ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ جۇمىس ساپارىمەن قاراعاندى وبلىسىنا كەلدى. ساپارعا كوميسسيا مۇشەسى شاۆقات وتەمىسوۆ پەن كوميسسيا اپپاراتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى قاتىستى. وڭىرلەرگە شىعۋعا العاش رەت وسك جانىنداعى ساراپشىلىق كەڭەستىڭ مۇشەلەرى – زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى يسيدور بورچاشۆيلي مەن ينديرا اۋباكىروۆا دا قاتىستى.
ساپار اياسىندا كوميسسيا باسشىسى ە.ا.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىندە جاس سايلاۋشىلارمەن كەزدەستى. باسقوسۋعا ءتۇرلى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ستۋدەنتتەرى, اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ توراعالارى مەن مۇشەلەرى, وبلىس جانە قاراعاندى قالاسى ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارى, ساياسي پارتيالاردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار الدىندا ءسوز سويلەگەن نۇرلان ءابدىروۆ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن وتكەن ساياسي جانە كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. «رەفورمالارعا سايكەس پرەزيدەنت, پارلامەنت ءماجىلىسى, بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار سايلانىپ, ناتيجەسىندە, نەگىزگى ساياسي ينستيتۋتتار قالىپتاستى. اۋداندىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردى سايلاۋ قاناتقاقتى رەجىمدە ءوتتى. 2021 جىلدان باستاپ اۋىل اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋ ءوتىپ جاتىر. مۇنىڭ ءبارى سايلاۋ ورگاندارى جۇيەسىنىڭ تۇراقتى, كۇندەلىكتى جۇمىس فورماتىنا كوشۋىن تالاپ ەتتى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
ەلدىڭ سايلاۋ جۇيەسىن دامىتۋدىڭ وزەكتى ترەندتەرىنە ەگجەي-تەگجەي توقتالعان نۇرلان ءابدىروۆ كوميسسيانىڭ ستراتەگيالىق پەرسپەكتيۆالارىن بەلگىلەپ, وسى ۇيىمنىڭ كوزقاراسى, ميسسياسى, قۇندىلىقتارى, قاعيداتتارى, ماقساتتارى مەن باسىمدىقتارىن ناقتى ايقىندادى. سونىمەن قاتار ورتسايلاۋكومنىڭ باسشىسى وسك-نىڭ 30 جىلدىعى جانە وسى كەزەڭدە وتكىزىلگەن سايلاۋ ناۋقاندارى تۋرالى ايتتى. وسك-نىڭ 30 جىلدىعى اياسىندا حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيانىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا «قر سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا تۇسىنىكتەمە, 2012-2023 جىلدار ارالىعىندا وتكىزىلگەن سايلاۋ جانە رەفەرەندۋمدار تۋرالى اقپاراتتىق جيناقتىڭ ەكىنشى تومى, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا – 30 جىل. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سايلاۋ جۇيەسىن ترانسفورماتسياسى» مونوگرافياسى جاريالاندى. كوميسسيانىڭ رەسمي سايتىندا قولجەتىمدى ەلەكتورالدىق تەرميندەردىڭ ونلاين-سوزدىگى تانىستىرىلدى. اتالعان باسىلىمداردىڭ دانالارى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كىتاپحاناسىنا دا تاپسىرىلدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا 294 جاس سايلاۋشى سايلاۋ سالاسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا ءداستۇرلى ونلاين-ساۋالناماعا قاتىستى. ساۋالناما ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, جاستاردىڭ 84,7%-ى پرەزيدەنتتىككە كانديداتقا دەنساۋلىق جاعدايى بويىنشا, ال 78,6%-ى مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى نەمەسە سايلانبالى مەملەكەتتىك لاۋازىمدارداعى جۇمىس ءوتىلى تالاپتارىن بەلگىلەۋ كەرەك دەپ سانايدى. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 82%-ى پرەزيدەنتتىككە كانديداتتارعا – ەلدە, ال پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا سايلاۋ وكرۋگىندە تۇرۋ مەرزىمى بويىنشا قويىلاتىن تالاپتاردى قولدايدى. رەسپوندەنتتەردىڭ 47,6%-ى سوت قىلمىس جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىعان جانە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا ۇستالعان ازاماتتاردىڭ داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بولماۋعا ءتيىس دەگەن پىكىر ءبىلدىردى, تاعى 44,9%-ى ءداستۇرلى بيۋللەتەندى داۋىس بەرۋدىڭ ەڭ سەنىمدى ءتاسىلى دەپ سانايدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا كوميسسيا مۇشەسى, ساراپشىلىق كەڭەستىڭ توراعاسى شاۆقات وتەمىسوۆ 2022 جىلى قۇرىلعان وسى كەڭەستىڭ قىزمەتى تۋرالى حاباردار ەتتى. كەڭەس وتىرىستارىندا سايلاۋ ناۋقاندارىنىڭ قورىتىندىلارى مەن سايلاۋ ۇدەرىستەرىن جەتىلدىرۋ بولىگىندە حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ ۇسىنىمدارى جان-جاقتى تالقىلانادى.
