جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باستى مىندەتى – باسەكەگە قابىلەتتى مامان دايارلاۋ. كەيىنگى جىلدارى عىلىمدى ىلگەرىلەتۋ مىندەتى العا قويىلعاندىقتان, وسى سالانىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە شىقتى.
عىلىمي الەۋەت
بۇعان قوسا ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىن زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە اينالدىرۋ ءۇردىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل – عىلىمنىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ, عالىمدارعا زەرتتەۋ جۇمىسىمەن كەدەرگىسىز اينالىسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قادام.
2023–2024 وقۋ جىلىندا جوعارى عىلىمي بىلىكتى كادرلارعا قاتىستى 105 ۇيىم ماگيسترانتتاردى, 75 ۇيىم دوكتورانتتاردى, 18 ۇيىم رەزيدەنتتەردى ازىرلەيدى. ەلىمىزدە 36 491 ماگيسترانت, 7 437 رەزيدەنت-دارىگەر, 5 966 دوكتورانت وقىپ جاتىر. دوكتورانتتاردىڭ ەڭ كوپ ۇلەسى – الماتى قالاسىندا (2729 ادام نەمەسە 45,7 پايىز). استانادا – 1797 ادام (30,1 پايىز), قاراعاندى وبلىسىندا 372 ادام (6,2 پايىز) دوكتورانتۋرادا وقىپ جاتىر. ال بەيىندى باعىت بويىنشا دوكتورانتتار سانى 233 ادامدى جانە فيلوسوفيا دوكتورانتتارى (PhD) 5733 ادامدى قۇرايدى. ياعني بۇلاردىڭ ءبارى ەلىمىزدىڭ عىلىمداعى الەۋەتىن ارتتىراتىن مىقتى مامانداردىڭ قاتارىن تولىقتىرۋعا ءتيىس. وسى ماقساتتا ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا عىلىمي بازاعا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە ونىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ, حالىقارالىق بايلانىستى كەڭەيتۋ, شەتەلدىك مامانداردى تارتۋ, ءۇش تىلدە وقىتۋ, عىلىمي جاريالانىمداردى ۇلعايتۋ كوزدەلگەن.
ينفوگرافيكانى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل, «EQ»
سونىمەن قاتار 2022 جىلى عىلىمي مەكتەپتەردىڭ زەرتتەۋ الەۋەتىن دامىتۋعا, سونداي-اق ولاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا 11 ۋنيۆەرسيتەت پەن عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى اراسىندا كادرلار دايارلاۋدىڭ ءارتۇرلى باعىتى بويىنشا عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ىنتىماقتاستىعى تۋرالى شارتتارعا قول قويىلدى. عىلىمي زەرتتەۋ ۇيىمدارى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ماگيسترانتتارى مەن دوكتورانتتارىن عىلىمي تاعىلىمداماعا قابىلداپ, عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ءۇشىن وزدەرىنىڭ عىلىمي جابدىقتارىن ۇسىنۋدى قولعا الدى.
جالپى, عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى زەرتتەۋشىلەردىڭ عىلىمي جوبالارىنىڭ نەگىزگى تالاپتارعا ساي بولۋىمەن, عىلىمي جاريالانىمدار سانىمەن ءارى وندىرىسكە ەنۋىمەن سونداي-اق پاتەنت الۋىمەن باعالاۋعا بولادى. عىلىمي اتاقتى قورعاۋعا قويىلاتىن تالاپتار جاۋاپتى مينيسترلىك تاراپىنان بەكىتىلەدى. سونىڭ ىشىندە ەڭ ماڭىزدى تالاپتاردىڭ ءبىرى – عىلىمي جاريالانىمداردىڭ بولۋى.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, 2023 جىلى 101 جوعارى وقۋ ورنى 7428 عىلىمي ماقالا جاريالاعان, ونىڭ 5344-ءى «Scopus» دەرەكقورىنداعى جۋرنالداردا جانە 2367-ءسى «Web of Science»-تە يندەكستەلگەن عىلىمي باسىلىمداردا جارىق كورگەن. جاريالانىمدار سانى بويىنشا 10 جەتەكشى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ قاتارىنا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى (1162), ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق زەرتتەۋ تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى (1181), ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى (923), قاراعاندى يندۋستريالىق ۋنيۆەرسيتەتى (506), س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى (280), اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى (254), ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى (201), اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى (195) كىرەدى. جوعارىدا اتالعان دەرەكتەر وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ عىلىمي سالاداعى بەلسەندى سەرپىنىن جانە ولاردىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرگە قوسقان ۇلەسىن, ال جاريالانىمدار سانىنداعى وزگەرىستەر عىلىمي بەلسەندىلىكتەگى, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسىمدىقتارىنداعى نەمەسە زەرتتەۋ قىزمەتىنە اسەر ەتەتىن باسقا دا فاكتورلارداعى وزگەرىستەردى كورسەتەدى.
