدانۋعا نيەت بىلدىرگەن.
قاراعاندى وبلىسى