قاڭتارداعى قورقىنىش قۇرساۋىنداعى ءۇش كۇندە كەۋدەسىن تانككە توسەمەي-اق, ۇلتتىڭ رۋحاني بايلىعىن قازاق ايەلىنە ءتان كىشىپەيىل مىنەزىمەن, انالىق مەيىرىمىمەن قورعاپ, جانىعىپ كەلگەن جاۋ پيعىلدى جانكەشتىلەردىڭ بەتىن قايتارعان ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى بيبىگۇل داندىقاراقىزى بىرەر كۇننىڭ ىشىندە بۇكىل قازاقستان حالقى تانيتىن باتىر قىزعا اينالدى.
ءار ادامنىڭ ومىرىندە ماڭگىلىك ءىز قالدىراتىن ماڭىزدى ءبىر ءساتتىڭ بولۋى تىرشىلىك زاڭدىلىعى ىسپەتتى. ەشقانداي ءسوز دە, دۇنيە دە الماستىرا المايتىن ول ساۋلەلى ءسات جانارتاۋ سەكىلدى ويلاماعان جەردەن بۇرق ەتىپ, تەرەڭدە بۇيىعىپ جاتقان وزىنە دە بەلگىسىز بويداعى ەڭ ءىرى مىنەزدى وياتادى. جاپپاي تارتىپسىزدىك باستالعان كەزدە ورتالىق مۋزەي دۇربەلەڭ وشاعىندا قالدى. كوشەنىڭ قارسى بەتىندەگى پرەزيدەنت رەزيدەنتسياسى, ونىڭ جانىنداعى الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگىنە وت قويىلىپ, قارا ءتۇتىن قاندى قىرعىندى ۇدەتە تۇسكەن.
قاسىرەتتى كۇندەردىڭ قايعىسىنا ورتاقتاسقانداي قاباعىن تۇيگەن اسپاندى قويۋ تۇمان باسىپ, وعان جارىلعان گاز, وق-ءدارىنىڭ ۋلى ءتۇتىنى قوسىلىپ, تۇنشىقتىرسا دا, تاس, ارماتۋرا ۇستاعاندار مۋزەيدىڭ الدىنا توسەلگەن كىرپىشتەرگە دەيىن اۋدارىپ الىپ, اتقىلاسىپ, الاڭنىڭ اۋماعى الاساپىران بولىپ جاتتى. اۋادا ارى-بەرى ۇشقان قاڭعىعان وقتىڭ الدەنەشەۋى مۋزەيدىڭ تەرەزەلەرىنە ءتيىپ, ۇڭىرەيتىپ كەتتى. اكىمشىلىك وتقا ورانعان بەتتە كەزەكشىلىكتە قالعان ون شاقتى مۋزەي قىزمەتكەرى ب ۇلىكشىلەردىڭ كورشى تۇرعان عيماراتتاعى وزدەرىن دە اينالىپ وتپەيتىنىن ءبىلدى. بىراق بيبىگۇلدىڭ ءوز ءومىرى, وتباسى تۋرالى ويلاۋعا ۋاقىتى بولعان جوق. جاعداي ۋشىعىپ تۇرعان 5 قاڭتاردا جۇمىس كۇنى اياقتالسا دا, «بۇگىن وسىندا بولۋىم كەرەك» دەپ جىلدام شەشىم قابىلداپ, 7-8 قىزمەتكەرمەن بىرگە ەكى عاسىردان اسا تاريحى بار, 300 000-نان ارتىق جادىگەردى جيناقتاپ وتىرعان مۋزەيدىڭ ەسىگىن ىشتەن ق ۇلىپتاپ, تەرەزەدەن سىرتتاعى جاعدايدى باقىلاپ وتىرعان ەدى.
