اۋىلدان ۇزاماي-اق سالعان ءانى التى قىردان اسقان, شەرتكەن كۇيى شەبەر شىعاتىن نەبىر دارىن ونەردى ولتىرمەي, ورىستەتىپ وتىر. ايتپەسە قۇداي بەرگەن تالانتىمەن تانىلىپ كەتەتىندەي قاۋقار جوق ەمەس ولاردا. اقتوعايدا تۇراتىن توقسانعا تولىپ قالعان كۇلمارا راحىمبەكقىزى – كونەنىڭ كوزى, شەبەر كۇيشىنىڭ ءوزى. اتاقتى اققىز كۇيشىنىڭ ءتول شاكىرتى. قۇداي قۋات بەرگەن. التىن قۇرساعىنان تاراعان ۇل-قىز ءبىر رۋلى ەلگە اينالعالى تۇر.
كەيىنگى ءبىر جىلدا كوز جانارىنان ايىرىلدى دەمەسەڭىز, كوكىرەگى – ءالى ءان مەن كۇيدىڭ كومبەسى. اقتوعاي توپىراعى ونەردىڭ التىن دىڭگەگى بولسا, ءبىر ءوزى – اسىل ونەردىڭ التىن ساندىعى. توقىراۋىننىڭ تولقىنىن, اقسوراڭنىڭ اتىرابىن كۇيمەن كۇمبىرلەتكەن كۇلمارا راحىمبەكقىزى تۋرالى كوپ تولعاۋعا بولادى.
اكەسى راحىمبەك ءانشى, كۇيشىلىگىمەن كوپتى سۇيسىنتكەن جان بولىپتى. جەر-جەردىڭ كىل ونەرپازدارى اقتوعايعا جينالا قالسا, وسى شاڭىراقتى دۇبىرگە بولەيدى ەكەن. قارا دومبىرانىڭ كۇمبىرىمەن, اسەم ءاننىڭ الديىمەن بەسىكتە تەربەلگەن كۇلمارانىڭ دا جۇرەگىنە ونەر وسى كەزدە قۇنداقتالعان. العاشقى ءان مەن كۇيدى اكەسىنەن ۇيرەنەدى. حالىق كۇيى «كەڭەستى» تەز قاعىپ الادى. ودان سوڭ شالعىنبايدىڭ «بوستاندىق», «تەكەس» كۇيلەرىن ۇيرەنەدى. ءسويتىپ, ەل ىشىندە «دومبىراشى قىز» اتانىپ كەتەدى.
كۇلمارا اجەمىزدىڭ كىندىگىن بالتامەن كەسىپتى. سول كەزدە ەر كىندىك اكەسى اتانعان عينايات ۇستازى دا ۇيىرمەگە جەتەكشىلىك ەتكەن تۇسىندا ءبىراز ءان, كۇي ۇيرەتەدى. «سوقىر ەسجان», «قوسالقا» كۇيلەرىن ۇيرەتىپ, مەكتەپ ساحناسىنا ەركىن شىعا باستايدى. كەيىننەن اكەسىنىڭ قىزمەتى اۋىسىپ, بالقاشقا كوشەدى. اۋىسىپ بارعان مەكتەبىنىڭ ۇيىرمە جەتەكشىسى بالا كۇلمارانى شاقىرىپ الىپ, «جانىڭا 7-8 وقۋشى جيناپ, دومبىراشىلار ءانسامبلىن قۇر. كوكتەمدە قالالىق ونەر بايقاۋى وتەدى», دەپ سەنىم ارتادى. بۇل كەزدە كۇلمارا دومبىرانى ەركىن مەڭگەرىپ العان كەزى, قىمسىنا قويمايدى. قولعا الادى. مەتاللۋرگتەر سارايىنداعى سول ونەر جيىنىندا ساحناعا دايىندالىپ تۇرعان بۇلارعا ورتا بويلى سارى كىسى كەلىپ, دومبىراسىنىڭ قۇلاعىن كەلتىرىپ بەرەدى دە, «قىسىلماي تارتا عوي, قالقام», دەپ ءۇن قاتادى. بىراق بۇل كىسىنىڭ اتاقتى كۇيشى ماعاۋيا حامزين ەكەنىن كەيىن بىلەدى. سول جولى وقۋشىلارعا «ارعىنعازى», «قوسالقا» كۇيىن تارتقىزادى دا, ءوزى «سوقىر ەسجاندى» شەبەر شەرتەدى. ۇلكەن ساحنادا تۇساۋى كەسىلگەن كۇلمارا سول جولى ولجالى قايتادى. كەيىن قاراعاندىدا مۋزىكالىق ۋچيلەششەگە وقۋعا ءتۇسىپ, ونى تامامداعان سوڭ اقتوعايعا كەلىپ, ۇستازدىق قىزمەتىنە كىرىسەدى. مىنە, سودان بەرى اۋىل بالالارىنا اسىل ونەردى دارىپتەيدى. كەلىسىمەن اڭىزعا اينالعان انسامبل «توقىراۋىن تولقىندارىنىڭ» قاتارىنا قابىلدانادى. تاتتىمبەتتىڭ «كوكەيكەستىسىن», اققىزدىڭ «قايران ەلىمىن», شالعىنبايدىڭ «بوستاندىعىن», ماعاۋيانىڭ «قوسباسارىن», نۇرعيسانىڭ «ارمان» كۇيىن ۇيرەنىپ, كۇي قورجىنىن بايىتىپ الادى.
