تراكتورشى كەلىنشەك

كۇندەلىكتى وسىناۋ تىرلىكتى شاڭىراق­تىڭ كەلىستى كەلىنى ارايلىم اتقارادى. ءبىز­دىڭ تاڭ قالعانىمىز مىناۋ: اراسىن­دا ۋاقىت تاۋىپ, جارى دارىن ىزتىلەۋ­ ۇلىنا قولعابىس ەتەدى. قاسىندا ءجۇرىپ, جۇمساعانعا جاراپ تۇرسا, اسا تاڭىرقاماس ەدىك. ال ارايلىم وزدەرىنە تيەسىلى شا­عىن شارۋاشىلىقتىڭ ۇلكەن جۇمىسىن جۇيەلەپ وتىر. جاز بويى كوك تراكتوردى ءمىنىپ الىپ, ءشوپ شابادى. ونى جينايدى. قىستا قىمتانىپ الىپ, مال جايعاۋعا شىعادى.

مۇنداي قىستاقتىڭ قارا جۇمىسىنا بارعان سەبەبى مىنادا ەكەن. كۇيەۋى دا­رىن – ءۇيىنىڭ جالعىز ۇلى, ياعني قارا­شاڭىراقتىڭ يەسى.

«وسىنىڭ ءبارىن تۇيسىنگەن سوڭ, سانالى تۇردە, ءوزىم ءوتىنىش جاسادىم. ايتپەسە, شارۋاشىلىققا جالعىز ءوزى ۇلگەرمەي جاتادى. ءبىر جاعىنان ورىستەگى مالدى قاراۋ كەرەك, ونىمەن قوسا, ءشوپ ناۋقانى بار. سودان ماعان «اۋدي» كولىگىنەن باستاپ, موتوتسيكل, تراكتور جۇرگىزۋدى ۇيرەتتى», دەيدى تراكتورشى كەلىنشەك.

العاشىندا ارايلىم موتوتسيكلمەن قىردا جۇرگەن كۇيەۋىنە كوجە-قاتىق اپارىپ تۇرعان. مال قايىرىسادى. ۇيدەگى تىر­لىككە قارايلاسادى. قىسقاسى, تىنىم جوق.

ال دارىن قازىر كەلىنشەگىنە ابدەن سەنىپ العان. تراكتورىن, كولىگىن جوندەسە ارايلىمسىز اتتاپ باسپايدى-مىس. نەگە دەسەڭىز, جاس كەلىن كىلت-سايماننىڭ ءبارىن جاتتاپ الىپتى. ەندىگى ماقساتى دا مىناۋ: جوندەپ ۇيرەنىپ السام, الاڭسىز قىردا ءشوپ شابا بەرەتىن.

ارايلىمنىڭ قىستاققا كەلىن بولامىن دەگەنى ءۇش ۇيىقتاسا, تۇسىنە كىرمەپتى. «بولاشاق» كوللەدجىن تامامداعان سوڭ, جىلجىمايتىن م ۇلىك ورتالىعىنا جۇمىسقا تۇرادى. سول كەزدە وسىنداي قىستاقتاردى ارالاپ, ءۇيدىڭ, جەردىڭ, بازدىڭ ولشەمىن جاسايدى ەكەن. سونداعى باستىعى ارايلىمعا ازىلدەپ «ەرتەڭ وسىنداي قىستاققا كەلىن بولاسىڭ», دەيدى ەكەن. ال ارايلىم بولسا, «اللا ساقتاسىن» دەپ, ات-تونىن الا قاشقان كورىنەدى.

باستىعىنىڭ ايتقانىن اللا قابىل ەتىپ جىبەرەدى دە, كوپ ۇزاماي قىستاقتىڭ قارا دومالاق كەلىنى بولىپ شىعا كەلەدى.

«ەنەمنىڭ مەكتەبى عوي», دەيدى ءوزى. اۋىلدا وسكەنىمەن, سيىر-بيە ساۋا الما­عان كورىنەدى. مال ساۋا الماعان سوڭ, بەل­­گىلى ءسۇت تارتىپ, ىرىمشىك قايناتۋعا دا جات­تىعى بارى. بىراق ارايلىم مۇ­نىڭ ءبارىن ءبىر كورسەتكەننەن-اق قاعىپ الا­­دى. قازىر قىستاقتا وتىرىپ-اق, قى­مىز-قۇرتىن, ماي-قايماعىن استانا مەن الماتىداعى تۇتىنۋشىلارىنا جونەلتەدى.

شاعىن شارۋالىقتارىندا 50 قازاقى سيىر, ءبىر ءۇيىر جىلقىسى بار. مەملەكەت تاراپىنان قولداۋعا جۇگىنە قويماپتى. تەك, جاڭا تراكتور العىلارى كەلىپتى, الايدا كەپىلدىك بولماعان سوڭ, وعان قول جەتكىزە الماپتى. ەندىگى وي-مۇراتتارى – ەكەۋلەپ ەڭبەك وتىرعان سوڭ, شارۋاشىلىقتى ارمەن قاراي ۇلكەيتۋ, ءورىستى مالعا تولتىرۋ.

ەڭبەك كورىپ ءوسىپ كەلە جاتقان ءۇش ۇلىنىڭ دا ىڭعايى شارۋاشىلىققا كەلەدى ەكەن. كۇنى ەرتەڭ ولار دا مىڭعىرعان قوي, ءۇيىر-ءۇيىر جىلقى, تابىن-تابىن سيىر ايداسا, تاڭىرقامايمىز.

«كەلىنشەگىممەن تانىسقانىمىزعا ءۇش اي ۋاقىت وتكەن سوڭ, وتباسىن قۇردىق. جار تاڭداۋدان قاتەلەسپەپپىن. ۇيدەگى جالعىز ۇل بولعان سوڭ, بۇكىل جۇك ماعان تۇسەتىن ەدى. قازىر سول جۇگىم جەڭىلدەدى. جارىم ارايلىم ءوزى ماعان جانى اشىپ, كومەكتەسكىسى كەلدى. بارلىعىن تەز ۇيرەنىپ العانىنا ءوزىم دە تاڭمىن. قىسى-جازى دالانىڭ شارۋاشىلىعى بىتپەيدى عوي. بۇرىن مالدان سىرتقا مۇلدەم شىعا المايتىنمىن. قازىر كەلىنشەگىمە تاپسىرىپ, الاڭسىز كەتە بەرەمىن. وسىنداي ادال جان جولىققان مەن شىنىمەنەن باقىتتىمىن», – دەيدى جولداسى دارىن.

– «ماي-ماي بولىپ تراكتور جۇرگىزگەنى نەسى؟», دەپ ءسوز قىلعاندار تابىلدى. بىراق ناعىز ادال ەڭبەك, ماڭداي تەر وسى دەپ ويلايمىن. كۇنى ەرتەڭ ءۇش ۇلىمىز وسكەن سوڭ, شارۋامىز دوڭگەلەپ كەتەدى دەپ سەنەمىز. ال وعان دەيىن كۇيەۋىمىز ەكەۋمىز ەڭبەك ەتە بەرەمىز, – دەيدى تراكتورشى كەلىنشەك.

قاراعاندى وبلىسى,

شەت اۋدانى