زاردابى اۋىر اپات

جاۋاپسىز ينۆەستور

كوستەنكو شاحتاسىنداعى جارىلىس تول­قى­نى 2 شاقىرىمعا دەيىن جەتكەن. كاسىبي اسكە­ري­لەندىرىلگەن اپاتتىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنىڭ رەسپۋبليكالىق ورتالىق شتابى قاراعاندى فيليا­لى ديرەكتو­رىنىڭ ورىنباسارى گەن­نادي سيلينسكيدىڭ ايتۋىنشا, شاحتادا تەكسەرۋ جۇمىستارى 9 قازاننان 30 قازانعا دەيىن جۇرگىزىلۋگە ءتيىس ەدى. الايدا الدىڭعى تەكسەرىس كەزىندە تالاپتى بۇزۋدىڭ 200-دەن اسا فاكتىسى انىقتالعان. ياعني گاز مولشەرىن باقىلاۋدىڭ ساپاسىزدىعى جو­نىندە. ءورت­­تىڭ نەگىزگى شىعۋ سەبەبى دە مەتان گازىنىڭ جارى­لۋى­نان بولىپ وتىر. بۇل رەتتە ءتيىستى باقى­لاۋ بول­ماعاندىقتان وسىنداي وراسان اپات­قا جول بەرىلدى. ءاي, بىراق جاۋاپسىزدىق «ارسە­لور­دىڭ» نەگىزگى مىندەتىنە اينالعالى قاشان؟

اپات كەزىندە جەر استىندا 252 كەنشى بولعان. 206 ادام جەر بەتىنە شىعارىلىپ, جەر استىندا 46 شاحتەر قالىپ قويعان. ءالى دە قۇتقارۋ جۇمىستارى كۇشەيتىلگەن رەجىمدە ءجۇرىپ جاتىر.

تابىلماي جاتقان كەنشى­لەردىڭ جاقىندارى ىزدەۋ جۇ­مىستارىنىڭ ۇزاققا سوزىل­عانىن ايتىپ شىر-پىر. بۇعان وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى مۇرات قات­پانوۆ قۇتقارۋ جۇمىستارىنا ەلەكتر قۋاتىنىڭ زاقىمدانۋى مەن تاۋ-كەن ۋچاسكەلەرىنىڭ وتە ۇزىندىعى, كوپتەگەن مەحانيزم مەن قۇرالدىڭ قيراۋى, كەيبىر ۋچاسكەلەردى سۋ باسقاندىعى قيىندىق تۋعىزدى دەيدى. ىز­دەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىس­تا­رىنا بارلىعى «كاسىبي اس­كەري­لەندىرىلگەن اۆاريالىق-قۇت­ق­ارۋ قىزمەتتەرىنىڭ رەسپۋب­لي­كالىق ورتالىق شتابى» جشس قاراعاندى فيليالىنىڭ 55 تاۋ-كەن قۇتقارۋشىسى جانە 15 تەحنيكاسى جۇمىلدىرىلدى.

قاراعاندىدا جۇمىسشى قازاسى كوپ

نەسىن جاسىرامىز, كەيىنگى 20 جىلدا جۇمىسشىلاردىڭ قا­زاسى بويىنشا قاراعاندى كوش باسىندا تۇر. 2000-2012 جىلدارى وڭىرىمىزدە جىل سا­يى­ن ونداعان ادام وپات بول­عان. ال بىلتىر ءوندىرىس ور­نىن­دا زارداپ شەككەن­دەر سانى 460-قا جەتكەن. ولار­دىڭ ەداۋىر بولىگىنىڭ جاسى – 30-45-تەردە.

