تۇتىنۋشىلىق قارىزدىڭ ەڭ جوعارعى سوماسى بويىنشا شەكتى بەلگىلەۋ جانە كوللەكتورلارعا كرەديتتەردى ساتۋعا تولىق تىيىم سالۋ قارجى نارىعىنىڭ دامۋىن تەجەۋى مۇمكىن. سول سەبەپتى ساراپشىلار تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋ شەكتەۋلەرىنە مۇقيات قاراۋ قاجەتتىگىن العا تارتادى.
حالىقتىڭ شەكتەن تىس نەسيەلەنۋ پروبلەماسى جۋىردا پارلامەنتتە قىزۋ تالقىلانىپ, دەپۋتاتتار مەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى تۇتىنۋ قارىزدارىن بەرۋ جونىندەگى تالاپتاردى قاتاڭداتۋ قاجەت دەپ تۇيگەن بولاتىن. ءوز كەزەگىندە قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى باسشىسى ەلەنا باحمۋتوۆا قارىزدىڭ وسى تۇرلەرى بويىنشا اعىمداعى سوما ەلدىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىنا قاۋىپ توندىرمەيتىنىن, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قارجى ينستيتۋتتارى تابىسى از قارىز الۋشىلاردىڭ بورىشتىق جۇكتەمەسىن شەكتەۋگە كۇش سالۋى كەرەكتىگىن ايتتى. ياعني بۇل ماسەلەدە قاتاڭداتۋ شارالارى 90 كۇننەن استام مەرزىمى وتكەن قارىز الۋشىلارعا تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر بەرۋگە تىيىم سالۋعا, سونداي-اق ادال قارىز الۋشىلارعا اسەر ەتپەستەن تابىسى تومەن قارىز الۋشىلار ءۇشىن شەكتەۋلەرگە جانە ولار ءۇشىن قارجى رەسۋرستارىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قىسقارتۋعا قاتىستى بولۋى كەرەك. بۇل پىكىردى «Halyk Finance» ساراپشىلارى دا نەگىزدى دەپ سانايدى. ەكونوميكانى نەسيەلەۋدىڭ ماڭىزدى سەگمەنتىنە توقتالا كەلە, ولار: «كوللەكتورلىق اگەنتتىكتەرگە پروبلەمالىق قارىزداردى ساتۋعا تولىق تىيىم سالۋ جونىندەگى ايتىلعان باستاما حالىقتى نەسيەلەندىرۋ ماسەلەسىن بىرجاقتى شەشپەيدى. سونىمەن قاتار مۇنداي شارا قارجى نارىعىنا كەرى اسەر بەرۋى مۇمكىن. ويتكەنى كوللەكتورلار ينستيتۋتى ماڭىزدى فۋنكتسيانى ورىنداپ, نەسيەلەردى قايتا قۇرىلىمداۋعا جانە بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ (مقۇ) نەسيەلىك قورجىنىن جاقسارتۋعا كومەكتەسەدى», دەپ پىكىر بىلدىرەدى.
پروبلەمالىق قارىزداردى كوللەكتورلىق اگەنتتىكتەرگە ساتۋ مۇمكىندىگىن جويۋ بۇل قىزمەتتىڭ كوبىنە وسى سالادا ارنايى ءبىلىمى مەن ساراپتاماسى جوق كرەديتورلاردىڭ وزدەرىنە – بانكتەر مەن مقۇ-عا وتۋىنە اكەلەدى. قارجى ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, جۇرتشىلىق اراسىندا كوللەكتورلار ينستيتۋتىنا كۇمانمەن قاراۋ بەلەڭ العان. ال شىن مانىندە بۇل – ءتۇرلى ءتيىمدى جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرالداردى قولداناتىن وزىندىك بەت-باعدارى بار سالا. سونىمەن قاتار كوللەكتورلىق قىزمەتكە قاتىستى زاڭدا ولاردىڭ جۇمىسىنىڭ قولايسىز ادىستەرىن جوققا شىعاراتىن ناقتى ەرەجەلەر بەلگىلەنگەن. وعان قوسا, قنردا-دا مەملەكەتتىك تىركەۋدەن وتكەن جانە بىلىكتىلىك تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىن كومپانيالار عانا كوللەكتورلىق قىزمەتپەن اينالىسا الادى.
