اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى بيزنەستىڭ قانشالىقتى ءساتتى ءجۇرىپ جاتقانىن بىرنەشە ستاتيستيكالىق كورسەتكىش بويىنشا باعالاۋعا بولادى. سولاردىڭ ءبىرى – جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ سانى. ولار ءوز قىزمەتىن زاڭدى تۇلعا, جەكە كاسىپكەرلەر جانە شارۋا قوجالىقتارى تۇرىندە جۇرگىزەدى. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندەگى اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىنىڭ كىرىستىلىك دەڭگەيى ارقالاي.
Energyprom.kz مونيتورينگىنە سايكەس, وتكەن جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا, مال شارۋاشىلىعىندا, اڭشىلىقتا جانە وسى سالالاردا قىزمەت كورسەتۋدە جەكە كاسىپكەرلەر سانىنىڭ ايتارلىقتاي تومەندەۋى بايقالعان (جىلىنا – 20,6%). بىلتىر 1 شىلدەدە ەلىمىزدە اتالعان سەكتوردا نەبارى 23 مىڭ جەكە كاسىپكەر تىركەلگەن ‒ بۇل سوڭعى جىلدارداعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش.
ەگەر وتكەن جىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى بىرقاتار شاعىن بيزنەس زارداپ شەگىپ, جابىلىپ قالعان بولسا, ورتا جانە ءىرى كاسىپورىندار وزدەرىن ۇستاپ تۇرا الدى. 2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا تىركەلگەن شارۋا نەمەسە فەرما قوجالىقتارىنىڭ سانى 248 602 بىرلىكتى قۇرادى, ولاردىڭ 240 720-سى جۇمىس جاساپ تۇرعاندار. 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا جۇمىس جاساپ تۇرعان قوجالىقتار ءوسىمى 8,7% قۇرايدى.
ورتا جانە ءىرى كاسىپورىنداردىڭ قارجى-شارۋاشىلىق قىزمەتىن ىرىكتەپ, زەرتتەۋ ناتيجەلەرى بويىنشا وسى كومپانيالاردىڭ اگروونەركاسىپ سالاسىنداعى رەنتابەلدىلىگى 2022 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 26,3%-دى كورسەتتى.
الايدا بۇل – سۋ مەن تەمپەراتۋرا رەجىمى ءارتۇرلى ايماقتار ءۇشىن دە, وندىرىلەتىن ءونىم تۇرلەرى ءۇشىن دە ورتاشا كورسەتكىش. بيداي ەگۋ جانە ەتكە مال ءوسىرۋ ‒ تابىس دەڭگەيى بويىنشا بىردەي ەمەس بيزنەس تۇرلەرى.
جالپى, 2022 جىلدىڭ العاشقى ءۇش توقسانىندا سەكتورداعى رەنتابەلدىلىك جاقسى ديناميكانى كورسەتتى. ءۇشىنشى توقساندا ءوسىم ەكىنشى توقسانمەن سالىستىرعاندا 1,3 پايىزعا, ءوز كەزەگىندە ءبىرىنشى توقساندى بىردەن 4,7 پايىزدىق پۋنكتكە باسىپ وزدى. اوك كورسەتكىشتەرىنە ماۋسىمدىق جايتتار اسەر ەتەدى.
سونىمەن قاتار ساۋالداما دەرەكتەرى بارلىق كومپانيالاردىڭ وڭ ناتيجەلەرمەن ماقتانا المايتىندىعىن راستايدى. 2022 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىندا ساۋالداماعا قاتىسقانداردىڭ (4 مىڭعا جۋىق كاسىپورىن) تەك 71,7%-ى عانا كەزەڭدى پايدامەن اياقتادى. ۇيىمداردىڭ 28,3%-ى شىعىنداردى تىركەدى. 2021 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىندا ساندار شامامەن بىردەي بولدى (70,3% – 29,7%-عا قارسى).
اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءارتۇرلى سالالارىندا كورسەتكىشتەر سالىستىرۋعا كەلمەۋى مۇمكىن. 2017-2021 جىلدارداعى جيناقتالعان جىلدىق دەرەكتەر وسىنداي ايىرماشىلىقتى تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ماسەلەن, ەگەر وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى رەنتابەلدىلىك دەڭگەيى 2021 جىلى ورتا ەسەپپەن 51%-دى قۇراسا, مال شارۋاشىلىعىندا – نەبارى 17,2%-عا تەڭ بولدى. ەگىن ەگىپ, جينايتىندار ءۇشىن رەنتابەلدىلىك 2019 جىلدان باستاپ جىل سايىن ءوستى, ال پاندەميانىڭ ءبىرىنشى جىلىندا ول ءتىپتى بىردەن 8,6 پايىزدىق پۋنكتكە سەكىردى.
