سۋارمالى القاپ كولەمى ۇلعايادى

ايماقتاعى سۋارمالى جەردىڭ جالپى اۋدانى 89,7 مىڭ گەكتار­دى قۇرايدى. ال ونىڭ 64,7 مىڭ گەكتارى – ءىرىلى-ۇساقتى اۋىل شا­رۋا­شىلىعى تاۋارلارىن ون­دىرۋ­شىلەردىڭ يەلىگىندە. ياعني 72,1 پايىزى. جوعارىدا اتاپ وت­كەن­بىز, مۇنداعى كوشەلى كورسەت­كىش­تە اباي اۋدانىنداعى شارۋا يەلە­رىنىڭ ۇلەسى اجەپتاۋىر. اسى­رەسە «اسكەر KZ» جشس جە­تەك­شىسى بيىل استىق كولەمىن ءۇش ەسە ءوندىرىپ الماققا ءۇمىتتى. قۇلايعىر اۋىلىنان 16 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى القابىنا, ياعني 150 گەكتار اۋماققا ارپا ەكەن. بۇل جەردى ۇزاق مەرزىمگە جالعا العان. شارۋاشىلىعىندا 10 جۇمىسكەر بار. شارۋا قىزا تۇسكەن استىق جينايتىن ۋاقىتتا جۇمىسكەرلەر سانى ەلۋگە دەيىن بارادى. بارلىعى – قۇلايعىر اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى.

شارۋا جەتەكشىسى ماكسيم ۆە­لينسكي بۇعان دەيىن ءبىر گەكتاردان 7-10 تسەنتتەر ارپا جيناسا, بيىل سۋارمالى القاپتان 30 تسەنتنەر ءونىم الامىن دەپ وتىر. ماكسيم مىرزا مەملەكەت سۋبسيدياسىنىڭ سەپتىگىن كورىپ وتىر. سۋارمالى القاپتى جابدىقتاۋ كەزىندە جۇمسالعان قارجىنىڭ دالمە-ءدال جارتىسىن ۇكىمەت تولەپ بەردى. ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ يگىلىگىن كورگەن ديقان كەلەر جىلى تاعى 150 گەكتاردى سۋارمالى القاپقا اينالدىرماق. ول ءۇشىن اۋستريالىق «Bauer» ماركالى ەكى سۋارۋ ماشيناسى, سورعى ستانساسى جانە قۇ­بىر ساتىپ الادى. تىرشىلىك كو­زىن شارۋاشىلىعىنا جاقىن ور­نا­لاسقان سۋ بوگەتتەرىنەن تار­تا­مىن دەگەن جوسپارى بار. جاسى­راتىنى جوق, كەڭەس وكىمەتى قۇلا­عان سوڭ سۋارمالى جەرلەردەگى سۋ قۇبىرلارى, يرريگاتسيالىق جەلىلەر قيراپ قالعانى بار. قازىر سول بوگەتتەردى, توعانداردى, جالپى سۋ كەلەتىن كوزدەردى قالىپقا كەل­تىرۋ جۇمىستارى دا جۇيەلى ءجۇرىپ جاتقانىن دا ايتا كەتكەن ءجون.

ديقان ءوز ءونىمىن قاراعاندى­داعى قۇس فابريكالارى مەن مەل­كومبيناتقا وتكىزەدى. ال گەكتارىنا 30-35 توننا كارتوپ الاتىن م.ۆەلينسكي ونىمدەرىن قازاق­ستاننىڭ باسقا قالالارىنا ەكسپورتتايدى. بۇل جەردىڭ كارتوبىن ەل ءبىرشاما تانىپ قالعان. ارنايى گەرمانيادان ەليتالىق سورتتىڭ ءتۇر-ءتۇرىن اكەلىپ, وسىرەدى. سودان دا بولار, شارۋاگەردىڭ تۇراقتى تۇتىنۋشىلارى كوپ.

ابايداعى كوكسۋ اۋىلىنىڭ كارتوبىنا كوپشىلىك سۇيسىنەدى. 120 گەكتارعا كارتوپ سالىپ وتىرعان ۆلا­ديمير گەرگەليۋك تە بىلتىر ۇكى­­مەت سۋبسيدياسى دەمەۋ بولىپ, سۋارۋ تەحنيكاسىن العان. شا­رۋا­­گەر­لەردىڭ نۇسقاۋىمەن سۋارۋ تەح­ني­كا­سىنىڭ «T-L» دەگەن ماركاسىن تاڭداپتى. بيىل قولدانىستا ەكىن­شى جىل ەكەن. «ازىرگە ەشقانداي كەم­شى­لىگىن كورگەن جوقپىز», دەيدى ديقان.

