سان تاراپ جول ەل ءومىرىنىڭ ماڭىزدى بۋىنىن قۇراپ, ەكونوميكانىڭ دامۋ ەكپىنىمەن, ادامداردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىمەن بىتە قايناسىپ جاتىر. ونەركاسىپتىك, تەحنولوگيالىق الەۋەتتى دامىتۋدا, وڭىرارالىق جانە حالىقارالىق بايلانىستاردى نىعايتۋدا كولىك كەشەنىنىڭ اتقارار ءرولى وراسان. وسىناۋ كۇرە جولدىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن, ۇزدىكسىز, ءتيىمدى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تەر توگىپ, ەل يگىلىگىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن ازاماتتاردىڭ ەسىمى ايرىقشا اتاپ وتۋگە تۇرارلىق.
رەسپۋبليكامىزدىڭ قۇرمەتتى جولشىسى دامير ءالىموۆ اۆتوجول سالاسىندا جارتى عاسىر بويى تاپجىلماي ەڭبەك ەتتى. سوناۋ 1971 جىلدان باستاپ كۇنى كەشەگە دەيىن اۋداندىق, وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە تاباندى جۇمىستىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ كەلگەن مايتالمان مامان ءۇشىن جول ءىسىنىڭ ماعىناسى تەرەڭ, ءمانى قاستەرلى. ارىدەن قوزعاساق, ەكونوميكا باعىتىنا بەيىمدىلىك, ناقتى سالانى مەڭگەرۋگە دەگەن قۇلشىنىس ونى 1966 جىلى وسكەمەن قۇرىلىس-جول ينستيتۋتىنا الىپ كەلدى. اۆتوموبيل جولدارى ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الا ءجۇرىپ, تالاپتى جاس گەودەزيالىق تاجىريبەدەن وتەدى, تەودوليتپەن, نيۆەليرمەن جۇمىس ىستەۋ قاعيداسىن ۇيرەنىپ, جولدىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىمەن تانىسادى, اۆتوموبيل جولدارىن سالۋ مەن جوندەۋدە تاجىريبەلى مامانداردىڭ اقىل-كەڭەسىن كوڭىلگە توقىپ, تاعىلىمىن مولايتادى. ايتۋىنشا, ءدال وسى كەزەڭ ونىڭ ومىرىندە ەرەكشە ءىز قالدىرىپ, اۆتوجولشى ماماندىعىن جان-جاقتى يگەرۋگە دەگەن ىنتا-ىقىلاسىن ارتتىرا ءتۇسىپتى.
ينستيتۋتتى ويداعىداي اياقتاعاننان كەيىن جاس مامان ەڭبەك جولىن پانفيلوۆ قالاسىندا قاراپايىم جول شەبەرى بولۋدان باستاعان. ۋاقىت وتە كەلە اعا شەبەر, كەيىن جول پايدالانۋ-قۇرىلىس ۋچاسكەسىنىڭ باسشىسى قىزمەتىن اتقاردى. سول كەزدەرى اۋدان اۋماعىندا وبلىستىق جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىن سالۋمەن, جوندەۋمەن جانە كۇتىپ ۇستاۋمەن اينالىسقان ۋچاسكە بىرنەشە مارتە جەڭىمپاز اتانعان. العاش رەت بيتۋم قۇيۋ, قيىرشىق تاس قاباتىن توسەۋ جانە يلەمدەۋ تەحنولوگياسىمەن جول بەتىن وڭدەۋ ءىسى قولعا الىنىپ, ءساتتى جۇزەگە اسىرىلدى. بارلىق ماڭىزدى باستاماعا زور جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن ىسكە مىعىم مامان بەلسەندىلىگىمەن, تياناقتىلىعىمەن تانىلدى. بۇل قابىلەت 20 جىلدا اتقارىلعان تالدىقورعانداعى ينجەنەرلىك, باسشىلىق قىزمەتتەردە دە جان-جاقتى اشىلىپ, شيراي ءتۇستى. «90-جىلدارى اۆتوموبيل جولدارى بويىنشا جۇمىس كولەمى كۇرت تومەندەدى. ءبىز بيۋدجەتتى تەڭگەمەن قالىپتاستىرا باستاعاندا وبلىس جولدارىنداعى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ كولەمى بىردەن التى ەسەگە تومەندەپ, 2000 جىلعا دەيىن ودان ءارى قۇلدىراۋدى جالعاستىردى. ۋاقتىلى جانە نورماتيۆتىك مەرزىمدە جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە وبلىس جولدارى تاعى بىرنەشە جىل قالىپتى جاعدايدا تۇردى», دەپ ەسكە الدى ارداگەر سول ءبىر قيىن-قىستاۋ كەزەڭدى.