ءداستۇرلى ءدىندى مانسۇق ەتىپ, ارعى اتا-باباسىنىڭ تاريحي تىزبەگىنەن اجىراعان, مۋزەيدىڭ نە ەكەنىن بىلمەيتىن كوركەۋدە ادامداردىڭ التىن ادامدى ىزدەپ, بيىكتىگى ءۇش مەترگە جۋىق ەسىكتى تالقانداپ, ىشكە باسىپ كىرگەندە, بيبىگۇل ولاردىڭ الدىنان جۇگىرىپ شىقتى. زاتى ايەل عوي, قورقاۋلاردان قورىقپادى ەمەس, قورقىنىشى بولدى. بىراق ۇرەي بيلەگەن بويىن تەز جيناپ, توناپ, تاپتاپ, قيراتۋدان تايسالماي تۇرعاندارمەن ءتىل تابىسۋدى عانا ويلادى. ءبىر-ءبىرىنىڭ قولتىعىنا سۋ بۇركىپ, كۇشپەن كۇيرەتكىسى كەلەتىندەر الاڭعا جاقىن عيماراتتاردى شەتىنەن جايپاپ ءجۇرىپ, ءبىر شوعىرى مۋزەيدى بەتكە الىپ شۇبىرىپ كەلە باستاعاننان بار ويى شەرۋشىلەردىڭ جولىن بوگەۋ بولدى. سونداعى تاپقان امالى – جان الاتىنداي بولىپ جەتكەندەردىڭ قاباعىن ءجىتى باعىپ, قارسى كەلمەي, سىپايى سويلەۋ, القىنا كىرگەندەردىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرىپ الماۋعا تىرىسىپ, قويعان سۇراقتارىنا جۇمساق داۋىسپەن جاۋاپ بەرۋ. بار تىلەگى: «قۇندى دۇنيە قولدى بولىپ كەتپەسە ەكەن».
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى, تاريحشى بيبىگۇل داندىقاراقىزى ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەيىندە جيىرما جىلعا جۋىق قىزمەت ىستەپ كەلەدى. ۋاقىتشا ديرەكتور مىندەتىن اتقارۋشى بولىپ قالعاننان كەيىن بار جاۋاپكەرشىلىك وزىندە ەكەنىن بيبىگۇل جان-جۇرەگىمەن ءتۇسىندى. ءسوزدى قايدان سۋىرىپ الىپ سويلەپ جاتقانىن ءوزى دە بىلمەيدى, عايىپتان تايىپ قونعان شەشەندىك بويىن بۋىپ تۇرعانداي, مۋزەيدە تۇرعان ەكسپوناتتاردىڭ باعالى ەكەنىن, باسقانى قويعاندا, ءبىر قىش قۇمىرادا حالقىمىزدىڭ پالەن عاسىرلىق تاريحى جاتقانىن توقتاۋسىز ايتىپ, ۇعىندىرۋعا تىرىسىپ باقتى. جۇرەگىنىڭ جىلۋى جۇزىنەن توگىلگەن مۋزەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارىنا ايەل ادام دەپ قارادى ما, الدە كىسىلىكتىڭ ۇلگىسىن كورىپ تۇرىپ, كيكىلجىڭ شىعارۋدى تەرىس كوردى مە, ميلليوننان دا ەسەپسىز مول قازىنا-بايلىقتىڭ ورتاسىندا تۇرسا دا, ورەسى تومەن جاستار قارا باقىر قۇرلى قۇنى جوق دەپ ولشەگەنى بولار, باسقىنشىلىق ارەكەتكە بارمادى. مۋزەيدى كەڭەس قۇرىپ, اقىلداساتىن ورىنعا اينالدىرىپ, ارانىڭ ۇياسىنداي گۋىلدەپ, كىرىپ-شىعىپ, ءۇستى-ۇستىنە تولىعىپ جاتقان ادامداردىڭ باسقا زالدارعا ءوتىپ كەتپەگەنىن قاداعالاپ, التى ساعاتقا جۋىق كىرەبەرىس حوللدان ۇزاتپاي ۇستاۋدىڭ بار امالىن جاسادى. تاپ سول مەزەت اتا-بابادان قالعان جادىگەردىڭ بارىنە جان ءبىتىپ, اراشا سۇراپ, ارۋاقتى تەگىس شاقىرعانداي, ءبىر قۇدىرەتتى كۇشتىڭ جەبەۋىمەن سەڭدەي سوعىلىسىپ جۇرگەن شەرۋشىلەر بىرتىندەپ مۋزەيدى تاستاپ شىعىپ جاتقاندا, سەنەر-سەنبەسىن بىلمەدى. ء«بىزدىڭ اەروپورتقا بارۋىمىز كەرەك, ءبىز قايتىپ ورالامىز, ەسىك اشىق تۇرسىن, جاپپاڭىز!» دەپ ەسكەرتتى شىعىپ بارا جاتقانداردىڭ ءبىرى. التى ساعات بويى مۋزەيدى اينالىپ جۇرگەندە, ارتقى ەسىكتەن كىرگىزىلىپ, جەرتولەدە جاعا-جەڭى جىرتىلىپ, قول-اياعى سىنىپ, قانسىراعان پوليتسەيلەردىڭ جاتقانىن سەزگەن دە جوق. ولاردىڭ جاراسىن تاڭىپ, ۇستىنە كيىم تاۋىپ كيگىزىپ, العاشقى دارىگەرلىك كومەك كورسەتكەن مۋزەيدىڭ قىزمەتكەرلەرى سەزدىرگەن جوق...