مۇنىڭ ىشىندە ەڭ ءىرى اپاتتار تاعى دا «ارسەلورعا» قا­راستى شاحتالاردا بولعان. ماسەلەن, 1995 جىلدىڭ قاراشا ايىندا لەنين اتىنداعى كەنىش­تە مەتان جارىلىپ, 13 كەنشى جان تاپسىردى. ال 2004 جىلى «شاحتينسكىدە» 23 جۇمىسشى وپات بولعان ەدى. 2006 جىلى لە­نين اتىنداعى كەنىشتە ەڭ ۇلكەن اپات تىركەلگەن-ءتىن. سالدارىنان 43 ادام كوز جۇمدى. وكىنىشكە قاراي, كوستەنكوداعى اپاتتان 45 كەنشى كوز جۇمدى.

ەستەرىڭىزدە بولسا, تامىز ايىندا عانا «قازاقستان» شاح­تاسىنداعى ورتتەن بەس كەنشى قا­زا بولعان ەدى. سول كەزدە جەدەل قۇرىلعان ۇكىمەتتىك كوميسسيا توبىنىڭ تەرگەپ-تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كىنالى دەپ تانىل­عان. ءورتتىڭ باس­تى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – كونۆەيەر تاسپاسىنىڭ تۇتانۋى. كومىر كونۆەيەرىنىڭ شىعىرشىعى دە­فور­ماتسياعا بايلانىستى قا­رىسىپ قالعان­دىقتان, تاسپا ۇيكەلىپ, كومىر تۇتانىپ, ءورت شىققان. بۇل تاسپانى مەملە­كەتتىك ستاندارت بويىنشا ەلى­مىزدە قولدانۋعا بولمايتىن كورىنەدى. الگى تاسپاڭىزدىڭ ءۇن­دىستاننىڭ ءبىر زاۋىتىندا جاسالعانىمەن قوسا سەرتيفيكاتى جوعى تاعى بار. مىنە, ەش­تەڭەگە الاڭى جوق الپاۋىت كوم­پانيانىڭ سالعىرت­تىعىنان قانشاما جۇمىسكەر كوز جۇمدى. ەكى اي ۋاقىتتان سوڭ تاعى دا – شاحتا تراگەدياسى.

جان-جاقتى كومەك –جانعا دەمەۋ

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازا بولعان كەنشىلەردىڭ جاقىندارىمەن جۇز­دەسىپ, كوڭىل ايتقان كەزىن­دە تولىققاندى كومەك كورسە­تىلەتىنىن دە جەتكىزدى.

«مەن مەملەكەت باسشىسى رەتىندە بارشاڭىزعا كوڭىل ايتامىن. بۇل – قاسىرەت. ءبارىن تۇ­سىنەمىن. اپات بولدى. اپاتتىڭ كەسىرىنەن كوپتەگەن ادام قازا تاپتى. سوندىقتان بۇل جەرگە ارنايى كەلدىم. ءتيىستى شارالار قابىلدايمىز, سونىڭ ىشىندە زارداپ شەككەندەردىڭ وتباسىلارىنا كومەك كورسەتەمىز. قازا تاپقاندار مەن زارداپ شەككەندەردىڭ وتباسىلارى ەش­قانداي مۇقتاجدىق كورمەۋى ءۇشىن ۇكىمەت, اكىمدىك جانە قايىرىمدىلىق ۇيىمدارىنىڭ الدىندا جان-جاقتى كومەك كور­سەتۋ مىندەتى تۇر», دەدى ق.توقاەۆ.

