ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ تۇراقتى دامۋىنا تىكەلەي بايلانىستى. سولاي دەسەك تە, اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى ورتاشا جالاقى ەلىمىز بويىنشا ەڭ تومەنگى دەڭگەيدە. ايلىعى ماردىمسىز بولعاندىقتان, فەرمالار مەن ەگىستىكتەردە جۇمىس ىستەيتىن ادام قالماي بارادى.
اگرارلىق سالا قىزمەتكەرلەرى ەلىمىز بويىنشا ەڭ تومەن جالاقى الاتىندار قاتارىندا. سونىڭ سالدارىنان ونەركاسىپ كادرلارىنىڭ تابىسى كوبىرەك قىزمەتكە اۋىسۋى بەلەڭ العان. كەيىنگى جىلدارداعى ستاتيستيكاعا قاراساق, اوك-تە جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى توقتاۋسىز ازايىپ بارا جاتقانىن اڭعارامىز. ماسەلەن, 2018 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا اگروكەشەندە 1,2 ملن ادام (بيىلعىمەن سالىستىرعاندا 16,4%-عا كوپ), 2015 جىلى ‒ 1,4 ملن ادام (38,4%-عا كوپ), 2013 جىلى ‒ 2,1 ملن ادام (2 ەسە كوپ), 2010 جىلى 2,2 ملن ادام (2,2 ەسە كوپ) ەڭبەك ەتتى. بيىل ءبىرىنشى توقساندا اۋىل, ورمان جانە بالىق شارۋاشىلىعىندا 1 ملن-نان اسا ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. بىراق بۇل ءبىر جىل بۇرىنعى كورسەتكىشتەن 7,4%-عا از. اوك-تەگى جالدامالى جۇمىسكەرلەر سانىنىڭ قىسقارۋى جالعاسىپ جاتىر جانە بارلىق ۋاقىتتاعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىشتەرگە جەتتى. ماسەلەن, وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا جۇمىسكەرلەردىڭ تىزىمدىك سانى 65,8 مىڭ ادامدى قۇرادى, بۇل 2022 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىمەن سالىستىرعاندا 1,9%-عا از. ءسويتىپ, جىلدار بويى قالىپتاسقان كادر تاپشىلىعى ءوزىنىڭ شەكتى مانىنە جەتكەندەي. ەندى قازىردە اۋىل شارۋاشىلىعىنا 3 مىڭ جۇمىسشى قاجەت. ەگىستىككە تراكتورشى, مەحانيزاتور, اگرونوم جانە باسقا دا ماماندار جەتىسپەيدى. وسىلاي جالعاسا بەرسە, شارۋالاردى شىراقپەن ىزدەيتىن جاعدايعا ءتۇسۋىمىز مۇمكىن.
اوك-تە جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ كوپشىلىگىنىڭ, ياعني 549,5 مىڭ ادامنىڭ ء(بىر جىل بۇرىنعىدان 4,6%-عا از) تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىمى بار. تاعى 255,5 مىڭ ادام باستاۋىش, نەگىزگى جانە جالپى ورتا بىلىمگە (2,9%-عا ازايعان), سونداي-اق 231,4 مىڭ ادام جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى بىلىمگە يە (بىردەن 17,4%-عا از). جاس تۇرعىسىنان العاندا اگروونەركاسىپتىك كەشەندە جۇمىسپەن قامتىلعان جاستاردىڭ از ەكەنى انىق بايقالادى. قازاقستان كارتوپ جانە كوكونىس وسىرۋشىلەر وداعىنىڭ توراعاسى قايرات بيسەتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ۆەتەرينارلىق دارىگەرلەر, مال شارۋاشىلىعىنىڭ قىر-سىرىن بىلەتىن جانە مال شارۋاشىلىعى كاسىپورنىندا جۇمىستى ۇيىمداستىرا الاتىن مەنەدجەرلەر جەتىسپەيدى. اۋىلشارۋاشىلىق ءبىلىمى بار جانە زاماناۋي اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن جوندەي الاتىن ينجەنەر-مەحانيكتەر جوقتىڭ قاسى.
