ەنەرگەتيكالىق داعدارىس – بارشاعا ساباق

بيىلعى فورۋم «تۋربۋلەنتتىلىك جاعدايداعى ناۆيگاتسيا: ەنەرگەتيكا, كليمات جانە قاۋىپسىزدىك» تاقىرىبىنا ارنالدى. S&P Global اقپاراتتىق-تالداۋ كومپانياسى ۇيىمداستىرعان حالىقارالىق جيىنعا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 4 مىڭعا جۋىق دەلەگات ‒ ەنەرگەتيكالىق كومپانيالاردىڭ باسشىلارى مەن وكىلدەرى, ساياساتكەرلەر, قارجى, ەكولوگيا سالاسىنىڭ ساراپشىلارى جينالدى. ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولات اقشولاقوۆ باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ قۇرامىندا «قازمۇنايگاز» ۇك» اق, «QazaqGaz» ۇك» اق, «KAZENERGY» جانە قازاقستاننىڭ اقش-تاعى ەلشىلىگىنىڭ وكىلدەرى بولدى.

«قازمۇنايگاز» كومپانياسىنىڭ باسشىسى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ ءوز سوزىندە الەمدەگى گەوساياسي شيەلەنىس كەزىندە تۋىنداعان وزگەرىستەر اياسىندا كومپانيانىڭ جۇرگىزىپ جاتقان ساياساتى تۋرا­لى اڭگىمەلەدى. ول پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس قازاقستان ۇكىمەتى كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋدىڭ 2060 جىلعا دەيىنگى ستراتەگياسىن ازىرلەگەنىن جەتكىزدى. اتالعان قۇجات ەنەرگەتيكالىق بالانس­تى ارتاراپتاندىرۋعا باعىتتالعان. بۇل رەتتە «قازمۇنايگاز» تىڭ باستامالاردى قولعا الىپ, جاڭا سالالاردى – مۇناي-گاز حيمياسى مەن «جاسىل» جوبالاردى ىسكە اسىرا باستادى. اتاپ وتكەندەي, بىلتىر اتىراۋ وبلىسىندا پوليپروپيلەن وندىرەتىن مۇناي-گاز حيميا كەشەنى ىسكە قوسىلدى. سونداي-اق قازىر ماڭعىستاۋ جانە جامبىل وبلىستارىنداعى بالامالى ەنەرگيا كوز­دە­رى نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن ءىرى ەلەكتر ستانسا­لا­رىنىڭ جوبالارى پىسىقتالىپ جاتىر.

قازىردە قمگ رەسەيگە سالىنعان سانكتسيا سالدارىنان تۋىنداعان كەدەرگىلەردى ەڭسەرۋدە ءبىرشاما تاجىريبە جينادى.

«بىلتىر ءبىز Urals جانە Brent سۇرىپتى مۇناي ماركالارى اراسىنداعى سپرەد (ديسكونت) باررەلىنە 30-40 دوللارعا جەتكەن جاعدايعا تاپ بولدىق. بۇرىن سپرەد باررەلىنە شامامەن 1,53-1,23 دوللار بولاتىن. جالپى مۇنايدىڭ باعاسى جوعارى بولعانىمەن, قازاقستاندىق جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ مۇنايدى ساتۋدان الاتىن ناقتى تابىسى الدەقايدا تومەن», دەدى سەسسيا قاتىسۋ­شىلارىنا م.مىرزاعاليەۆ.

قمگ باسشىسى بىلتىر ماۋسىم ايىندا قازاقستاندىق KEBCO (Kazakhstan Export Blend Crude Oil) جاڭا مۇناي ماركاسىن نارىققا شىعارۋ ەلىمىزدەگى مۇناي-گاز كومپانيالارى ءۇشىن تاۋەكەلدى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى كەزدە KEBCO مۇنايىنىڭ بەلگىلەنگەن باعاسى تۇراقتى. KEBCO جانە Brent مۇناي سۇرىپتارى اراسىنداعى نارىقتاعى جەڭىلدىك باررەلىنە 3 دوللارعا جۋىق سومانى قۇرايدى.

