ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ ينسپەكتسيالىق ساپارمەن قاراعاندى وبلىسىندا بولدى. اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالار اكىمدەرىنىڭ قاناتقاقتى سايلاۋىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋ اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان ساپارعا كوميسسيا اپپاراتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى دە قاتىستى.
ساپار بارىسىندا ن.ءابدىروۆ ستۋدەنتتەرمەن, اۋىل جاستارىمەن كەزدەسىپ, سەمينار-كەڭەستەر ۇيىمداستىردى. سونداي-اق وسك باسشىسى اۋىل تۇرعىندارى جانە سايلانعان اكىمدەرمەن جۇزدەسىپ, سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرى ءۇشىن كاسكادتى ءادىس بويىنشا وقىتۋ شارالارىنا قاتىستى.
ساپاردىڭ العاشقى كۇنى كوميسسيا توراعاسى ايماقتىڭ جەتەكشى ەكونوميكالىق جوعارى وقۋ ورنى – قازتۇتىنۋوداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەستى. جاستارمەن كەزدەسۋدە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ باسشىسى جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم بارىسىندا ىسكە اسىرىلعان كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ مانىنە جان-جاقتى توقتالىپ, 28 قىركۇيەكتە وسك جانىنداعى ساراپشىلىق كەڭەستىڭ ارنايى وتىرىسىندا تالقىلانعان سايلاۋ ورگاندارىنىڭ قۇرىلىمى, سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى, جەرگىلىكتى جانە حالىقارالىق بايقاۋ ينستيتۋتى جانە ەقىۇ/دياقب ميسسيالارىنىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك جانە پارلامەنتتىك سايلاۋدى بايقاۋ جونىندەگى ۇسىنىمدارى بويىنشا پىكىرتالاستاردىڭ قورىتىندىلارىن باياندادى. اتاپ ايتقاندا, ول حالىقارالىق بايقاۋشىلاردىڭ ەسەپتەرىندەگى تەزيستەردىڭ ءبىرى باسەكەلەستىك ساياسي ورتانىڭ جوقتىعى تۋرالى مالىمدەمەگە قاتىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«جاقىندا ارالاس سايلاۋ جۇيەسىنە كوشۋ ءپليۋراليزمدى قولداۋعا باعىتتالدى. سونىڭ ناتيجەسىندە 2022-2023 جىلدارداعى پرەزيدەنتتىك جانە پارلامەنتتىك سايلاۋدا ۇمىتكەرلەر اراسىنداعى باسەكەلەستىك ەل تاريحىندا ەڭ جوعارعى بولىپ سانالادى», دەدى ول.
بۇدان باسقا, ساراپشىلىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا ەقىۇ/دياقب ميسسيالارىنىڭ قازاق ءتىلىن ءبىلۋ جانە لينگۆيستيكالىق ەمتيحان تاپسىرۋ بولىگىندە پرەزيدەنتتىككە كانديداتتارعا قويىلاتىن تالاپتاردى جويۋ تۋرالى, سوتتىلىعى بار ازاماتتاردىڭ سايلانبالى لاۋازىمدارعا ۇسىنۋ قۇقىعى تۋرالى ۇسىنىستارى پىكىرتالاس تۋدىردى. سونداي-اق داۋىس بەرۋدىڭ زاماناۋي, بالامالى تۇرلەرىن دامىتۋ ماسەلەسى قوزعالدى.
وسى جانە باسقا دا ماسەلەلەردىڭ بارلىعى ءداستۇرلى ونلاين ساۋالدامادا قامتىلدى. ساۋالداماعا 327 ستۋدەنت قىزىعۋشىلىقپەن قاتىستى. ناتيجەسىندە, رەسپوندەنتتەردىڭ شامامەن 38%-ى قاشىقتان ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدى ەنگىزۋدى قولداسا, 25,4%-ى ارالاس ەلەكتروندى داۋىس بەرۋدى قولدادى (ستاتسيونارلىق, قاشىقتىقتان); رەسپوندەنتتەردىڭ 70,3%-ى ەل پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋى كەرەك جانە لينگۆيستيكالىق ەمتيحان مىندەتتى دەپ سانايدى; ساۋالداماعا قاتىسقانداردىڭ 54,1%-ى سوتتىلىعى بار ازامات پرەزيدەنتتىڭ, دەپۋتاتتىڭ, اكىمنىڭ سايلانبالى لاۋازىمدارىنا ۇسىنىلا المايدى دەپ جاۋاپ بەردى. 42,2% رەسپوندەنتتەردىڭ پىكىرىنشە, پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا سايلانعان دەپۋتات پارلامەنت ءماجىلىسى مەن ءماسليحاتىنا وتكەننەن كەيىن ءوزىنىڭ پارتياعا مۇشەلىگىن وزگەرتە المايدى. كەزدەسۋدى قورىتىندىلاي كەلە وسك توراعاسى جاستاردى سايلاۋ ناۋقاندارى كەزىندە ءوز كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن بەلسەندى پايدالانۋعا شاقىردى.