وسك جانىنداعى ساراپشىلىق كەڭەستىڭ مۇشەسى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, Maqsut Narikbayev University پروفەسسورى ينديرا اۋباكىروۆا جاقىندا تانىستىرىلعان ەلەكتورالدىق تەرميندەردىڭ ونلاين-سوزدىگىنە نازار اۋدارىپ, ازەربايجانداعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا ەقىۇ/دياقب ميسسياسىنىڭ قۇرامىندا بايقاۋعا قاتىسقانى تۋرالى ايتتى. ول سونداي-اق وسك قىزمەتىندەگى يننوۆاتسيالار مەن وڭ ناتيجەلەردى اتاپ ءوتتى. زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, «استانا» حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى يسيدور بورچاشۆيلي سوت قىلمىس جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىعان جانە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا وتىرعان ادامداردىڭ داۋىس بەرۋ قۇقىعىنا قاتىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. پروفەسسور قىزىقتى ۇسىنىسى ءۇشىن جاس سايلاۋشى ءامىرحان ورازكەنوۆكە العىس رەتىندە قىلمىستىق كودەكسكە اۆتورلىق 3 تومدىق تۇسىنىكتەمەنىڭ ءبىر داناسىن تابىس ەتتى. سونداي-اق ول تۇسىنىكتەمەنىڭ قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە 30 داناسىن ۋنيۆەرسيتەت كىتاپحاناسىنا تاپسىردى.
قاراعاندى وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى مەرۋەش باشاي پرەزيدەنتتىككە كانديداتقا قازاقستاندا تۋ جانە تۇرۋ مەرزىمى بويىنشا ازاماتتىق بولىگىندە قويىلاتىن تالاپتارعا قاتىستى سۇراق قويدى. ال قازاقستان ادام قۇقىقتارى جانە زاڭدىلىقتى ساقتاۋ جونىندەگى حالىقارالىق بيۋروسىنىڭ قاراعاندى فيليالىنىڭ ديرەكتورى يۋري گۋساكوۆ بايقاۋشىلاردىڭ مارتەبەسى جانە ولارمەن سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ جۇمىسى ماسەلەلەرىنە قىزىعۋشىلىق تانىتتى. «مۇقالماس» رقب فيليالىنىڭ باسشىسى مايرا ءابدىراحمانوۆا ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى.
سونداي-اق وسك باسشىسىنىڭ توراعالىعىمەن ءوڭىردىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەڭەس ءوتتى. كەڭەس بارىسىندا ءتيىستى اسك باسشىلارى شىعىپ قالعان ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋعا دايىندىعى تۋرالى باياندادى. 31 ناۋرىزعا بەلگىلەنگەن سايلاۋ پريوزەرسك قالاسىنىڭ ءماسليحاتىنا, اباي, بۇقار جىراۋ جانە شەت اۋداندىق ءماسليحاتتارىنا وتەدى دەپ جوسپارلانعان. نۇرلان ءابدىروۆ سايلاۋ مۇشەلەرىنىڭ نازارىن قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس سايلاۋ وتكىزۋ قاجەتتىگىنە اۋداردى. سونداي-اق اسك-نىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
بۇدان ءارى وقىتۋ سەمينارى ءوتىپ, وسك اپپاراتىنىڭ تالداۋ جانە كوممۋنيكاتسيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەرلان قارابالاەۆ, ەلەكتورالدىق وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى ءتۇسىپ رىسپەكوۆ, سايلاۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ باس ساراپشىسى داستان داۋلەتياروۆ قاتىسۋشىلاردى سايلاۋ ناۋقاندارىن اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋ ماسەلەلەرى, ەلەكتورالدىق وقىتۋدىڭ نەگىزدەرى, اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ قازىرگى سايلاۋ جۇيەسىندەگى رولىمەن تانىستىردى.