ەلدىگىمىزدى ايعاقتايتىن ايبارلى مەرەكە كۇنى ايماعىمىزداعى اعايىن قۋانىشقا بولەندى. وبلىستىڭ اۋدان-قالالارىندا بىرنەشە ءۇي بەرىلدى. كوپبالالى شاڭىراق, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار, الەۋمەتتىك از قامتىلعان وتباسى جاڭا باسپاناعا قول جەتكىزىپ, ۇلىق مەرەكە قونىستويعا ۇلاستى. مەرەكە شۋاعى وسىلايشا بىرنەشە شاڭىراققا شاتتىق سىيلادى.
وبلىس اكىمى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ كەزەكتە تۇرعان كوپبالالى وتباسىلارعا, بالالار ءۇيىنىڭ تۇلەكتەرىنە جانە اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان بالالارعا جاڭا پاتەر كىلتىن تابىستادى. كوپقاباتتى ءۇي مايقۇدىق شاعىن اۋدانىنداعى بەلينسكي 1/1 مەكەنجايىندا ورنالاسقان.
– رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا كوپتەن كۇتكەن باسپانالارىڭىزعا قول جەتكىزدىڭىزدەر. وسىناۋ قۋانىشپەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن. ايتۋلى كۇنى 72 پاتەر ۇلەستىرىلدى. مۇنىمەن قوسا ايماقتاعى اۋدان-قالالاردا دا جاڭا باسپانا كىلتى تابىستالىپ جاتىر. جاڭا ۇيلەرىڭىزگە جان تولسىن. ىشىنە باقىت ورناسىن, – دەدى ايماق باسشىسى قۇتتىقتاۋ سوزىندە.
وبلىس اكىمى ءوز ءۇيىن ۇزاق كۇتكەن كوپبالالى انا انارگۇل سىزدىقبەكوۆانىڭ ءۇش بولمەلى پاتەرىندەگى العاشقى قوناق بولدى. كوپبالالى انا 2010 جىلدان بەرى كەزەكتە تۇرعان.
– پاتەر قۇرىلىسى مەملەكەتتىك ستاندارتتارعا ساي سالىنعان. مەن 13 جىل كەزەكتە تۇردىم. وسى ۋاقىتقا دەيىن ءتورت بالامەن باسپانا جالداپ تۇردىق. شىدادىق. وڭاي بولعان جوق. ەندى جاڭا قونىس جاڭا تابىستارعا جەتەلەيدى دەگەن ءۇمىتىمىز بار. ءۇيىمىزدىڭ ءىشى قۋانىش پەن بالالاردىڭ كۇلكىسىنە تولسىن دەپ تىلەيمىز, – دەدى پاتەر يەسى ا.سىزدىقبەكوۆا.
«كۇمىس القا» يەگەرى ءلاززات ناۋرىزباەۆا جۇبايىمەن بىرگە التى بالا تاربيەلەپ وتىر. بۇل وتباسى 2013 جىلدان بەرى پاتەر كەزەگىندە تۇرعان.
– ءبىز دە ۇزاق جىلدار بويى باسپانا جالدادىق. ءبىراز قينالدىق, سەبەبى كوپ پاتەر يەسى ءبىزدىڭ ۇلكەن وتباسىمىزعا ءۇيىن جالعا بەرگىسى كەلمەدى. ءارى-بەرى كوشۋ وڭاي ەمەس. ەندى ءبارى ارتتا قالدى, ءبىز باقىتتىمىز, شۇكىر, – دەيدى ل.ناۋرىزباەۆا.
جاڭا باسپاناعا قولى جەتكەن ناتاليا زيمينا – بالالار ءۇيىنىڭ تۇلەگى. ول ءوز پاتەرىن 2007 جىلدان بەرى كۇتكەن. «بالالار ۇيىنەن كەيىن بىردەن باسپانا جالدادىم. العاشقى جىلدار وتە قيىن بولدى. اقشا جەتىسپەگەندىكتەن پاتەردى ءجيى اۋىستىرۋعا تۋرا كەلدى. ماعان ءۇي بەرىلەتىنىن العاش ايتقان كەزدە سەنە المادىم. وتكەن كۇندەرىم كورگەن تۇستەي ارتتا قالدى. ەكى كىشكەنتاي قىزىم جاڭا ۇيىمىزگە كوشۋگە اسىعىپ ءجۇر, – دەيدى ن.زيمينا.
ءدال وسى كۇنى قاراعاندىنىڭ يندۋستريالدىق ايماعى سانالاتىن ساران قالاسىنىڭ 100 تۇرعىنى دا جاڭا باسپاناعا قول جەتكىزىپ, باقىتقا بولەندى. قالانىڭ «1ا» شاعىن اۋدانىنداعى جاڭا بەس قاباتتى ءۇي «نۇرلى جول مەملەكەتتىك باعدارلاماسى» بويىنشا سالىنعان. جاڭا ۇيگە كەزەكتە تۇرعان كوپبالالى جانە تولىق ەمەس وتباسىلار, ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار جاندار مەن جەتىم بالالار قونىستانادى. جاڭا ءۇي ءبىر, ەكى جانە ءۇش بولمەلى پاتەرلەردەن تۇرادى. تەك ءۇي ءىشىن جيھازبەن جابدىقتاۋ عانا قالدى. ءتىپتى اۋلاسى اباتتاندىرىلىپ, بالالاردىڭ ويىن الاڭى دا ورناتىلعان.