مۋزەي – مىڭداعان تاۋار تۇرعان ساۋدا ءۇيى ەمەس. بيبىگۇلدىڭ پايىمداۋىنشا, «قىلىش بار ما؟ نايزا قايدا؟» دەپ كەلگەن 150 قارالى قاراقشى مۋزەي دەگەننىڭ نە ەكەنىن, وندا نە ساقتالاتىنىن بىلمەيدى دە. مۋزەيدىڭ امان قالۋىنىڭ ءبىر سەبەبى, توناۋدان تايىنباي كەلگەن جاستاردىڭ بىلىمسىزدىگى. بۇگىندە بيبىگۇلگە ەڭ ءجيى قويىلاتىن سۇراق: «جان-جاقتى ورتەپ كەلە جاتقان ب ۇلىكشىلەر مۋزەيگە جەتىپ, ۇلت قۇندىلىقتارىنىڭ جوق بولىپ كەتۋ قاۋپى تۋعاندا, قايسارلىق سىزگە قايدان كەلدى؟».
بيبىگۇل داندىقاراقىزى شىر ەتىپ دۇنيەگە كەلگەندە, موينىنا بۇرشاق سالىپ, قۇدايدان كۇندىز-ءتۇنى بالا سۇراپ, ءبىر سابيگە زار بولعان اتاسىنىڭ اقجامال دەگەن قارىنداسى پەرزەنتحانا ىشىنەن ەتەگىنە سالىپ, اسىراپ الادى. قوشمامبەتتەگى №9 ايەلدەر كولونياسىنىڭ كومانديرى بولعان اقجامال اپاسىنىڭ جۇزىنە قاراۋعا اناۋ-مىناۋدىڭ جۇرەگى داۋالامايتىن قاتال كىسى ەدى. بارىن بيبىگۇلدىڭ اۋزىنا توسىپ, ۇلدە مەن بۇلدەگە وراپ, توبەسىنەن قۇس ۇشىرماي وسىرسە دە, تاربيەسىنە قاتال قارادى. مۇرنىنىڭ استىنان مىڭگىرلەپ, تومەن قاراپ سويلەگەنىن ەستىسە, تاس-تالقان بولىپ اشۋلاناتىن اپاسى بيبىگۇلدى ءوزى سەكىلدى بىربەتكەي, تالاپشىل, نامىسقوي ەتىپ ءوسىردى.
بالا كۇنىنەن الدىنا ماقسات قوياتىن. ءبىر ءىستى باستاسا, ناتيجەلى اياقتاماي تىنبايتىن مازاسىزدىعىن سول ماقساتشىلدىعى ورنىقتىرعان. سەبەبى ماقساتسىز ادام قاناتسىز قۇس سياقتى, ارمانى بولسا دا, اسپانعا ۇشا المايدى. اقجامال اپاسى سىڭىرگەن وتكىر, وجەت مىنەزىن ۇلكەن ءومىر الدىندا بەيسانالى تۇردە ءوزى شىڭداپ جەتىلدىرگەنىن كەيىن ءتۇسىندى. ءار كۇنىن جوسپارلاپ, ماقسات قويىپ جۇمىس ىستەگەنى جەتىستىككە جول اشتى. سوندىقتان بۇگىندە قىزمەتىندە ابىروي مەن بەدەلگە بولەنگەن, دوس-جاراننىڭ ورتاسىندا سىيلى, اعايىن-تۋىس ىشىندە يناباتتى كەلىن, تىلەۋلەس قىز, قامقور اپكە, وتباسىنا بەرەكە ۇيىرگەن اياۋلى انا, باقىتتى اجە دەگەن بىرنەشە مارتەبەنى يەلەنىپ, مەرەيى ۇستەم بولىپ وتىرعان بيبىگۇل داندىقاراقىزىنان كوپشىلىككە كەرەكتى ءبىر كەڭەس: ەڭ ۇلكەن قۇندىلىق ءومىر بولعاندىقتان, ونى دۇرىس ۇيىمداستىرىپ, ءار ءساتىن ءتيىمدى جوسپارلاۋدى ۇيرەنۋ كەرەك. اللانىڭ بەرگەن نىعمەتىنىڭ, ياعني ۋاقىتتىڭ قانشالىقتى قۇندى ەكەنىن بىلگەن ادامنىڭ ءتورت قۇبىلاسى قاشاندا تەڭ. ۋاقىتتى ۇتىمدى جوسپارلاۋ – دەنساۋلىقتى, سۇلۋلىقتى, ماحاببات پەن بايلىقتى ساقتاۋدىڭ كەپىلى.