سول سەكىلدى «Halyk Finance» ساراپشىلارى تۇتىنۋشىلىق كرەديتتىڭ ەڭ جوعارى سوماسىنىڭ شەگىن ەنگىزۋ جونىندەگى شارانى ءتيىمسىز دەپ سانايدى. ولاردىڭ دەرەگىنشە جالپى ديناميكا جەكە ماقساتتار ءۇشىن نەسيەنىڭ ورتاشا مولشەرىنىڭ تومەندەۋىن كورسەتەدى. كوزدەلىپ وتىرعان شارا نەسيەلىك تاريحى وڭ, ۇقىپتى ازاماتتاردىڭ قارجىلىق رەسۋرستاردى الۋ مۇمكىندىگىن شەكتەيدى. سونىمەن قاتار قنردا مقۇ-نىڭ جارعىلىق كاپيتالىنا قويىلاتىن تالاپتاردى قاتاڭداتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ونىڭ مولشەرى بىرتىندەپ ۇلعايۋدا جانە كەلەسى جىلدان باستاپ كەمىندە 200 ملن تەڭگەنى قۇراۋعا ءتيىس. بۇل رەتتە مقۇ ‒ سالىمشىلاردىڭ اقشاسىن قورعاۋ ءۇشىن ادەتتە پرۋدەنتسيالدىق نورماتيۆتەر قولدانىلاتىن دەپوزيتارلىق ينستيتۋت ەمەس. ياعني مقۇ بەرەتىن نەسيەلەر بانكتەردەگىدەي دەپوزيتتەرمەن قورلاندىرىلمايدى. سوندىقتان ولاردىڭ كاپيتالىنا قويىلاتىن تالاپتاردى قاتاڭداتۋ ميكروكرەديتتەۋ نارىعىنىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن ارتىق جۇكتەمە سياقتى. مقۇ-نى رەتتەۋ تۇتىنۋشىلاردىڭ (قارىز الۋشىلاردىڭ) قۇقىقتارىن قورعاۋ بولىگىندە عانا شوعىرلانۋعا ءتيىس.
تىڭداۋ كەزىندە كوتەرىلگەن ونلاين-كرەديتورلاردىڭ قارىزدارىنا قاتىستى شەكتەۋلەر ەنگىزۋ ماسەلەسىنە توقتالعان ساراپشىلار, ونلاين نەسيە بەرۋشىلەر ‒ تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋمەن اينالىساتىن فينتەح-كومپانيالار ەكەنىن ەسكە سالادى. بۇل جاعدايدا قارىز الۋشى مەن قارىز بەرۋشى اراسىنداعى بارلىق قاتىناس ينتەرنەت ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. ونلاين-نەسيە بەرۋشىلەر قارجىلىق قىزمەتتەردى ۇسىنۋ تاسىلدەرىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى. تيىسىنشە, ولاردىڭ جەكە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازاسى بولۋى كەرەك. سونىمەن بىرگە ولار مقۇ رەتىندە قاراستىرىلماۋعا ءتيىس. سايكەسىنشە, نەگىزگى باعىتى ‒ ميكرو جانە شاعىن بيزنەستى نەسيەلەۋ بولعانى دۇرىس. رەسىمدەۋدىڭ وڭاي قولجەتىمدىلىگى مەن كەڭ تارالۋىنا بايلانىستى ەتەك العان تۇتىنۋشىلىق قارىزداردى بولدىرماۋ ءۇشىن نەسيە بەرۋ تالاپتارىن قاتاڭداتۋ ۇسىنىلىپ وتىر. قارىز الۋشىلارعا قويىلاتىن تالاپتار كرەديتتىك ينستيتۋتتاردىڭ سكورينگتىك جۇيەلەرىن جەتىلدىرۋ جانە قولدا بار كىرىستەردى مۇقيات تەكسەرۋ ارقىلى ارتتىرىلۋعا ءتيىس. بۇعان قوسا, حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن, كرەديت بەرۋ شارتتارىنىڭ اشىقتىعى مەن ايقىندىعىن ارتتىرۋ, سونداي-اق بانكتەر مەن مقۇ تاراپىنان تۇتىنۋشىلىق كەپىلسىز قارىزدار بەرۋ بويىنشا اگرەسسيۆتى جارنامانى رەتتەۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جالعاستىرۋ قاجەت. مۇنىڭ ءبارى الەۋەتتى قارىز الۋشىلاردىڭ نەعۇرلىم تەڭدەستىرىلگەن شەشىمىنە ىقپال ەتەدى.