قاسقىر سوققان اپا

ءتۇز تاعىسىن سوعىپ الماق تۇگىلى, اتىنىڭ ءوزى ۇرەي ۇشىرادى. راس, قاسقىرعا جۇرەگىنىڭ تۇگى بارلار عانا قارسى تۇرا الادى. جاسىنان ەر مىنەزدى بولىپ وسكەن ساكۇل ارىنقىزى جالعىز اعاسى تۇرسىنعا قولعابىس كورسەتىپ, ەڭبەككە ەرتە ارالاسقان. اكەسىنىڭ عيبراتتى اڭگىمەلەرىمەن وسكەن انانىڭ قاسقىر سوققانىنا دا ەلۋ جىلداي ۋاقىت بولىپتى. سول ءبىر وقيعاسىن بىزگە وسىلاي اڭگىمەلەپ بەردى.

«سول ۋاقىتتا اقتوعاي اۋدا­نى­ ءجامشى اۋلىنىڭ قوي شارۋا­شى­لىعىمەن اتى شىعىپ تۇرعان كەز. 40 جاسقا تولعان شاعىم. جولداسىم مۇعيىن ساقىپباەۆ ەكەۋمىز سەڭكى­باي­دىڭ جازىعىندا قوي باعىپ وتىردىق. 1974 جىلدىڭ 8 قاراشاسى ەدى. ءالى ۇمىت­قانىم جوق. ادەتتەگىدەي تاڭعى 7.00-دە مۇعيىن قويدى ورىسكە ايداپ اكەتتى. ويىمدا ەشتەڭە جوق, ۇيرەن­شىك­تى جۇمىسىم مال سۋارۋعا شىقتىم. قۇدى­عىمىز شامامەن ءبىر شاقىرىم جەردە. يىناعاشپەن سۋ اكەلە جاتسام, ەكى قاسقىر بۇزاۋدى جاۋكەمدەپ جاتىر ەكەن. جۇگىرىپ بارىپ, قۇدىق باسىن­داعى كۇرەكتى الدىم دا, سوڭىنان قۋا جونەلدىم. اياعىمدا كەرزى ەتىك ەدى. اۋىر بولعان سوڭ, شەشىپ تاستادىم. قارعا دا قاراماي, جالاڭ اياق جۇگىرىپ, جەتىپ باردىم. سول ءبىر ساتتە اكەمنىڭ ايتقانى ەسىمە ورالا كەتتى. «قاسقىر قانداي ت ۇلىكتىڭ بولسىن ۇستىنەن قارعىسا, تۇرا الماي قالادى. جارىقتىقتىڭ سونداي تىلسىم قاسيەتى بار. جانە قاسقىردىڭ وسال جەرى – تۇمسىعى» دەگەن ءسوزى. تاڭعالدىم, راسىمەن دە, قاسقىر الگى بۇزاۋدىڭ ۇستىنەن قارعىپ وتكەندە بۇزاۋ ورنىنان تۇرماي قالدى. بىرەۋى وكىرتىپ القىمداپ جاتىر. قولىمداعى كۇرەكتىڭ قىرىمەن قاق تۇمسىعىنان ۇرعاندا, كۇرەك ونى بالتاداي شا­ۋىپ ءتۇستى. ارلان تەرىس قاراپ الىپ, قار ارالاس توپىراقتى اياعىمەن بوراتىپ جاتىر. بۇزاۋدى, مەنى توپىراققا كومىپ, ءۇستى-ۇستىنە بوراتۋىن توقتاتار ءتۇرى جوق. ءبىر كەزدە «ساكۇل» دەگەن داۋىس ەستىلدى. مۇ­عيىن كورىپ كەلگەن ەكەن دەپ ويلادىم. سويتسەم, سەيدىعالي دەگەن كىسى بالاسىمەن كولىكتەرى بۇزىلىپ جاياۋلاپ كەلگەن ەكەن. ەر ادامدى كورگەن سوڭ, ارلان قاشىپ كەتتى. «مايلانسىن, مايلانسىن», دەدى سەيدىعالي اعا مەنى قۇشاقتاپ. سول كەزدە ءوڭ مەن ءتۇستىڭ ورتاسىندا تۇرعانداي بولدىم», دەيدى باتىر انا.