جاريالانىم ەتيكاسى
ايتا كەتەيىك, «Web of Science» جانە «Scopus» عىلىمي دەرەكتەر بازاسىنا 5 وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 12 عىلىمي جۋرنالى ەنگەن. وسى تۇستا عىلىمي جاريالانىمعا قاتىستى ماسەلەلەر دە جوق ەمەس. مىسالى, عىلىمي جۋرنالدارعا شىققان ماتەريالدار تەكسەرىلە كەلە, قايتارىلىپ جاتادى. مۇنى رەتراكتسيالانعان جۇمىستار دەيدى. وڭتۇستىك قازاقستان مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ باسقارما باسشىسى جاقسىلىق التىنحان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, رەتراكتسيالانعان جاريالانىمداردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى.
– 2010 جىلى شامامەن 200 جاريالانىم تۋرالى حابارلانعان بولسا, 2019 جىلى «Retraction Watch» دەرەكقورى 20 مىڭ جازباعا جەتكەن. ال 2024 جىلدىڭ قاڭتار ايىنداعى دەرەك بويىنشا رەتراكتسيالانعان جاريالانىمدار دەرەكقورلارىندا 50 مىڭنان اسا جازبا بار. جاريالانىمدار رەتراكتسياسى ادەتتە قوعامعا حابارلانبايدى. سونىڭ سالدارىنان باسقا زەرتتەۋشىلەر قاتە ناتيجەلەرگە نەگىزدەلگەن شەشىمدەر قابىلداۋى مۇمكىن. عىلىمي باسىلىمنان جاريالانىمدى رەتراكتسيالاۋ اۆتورلاردىڭ نەمەسە باسقا دا باستاماشىل تۇلعالاردىڭ, سونداي-اق رەداكتسيانىڭ باستاماسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. ءانونيمدى مالىمدەمەلەر رەتراكتسيا ۇدەرىسىن باستاۋعا نەگىز بولا المايدى, – دەيدى جاقسىلىق التىنحان ۇلى.
«Thinking Skills and Creativity» جۋرنالىنان رەتراكتسيالانعان وتاندىق عالىمداردىڭ ماقالالارى بويىنشا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ ناتيجەسىندە ماقالالارى رەتراكتسيالانعان اۆتورلار كوبىنە دەلدالداردىڭ كومەگىنە جۇگىنەتىنى, ءانونيمدى رەتسەنزيالاۋ ۇردىسىندە رەتسەنزيالارمەن تانىسپايتىنى, سونىمەن قاتار ولاردىڭ رەتراكتسيا فاكتىسىن جۋرنالدىڭ رەداكتسيالىق القاسىنىڭ كىناسى دەپ سانايتىنى انىقتالعان. سوندىقتان جاقسىلىق التىنحان ۇلى عىلىمي كادرلاردى دايارلايتىن ۋنيۆەرسيتەتتەر ساپانى جاقسارتۋ ءۇشىن جاريالىم ەتيكاسىن ۇزدىكسىز وقىتۋدى قامتاماسىز ەتۋى كەرەك دەيدى. دەمەك, عىلىمي جۇمىستاردىڭ سانى عانا ەمەس, ساپاسى دا ەسكەرىلگەنى ءجون.
