ەڭبەكتى قورعاۋ – ادامدى قورعاۋ

بۇل ءىس-شارا KIOSH 2021 – ەڭبەكتى قورعاۋ جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك جونىندەگى قازاقستاندىق حالىقارالىق كونفەرەنتسيا مەن كورمە اياسىندا ءوتتى. اتالعان جيىندار كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تەرىس اسەرىنىڭ سالدارىنان 2022 جىلعى 27-29 ساۋىرگە اۋىستىرىلدى.

ۆەبينار جۇمىسىن اشقان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى اقمادي سارباسوۆ قازاقستاندا ۋاقىتىلى قابىلدانعان شارالار ارقىلى كاسىپورىندارداعى قىزمەتكەرلەر اراسىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋ قاۋپىن ەداۋىر تومەندەتۋگە قول جەتكىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى.

ء«بىرىنشى كەزەكتە, بۇل كارانتين رەجىمىن جاريالاۋ جانە بارلىق جۇمىس بەرۋشىلەرگە جۇمىسكەرلەردى قاشىقتان جۇمىس رەجىمىنە كوشىرۋ تۋرالى ۇسىنىس. مۇندا ىشكى باقىلاۋ شەڭبەرىندەگى ءىس-شارالارعا ەرەكشە ءرول بەرىلەدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستى كۇشەيتۋ ءۇشىن 2020 جىلى ەڭبەك قاتىناستارىن رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ قابىلداندى. وندا جۇمىس بەرۋشىلەرگە, قىزمەتكەرلەرگە جانە ەڭبەك جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانعا ەڭبەكتى قورعاۋدى باسقارۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جانە ونىڭ جۇمىس ىستەۋى جونىندەگى تالاپتار كوزدەلەدى. سونداي-اق كاسىپورىنداردا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋ جونىندەگى وندىرىستىك كەڭەستەردى قۇرۋ مەرزىمدەرى زاڭنامالىق تۇردە بەكىتىلدى, ولاردىڭ مىندەتتەرىنە كاسىپورىنداردا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋ تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا ىشكى باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ كىرەدى», دەدى ا.سارباسوۆ.

ول سونداي-اق مينيسترلىكتىڭ پارلامەنت قاشىقتان جۇمىس ىستەۋدى قۇقىقتىق رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن قاراۋىنا ەنگىزگەنىن حابارلادى.

«جۇمىس ورىندارىنداعى ەڭبەك جاع­دايلارىن جاقسارتۋ ماسەلەسىنىڭ وزەكتىلىگىن ايتا وتىرىپ, ۇكىمەت زياندى ەڭبەك جاعدايلارى بار جۇمىس ورىندارىن تۇبەگەيلى قىسقارتۋ, وندىرىستىك جاراقاتتانۋدى ازايتۋ مىندەتىن قويىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى 2019-2023 جىلدارعا ارنالعان وندىرىستىك جاراقاتتانۋدى جانە ەڭبەك جاعدايلارى زيان­دى جۇمىس ورىندارىن ازايتۋ جو­نىندەگى جول كارتاسى ىسكە اسىرىلۋدا. بۇدان باسقا, ۇكىمەتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى الەۋمەتتىك ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ, 2030 جىلعا دەيىنگى قاۋىپسىز ەڭبەك تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋدە. قۇجاتتا الەۋمەتتىك ارىپتەستىك تاراپتارىنىڭ ەڭبەكتى قورعاۋدى باسقارۋدىڭ تاۋەكەلگە باعدارلانعان ۇلتتىق جۇيەسىن قۇرۋعا بەلسەندى قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جۇيەلى شارالار كوزدەلەتىن بولادى», دەپ تولىقتىردى ۆيتسە-مينيستر.

ا.سارباسوۆتىڭ ايتۋىنشا, جىل سايىن قازاقستان كاسىپورىندارىندا 1300-دەن استام قىزمەتكەر جاراقات الادى, ونىڭ ىشىندە 200-گە جۋىق ادام قايتىس بولادى. جول كارتاسى جۇمىس ورىندارىندا كاسىپتىك تاۋەكەلدەردى, وندىرىستىك جاراقاتتانۋدى جانە ەڭبەك جاعدايلارى زياندى جۇمىس ورىندارىن ازايتۋعا, ءتيىستى مەملەكەتتىك باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى جۇمىس بەرۋشىلەرگە قويىلاتىن تالاپتاردى وڭتايلاندىرۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن كوزدەيدى. سپيكەر ەڭبەكتى قورعاۋدى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا 2020 جىلى زاڭناماعا جانە قاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىلەردە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدى رەگلامەنتتەيتىن 8 نقا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى حاباردار ەتتى. بۇدان باسقا, كاسىپتىك تاۋە­كەلدەردى باسقارۋ ماسەلەلەرىن رەگلامەنتتەيتىن ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا 4 جاڭا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكت ازىرلەنىپ, بەكىتىلدى, سون­داي-اق ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جونىندەگى 6 نقا-عا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. وندىرىستىك ورتا فاكتورلارىنىڭ زياندىلىعى مەن قاۋىپتىلىگى, ەڭبەك پروتسەسىنىڭ اۋىرلىعى مەن قاۋىرتتىلىعى كورسەتكىشتەرى بو­يىنشا ەڭبەك جاعدايلارىن باعالاۋ مەن جىكتەۋدىڭ گيگيەنالىق كريتەريلەرى وزەك­تەندىرىلدى.

