بەت قاراتپايتىن اڭىزاق جەل, ۇسكىرىك اياز. جولدا قالعان جولاۋشىلار قورعانسىزدىڭ كۇيىن كەشىپ تۇر. جول بويى توقتاعان ونداعان كولىك ىشىندەگى جۇرتتىڭ كوڭىل كۇيى جوق. بوراندى كۇنى جولعا شىققانى ءۇشىن وزدەرىن جازعىراتىن سەكىلدى...
ەكى اپتاعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن توسىن مىنەز تانىتقان تابيعات جامبىلدىقتاردى ءبىر سىناپ الدى. ەكى اۋداندا توتەنشە جاعداي جاريالانىپ, وننان استام جولاۋشىلار پويىزى شۋ بەكەتىندە ايالداۋعا ءماجبۇر بولدى. جالپى, ەكى اۋدانداعى بۇرقاسىن بوران كەزىندە بەس مىڭعا جۋىق ادام قۇتقارىلىپ, ولارعا جەرگىلىكتى بيلىك, اۋىل حالقى, كاسىپكەرلەر قولدان كەلگەن كومەكتى اياعان جوق.
بىرقاتار باعىتتاعى جول جابىلعان ۋاقىتتا جولاۋشىلاردىڭ ەڭسەسى ءتۇستى, قامىقتى, جابىقتى. بىراق بۇل كۇنى توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى دەپارتامەنت وكىلدەرى, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى جۇمىلعان جۇدىرىقتاي ىسكە كىرىستى. جولدا قالعان جولاۋشىلاردى جىلى عيماراتتارعا ورنالاستىرۋ, ولاردى ىستىق تاماقپەن قامتۋ جۇمىستارىنا جەرگىلىكتى بيلىكپەن قاتار اۋىل ازاماتتارى, كاسىپكەرلەر دە جۇدىرىقتاي جۇمىلدى.
جولاۋشىلار پويىزى ارقىلى مىڭنان استام ازامات بوراندى بەكەت سانالعان شۋ ستانساسى ماڭىندا ايالدادى. بەت قاريتىن ۇسكىرىك اياز بەن جەلدىڭ ىزعارى ولاردى ابدەن قالجىراتقان. تۇكسيگەن قاباقتاردان ىشتەگى وكىنىشتىڭ تابى اڭعارىلاتىنداي.
جانارىن مۇڭ شالعان وتانداستارىمىزدىڭ جانىنا دەمەۋ بولۋعا تىرىسقان جەرگىلىكتى ازاماتتار وسى كۇنى كۇرە جولدىڭ بويىنا دا, تەمىرجول بەكەتىنە دە اسىقتى. ءبىرىنىڭ قولىندا ساماۋرىن, ەندى ءبىرىنىڭ قولىندا ىستىق تاماق سالىنعان سومكەلەر. جولدا قالعان جۇرتتى قولداۋعا اسىققان ازاماتتاردىڭ نيەتىنە جان سۇيسىنەدى. اۋدان, اۋىل اكىمدەرى دە شاپقىلاپ ءجۇر. ءوز ەركىمەن ىسكە كىرىسكەندەر دە بار. ءبارىنىڭ نيەتى دە, پەيىلى دە تازا, ادال. جۇدىرىقتاي جۇمىلعان جۇرتتىڭ كوزىنەن جاناشىرلىق بايقالادى. جانى جابىققان اعايىنعا قولىنداعى جىلى-جۇمساعىن ۇلەستىرىپ ءجۇر. بويى جىلىنعان جۇرتقا دا ءتىل ءبىتتى. العىسىن جاۋدىرىپ جاتىر.
جولدا قالعان جولاۋشىلارعا جىلى-جۇمساعىن اپارىپ, ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتكەن كاسىپكەرلەردىڭ ءبىرىن سوزگە تارتىپ كورگەنبىز. سابازىڭ باسىن الا قاشتى. نەگە؟ ءتۇسىندىردى.
«مۇنداي جاعدايدا بىرلىك كەرەك. جولعا شىققان اعايىن ەلسىز جەردە قالمادى. جاراتقان ونداي قاسىرەتتەن ساقتاسىن. باستىسى, ءبارى دە ەلدىڭ ورتاسىنا جاقىن ماڭدا ءجۇر. قازاق قاشاندا قولدا بارىن ايامايتىن حالىق قوي. تاريحقا زەر سالساق, ءار ەلدەن اۋىپ كەلگەن اعايىنعا دا مەيىرىمىن توكتى ەمەس پە؟ قولىنداعى نانىن ءبولىپ جەدى. ونىسىن مىندەتسىنگەن جوق. ول ۋاقىتتا جاعداي باسقاشا ەدى. قازىر مۇلدە باسقا كەزەڭ.