قايبىر جىلى ءبىر توپ اقتوعايلىق ونەرپاز الماتىعا شاقىرتۋ الىپتى. سوندا «ارمان» كۇيىن ورىنداعانىن تەلەديداردان كورسەتىپتى. ونەر ساڭلاعى نۇرعيسا تىلەنديەۆ قاتتى ريزا بولىپ, العىس-باتاسىن جاۋدىرىپتى. وسى ءبىر جارقىن ءساتتى دە جادىراتا ەسكە الادى.
اڭگىمەمىزدىڭ القيسساسىندا اققىز اجەمىزدىڭ شاكىرتى ەكەنىن ايتا كەتكەنبىز. ول تۋرالى كۇلمارا راحىمبەكقىزى بىلاي دەپ تولعانادى:
– اقتوعايداعى مادەنيەت ۇيىندە اققىز اجەمەن شىعارماشىلىق كەزدەسۋ بولدى. سۇڭعاق بويلى, اققۇبا كىسى ەكەن. مەنى بىرنەشە كۇن بويى قاسىنا ەرتىپ ءجۇردى. ساحناعا دا جەتەكتەپ شىعاتىنمىن. ول كىسى دومبىرانى شەرتىپ جىبەرىپ, كىدىرىپ بارىپ كۇي تارتاتىن. دومبىراسىن كوتەرىپ جۇرگەنىمدى باقىت سانادىم. سول جولى اقاجەنىڭ «جەتىم قىز» كۇيىن ۇيرەنىپ الدىم. «قاراعىم, دومبىراڭدى تاستاما. وسى كۇيىمدى ۇمىتپاي تارتىپ ءجۇر», دەگەنى ءالى ەسىمنەن كەتپەيدى, – دەپ تەبىرەنەدى كۇيشى اجەي. كەيىن دە ساحنادا, باسقا دەرەكتى فيلمدەردە اققىز كۇيشىنىڭ ءرولىن ءوزى سومداپ شىعىپتى. بۇرىنعى جەزقازعان وبلىستىق راديوسىندا دا كۇيلەرى تاسپالانىپ الىپ, «التىن قورعا» ساقتالعان. سودان بەرىلىپ تە ءجۇرىپتى.
كۇلمارا راحىمبەكقىزى – شاماسى جەتكەنشە شاكىرت تاربيەلەي بەرگەن ونەر يەسى. ونەردىڭ قىزعىش قۇسى دەسەك تە بولادى. ويتكەنى اسىل ونەر ولمەسىن دەيدى. شاكىرتتەرىنىڭ ىشىندەگى ۇلكەن ءۇمىت كۇتكەنى ءوزىنىڭ ەرلان ۇلى ەدى. الايدا تارپاڭ تاعدىر ۇستازدى جاس تالانتىنان, انانى ءان بالاسىنان ايىردى. سودان بەرى كۇلمارا اجەنىڭ جانارىنان جاس, جۇرەگىنەن ساز شىققان. قورجىنىنداعى جالعىز «ساعىنىش» كۇيى سول ۇلىنا ارالعان.
شۇكىر, بۇگىندە تامىرى تەرەڭدەگەن اۋلەتتىڭ ماۋەلى بايتەرەگى. ۇل-قىزدارى دا, نەمەرە-شوبەرەلەرى دە شەتىنەن ونەرلى. بۇل شاڭىراقتىڭ تورىندە – قاستەرلى دومبىرا تۇرادى. ونىڭ ءار پەرنەسىندە كۇلمارا راحىمبەكقىزىنىڭ كۇللى عۇمىرى سايراپ تۇر. اكەسى راحىمبەكتى, اسىل جارى ءۇرىمجاندى, ۇلى ەرلاندى ساعىنىپ ىزدەسە, كوڭىلى قامىقسا قولىنا قارا دومبىراسىن الادى. توقسانعا اياق باسقان الىپ انا, عاجاپ كۇيشىنىڭ ءبىز كورگەن كوشەلى بەينەسى وسىنداي.
قاراعاندى وبلىسى