قاراعاندىنىڭ تۋريستىك الەۋەتى ءالسىز بولعانىمەن, قامسىز دەي المايمىز. ايتەۋىر اۋپىرىمدەپ جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. اۋرەگە ءتۇسىپ, ء«تۋريزمدى تۇلەتۋىمىز» كەرەك دەپ جانتالاسىپ جۇرگەن ەشكىمدى كورمەدىك. كۇنى كەشە مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا تۋريزم سالاسىنداعى جۇمىستاردىڭ دۇرىس اتقارىلماي جاتقانىن اشىپ ايتتى. ەلىمىزدىڭ باسقا مەملەكەتتەرمەن سالىستىرعاندا ارتتا قالعانىن دا اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, جاز ايىندا بالقاش كولىنىڭ كەرەمەتىن سەزىنەمىز دەگەن جۇرتتىڭ «بيواجەتحانا» تاپپاي اۋرەگە ءتۇسىپ, قينالعانىن دا ەستىدىك. وسىدان-اق ىشكى ءتۋريزمنىڭ كوپ نارسەدە ىركىلىپ تۇرعانى بايقالادى.
بالقاش كۋرورتتىق ايماعى تۋريستەرگە الگىندەگىدەي قىزمەت ۇسىنا الماي وتىرىپ, تۋريستيفيكاتسيا كارتاسىنىڭ «توپ-10» تىزىمىنە قالاي ەنىپ كەتكەنىنە قايرانبىز. جاعاسىنداعى تابان كۇيدىرەر قۇمىنا, تۇزدى سۋىنا ءسوزىمىز جوق. تەك تاماشا كولدىڭ جاعاسىندا «جابايى» ءتۋريزمنىڭ داۋرەنى ءجۇرىپ تۇرعانىنا جۇرت قىنجىلادى.
جاز بويى كول جاعاسىندا بولعاندار جاقسى بىلەر كۋرورتتىق ايماقتىڭ بۇرىش-بۇرىشى قوقىسقا ىبىرسىعانىن. ءتىپتى جاعاجايدىڭ وزىندە بوس بوتەلكەلەر, تاماق قالدىقتارى شاشىلىپ جاتادى. كوزىمىزبەن كورىپ, كۇيىنگەننەن سوڭ ايتىپ وتىرمىز. مۇندا مىناداي ماسەلە بار: دەمالۋشىلاردىڭ دا ىشكى مادەنيەتى قالىپتاسا قويعان جوق. دەگەنمەن سول قوقىستى سىرتقا تاسىپ جۇرگەن تەحنيكاڭىزدى دا كەزىكتىرمەدىك جانە كوپتەن كەلمەگەنىن دە تۇسىندىك.
بالقاشقا كەلگەن تۋريستەردى «شۇبارتۇبەك», «توراڭعالىق» سەكىلدى دەمالىس ايماقتارىنا اپاراتىن اۆتوبۋستار دا جوق. جاعدايى جەتكەندەر تاكسي قىزمەتىنە جۇگىنەدى. تاكسيدىڭ ۇنەمى تابىلا بەرمەيتىنى تاعى بار. ال قاراپايىم دەمالۋشىلارعا جوعارىدا اتاپ وتكەن جاعاجايعا جەتۋ مۇڭعا اينالعان. مىنە, بۇل ماسەلەلەردى بالقاش قالاسى كاسىپكەرلىك جانە اۋىلشارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ باسشىسى جانميرا راحپانوۆا راستاپ وتىر.
وسى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋ ءۇشىن جولعا قويىلعان جۇمىستاردى جوققا شىعارۋدان اۋلاقپىز, ارينە. ونىڭ ۇستىنە بالقاش ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ جول كارتاسىندا بار. تەك جولدا قالىپ قويماسا دەيمىز.
– بالقاش قالاسىنا تۋريستەردىڭ كوپتەپ كەلۋى ىشكى ءتۋريزمنىڭ ىلگەرى باسۋىنا ىقپال ەتىپ وتىر. كوپتەن كۇتكەن 18 بيزنەس-جوبانىڭ باستالۋى – ءوڭىر ءتۋريزمىن وركەندەتۋدىڭ ناقتى قادامى. بالقاشقا توراڭعالىق جانە شۇبارتۇبەك كەنتتەرىنىڭ قوسىلۋى – وڭتايلى شەشىم. بۇگىنگى تاڭدا وسى اۋماقتا جۇيەلى جوسپار جاسالىندى. جاعالاۋ ايماعىنىڭ 22 شاقىرىمىن ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالارمەن قامتاماسىز ەتۋ, اباتتاندىرۋ جولعا قويىلعان. مۇندا جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن 12 دەمالىس ايماعى مەن تۋريزم نىساندارى سالىنادى. «توراڭعالىق, شۇبارتۇبەك كەنتتەرىندەگى سۋ قۇبىرى جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى» جوباسىنىڭ قۇنى 9,8 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بۇعان قوسا كارىز جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى دا بار. قۇرىلىس قۇنى 13,672 ملرد تەڭگەگە جوسپارلانىپ وتىر. ەلەكتر جەلىسى جاسالادى, – دەيدى ج.راحپانوۆا.