جۇرەگىندە ارمانى, كەۋدەسىندە كۇيىگى جوق ادام بار ما, ءسىرا. ءبىرى ىلەنىڭ وڭ جاعاسىندا, ءبىرى سول جاعاسىندا تۋىپ, تەمىرتاۋداعى مەتاللۋرگيا ينستيتۋتىن بىتىرگەن بويدا تۇرمىسقا شىعىپ, وتىز جىل وتاسقان ەرى مۇحيت ەرجانوۆتىڭ مەزگىلسىز دۇنيە سالىپ, وكىنىشى وزەگىن ورتەگەنى بولماسا, ەكەۋى ماپەلەپ وسىرگەن ەكى قىز – اسىلىنىڭ كوزى, تىرشىلىگىنىڭ شۋاعى. ورتالىق مۋزەيدىڭ قازاقستان تاريحى بولىمىنە عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ قابىلدانىپ, ون جىلدان بەرى مۋزەي ديرەكتورىنىڭ مۋزەيلىك مەنەدجمەنت جانە ماركەتينگ جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ اتقارىپ كەلە جاتقان جۇمىسى – ازامات, مامان رەتىندە قابىلەت-قارىمىن شىڭداپ, مۇمكىندىگىن جۇزەگە اسىراتىن سۇيىكتى كاسىبى.
مەرەكەلىك مەدالدارمەن, ءوزى قىزمەت ىستەيتىن سالا بويىنشا مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ بىرنەشە قۇرمەت گراموتاسى مەن العىسحاتتارىمەن ماراپاتتالعان, جۇمىسىن تابىستى اتقارىپ كەلە جاتقان بىلىكتى مامان ورتالىق مۋزەيدىڭ كورمە قىزمەتىن, مادەني, رۋحاني شارالارىن ۇيىمداستىرىپ, مۋزەي اكىمشىلىگىنىڭ كادر بولىمىنە جەتەكشىلىك ەتەدى.
اۋىر كۇندەر ارتتا قالسا دا, وڭاشا وي يىرىمىنە تۇسكەندە, كەيدە تۇنگى ۇيقىسىنان وقىس ويانىپ كەتكەندە, بيبىگۇلدى ءالى كۇنگە دەيىن ىشتەي مازاسىزدىق بيلەيدى. «جۇمىستا نەگە جالعىز ءوزىم قالمادىم؟ ءار ءساتتىڭ قاۋىپتى ەكەنىن بىلە تۇرا, قىزمەتتەستەرىمدى قالايشا جۇمىستا قالدىردىم؟ قاڭعىعان وق جازاتايىم بىرەۋىنە ءتيىپ, ءجانتاسىلىم بولسا, بالالارىنا, جولداسىنا, اتا-اناسىنا نە دەپ جاۋاپ بەرەر ەدىم؟» دەگەن وي كەلگەندە, ىشىنە دەيىن قالتىراپ, جانىن قويارعا جەر تاپپايدى. بىراق كۇپىرلىكتەن گورى شۇكىرشىلىگى باسىم بيبىگۇل سوعىستان كەيىنگى سۇمدىقتىڭ ەلەسىندەي استان-كەستەن الاڭ اينالاسىنداعى شالا جانعان كەشەگى اسەم عيماراتتاردىڭ بۇگىنگى جۇرەك شىمىرلاتار سۇرقاي كەسپىرىنە قامىعىپ قارايدى دا, ورتاسىندا كۇللى الاشتىڭ ابىرويىن كوتەرىپ تۇرعانداي, كوك كۇمبەزى كۇنگە شاعىلىسىپ, كوك بايراعى جەلبىرەپ, ءبىر كىرپىشىنە نۇقسان كەلمەي, جالعىز ءوزى امان قالعان مۋزەيىنىڭ اسقاق بەينەسىن كورگەندە, وسىندا ساقتالعان كونە جادىگەرلەر قازاق كوشىنىڭ ۇزىلمەي مىڭجىلدىقتارعا جالعاساتىنىن تۇسپالداپ تۇرعانداي, كەشەگى ۇرەيى ۇمىتپەن الماسادى.
الماتى