ودان سوڭ د.ءالىموۆ «قازاقاۆتوجول» رمك باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جانە وندىرىستىك-تەحنيكالىق ءبولىمنىڭ باستىعى بولىپ جۇمىس ىستەپ, رەسپۋبليكا بويىنشا اۆتوجولداردى پايدالانۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىستى. كەيىن اۆتوموبيل جولدارى كوميتەتىندە ينۆەستيتسيالىق جوبالار باسقارماسىن باسقاردى. سول كەزەڭدە ەلىمىز ءوز قاراجاتىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنان اۆتوجولداردىڭ جاعدايىن وڭالتۋ, قوزعالىستىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن جايلىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن اقشا الا باستادى. د.ءالىموۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن باسقارما وسى قارىزداردى يگەرۋ كەزەڭدەرىن باقىلاۋدى, راسىمدەردى ساقتاۋدى ىسكە اسىردى, تەندەرلەر مەن مەردىگەر ۇيىمداردى بەلگىلەدى.
دامير ءالىموۆ اۆتوكولىك جولدارىن دامىتۋ ماسەلەلەرىن, ولاردى شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋعا بەلسەندى اتسالىسىپ كەلەدى. بۇل تۇرعىدا جول سالاسىنىڭ قىر-سىرىن تەرەڭ مەڭگەرگەن, ومىردەن تۇيگەنى مول بايىرعى جولشىنىڭ ايتار كەلەلى ويى, پايىمدى ۇسىنىس-پىكىرى از ەمەس. ارداگەر اۆتوموبيل جولدارىن سالۋ جانە جوندەۋ كەزىندە ساپا تالاپتارىن ساقتاماۋ جولداردىڭ قاناعاتتانارلىقسىز جاعدايىنا سەبەپ بولاتىنىن اتاپ كورسەتەدى. بۇل پروبلەما مەملەكەت پەن جۇرتشىلىقتىڭ باقىلاۋى ارقىلى جول جۇمىستارىن جوبالاۋ مەن جۇرگىزۋدە باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ارقىلى بىرتىندەپ شەشىمىن تابادى. سول سەكىلدى ەلىمىزدىڭ كۇرت كونتينەنتالدى كليماتى دا كوپ قيىندىق كەلتىرەدى. عىلىمي جانە جوبالاۋ ۇيىمدارى مۇنىڭ تەرىس اسەرىن ازايتۋ بويىنشا ۇنەمى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. «وكىنىشكە قاراي, بۇل فاكتوردى تولىعىمەن جويۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان جالپىعا ورتاق پايدالانىلاتىن اۆتوموبيل جولدارىن سالۋ, جوندەۋ جانە كۇتىپ ۇستاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ شىعىندارىن جوسپارلاۋ كەزىندە ەسكەرۋ قاجەت», دەپ كەڭەس بەرەدى دامير تۇقىم ۇلى.
تاعى ءبىر ماسەلە ‒ رۇقسات ەتىلگەن جۇكتەمەلەردى اسىرعانى ءۇشىن اۆتوجولدى پايدالانۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كەلتىرىلگەن زالالدى تولىق وتەي وتىرىپ, زاڭ جۇزىندە قاتاڭداتۋ قاجەت. جول جابىندارىن جوندەۋ اراسىنداعى نورماتيۆتىك مەرزىمدەردى ساقتاۋ, جالپىعا ورتاق پايدالانىلاتىن اۆتوموبيل جولدارىن كۇتىپ ۇستاۋ مەن اعىمداعى جوندەۋ بويىنشا جۇمىستاردى ۋاقتىلى ءارى جەتكىلىكتى كولەمدە ورىنداۋ ءجىتى نازاردا بولۋعا ءتيىس.
سونداي-اق د.ءالىموۆ كەيىنگى 30 جىلدا اۆتوجولداردى كۇردەلى جانە ورتاشا جوندەۋ بويىنشا ورىندالاتىن جۇمىستار كولەمى جوندەۋ ارالىق مەرزىمدەر بويىنشا تالاپ ەتىلگەننەن 3-5 ەسە از بولعانىن ايتادى. «مىسالى, «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا جەرگىلىكتى ماڭىزى بار 27 مىڭ شاقىرىم جولدى جوندەۋ جوسپارلانعان. باعدارلاماداعىداي جوندەۋ قارقىنىمەن جولدىڭ ءاربىر كيلومەترى بەلگىلەنگەن 5 جىلدىڭ ورنىنا ورتا ەسەپپەن 15 جىلدان كەيىن جوندەلەدى. ياعني بەينەلى تۇردە ايتقاندا, مۇنداي جوسپارلاۋ كەزىندە جول پايدالانۋشىلارى شامامەن 5 جىل نورماتيۆتىك قۇجاتتاردىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىن جولمەن قوزعالىپ, ودان كەيىن 10 جىلدان اسا ۋاقىت بويى جولداردىڭ سىنعان, قيراعان ۋچاسكەلەرىمەن جۇرەدى», دەيدى تاجىريبەلى جولشى.
جول ‒ ەلدىڭ دەڭگەيىن «باياندايتىن» ەكونوميكانىڭ كۇرە تامىرى, وڭىرلەر دامۋىنىڭ, ءومىر ساپاسىنىڭ كورسەتكىشى. كەز كەلگەن مەملەكەتتى ناقتى ۇيىمداستىرىلعان كولىك-لوگيستيكا سالاسى مەن ينفراقۇرىلىمسىز ەلەستەتۋ قيىن. جولاۋشى تاسىمالىنسىز, جۇك جەتكىزىلىمىنسىز ونەركاسىپتىڭ, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جانە ەكونوميكانىڭ باسقا دا سالالارىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن ەمەس.