ءتىل ءبىلۋ – قاجەتتىلىك
جاريالانىمدارعا قاتىستى ءسوز قوزعاعاندا ءتىل ماسەلەسى كەسەكولدەنەڭدەيدى. دوكتورانتتاردىڭ ايتۋىنشا, ماقالالاردى قازاق تىلىندە جاريالاۋ وتە قيىن. ويتكەنى رەداكتسيالاردىڭ كوبى ماقالا ورىس نە اعىلشىن تىلىندە بولماسا قابىلدامايتىن كورىنەدى. الايدا ماماندار عىلىمعا بەت بۇرعانداردىڭ اعىلشىن ءتىلىن اينالىپ وتە المايتىنىن ايتادى. ياعني مىقتى عىلىمي مامان ءتىلدى بىلۋگە ءتيىس. جوعارى وقۋ ورىندارىندا وسى ماسەلەگە دە ءمان بەرىلگەنى ءجون. ايتپەسە, ەلىمىزدە ءتىلدى مەڭگەرۋ دەڭگەيى تومەن ەكەن. 2023 جىلى تەك اعىلشىن تىلىندە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانى 52 814 ادامدى قۇراعان. ونىڭ ىشىندە باكالاۆرياتتا ءبىلىم الۋشىلار سانى 47 344 ادامعا, ماگيستراتۋرادا – 3045 ادامعا, دوكتورانتۋرادا 627 ادامعا تەڭ بولعان. بىراق باكالاۆريات دەڭگەيىندە وقيتىنداردىڭ – 4,8 پايىزى, ماگيسترانتتاردىڭ – 8,2 پايىزى, دوكتورانتتاردىڭ 18 پايىزى عانا ءتىلدى جوعارى دەڭگەيدە مەڭگەرگەن. رەسمي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, دوكتورانتۋرا دەڭگەيى ءۇشىن 5 دوكتورانتتىڭ تەك 1-ءى عانا اعىلشىن ءتىلىن س1 دەڭگەيىندە ءبىلۋى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ دايارلىق ساپاسىنىڭ تومەن ەكەنىن كورسەتەدى.
ال جوعارى وقۋ ورىندارىندا تەك اعىلشىن تىلىندە ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەردىڭ سانى بويىنشا قازاق-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى (6298), حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتى (5433), Astana IT ۋنيۆەرسيتەتى (4977), س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى (2584), KIMEP ۋنيۆەرسيتەتى (2545), ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى (1768), اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى (1650), وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك اكادەمياسى (1515) الدىڭعى قاتاردا تۇر.
حالىقارالىق بايلانىس
عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋدا شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ تاجىريبەسىن قابىلداۋ ءۇردىسى قارقىن الىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا الەمدىك وزىق جوعارى وقۋ ورىندارىمەن تىعىز جۇمىس ىستەۋدى تاپسىرعانى ەسىمىزدە. 2023 جىلعى دەرەكتەرگە سايكەس, ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى شەتەلدىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىمەن 6044 بەلسەندى حالىقارالىق شارت جاساسقان. سونىڭ ىشىندە ۇلتتىق جوعارى وقۋ ورىندارى – 1544, مەملەكەتتىك جوعارى وقۋ ورىندارى – 2050, جەكەمەنشىك جوعارى وقۋ ورىندارى – 1394, حالىقارالىق جوعارى وقۋ ورىندارى 88 شارتقا قول قويعان.
پرەزيدەنت تاپسىرماسى اياسىندا 2022 جىلى پەتروپاۆلدا «University of Arizona» فيليالى اشىلدى. وندا ستۋدەنتتەر IT, ينجەنەريا, اگروتەحنولوگيا جانە ءبىلىم بەرۋ باعىتتارى بويىنشا قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە وقيدى. سونداي-اق س.وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا م.گۋبكين اتىنداعى رەسەي مەملەكەتتىك مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى, الماتىداعى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بازاسىندا ماسكەۋ ينجەنەرلىك-فيزيكالىق ينستيتۋتى ۇلتتىق يادرولىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى قۇرىلدى. ال 2023 جىلى شەتەلدىك 8 جەتەكشى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ فيليالى اشىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا ەڭ ءىرى ءارى رەيتينگتە جوعارى تۇرعانى – اقتوبەدەگى ق.جۇبانوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا ورنالاسقان «Heriot-Watt» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى. سونداي-اق «Yessenov University» بازاسىنداعى نەمىس ينجەنەرلىك ينستيتۋتى, قىزىلوردا ۋنيۆەرسيتەتىندەگى سەۋل ۇلتتىق عىلىم جانە تەحنولوگيا ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسە اشقان جاساندى ينتەللەكت عىلىمي مەكتەبى, ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جانىنان قۇرىلعان QS رەيتينگى بويىنشا 70-ورىندا تۇرعان الەمدەگى ەڭ ۇزدىك وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى گونكونگ «CityU» قالالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى بار.