سونداي-اق نۇرلان ءابدىروۆ تىكەلەي سايلاۋدا سايلانعان 25 اۋىل اكىمىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا ولار سايلاۋ ناۋقاندارى تۋرالى ءوز اسەرلەرىمەن ءبولىسىپ قانا قويماي, جۇمىستارى, قىزمەتتە تۋىندايتىن ماسەلەلەر, حالىقپەن قارىم-قاتىناس, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ مارتەبەسى جايىندا وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. «اۋىل اكىمدەرى – 24/7 حالىقپەن ەتەنە جۇمىس ىستەيتىن بىرەگەي تۇلعا جانە ولاردى بارىنشا قولداۋ قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى بۇقار جىراۋ اۋدانى قىزىلقايىڭ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى قايرات نۇرعاليەۆ.
سايلانعان اۋىل اكىمدەرىمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا نۇرلان ءابدىروۆ 42 اۋدان جانە 3 وبلىستىق ماڭىزى بار قالا اكىمدەرىنىڭ العاشقى تىكەلەي سايلاۋىن وتكىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى. «بۇل رەتتە ەلىمىزدە اۋىل دەڭگەيىندەگى اكىمدەردى سايلاۋدى وتكىزۋ بويىنشا جيناقتالعان تاجىريبە دە ماڭىزدى ءرول اتقارادى», دەدى وسك توراعاسى.
وڭىرگە ساپارى كەزىندە وسك توراعاسى اقتوعاي اۋدانىنداعى №448 سايلاۋ ۋچاسكەسىنە بارىپ, ينفراقۇرىلىمىن جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالۋىمەن تانىستى. اقتوعاي – وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ شەشىمىمەن قاناتقاقتى ايماقتار قاتارىنا كىرگەن اۋداننىڭ ءبىرى. 5 قاراشادا مۇندا اكىمدى العاش رەت اۋدان تۇرعىندارىنىڭ وزدەرى سايلاماقشى. كەيىننەن سايلاۋ كوميسسيالارى, جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن سەمينار-كەڭەسى ۇيىمداستىرىلدى.
«اۋدان اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋ – مۇلدەم وزگەشە سايلاۋ», دەدى نۇرلان ءابدىروۆ. ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ باسشىلارى اۋداندا سايلاۋشىلار ءتىزىمى بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار, سايلاۋ وتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋشىلىق, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ, مۇگەدەكتىگى بار 619 ازامات ءۇشىن 38 سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ قولجەتىمدىلىگىنە قاجەتتى جاعداي جاساۋ جانە باسقا دا ماڭىزدى ماسەلەلەر تۋرالى باياندادى.
وسك باسشىسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ نازارىن سايلاۋ ۋچاسكەلەرىن ەلەكتر قۋاتى, جىلۋ ەنەرگياسى, ينتەرنەتپەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋگە اۋداردى. سونىمەن قاتار ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن قوعامدىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتىپ, توتەنشە جاعدايلار ورگاندارىنا ءورت قاۋىپسىزدىگىن قاتاڭ ساقتاۋعا, داۋىس بەرۋ كۇنى اۋا رايى ناشارلاعان جاعدايدا قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋعا دايىن بولۋدى ەسكەرتتى.
وسىدان كەيىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ باسشىسى اقتوعاي اۋدانىنىڭ جاستارىمەن كەزدەسۋ وتكىزىپ, كەز كەلگەن سايلاۋ ناۋقانىن, سونىڭ ىشىندە اۋدان اكىمدەرىن سايلاۋدى وتكىزۋ كەزىندە سايلاۋ زاڭناماسىن مۇلتىكسىز ورىنداۋ جانە ساقتاۋ وسك قىزمەتىندەگى باسىم مىندەتتەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
كەزدەسۋدە جاستار ءبىلىمى جوعارى, جۇمىس تاجىريبەسى مول, حالىقپەن ءتىل تابىسا الاتىن, سوزگە شەشەن ازاماتتاردى ەل باسقارۋعا تارتۋ قاجەتتىگىن اشىق ايتتى. ولار ادالدىق, ادىلدىك, ەڭبەكقورلىق سەكىلدى قاسيەتتەر اكىمدەر ءۇشىن قاجەتتى تالاپ بولۋى كەرەك ەكەنىن دە قىزۋ تالقىعا سالدى. مىسالى, جاس كاسىپكەر ينديرا بەرىكقىزىنىڭ پىكىرىنشە, اكىم تۇرعىنداردى بيزنەسپەن اينالىسۋعا ىنتالاندىرىپ, ولارعا ءوز ءىسىن دامىتۋعا دەمەۋشىلىك جانە وزگە دە كومەك كورسەتە بىلۋگە ءتيىس.