قازىرگى ۋاقىتتا قاراعاندى وبلىسى­نىڭ اكىمدىگى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىر­لەسىپ, كوستەنكو اتىنداعى شاح­تادا بولعان ءورت سالدارىنان قازا تاپقان «ارسەلور­ميت­تال تەمىرتاۋ» اق جۇ­مىس­شى­لارىنىڭ وتباسى مۇشە­لەرىنىڭ ءتىزىمىن جاساپ جاتىر. كوم­پانيا قاراجاتى ەسەبىنەن وتباسىلارعا باسپانا بەرىلەدى, مورالدىق زيان ءۇشىن 10 جىلدىق جالاقى مولشەرىندە بىرجولعى تولەم اۋدارىلادى. بالالارىنىڭ جوعارى وقۋ ورنىنداعى اقىسىن وتەيدى. مۇ­نىمەن قوسا بالالارى مەن جۇبايلارىن جۇمىسقا ورنالاستىرادى. نەسيەلەرىن وتەپ بەرەدى. وتباسىنا كۋرورتقا جولداما بەرىلەدى. جىل سايىن كومىر ۇلەستىرىلەدى. مەملەكەت باسشى­سى بارلىق قاجەتتى كومەك كورسەتۋ ماسە­لەلەرىن ۇكىمەتتىڭ ەرەكشە نازارىندا ۇستاۋدى تاپسىردى.

دەگەنمەن 45 وتباسى اسىراۋشىسىنان ايىرىلدى. كور­سەتىلەتىن كومەك اكەنىڭ, بالا­نىڭ ورنىن تولتىرا المايدى. قاۋىپسىزدىك شارالارىنا تۇ­كىرگەن «ارسەلوردىڭ» موينىندا قانشاما كەنشىنىڭ قازاسى بار, قايعىرعان ەلدىڭ نازاسى بار...

زارداپ شەككەندەر – دارىگەرلەر باقىلاۋىندا

شۇعىل مەديتسينالىق كو­مەكتى قام­تاما­سىز ەتۋ ءۇشىن 21 ادام جانە 7 بىر­لىك جەدەل مەديتسينالىق جاردەم تەحني­كاسى جۇمىلدىرىلدى. ال زارداپ شەككەن كەنشىلەر ح.ماقاجانوۆ اتىن­داعى وبلىستىق كلينيكاعا جانە باسقا دا مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە جەدەل جەتكىزىلدى. ارنايى جاساقتالعان دارىگەر بريگادالارى قاتاڭ باقىلاۋىنا الدى.

كەيىنگى مالىمەتكە سۇيەن­سەك, قارا­عاندى, اباي جانە شاح­تينسك قالالارى ستاتسيو­نارلارىنىڭ قابىلداۋ-دياگنوس­تيكالىق بولىمشەلەرىنە بار­لىعى 28 ادام جەتكىزىلدى. ونىڭ ىشىندە 24 زارداپ شەگۋشى ەمگە جاتقىزىلدى. 20 كەنشى گازدان جەڭىل جانە ورتاشا ۋلانعان. ح.ماقاجانوۆ اتىنداعى كوپ­بەيىندى اۋرۋحانانىڭ توكسيكولوگيا بولىمشەسىندە ەم الىپ جاتىر. ءبىر پاتسيەنت دەنە جاراقاتىمەن ح.ماقاجانوۆ اتىنداعى كوپبەيىندى اۋرۋحا­نانىڭ جانساقتاۋ جانە قار­قىندى تەراپيا بولىمشەسىندە ەمدەلىپ جاتىر, جاعدايى تۇ­­­راقتى. تاعى ءبىر زارداپ شەگۋشى دە اتالعان ەمحانادا, جاعدايى قالىپتى. ەكى كەن­شى شاحتينسك قالاسىنداعى ورتالىق اۋرۋحانانىڭ تەراپيا بولىمشەسىندە.

بارلىق پاتسيەنت كوم­پيۋ­­­تەرلىك توموگرافيا, ۋل­ترا­دىبىستىق زەرتتەۋ, رەنت­گەنو­گرا­ف­يا سەكىلدى ءتۇرلى تەكسە­رىستەن ءوتتى. سونداي-اق ەكى كەنشى دەن­ساۋلى­عى­نىڭ جاقسارۋىنا بايلانىستى ۇيىنە جىبە­رىلدى.