ونىمەن قوسا بالقاش قالاسىنىڭ اۋەجايىندا دا قۇرىلىس جۇرەدى. بۇل ءۇشىن 3,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنگەن.
الاشتىڭ ارقاداعى التىن بەسىگى سانالعان اقتوعايعا شەتەلدەن تۋريستەر ءجيى كەلەدى. بەگازى-ءداندىبايدىڭ مادەني ەسكەرتكىشتەرىنە قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن تۋريستەر كوپ بولىپ تۇر. ودان بولەك, الاش كوسەمى ءاليحان بوكەيحاننىڭ باسىنا ءتاۋ ەتەتىندەر دە كوپ كەلەدى. بىراق مۇندا تۋريزم دەگەنىڭىز تۇبىمەن جوق. «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسى جانىنداعى تۋريزم كوميتەتىنىڭ توراعاسى جازيرا جانكينا شەتەلدىك تۋريستەر الدىندا سان مارتە قىسىلىپ, قىمتىرىلعانىن ايتادى.
– «تۋريزم دارەتحانادان باستالادى». بىزگە شەتەلدەردەن تۋريستەر كوپ كەلەدى. اسىرەسە فرانتسيا ەلشىلىگىمەن تىعىز جۇمىس ىستەيمىز. ەۋروپالىقتاردى ەتنوتۋريزم, ەكوتۋريزم قاتتى قىزىقتىرادى. قاراعاندى وبلىسىندا ولاردى اپارۋعا بولاتىن جەر كوپ. مىسالى, اقتوعاي اۋدانىنداعى بەگازى-ءداندىبايدى الايىق. ساياحاتشىلار ول تۋرالى ينتەرنەتتەن وقىپ الادى دا, كورۋگە قۇشتارلىعى ارتادى. تيىسىنشە ءبىزدىڭ فيرماعا جۇگىنەدى. «كەلگەنشە قوناق قىسىلادى, كەلگەن سوڭ ءۇي يەسى قىسىلادى» دەيدى عوي. اقتوعايعا اپارعانشا ابدەن ۇيالىپ بىتەمىن. استان-كەستەنى شىققان جولدى بىلاي قويعاندا, جول بويىندا دەنى دۇرىس دارەتحانا جوق. كافە-مەيرامحانانى ساعالاپ, قوجايىندارىنان ءسوز ەستىپ جۇرگەنىمىز, – دەيدى جازيرا قۇرماشقىزى.
كاسىپكەردىڭ بۇل ماسەلەنى قوزعاپ جۇرگەنىنە بىرنەشە جىل بولدى. مۇنىڭ وڭاي شەشىلەتىنىنە دە سەنبەيدى. راسى كەرەك, اقتوعايعا اپاراتىن جولدىڭ جاي-كۇيى جان اۋىرتادى.
ال ارقانىڭ ءىنجۋ-مارجانى قارقارالىعا كەلەتىن تۋريستەردىڭ دە قاراسى قالىڭ. مۇندا دا ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر بار: دەمالىس ورىندارى مەن تۋريستىك نىسانداردىڭ ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ كەرەك. ياعني قاراعاندى-قارقارالى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدى ورتاشا جوندەۋ, شاعىن اۆياتسيا ءۇشىن اۋەجايدى قالپىنا كەلتىرۋ, ۇيالى بايلانىستى, ونىڭ ىشىندە ينتەرنەتتى ساپالى ەتۋ, جۇمىس ىستەپ تۇرعان دەمالىس ۇيلەرىنە دەيىنگى جولداردى جوندەۋ, تۋريستىك مارشرۋتتاردى اباتتاندىرۋ.
– ينۆەستورلار مەن تۇرعىنداردىڭ ءتۋريزمدى دامىتۋعا قىزىعۋشىلىعى بولعانىمەن, بىرقاتار ماسەلەنى اتاپ ءوتۋ كەرەك. بۇل – ەڭ الدىمەن, ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ جاي-كۇيى, كادر تاپشىلىعى, سەرۆيستىڭ ءالسىز دامۋى جانە ۇلتتىق پارك تاراپىنان قويىلاتىن كوپتەگەن شەكتەۋ. بۇگىنگى تاڭدا «قارقارالى اۋدانىنىڭ ءتۋريزمىن دامىتۋدىڭ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارى» ازىرلەنىپ جاتىر. وسى جوسپار ارقىلى تۋريزم سالاسىن دامىتۋ بويىنشا بارلىق باعىتتى قامتۋدى كوزدەپ وتىرمىز, اسىرەسە جول, ينتەرنەت ماسەلەلەرى, اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ, – دەيدى قارقارالى اۋدانىنىڭ اكىمى ەرلان قۇسايىن.
سونىمەن قاراعاندى وبلىسىنىڭ تۋريزم سالاسىنداعى الەۋەتى ءالى دە ءالسىز. پرەزيدەنت پارمەنىمەن تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى جەكە جاساقتالدى. مۇمكىن ءتۋريزمنىڭ قازانى ەندى بۇرق-سارق قايناۋعا باعىت الار. ونى ۋاقىت ەنشىسىنە قالدىردىق.
قاراعاندى وبلىسى