CERAWeek ەنەرگەتيكالىق كونفەرەنتسياسى اياسىندا «QazaqGaz» ۇك» اق باسقارما توراعاسى سانجار جاركەشوۆ قازاقستاننىڭ جاڭا ەنەرگيا كوزدەرىنە كوشۋى جانە ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەگى گاز سالاسىنىڭ ءرولى تۋرالى ايتتى.

«ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك, جاڭا ەنەرگيا كوزدەرىنە كوشۋ جانە ەنەرگيانى تۇتىنۋشىلارعا باعا تۇرعىسىنان قولجەتىمدى ەتۋ – كەز كەلگەن ەلدىڭ ەنەرگەتيكالىق باعدارلاماسىندا ەسكەرىلۋى ءتيىس نەگىزگى فاكتورلار», دەدى ۇلتتىق كومپانيا باسشىسى.

قازىردە QazaqGaz جىلىتۋ ماۋسىمدارىن جايلى وتكىزۋدىڭ قامىن جاساپ, وزگەرىستەرگە بەيىمدەلىپ جاتىر. ويتكەنى الەمدەگى جانە ەۋروپاداعى ەنەر­گە­تيكالىق داعدارىس ‒ ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن دە ۇلكەن ساباق. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ قولداۋىمەن گاز سالاسىندا تىڭ رەفورمالار جۇزەگە اسىرىلىپ, كۇش-جىگەر ينۆەستيتسيالىق الەۋەتتى ارت­تىرۋعا باعىتتالىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردان گاز ساتىپ الۋ­دىڭ جاڭا فورمۋلاسى, تۇتىنۋشىلاردىڭ جاڭا ساناتتارى, كومىرسۋتەكتەردى ءوندىرۋ بويىنشا جەتىل­دى­رىل­گەن ۇلگىلىك كەلىسىمشارت تا بار.

سونىمەن قاتار 2025 جىلعا جوسپارلانعان IPO اياسىندا جاقىن ارادا روۋدشوۋ ۇيىمداستىرىلماق. IPO-عا دايىندالىپ جاتقان ۇلتتىق كومپانيا ESG-عا اسا كوڭىل ءبولىپ وتىر.

فورۋمدا Chevron Corporation باسقارما تور­اعا­سى جانە باس اتقارۋشى ديرەكتورى مايك ۆيرت قازاقستاندا مۇناي ءوندىرۋ كولەمىن ارتتىرۋ جوسپارى جايىندا مالىمدەدى. ول Chevron قازاقستانداعى ءىرى ينۆەستورلاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتا كەلە, ەسكى كەڭەستىك مۇناي كەنىشىندە تاۋلىگىنە 50 باررەل مۇناي وندىرىلسە, قازىر بۇل كورسەتكىش 700 باررەلگە دەيىن وسكەنىن اتاپ ءوتتى. «بىزدە بۇل كورسەتكىشتى كۇنىنە شامامەن 1 ملن باررەلگە دەيىن جەتكىزەتىن جوبا بار», دەدى م.ۆيرت.

قازىر قازاقستاندا كومىرسۋتەكتەردى ءوندىرۋدى كوبەيتۋ بويىنشا ەكى كومپونەنتتى ءىرى جوبا قۇرى­لىس كەزەڭىنەن ىسكە قوسۋ كەزەڭىنە كوشتى. بۇل پروتسەسس ايا­سىندا بارلىق نىساندى ىسكە قوسۋ جۇمىستارى بيىل جانە كەلەر جىلى اتقارىلادى. كورپوراتسيا باس­شىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە وسى جوبالار وتە قاجەت, ويتكەنى ەنەرگيا رەسۋرستارىنىڭ باسىم بولى­گى ەۋروپاعا جىبەرىلەدى.