سونىمەن قاتار عىلىمي مامانداردى دايارلاۋ ساپاسىن جاقسارتۋدا شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ وقىتۋشىلىق قىزمەتى دە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ۇسىنعان دەرەكتەرىنە سايكەس, 2023 جىلى بيۋدجەتتەن تىس قاراجات ەسەبىنەن 86 جوعارى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنا 65 ەلدەن 877 شەتەلدىك مامان تارتىلعان. بىلتىر شەتەلدىك مامانداردى ەڭ كوپ قابىلداعانداردىڭ تىزىمىندە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى, ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتى, د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, م.وسپانوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتى, ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتى, الماتى تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتى, ابىلاي حان اتىنداعى قازاق حالىقارالىق قاتىناستار جانە الەم تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتى, استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى بار.
جالپى, 2023 جىلى ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا بيۋدجەتتەن تىس قاراجات ەسەبىنەن شەتەلدىك مامانداردى تارتۋ وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي وسكەن. تارتىلعان ماماندار سانى 2022 جىلدان باستاپ 16 پايىزعا ارتقان. ايتا كەتەيىك, مامانداردىڭ كوبى رەسەيدەن شاقىرىلعان. سونداي-اق گەرمانيا, اقش, پولشا, ۇلىبريتانيا, يتاليا, فرانتسيا مەملەكەتتەرىنەن دە ماماندار تارتۋدىڭ وڭ ءۇردىسى بايقالعان. بۇل ەلدەردىڭ ارقايسىسىنان 20-دان اسا مامان تارتىلىپتى.
پوستدوكتورانتۋرا
دۇنيەجۇزىلىك تاجىريبەدە پوستدوكتورانتۋرا ينستيتۋتى – جوعارى بىلىكتى عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋدىڭ ءتيىمدى نىساندارىنىڭ ءبىرى ءارى عىلىمنىڭ نەگىزگى قوزعالتقىشى. اقش-تا پوستدوكتورانتتارعا ۇكىمەت جانىنداعى تاۋەلسىز اگەنتتىك ۇلتتىق عىلىمي قور (NSF) قولداۋ كورسەتەدى. قور نەگىزىنەن ۋاقىتشا گرانتتار بەرەدى. گرانتتاردىڭ دەنى جەكە زەرتتەۋشىلەرگە نەمەسە زەرتتەۋشىلەردىڭ شاعىن توپتارىنا بەرىلەدى. قالعان گرانتتار زەرتتەۋ ورتالىقتارىن قارجىلاندىرۋعا باعىتتالادى. اقش-تاعى پوستدوكتورلىق باعدارلاما PhD دوكتورلارى ءۇشىن جانە عىلىم كانديداتتارى ءۇشىن بولەك جۇزەگە اسىرىلادى. ءبىرىنشى – «Postdoctoral Training» (پوستدوكتورالدى زەرتتەۋلەر). وندا پوستدوكتورانتتار ءدارىس جانە سەمينار ساباقتارىنا جەكە قاتىسۋ ارقىلى بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرادى. وقۋ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ, عىلىمي مەكەمەنىڭ ستيپەنديالارى نەمەسە قايىرىمدىلىق ۇيىمدارىنىڭ دەمەۋشىلىك كومەگى ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلادى. وسىعان بايلانىستى پوستدوكتورانتتىڭ ۇستانىمى ۋاقىتشا جانە قارجىلاندىرۋ كولەمىنە تىكەلەي بايلانىستى بولادى. ەكىنشى – «Postgraduate Level» (عىلىم كانديداتتارىنا ارنالعان پوستدوكتورانتۋرا). وندا كەم دەگەندە ءۇش جىلعا ەسەپتەلگەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلادى. العاشقى ەكى جىلدا پوستدوكتورانت جەكە جوسپار بويىنشا اكادەميالىق ءبىلىم الادى. سودان كەيىن ءبىر جىل ىشىندە ستۋدەنتتەر ءوز زەرتتەۋلەرىن جۇرگىزەدى جانە قالاسا «Habilitation to direct theses» دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن دايىنداۋ بويىنشا جۇمىس ىستەيدى.