ء«بىز اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءار بۋىنىندا تاپشىلىقتى سەزىنەمىز. بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورنىنىڭ بىلىكتى باسشىسىن تابۋ دا قيىن. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا 3 مىڭ تار جانە ورتا بۋىن ماماندارى قاجەت. ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعى كادرلارىن دايارلاۋمەن 23 جوعارى وقۋ ورنى اينالىسادى. ولار جىل سايىن 2 مىڭ سەرتيفيكاتتالعان مامانداردى دايارلاپ شىعارادى. بىراق سولاردىڭ تەك جارتىسى عانا ءوز ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى», دەيدى ق.بيسەتاەۆ.
اۋىل, ورمان جانە بالىق شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جالاقى ەلىمىز بويىنشا ەڭ تومەن بولىپ قالىپ وتىر جانە ءبىرىنشى توقساندا ايىنا ورتا ەسەپپەن 179,4 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان. بۇل ەلىمىزدە ورتاشا نومينالدى جالاقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى. سونىمەن قاتار بالىق شارۋاشىلىعى جانە اكۆامادەنيەت, ورمان شارۋاشىلىعى جانە اعاش كەسۋ سەكتورى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەل بويىنشا ورتاشا ايلىق جالاقىسى ەڭ تومەن: تيىسىنشە 120,6 مىڭ جانە 143,8 مىڭ تەڭگە. بۇل سالالاردا وسىمدىك شارۋاشىلىعى مەن مال شارۋاشىلىعى, اڭ اۋلاۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى جاعدايلار ءبىرشاما جاقسىراق, ياعني ايىنا ورتا ەسەپپەن 180,9 مىڭ تەڭگە. ءدال وسىنداي جالاقىنى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ, جىلجىمايتىن م ۇلىكپەن جاسالاتىن وپەراتسيالار (سىياقى ءۇشىن نەمەسە كەلىسىمشارت نەگىزىندە) جانە ۆەتەرينارلىق قىزمەت ماماندارى الادى.
ايتا كەتۋ كەرەك, بيىل بالىق ءوسىرۋ كاسىپورىندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى جوعارىلاعان بولسا, بۇل تەك مەملەكەتتىك كاسىپورىنداردا جۇمىس ىستەيتىندەرگە عانا قاتىستى. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى بيىل شىلدەدەن باستاپ سەكتورداعى جالاقىنىڭ ەكى ەسە وسكەنىن حابارلادى. سول سەكىلدى ۆەدومستۆو ورمان شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن مالىمدەدى. مينيسترلىك ورمان شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ورتاشا جالاقىسى اتقاراتىن لاۋازىمىنا, ءبىلىمى مەن ەڭبەك سىڭىرگەن جىلدارىنا بايلانىستى 70 مىڭنان 170 مىڭ تەڭگەگە دەيىن قۇرايتىنىن ناقتىلاپ وتىر. ونىڭ ىشىندە باسشىلىق قۇرامنىڭ ەڭبەكاقىسى ‒ 140 مىڭنان 170 مىڭ تەڭگەگە دەيىن, ينجەنەرلىك قۇرامدىكى – 115 مىڭنان 140 مىڭ تەڭگەگە دەيىن, ورمانشىلاردىكى ‒ 80 مىڭنان 120 مىڭ تەڭگەگە دەيىن. مينيسترلىك جاعدايدى وزگەرتۋ ءۇشىن بىلتىرعى قاڭتاردان باستاپ ازاماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنىڭ, ونىڭ ىشىندە ورمان شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ كىرىستەرىن 2022-2025 جىلدارى ورتا ەسەپپەن 25%-عا كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرۋ باستالعانىن حابارلادى. ناتيجەسىندە, ءتورت جىل ىشىندە ورمانشىلاردىڭ تابىسى ەكى ەسە ءوسۋى كەرەك. ازىرگە تابىستىڭ تومەندىگىنە, سالانىڭ تارتىمسىزدىعىنا بايلانىستى بىلىكتى ماماندار بۇل سەگمەنتتەن دە سىرت اينالىپ جاتىر.