قايسار مىنەزدى انا الگى قاسقىر تارتقان بۇزاۋدى قولما-قول با­ۋىزداپ, تەرىسىن سىپىرىپ, سۇيەگىن جىلىكتەپ, بورشالاپ تاستاپتى. ال قاسقىردىڭ تەرىسىن سىپىرىپ الىپ, سەيدىعالي اعاسىنىڭ قانجىعاسىنا بايلاماقشى بولىپتى. بۇعان اقساقال «اينالايىن, ءوزىڭ سوققان قاسقىر عوي, وزىڭدە قالسىن» دەپتى. ءسويتىپ, ساكۇل انانىڭ قايسارلىعى اۋىل-اۋىلعا بىردەن تارايدى. اۋىل اقساقالى زىكىريا كوپباەۆ باتىلدىعىنا ريزا بولىپ, اۋدانعا حابارلاپ, جۋرناليس­تەر شاقىرىپ, ءسۇيىنشى سۇراپتى.

باتىر انا قاسقىردىڭ ايەل ادامنان قورىق­پاي­تىن­دىعىنا سوندا كوزىم جەتتى دەيدى.

«ەر ادام بولماسا, مەنەن قايمى­عا­تىن ءتۇرى جوق. جانە سول كەزدە باقىتگۇل دەگەن قىزىما اياعىم اۋىر ەدى. قاسقىر سوق­قان انانىڭ ءسۇتى تارتىلادى دەگەندى ەستىپ ۋايىمدادىم. بىراق ءسۇتىم قايت­قان جوق. ودان كەيىن دە قۇرساق كوتەر­دىم. كەنجەم الىبەكتى 1990 جىلى دۇ­نيەگە اكەلدىم. قاسقىردى سەيدىعالي اعاعا قانجىعاڭىزعا بايلادىم دەپ بەرگەن ەدىم. ول كىسى ءوزىڭ سوققان قاسقىر وزىڭ­دە قالسىن دەدى. بالاسى ۇيلەنگەلى جاتقان. ءبىر تۋ قوي مەن ءبىر قارىن ماي سالىپ بەردىم. قاسقىردىڭ تەرىسىن زىكىريا اعاتاي بالا­لاردى وقۋعا اكەتكەندە قالاعا اپارىپ, اقشاسىنا وتكىزىپ كەلدى», دەپ جالعادى ساكۇل ارىنقىزى اسەرلى اڭگىمەسىن.

تاعدىر ءتۇرلى بەرىلەدى. 1989 جىلى اسىل جارى مۇعيىن اقساقال دۇنيە سالادى. ساكۇل انا جەتىنشى بالاعا اياعى اۋىر كەزىندە جەسىر قالادى. بىراق بويىن­داعى قاجىر-قايراتىمەن جەتى بالاسىن ەشكىمنەن كەم قىلماي جەتكىزەدى. ءبىر ءوزى ۇلىن ۇياعا, قىزىن قياعا قوندىرادى. جەتى بالاسىنان نەمەرە-شوبەرە, شوپشەك ءسۇيىپ وتىر. كەزىندە كورگەن بەينەتىنىڭ زەينەتىن ۇرپاعىنىڭ ورتاسىندا ريزاشىلىق­پەن وتكەرىپ وتىر. قازىر اۋلە­تىنىڭ ماۋەلى بايتەرەگى, اق­جاۋ­­لىقتى اناسى.

ءتىل كوز تاسقا دەيىك, جاسى 85-كە كەلسە دە, قيمىلى شي­راق. «كەزىندە كەتپەن, كۇرەك ۇستاپ, ەڭبەك ەتكەننىڭ ارقاسى», دەيدى ءوزى.

قاراعاندى وبلىسى