ۆلاديمير – وسى ءوڭىردىڭ تۋماسى. ەگىستىكپەن اينالىسۋ ەجەلگى ارمانى ەكەن. وسى باعىتتاعى شارۋانى دوڭگەلەتىپ كەلە جاتقاندارىنا دا 20 جىلعا جۋىقتاپتى. وتباسى­مەن وسىنى كاسىپ قىلعان. العاش­قىدا 1 گەكتارعا كوكونىس, جە­مىس-جيدەك ءوسىرىپ, ساۋدالاپتى. سودان كەيىن جەر الىپ, ەگىن سالا باستاپ, قازىر كوبىنە كارتوپپەن اينا­لىسادى. شارۋا يەسى «جەرىمىز اسا كوپ بولماعان سوڭ, قىمبات كار­توپ ءتۇرىن ەگە قويمايمىز» دەيدى. كار­توپتىڭ ءبىر عانا «گالا» سور­تى­مە­نەن-اق ونىمدەرىن سىرتقا ەكس­پورت­تاپ جاتىر. الماتىعا, ودان ءارى وز­بەكستان اسادى ەكەن. سۋار­مالى ال­قاپ بۇل شارۋانىڭ دا ءونىم كو­لەمىن ۇلعايتىپ وتىر. 1 گەكتاردان 25 تون­نا, ءتىپتى 30 توننا كارتوپ الادى.

بۇل تەحنولوگيانىڭ تيىمدىلىگىن تۇسىنگەن ۆلاديمير كەلەر جىلى دا سۋارمالى القاپ كولەمىن كوبەيتكىسى كەلەدى.

– قانشاما ادام جۇمسايتىن قاجىر-قايراتتى ءبىر عانا تەحنيكا اتقارىپ شىعادى. جۇمىستىڭ جەڭىلدەگەنىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون. كەرەك ۋاقىتىندا ماشينانى قوساسىڭ, قاجەتتى القابىڭدى سۋ­عارىپ بەرەدى. ءوزىڭ باسقا جۇ­مى­سىڭ­دى اتقارا بەر, دەيدى ۆ.گەرگەليۋك.

شارۋاسىن ءارتاراپتاندىرۋدى دا تالاپ قىلىپ وتىر. ەگىستىكتى جولعا قويدى, ەندى مال شارۋاشى­لىعىمەن اينالىسۋعا نيەتتى. قازىر 15 جەرگىلىكتى تۇرعىندى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. ناۋقان كەزىندە تاعى 15 جۇمىسكەردى ەڭبەككە تارتادى ەكەن.

سونىمەن, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ «ينۆەستيتسيالىق سالىمدار كەزىندە اگروونەركاسىپتىك كەشەن سۋبەكتىسى شىعىندارىنىڭ ءبىر بولىگىن وتەۋ بويىنشا سۋبسيديالاۋ» قاعيدالارىنىڭ, «سۋارۋ جۇيەلەرىن جانە تامشىلاتىپ سۋارۋدى قۇرۋ جانە كەڭەيتۋ» جوباسىنا سايكەس سۋارۋ تەحنيكالارىن ساتىپ الۋ, ونىمەن قوسا سۋارۋ جۇيەلەرىن قۇرۋ كەزىندە شىققان شىعىننىڭ 50 پايىزىن سۋبسيديالاۋ تۇرىندە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلەدى. سونداي-اق «اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرىنە سۋ بەرۋ جونىندەگى قىزمەتتەردىڭ قۇنىن سۋبسيديالاۋ» قاعيداسىنىڭ 6-تار­ماعىنا ساي سۋ بەرۋ جونiندەگi قىزمەتتەردiڭ دە قۇنى سۋبسيديا­لانادى. مۇنى وبلىستاعى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى وسىمدىك شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى بولات ومارباەۆ اتاپ كەتتى.

قازىر وبلىستاعى بەس اۋداننىڭ اۋماعىنداعى ەلۋدەن اسا شارۋاشى­لىق جەتكىلىكتى مولشەردە سۋمەن قام­تاماسىز ەتىلىپ وتىر. باسىم بولىگى – اباي اۋدانىندا, 31 ديقان­شىلىق ۇيىم بار. سۋارمالى جەردى سۋارۋعا قاجەتتى سۋدىڭ جەتىس­پەۋ­شى­لىگى تۋرالى ماسەلە جوق. دەگەن­مەن وبلىس باسشىلىعى سۋ قويما­لارىن ءالى دە كوبەيتۋدى ماقسات ەتىپ وتىر.

– ديقانداردىڭ زاماناۋي ۇنەم­دەۋ تەحنولوگيالارىن بەلسەندى ەنگىزۋى كوپتەپ كومەگىن تيگىزۋدە. ماسەلەن, بىلتىردىڭ وزىندە 24 شارۋاشىلىق 780 ملن تەڭگەگە 40 ماشينا ساتىپ الدى. ءوز كەزەگىندە بۇل ينۆەستيتسيا سۋ شىعىنىن 1,5 ەسە ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سايكەسىنشە, از شىعىنمەن كول-كوسىر ءونىم الادى, دەيدى سالا مامانى ب.ومارباەۆ.

باسقارما بەرگەن اقپاراتتى ارقاۋ قىلساق, سۋارمالى القاپ جۇمىستارى بويىنشا وبلىس قازىناسىنان 400 ملن تەڭگە سۋبسيديالانىپتى. دەمەك, وڭىردەگى كوپ ديقان كوپ-كورىم كومەكتى سەزىنىپ وتىر. وسىعان قاراپ تۇيگەنىمىز, ارقادا سۋارمالى القاپ كولەمى ۇلعايىپ كەلە جاتىر.

قاراعاندى وبلىسى,

اباي اۋدانى