گەرمانيادا اتوم ەلەكتر ستانسالارىنىڭ داۋى باسىلماي تۇر. وتكەن سەنبىدە ەلدەگى سوڭعى اەس-ءتىڭ جۇمىسى توقتادى. بىراق مامانداردىڭ ءبىر توبى بۇعان قارسى. ونىڭ ۇستىنە, ەۋروپانىڭ باسقا مەملەكەتتەرىندە ۋراندى ەلەكتر ەنەرگياسىنا اينالدىرۋعا ەرەكشە دەن قويىپ وتىر.
سەنبى كۇنى گەرمانياداعى سوڭعى ءۇش اەس-ءتىڭ جۇمىسى توقتاتىلدى. وسىلايشا, ەلدەگى اتوم ەنەرگياسىنا نۇكتە قويىلدى. مۇنى ۋرانعا قارسى ارەكەت ەتكەن بەلسەندىلەردىڭ ەڭبەگى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ولار ونداعان جىل بويى اتومنان ازات ەل قۇرۋعا بارىن سالعان-دى. دەگەنمەن كەي ساراپشىلار اەس-تەن باس تارتۋدى اسىعىس قادامعا بالاپ, اقىماقتىققا تەڭەپ وتىر. ولاردىڭ پايىمداۋىنشا, مۇنداي قادام ەۋروپانىڭ قازبا وتىنداردى تازا ەنەرگەتيكا كوزدەرىنە اۋىستىرۋ جوسپارىنا قايشى كەلەدى. حريستيان-دەموكراتيالىق وداعى (CDU) وكىلى يەنس سپاحننىڭ ايتۋىنشا, بۇل گەرمانياداعى كليماتتى قورعاۋشىلار ءۇشىن قارالى كۇن. سونداي-اق بۋندەستاگتى باسقارۋشى كواليتسيانىڭ دا بۇل ماسەلەگە كەلگەندەگى پىكىرى ەكىگە ايىرىلدى. مىسالى, ەركىن دەموكراتتار پارتياسى (FDP) اتوم ەلەكتر ستانسالارىنان تولىقتاي باس تارتپاي, ۋاقىتشا توقتاتا تۇرۋ كەرەك ەدى دەگەن پىكىردى ۇستانادى.
«الەمدەگى ەڭ زاماناۋي جانە قاۋىپسىز اتوم ەلەكتر ستانساسىن جابۋدىڭ ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق سالدارى اۋىر, ۇلكەن قاتەلىك», دەيدى FDP توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆولفگانگ كۋبيتسكي.
جاسىلدار پارتياسى مۇنداي پىكىرگە كەلىسپەيدى. كليماتتى قورعاۋ ءمينيسترى روبەرت حابەك وتكەن جىلى اەس-تەر ەلدەگى ەلەكتر قۋاتىنىڭ 4-6 پايىزىن عانا وندىرگەن العا تارتىپ, ولاردىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىككە اسەر ەتپەيتىنىنە توقتالدى.
نەگىزى گەرمانيا اتوم ەلەكتر ستانسالارىنان 2022 جىلى باس تارتۋعا ءتيىس ەدى. ەستەرىڭىزدە بولسا, 2011 جىلعى فۋكۋشيماداعى اپاتتان كەيىن سول كەزدەگى كانتسلەر انگەلا مەركەل ۋراننان ەنەرگيا الۋدان ءبىرجولا باس تارتۋعا شەشىم قابىلداعان-دى. ءسويتىپ اقىرعى مەرزىم 2022 جىل دەپ بەلگىلەندى. بىراق ۋكراينادا سوعىس باستالىپ, رەسەيدەن كەلەتىن گازعا شەكتەۋ قويىلعاندىقتان, جاسىلدار پارتياسى ونى ءبىر جىلعا شەگەرۋگە ءماجبۇر بولدى.
الايدا گەرمانيا حالقىنىڭ كوزقاراسى كەيىنگى جىلدارى وزگەردى. ءتىپتى اتوم ەنەرگەتيكاسىنا قارسىلاردىڭ ءوزى ونى كەزەڭ-كەزەڭىمەن توقتاتۋ مەرزىمى اسىعىستىق دەپ ەسەپتەيدى. ماسەلەن, YouGov جۇرگىزگەن ساۋالناماعا سۇيەنسەك, نەمىستەردىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى عانا قالعان ستانسالاردىڭ وسى اپتادا توقتاتىلعانىن قولداعان. تۇرعىنداردىڭ ۇشتەن ءبىرى ونىڭ مەرزىمىن ۋاقىتشا ۇزارتۋ كەرەك دەپ ەسەپتەسە, قالعانى اسىقپاۋعا ءتيىس دەگەن پىكىر ۇستانعان.
بۇل از دەسەڭىز, جاسىلدار پارتياسىن قولدايتىندار دا بۇل قادامعا كۇمانمەن قارايدى. ساۋالناماعا سايكەس, پارتيانى قولداۋشىلاردىڭ جارتىسىنان استامى, ياعني 56 پايىزى رەاكتورلاردىڭ دەرەۋ توقتاتىلعانىن قولداعان.بىراق پارتيا باسشىلىعى گەرمانياداعى يادرولىق ەنەرگەتيكانى توقتاتۋعا بەل شەشىپ كىرىسىپ وتىر. ءتىپتى كومىر ەلەكتر ستانسالارى اۋانى لاستايتىنى دا ولارعا كەدەرگى كەلتىرمەگەن سىڭايلى. ەلدە جاڭارتىلاتىن قۋات كوزدەرىن ەنگىزۋ جاپپاي قولعا الىنعانىمەن, گەرمانيا ءالى كۇنگە دەيىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن كومىردەن وندىرەدى.
«جاسىلدار پارتياسىنىڭ وكىلى, كليماتتى قورعاۋ ءمينيسترى قورشاعان ورتاعا زيانى از اتوم ەلەكتر ستانسالارىنا قاراعاندا, كومىر پايدالاناتىن ەلەكتر ستانسالارىنا رۇقسات بەرۋدى ءجون كورەدى», دەيدى CDU وكىلى سپاحن. ول ۇكىمەتتى «كومىر كواليتسياسىنا» اينالدى دەپ ايىپتايدى.
ال بۇعان جاسىلدار پارتياسىنىڭ ايتاتىن ءوز ءۋاجى بار. ولار CDU پارتياسى ەل باسقارىپ تۇرعاندا جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا كوزدەرىن كەڭەيتۋدىڭ ورنىنا گەرمانيانى كومىرگە تاۋەلدى ەتتى دەپ سانايدى. بىراق گەرمانيا رەاكتورلاردى جابۋعا كىرىسكەندە, كورشىلەس مەملەكەتتەردە كەرى قادام جاسالىپ جاتىر. ماسەلەن, فينليانديانىڭ جاڭا «Olkiluoto 3» زاۋىتى سىناقتان ءوتىپ, كەلەسى اپتادا جەلىگە قوسىلۋعا دايىن. فرانتسيا التى جاڭا اەس سالۋدى جوسپارلاعان. الدا-جالدا ءبارى ءساتتى وتسە, تاعى 8 رەاكتور ورناتۋى مۇمكىن.