كاسىپكەرلىك ءبولىمىنىڭ مامانى دانيار قاۋرا اۋدان جانە اۋىل اكىمدەرىنە قويىلاتىن تالاپتاردى بولەك قاراۋدى جانە سايلانعان اكىمدەردىڭ ءوز فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەتكە جاستاردى كوبىرەك تارتۋدى ۇسىندى. وسى تاقىرىپتى دامىتا وتىرىپ, جاس مەملەكەتتىك قىزمەتشى الماس قايرات جاستاردى مەملەكەتتىك قىزمەتكە تارتۋ جانە ولاردى كاسىبي قولداۋ ءۇشىن ۇيىم قۇرۋ قاجەت دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى.
اۋدانعا ساپار بارىسىندا نۇرلان ءابدىروۆ سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىن كاسكادتىق ءادىس بويىنشا وقىتۋعا قاتىستى. ءىس-شارا كەزىندە ول ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارى ۇيىمداستىرعان جەرگىلىكتى جەرلەردە وتكىزىلەتىن وقىتۋ سەمينارلارىنا ادىستەمەلىك كومەك كورسەتۋدىڭ جانە ساپانى باقىلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
سودان كەيىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى باسشىسى شابانباي بي جانە قىزىلاراي اۋىلدىق وكرۋگتەرىنىڭ تۇرعىندارىمەن جانە سايلانعان اكىمدەرىمەن كەزدەستى. اۋىل تۇرعىندارى ءوز اكىمدەرىنىڭ قىزمەتىنە وڭ باعا بەردى. شابانباي بي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى شىراي جايلاۋبەكوۆا اۋىلداعى وڭ وزگەرىستەرگە اللەيانىڭ اشىلۋى, «الاش» قوزعالىسىنىڭ كوشباسشىسى ءا.بوكەيحانعا بيۋست ورناتۋ, اۋىلدى اباتتاندىرۋ سەكىلدى يگى ىستەرگە توقتالدى. سونداي-اق تۇرعىندار كەزدەسۋدە كانديداتتارعا قويىلاتىن تالاپتاردى كەڭىنەن تالقىلادى.
قازان ايىنىڭ العاشقى كۇنى وسك اپپاراتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى 5 قاراشادا اكىم سايلاۋى وتەتىن پريوزەرسك قالاسىنا باردى. ولار №802 سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرىمەن وقىتۋ سەمينارىن وتكىزدى. ال نۇرلان ءابدىروۆ وساكاروۆ اۋدانىندا پيونەر جانە ەسىل اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە بولىپ, سايلانعان اكىمدەرمەن جانە تۇرعىندارمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ول اۋىلدىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردى سايلاۋ ماسەلەلەرىنە جان-جاقتى توقتالدى. وسك باسشىسىنىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرە وتىرىپ, تۇرعىندار اۋىل اكىمىنىڭ الەۋمەتتىك-پسيحولوگيالىق پورترەتىن جاسادى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, اكىم ءتيىستى جوعارى ءبىلىمدى, جاۋاپتى, سول اۋىلدىڭ تۋماسى جانە اۋىل مەن ايماقتىڭ ماسەلەلەرىن ىشتەن بىلەتىن ادام بولۋى كەرەك. ءوز كەزەگىندە پيونەر اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى, بۇرىن وسى اۋىلدا شامامەن 30 جىل تۇرىپ, 10 جىلعا جۋىق اۋىل مەن اۋدان اكىمدىگىندە جۇمىس ىستەگەن ورالبەك امانجول جاستاردى اۋىلدا تۇراقتاندىرۋ ماسەلەسىن كوتەردى. ەكى اۋىلدىڭ تۇرعىندارى وزدەرى سايلاعان اكىمدەردىڭ قىزمەتىنە وڭ باعا بەرىپ, اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋىن ەنگىزۋدى دۇرىس ساياسي شەشىم دەپ سانايتىندىقتارىن ايتتى.
بۇدان كەيىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ باسشىسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, پروكۋراتۋرا, ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ باسشىلارىنىڭ, وساكاروۆ اۋدانىنىڭ سايلاۋ كوميسسياسى مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن سەمينار-كەڭەس وتكىزدى. كەڭەستە اۋدان اكىمىنىڭ الداعى سايلاۋىنا دايىندىق بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارى تۋرالى ەسەبى تىڭدالدى.
كەڭەس بارىسىندا نۇرلان ءابدىروۆ اكىمدىككە جانە اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنا سايلاۋ ناۋقانىن تولىق اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. سونداي-اق ول كانديداتتارعا ۇگىت-ناسيحات جۇمىسى, ونىڭ ىشىندە كانديداتتاردىڭ ۇگىتتىك باسپا ماتەريالدارىن ورنالاستىرۋ ءۇشىن قاجەتتى ورىندار سانىن بەرۋ ارقىلى تەڭ مۇمكىندىكتەردى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
وسك توراعاسىنىڭ ايماققا ساپارى وساكاروۆ اۋدانىنىڭ سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ 226 مۇشەسىن كاسكادتى ءادىس بويىنشا وقىتۋعا قاتىسۋمەن قورىتىندىلاندى.