مال شارۋاشىلىعىندا ءبارى باسقاشا. ءىرى قارا مەن ۇساق مال وسىرۋگە ءباس تىككەن فەرمەرلەر 2019 جىلى 22%-دان 2021 جىلى 17,2%-عا دەيىن رەنتابەلدىلىكتىڭ تومەندەۋىن قابىلداۋعا ءماجبۇر بولدى.
ايماقتار بويىنشا كورسەتكىشتەر دە ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنەدى. ەگىنشىلىكتەگى ەڭ جوعارى رەنتابەلدىلىك ءاردايىم توپىراقتىڭ جوعارى بونيتەتى مەن جاۋىن-شاشىننىڭ جەتكىلىكتى دەڭگەيى بايقالاتىن جەرلەردە تىركەلدى. بۇل – شىعىس قازاقستان (92,8%) جانە قوستاناي (54,9%) وبلىستارى. ماڭعىستاۋ جانە جامبىل وبلىستارىندا پايدالى داقىلداردى ءوسىرۋ كۇردەلى. وندا كىرىستىلىك كورسەتكىشتەرى تەرىس بولدى: مينۋس 54,9% جانە مينۋس 9,9% سايكەسىنشە.
ماڭعىستاۋ وبلىسى ءوزىنىڭ قۇرلىقتىق قۇرعاق كليماتىمەن وزگەشەلەنەدى جانە مال ءوسىرۋ ءۇشىن قولايسىز ءوڭىر سانالادى. مۇنداعى فەرمەرلەر مال ۇستاي وتىرىپ, ءىس جۇزىندە شىعىنعا ۇشىرايدى (–12,1%). سول سەكىلدى, كورشىلەس اتىراۋ وبلىسىنىڭ مالشىلارىنىڭ كاسىبىندە دە وڭ ءۇردىس اڭعارىلعانىمەن, ءالى دە تومەن كىرىستىلىك بايقالدى (+ 5,8%).
اۋىل شارۋاشىلىعى – ونىمدەرىنىڭ تۇرلەرى بويىنشا كۇنباعىس تۇقىمىن ءوسىرۋ – بيزنەس ءۇشىن ەڭ ءتيىمدى سالا. بۇل مايلى داقىلدىڭ رەنتابەلدىلىگىنىڭ جالپى كورسەتكىشى ەل بويىنشا ‒ 96,4%, ال شىعىس قازاقستان وبلىسىندا ‒ 119,7%.
پايدالىلىق دەڭگەيى بويىنشا ەكىنشى ورىندى كارتوپ وسىرەتىن شارۋا قوجالىقتارى يەلەندى (66,9%). بىراق تاعى دا, بارلىق جەردە وتىرعىزىلعان تۇينەكتەر جاقسى ءونىم بەرە بەرمەيدى. مىسالى, سولتۇستىك قازاقستاندا كاسىپكەرلەر كارتوپتان جاقسى تابىس تابا الادى (109%), ال وڭتۇستىكتە, جامبىل وبلىسىندا كارتوپ ءوسىرۋ تيىمسىزدەۋ بولىپ وتىر (–12%).
ءونىمنىڭ كىرىستىلىگى بويىنشا ۇزدىك ۇشتىكتى ءداندى جانە بۇرشاقتى داقىلدار تۇيىندەيدى. بيداي, كۇرىش, قارا بيداي, بۇرشاق وسىرەتىن اگروبيزنەستىڭ ورتاشا رەنتابەلدىلىگى 48,9% بولدى. قاراعاندى وبلىسى 78,6% كورسەتكىشپەن كوش باستادى.
مال شارۋاشىلىعىندا ءسۇتتى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋ ءتيىمدى بولىپ قالۋدا. بۇل رەتتە ءسۇت فەرمالارىنىڭ تابىستىلىعى 2021 جىلى 31,9% شەگىندە بولعان. ايتا كەتەرلىگى, كوپتەگەن شارۋا قوجالىعى كلاستەرلىك وڭدەۋ كاسىپورىندارىن قۇرۋ ارقىلى كىرىستەرىن كوبەيتەدى.
سونداي-اق شوشقا شارۋاشىلىعىنداعى كورسەتكىش ءسال تومەن – 30,5%. قازىرگى كەزدە ءىرى قارا مالدى ەتكە ءوسىرۋ ‒ اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ەڭ از پايدا اكەلەتىن باعىتتاردىڭ ءبىرى (بارلىعى – 16,1%). بۇل سالاداعى تابىستىلىق تەك جەرگىلىكتى نارىقتارداعى باعا اۋىتقۋلارىنا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كوپتەگەن فاكتورعا, مىسالى, قۇرعاقشىلىق, جەم قۇنى جانە تاعى باسقا جاعدايلارعا بايلانىستى بولاتىنى بەلگىلى.