گەرمانياداعى پوستدوكتورانتۋرا عالىمعا زەرتتەۋ سالاسىندا تاجىريبە جيناۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ماماندىقتى تەرەڭ يگەرۋگە ىقپال ەتەدى. زەرتتەۋ توبىندا نەمەسە ينستيتۋتتا پوستدوكتورانت رەتىندە جۇمىس ىستەۋ ۋاقىتى شەكتەۋلى, ماماندىققا بايلانىستى 3 جىلدان 5 جىلعا دەيىن سوزىلادى.
ال وتاندىق تاجىريبەدە پوستدوكتورانتۋرا باعدارلاماسىن 2020 جىلى العاش بولىپ ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ەنگىزدى. بۇل ماڭىزدى قادام ۋنيۆەرسيتەتتى الەمدىك وزىق دەڭگەيدەگى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە اينالدىرۋعا جانە الەمدىك عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ قوعامداستىعىنداعى وتاندىق عىلىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋعا باعىتتالعان. ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جوعارى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن پوستدوكتورانتۋرا باعدارلاماسى ەڭ الدىمەن عىلىمي دارەجەسى بار جاس مامانداردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, ولاردىڭ جۇرگىزگەن دەربەس عىلىمي زەرتتەۋلەرىن تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق ازىرلەمەلەر اياسىندا جانە جوعارى رەيتينگتى عىلىمي باسىلىمداردا جاريالانۋ ارقىلى وزەكتىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار پوستدوكتورانتۋرا باعدارلاماسى 2021 جىلى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە, 2022 جىلى س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە, 2023 جىلى استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىندە جانە تاعى باسقا بىرقاتار ۋنيۆەرسيتەتتە اشىلدى.
ەلىمىزدە تانىمال عىلىميمەتريكالىق كورسەتكىش h-index شاماسى بويىنشا كوشباسشىلار تىزىمىنە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى كىرەدى. قالعان جوعارى وقۋ ورىندارىندا h-index كورسەتكىشى 17-دەن اسپايدى.
عىلىمي ءوندىرىس
رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, وسى كۇنگە دەيىن اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى زەرتتەۋشىلەر سانىنىڭ وسكەنى بايقالادى. بۇل زەرتتەۋ ساپاسىنا وڭ اسەر ەتكەنىمەن, عىلىمي ءوندىرىستى ايتارلىقتاي ىلگەرىلەتىپ جاتقان جوق. سانعا قاراپ, قىزمەتكە كەلەتىن عىلىمي كادر دايىن دەپ قۋانۋعا ءالى ەرتە. ويتكەنى اكادەميالىق كەزەڭدى اياقتاعان مامانداردىڭ كوبى ءارى قاراي عىلىممەن اينالىسۋعا بارا بەرمەيدى. عىلىمي زەرتتەۋ قىزمەتى سالاسىنا جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى دايارلىقتىڭ تۇلەكتەرى وتە از كەلەدى. وعان سەبەپ تە كوپ. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, 2022 جىلى دوكتورانتۋرانى تامامداعان 1,5 مىڭ تۇلەكتىڭ ىشىندە عىلىمي زەرتتەۋلەر سالاسىنا تەك 69 PhD كەلگەن. قىزمەتكەرلەردى جاڭارتۋدىڭ بۇل قارقىنى زەينەتكەرلىككە شىعۋ سياقتى تابيعي سەبەپتەر بويىنشا شىعىننىڭ ورنىن تولتىرا المايدى. ويتكەنى زەينەتكە دەيىنگى جانە زەينەت جاسىنداعى كادرلار سانى زەرتتەۋ قىزمەتىمەن اينالىساتىن بارلىق قىزمەتكەردىڭ تورتتەن ءبىرىن قۇرايدى.