ايماعىمىزدا مەيماناسى تاسىپ, بەرەكەسى ۇيىسقان ءدال وسىنداي اۋلەت بار. قارقارالى اۋدانىنىڭ سوناۋ تەمىرشى اۋىلىندا زەينەت جاسىنا دەيىن اتتان تۇسپەي, قوي باققان قاراعاندى اقساقالدىڭ ءۇرىم-بۇتاعى بۇگىندە تامىرىن تەرەڭگە جايعان.
قاراعاندى قالاسى 1934 جىلى قۇرىلعان بولسا, قاراعاندى اقساقال دۇنيە ديدارىن 1938 جىلى اشقان. بىلايشا ايتقاندا, زامانداس. قاراعاندى دەپ ات تەلۋدىڭ اۋەلگى سەبەبى, شاڭىراققا بالا تۇراقتاماعاندىقتان, جەردىڭ اتاۋىن ىرىمداعان. ەكىنشى سەبەبى, جاڭادان قۇرىلىپ جاتقان قالانىڭ سول كەزدەگى قارقىنى قالىڭ قازاققا جاڭالىق ەدى. ءسويتىپ, قاراعاندى اقساقال ابىرويلى عۇمىر كەشەدى. قۇدايعا شۇكىر, اتادان جالعىز قالعان ودان قازىر ءبىر قاۋىم ەل تاراعان.
بايىرعى ەڭبەك كەڭشارىنىڭ مىڭعىرعان قويىن قوڭدى ەتىپ باققان, باعىمىنداعى ءار انالىققا ەگىزدەن ءتول ەرتكەن وزات شوپانداردىڭ ءبىرى. سوندىقتان بولار, بەرتىنگە دەيىن اتىنان تۇسپەدى, ەڭبەگىمەن ەلگە ۇلگى بولا ءبىلدى.
اتادان جالعىز قالعان اقساقالدان ون بالا ومىرگە كەلەدى. ءوزىنىڭ جالعىزدىعى جانىنا باتقان بولار, بالالارىنىڭ ءبىر-بىرىنە سۇيەۋ, تىرەۋ بولعانىن اڭسادى اكە جۇرەگى. اقساقالدىڭ ويلاعانى وڭىنان كەلدى: قازىر سول ون بالادان 31 نەمەرە, 48 شوبەرە بار. مۇنداي اۋلەت داۋلەت ەمەي نەمەنە!
«وكىنىشكە قاراي, اكەمىزدىڭ اتىن كىم قويعانىن بىلە المادىق. اكەمىز سونداي مەيىربان ەدى. ەڭبەكقور ەدى. انامىز ەكەۋى بالالارىنا بار ونەگەسىن بەردى. سودان جامان بولمادىق. وستىك, وندىك. بىلتىر اكەمىزدىڭ قايتقانىنا جيىرما جىل تولىپ, ەلگە بارىپ, قۇران وقىتىپ كەلدىك. انامىز 2000 جىلدارى ءوتتى ومىردەن. ەكەۋىنىڭ سىيلاستىعى ەرەكشە ەدى. قازىر ون بالادان ەكى قىز, ءۇش ۇل قالدىق. تاعدىر عوي. بەس باۋىرىمىزدى جەر قوينىنا تابىستاۋ وڭايعا تۇسپەدى. قۇدايعا شۇكىر, سوڭىندا ۇرپاعى قالدى. قازىر بىرلىگىمىز جاراسقان ءبىر ءۇيدىڭ بالالارىندايمىز. سونىڭ ءبارى قاراعاندى اكەمنىڭ بىزگە وسيەت ەتكەن اقىلىنىڭ ارقاسى», دەيدى اقساقالدىڭ ۇلى جانايدار.
قاراعاندى اقساقال اۋىلىنا عانا ەمەس, قارقارالى وڭىرىنە قادىرلى اقساقال ەدى. «شىرقاعان ءانى وزىنە جاراسىمدى, ءازىل اڭگىمەلەرى, قاعىتپا قالجىڭدارىمەن ورتاسىنىڭ دۋمانى, ءسانى ەدى», دەيدى كوزىن كورگەندەر. بالالارى باس قوسقاندا «اكەمىزدىڭ ءانى» دەگەندى شىرقايدى ەكەن.
جيەندەرىنىڭ كوڭىلىن باققان كورىنەدى. شاڭىراعىنا قوناق كەلسە, ءبىر مالىن سويىپ تاستاپ, ءجونى كەلسە, استىنا اتىن مىنگىزىپ جىبەرەتىن دالانىڭ دارقان قازاعىنىڭ ءوزى بولىپتى.
«مەن سول كىسىلەردىڭ باۋىرىندا ءوستىم, بالاسىنداي بولدىم. ەسىمدە قالعانى ءمارزيا اجەمدى كەرەمەت قادىرلەپ, ەركەلەتىپ وتىراتىن ەدى. اجەم ەكەۋى قوسىلىپ ءان شىرقايتىن. تاماشالاعان ەل تامساناتىن, قول سوعاتىن. بالالارى, نەمەرەلەرى – شەتىنەن ونەرلى. ءتۇرلى اسپاپتا وينايدى. ونەردە جۇرگەنىمىز سول نەگىزىمىزدەن عوي», دەيدى ءمادي نەمەرەسى.
قاراعاندى اقساقالدىڭ تەگىن العان نەمەرەلەرى مىناداي قىزىققا ءجيى تاپ بولادى ەكەن. ماسەلەن, دارىگەر تەگىن سۇراپ, وعان قاراعاندى دەپ جاۋاپ قايىرسا, ء«سىزدىڭ قاي جاقتان ەكەنىڭىزدى ەمەس, تەگىڭىزدى سۇراپ جاتىرمىن», دەيدى ەكەن.
«مۇنداي قىزىقپەن ءجيى تاپ كەلەمىز. تەگىمىزدىڭ قاراعاندى قالاسىمەن اتتاس ەكەنىنە كوزدەرى جەتكەن سوڭ وزدەرى تاڭدانىپ قالادى. شىنىمەن, كەزدەيسوق ەسىم عوي. وسىنداي ەرەكشە تەگىمىز بار, اكەمىزدىڭ تەكتىلىگى جانە بار, بارىمەنەن ماقتانامىز», دەيدى نەمەرەسى.
مۇندايمەنەن ۇلى جانايدار دا ءجيى كەزىگەدى. اكەسىنىڭ اتىنا قىزىققاندارعا «اكەمىز شاحتەر بولعان. قالانىڭ اتاۋىن مەنىڭ اكەمنىڭ قۇرمەتىنە قويعان», دەپ قاعىتادى ەكەن.
مىنە, قاراعاندى اقساقالدىڭ ۇرپاعى قاراعاندىنى كوركەيتۋگە كوپشىلىكپەن بىرگە ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. بالالارى, نەمەرە-شوبەرەلى ءتۇرلى سالادا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. اتاپ ايتساق, ىشكى ىستەر ورگاندارىندا, سپورت سالاسىندا, مادەنيەت سالاسىندا, ءوندىرىس ورىندارىندا. تامىرى تەرەڭدەپ, جاپىراعى جايقالعان قاراعاندى اۋلەتى دە قالامەن قاتار وركەندەپ كەلە جاتىر.
قاراعاندى وبلىسى