امت-مەن ىنتىماقتاستىق توقتاتىلادى

ۇكىمەتكە «ارسەلور­ميت­تال تەمىرتاۋ» كوم­پانياسىمەن ين­ۆەستيتسيالىق ىنتى­ماق­تاستىقتى توقتاتۋ تاپ­سىرىلدى. مۇنىمەن قوسا مەم­لەكەت باس­شىسى «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپانيا­سىن باس­قارۋدى قاراعاندى وبلىسى اكى­مىنىڭ ورىنباسارى ۆاديم باسينگە جۇكتەدى.

«مەن «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپا­نياسىمەن ينۆەستيتسيالىق ىنتى­ماق­تاس­تىقتى توقتاتۋ جونىندە تاپ­سىر­ما بەردىم. بۇل مەكەمە ۇكى­مەتپەن جانە كاسىپورىنمەن ىنتىماقتاستىق تۇرعىسىنان ءبىزدىڭ تاريحىمىزداعى ەڭ ناشار كومپانيا بولدى. ەندى كاسىپ­ورىننىڭ وزىنە قاتىستى شارالار قابىلداۋ تۋرالى ويلانۋىمىز كەرەك. ۆاديم بوريسوۆيچ باسين دەگەن ازامات بار. سىزدەر ونى بىلەسىزدەر. ول ءبىر كەزدەرى «ارسەلورميتتالدا» جۇمىس ىستەگەن. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولدى. مەن وعان قايتىپ كەلىپ, كاسىپورىندى باسقا­رۋدى تاپسىرامىن. كا­سىپ­ورىننىڭ قازىرگى باس­شى­لىعىنىڭ قولىنان ەشتەڭە كەل­مەيدى», دەگەن-ءتىن قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت سەنىم ارت­قان ۆ.باسين ءبىرىنشى كەزەكتە ەڭبەك قا­ۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا نازار اۋدارماقشى.

«كەشە مەملەكەت باسشىسى قازا تاپقان جانە زارداپ شەككەن كەنشى­لەردىڭ تۋىستارىمەن كەزدەسۋدە كومپا­نيا­نىڭ پروبلەمالىق اكتيۆتەرىنە قا­تىستى ينۆەستورمەن قارىم-قاتىناس توقتاتىلاتىنىن ما­لىمدەدى. بۇل رەتتە ءبىر جايتتى ەرەكشە اتاپ ءوتتى: جۇمىس شارت­تارىندا, تولەمدەردە, الەۋ­مەتتىك كەپىلدىكتەردە ەشقانداي وزگەرىستەر بولمايدى. ولاردى جاقسارتۋ تۇرعىسىنان عانا قايتا قارالاتىن جاعدايلار قالا­دى. بۇل – كومپانيانىڭ ءارى قاراي جۇمىس ىستەۋى جانە الەۋمەتتىك جاۋاپتى بولۋى ءۇشىن قاجەتتى شارت. ۇجىمنىڭ بىردە-ءبىر مۇشەسى جۇمىستان شىعا­رىلمايدى, ۇجىمنىڭ بىر­دە-ءبىر مۇشەسىنىڭ قۇقىعى تو­مەن­دەتىلمەيدى», دەپ اتاپ ءوتتى ۆ.باسين.

وسى ورايدا ۇكىمەت «ارسە­لورميتتال تەمىرتاۋ» اق اك­تسيو­نەرلەرىمەن الدىن الا ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزگەنىن جانە كاسىپورىننىڭ مەنشىك قۇقىعىن قازاقستاننىڭ پاي­داسىنا بەرۋ تۋرالى كەلى­سىمشارتتى راسىمدەۋ اياقتالۋ ۇستىندە ەكەنىن حابارلادى. وسى ءبىر حابار كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنە دەمەۋ بولدى. نە دەسەك تە, ەل ۇكى­مەتتىڭ باتىل ءارى شۇ­عىل شە­شىم قابىلدايتىنىنان ءۇمىتتى. ايت­پەسە قاراعاندىلىق كەن­شىلەر قارا التىن ەمەس, قابىر قازىپ ءجۇر...

قاراعاندى وبلىسى