سۋ جاڭا پاتەر يەسىنىڭ ءبىرى زويا زاردحاننىڭ ءتورت بالاسى بار. وسى ۋاقىتقا دەيىن ولار پاتەر جالداپ كەلگەن. دەگەنمەن ءوز ءۇيى بولاتىنىنان ءۇمىت ۇزبەگەن.
– وسىدان ون جىل بۇرىن, ياعني 2013 جىلى مەن بيۋدجەت قىزمەتكەرى رەتىندە كەزەككە تۇردىم. ال 2021 جىلى مەن ءتورتىنشى بالامدى دۇنيەگە اكەلدىم, مەنى كوپبالالى انا رەتىندە باسقا كەزەككە اۋىستىردى. ەڭ ۇلكەنىم – قازىر 14 جاستا. بالالار بىزگە پاتەر بەرىلگەنىن بىلگەندە قاتتى قۋاندى. ەندى ولار وسى ۇيگە كوشۋىمىزدى تاعاتسىزدانا كۇتىپ ءجۇر. مۇندا بالاباقشا, مەكتەپ جاقىن جەردە ورنالاسقان ەكەن. بۇل جاعى دا ىڭعايلى بولدى, – دەيدى ز.زاردحان.
مۇنداي قۋانىشتى تەمىرتاۋلىق كەزەكتە تۇرعان جاندار دا سەزىندى. قۇرىش قالاداعى 65 وتباسى قونىستويدى اتاپ وتەدى. «قۋاتتى وڭىرلەر – ەلدى دامىتۋدىڭ درايۆەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا مەندەلەەۆ كوشەسى, 6/2 مەكەنجايىنداعى 65 پاتەرلى ءۇي ساتىپ الىندى. جاڭا ۇيگە قونىس اۋداراتىنداردىڭ ءبىرى – ەلەنا سيمونوۆا. جۇبايى ەكەۋى سەگىز بالا تاربيەلەپ وتىر.
– ءبىزدىڭ وتباسىمىزدا بالا كوپ بولعاننان, پاتەر جالعا بەرەتىندەر ءوز ويىنان اينىپ قالاتىن. ۇيلەرىن بەرگىسى كەلمەيتىن. بىزگە وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ عيماراتىنان ۋاقىتشا باسپانا بەرىلدى. وسى كۇنگە دەيىن ءبىز سول جەردە ءومىر ءسۇرىپ كەلدىك. مىنە, ەندى جايلى, جارىق ءۇش بولمەلى پاتەرىمىز بار. ءۇشىنشى قاباتتان بەرىلگەنىنە دە ەرەكشە قۋانىشتىمىز. جىپ-جىلى. جاقىندا كوشىپ كەلەمىز. وسىنداي كەرەمەت سىيلىق ءۇشىن مەملەكەتىمىزگە ۇلكەن العىس ايتامىز, – دەدى ە.سيمونوۆا.
بالالار ءۇيىنىڭ تۇلەگى گ ۇلىم دۇيسەكوۆا 13 جىل بويى ءۇي كەزەگىندە تۇرعان. وسى ۋاقىتقا دەيىن جاتاقحانادا بولمە جالداپ كەلگەن. ء«بىر بولمەلى پاتەرىم بار. جاپ-جاڭا. كەڭ. وزىمە ەرەكشە ۇنادى. كوشىپ كەلۋگە اسىقپىن. كورشىلەرىممەن جاقىن تانىسىپ الدىم. قازاقتا ء«ۇي سالماس بۇرىن كورشىڭدى سايلاپ ال», دەگەن ءسوز بار عوي. كەرەمەت جاندار ەكەن», دەپ شاتتىعىمەن ءبولىستى جاڭا پاتەردىڭ يەسى.
شاحتينسك قالاسىنىڭ 60 تۇرعىنىنا دا پاتەر كىلتتەرى تابىستالدى. «كازدورسترويتەح» جشس كومپانياسى سالعان بەس قاباتتى تۇرعىن ءۇي الەۋمەتتىك وسال توپتاعى جاندارعا بۇيىردى. اتاپ ايتار بولساق, 7 پاتەر كوپبالالى وتباسىلارعا, 37 پاتەر مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا, 16 پاتەر جەتىم بالاعا بەرىلدى.
شاحتينسك قالاسىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىم باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ازات ايتىشوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاقىن ارادا تاعى 24 پاتەر تابىس ەتىلمەك. ونىڭ ىشىندە 12 پاتەر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن, تاعى 12 پاتەر جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن ساتىپ الىنىپ, جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ايتۋلى مەرەكە قارساڭىندا ايماعىمىزدىڭ قالالارىمەن قاتار, اۋداندارىندا دا پاتەر كىلتتەرى تابىستالدى. شەت اۋدانىندا 24 وتباسى جانە نۇرا اۋدانىندا 35 وتباسى باسپانالى بولدى. ونىڭ ىشىندە شەت اۋدانىنداعى اقسۋ-ايۋلى اۋىلىندا 4 وتباسى, اعادىر كەنتىندە 16 شاڭىراق جانە س.سەيفۋللين كەنتىندە 4 وتباسى جاڭا ۇيگە قونىس اۋدارادى.
وسىلايشا, رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا بىرنەشە قاراعاندىلىق قۋانىشقا بولەندى. الداعى ۋاقىتتا دا ءۇي كەزەگىندە تۇرعان جاندارعا جاڭا شاڭىراقتىڭ كىلتىن تابىستاۋ جالعاسا بەرەدى.
قاراعاندى وبلىسى