توتەنشە جاعداي كەزىندە بارىمىزدى تىعىپ قاننەن قاپەرسىز جاتساق, ادامدىعىمىزعا, ازاماتتىعىمىزعا سىن عوي. ءبىر دۇنيە انىق. قولىمىزدا تيتتەي دە بولسا قارجى بار بولسا, ول بىزگە جاراتقاننىڭ امىرىمەن بۇيىردى. سوندىقتان بۇل جاقسىلىقتى جاراتقان جاساپ وتىر دەپ تۇسىنگەن ابزال. قايىرىمدىلىق قۇدايدان. ءبىز سەبەپشىمىز. ونىمەن ماقتانۋعا بولمايدى», دەدى ول.
مۇنداي ءسوزدى ايتقاندار از بولعان جوق. جانارىنان مەيىرىم نۇرى سەبەزگىلەگەن اۋىلدارداعى اعايىننىڭ جولدا قالعان جولاۋشىلارعا كورسەتكەن قامقورلىعى ءبىزدىڭ دە جانىمىزدى تەبىرەنتتى. جاساعان جاقسىلىعىن جارنامالاۋدان باس تارتقان جۇرتتىڭ كىرشىكسىز تازا كوڭىلى قۋانتتى.
«مۇنداي بوران بولادى دەپ ەشكىم كۇتكەن جوق. قازاق قاي كەزدە دە قامقورلىق جاساۋدان الدىنا جان سالمايتىن حالىق قوي. بۇل سىناقتا دا بىرلىگىمىزدىڭ بەكەم ەكەنىن كورسەتتىك. قىتىمىر ايازدا كەز كەلگەنىمىز جولدا قالۋىمىز مۇمكىن. قيىندىققا تاپ بولعان جولاۋشىلارعا قولدان كەلگەن كومەگىن اياماعان ازاماتتارعا تەك العىس ايتامىز», دەيدى ەسكى شۋ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى نۇرلان اباشوۆ.
كۇرە جولدىڭ بويىندا كولىكتەرىن قاڭتارىپ قويعان جولاۋشىلار جىلى-جۇمساعىن الما-كەزەك ۇسىنعان جەرگىلىكتى جۇرتپەن دوستاسىپ تا ۇلگەرگەن سەكىلدى. «اشتىقتا جەگەن قۇيقانىڭ ءدامى اۋىزدان كەتپەس» دەيمىز عوي. بۇل دا تۋرا سوعان ۇقساس جاعداي. جول بويى. تىرشىلىكتىڭ ءيسى سەزىلمەيدى. مۇندايدا جاسالعان جاقسىلىق كىمنىڭ جادىنان ءوشسىن؟
«تولاسسىز جاۋعان قار مەن ۇيىتقىپ سوققان جەل ءبىزدى ابىگەرگە ءتۇسىردى.باعىتىمىز بەيمالىم. قايدا تۇرعانىمىز دا تۇسىنىكسىز. نە ينتەرنەت, نە باسقا جوق. قانداي امال قىلارىمىزدى بىلمەي تۇرعاندا بارلىق قۇرىلىمنىڭ قىزمەتكەرلەرى قولدان كەلگەن كومەگىن ايامادى. اۋىلداعى جۇرت تا ىستىق تاماعى مەن قولىندا بارىن الىپ, قولۇشىن بەردى. سول ءۇشىن دە ولارعا رياسىز العىسىمدى ايتامىن», دەيدى جولدا قالعان يۋليا ەسىمدى ورىس قىزى.
جەل ىسقىرعان سول كۇندەرى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءتۇرلى بەينەجازبا تارادى. قازاق حالقىنىڭ العاۋسىز پەيىلىنە العىس بىلدىرگەندەردىڭ قاتارىندا قازاقتاردان بولەك, ءار ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى بار. ولاردىڭ ءبارى دە العىسىن جاۋدىرىپ جاتتى.
ءيا, العاشقى قار شۋ مەن قورداي حالقىن ابدەن ساستىردى. بىراق جەرگىلىكتى بيلىك پەن جانى جومارت ازاماتتاردىڭ بىرلەسۋىنىڭ ارقاسىندا جامبىلدىقتار بۇل سىننان دا سۇرىنبەي ءوتتى. ازاماتتار جۇمىلعان جۇدىرىقتاي ىسكە كىرىسىپ, بەس مىڭعا جۋىق ادامدى دەر كەزىندە قۇتقاردى. وسىلايشا, بىرلىك بار جەردە تىرلىك بولاتىنىن اڭعارتتى.
جامبىل وبلىسى