«ەلىمىزدىڭ كاسىپورىندارىندا «حالىقتىق باقىلاۋ» جوباسىن ەنگىزۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. وندىرىستىك جاراقاتتانۋدىڭ الدىن الۋ بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-قيمىلداردى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن كاسىپورىنداردا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جونىندەگى 15 مىڭنان استام وندىرىستىك كەڭەس قۇرىلدى, وندا 17 مىڭنان استام تەحنيكالىق ينسپەكتور ەڭبەك جاعدايلارىنىڭ جاي-كۇيىنە ىشكى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرادى. ەلىمىزدىڭ 2 796 كاسىپورنىندا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ بويىنشا ستاندارتتار ەنگىزىلدى (OHSAS 18001, حەۇ-ەقبج)», دەدى ا.سارباسوۆ

ۆيتسە-مينيستر سونداي-اق جۇمىس ورىندارىنداعى ەڭبەك جاعدايلارىنىڭ ناقتى جاي-كۇيىن جالپى باعالاۋ جانە اتتەستاتتاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا ەڭبەكتى قورعاۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن وتكىزۋ ماقساتىندا 2020 جىلى 3 397 وندىرىستىك وبەكت اتتەستاتتالعانىن حابارلادى. انىقتالعان بۇزۋشىلىقتاردى جويعانعا دەيىن مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارى 207 لاۋازىمدى ادامدى اتقارىپ وتىرعان لاۋازىمىنان بوساتتى, ەڭبەكتى قورعاۋ تالاپتارىن بۇزۋ فاكتىلەرى بو­يىنشا مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورلارى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا 1 234 ماتەريال جىبەردى, ولار بويىنشا 173 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى.

«بيىل 12 ناۋرىزدا پرەمەر-ءمينيستر­دىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن الەۋمەتتىك ارىپتەستىك پەن الەۋمەتتىك جانە ەڭبەك قاتى­ناستارىن رەتتەۋ جونىندەگى رەس­پۋب­ليكالىق ۇشجاقتى كوميسسيا وتىرىسىندا رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار بىرلەستىكتەرىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋىمەن 2021-2023 جىلدارعا ارنال­عان باس كەلىسىم جاسالدى. قۇ­جاتتىڭ نەگىزگى ماقساتى – لايىقتى ەڭ­بەك قاعيداتتارىن ىلگەرىلەتۋ. بۇل تولىق جۇمىسپەن قامتىلعان كەزدە جاقسى وندىرىستىك, الەۋمەتتىك-ەڭبەك جانە قاۋىپسىز جاعدايلارداعى, اقىسى لايىقتى, جۇمىسكەر قاناعاتتاناتىن, ءوزىنىڭ قابىلەتى مەن شەبەرلىگىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جوعارى ءتيىمدى ەڭبەكتى بىلدىرەدى», دەدى ا.سارباسوۆ.

بۇدان باسقا, 2019 جىلعى 17 ماۋسىمدا جەنەۆا قالاسىندا ەڭبەك­مينى حالىقارالىق الەۋمەتتىك قام­سىزداندىرۋ قاۋىمداستىعىمەن «نولدىك جاراقاتتانۋ – Vision Zero» تۇجى­رىمداماسىن ىلگەرىلەتۋ بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ 216 كاسىپورنى وسى تۇجى­رىمدامانى قولدادى.

«جالپى, قابىلدانعان شارالار وندىرىستىك جاراقاتتانۋ دەڭگەيىن تومەن­دەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. ماسەلەن, سوڭعى 5 جىلدا (2016-2020 جج.) وندىرىستە زارداپ شەككەندەر سانى 10,7%-عا (1683 ادام­نان 1503 ادامعا دەيىن) ازايدى, ونىڭ ىشىندە قازا بولعاندار سانى 16,2%-عا (248 ادامنان 208 ادامعا دەيىن) ازايدى. جوعارىدا اتالعان بارلىق ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2025 جىلعا قا­راي جازاتايىم وقيعالاردىڭ جيىلىگى كوە­ف­فيتسيەنتىن 1 مىڭ جۇمىسشىعا شاق­قان­دا 0,20-عا دەيىن تومەندەتۋ (2020 ج. – 0,23); زياندى ەڭبەك جاعدايلارىندا جۇ­­­­مىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردىڭ ۇلەس سال­­ماعىن 20%-عا دەيىن قىسقارتۋ (2019 ­ج. ­- 22,3%) كۇتىلۋدە», دەپ تۇيىندەدى ۆيتسە­مي­نيستر.

ۆەبينار بارىسىندا رف ەڭبەك جانە جۇمىسپەن قامتۋ فەدەرالدى قىزمەتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, حەيق ۆيتسە-پرەزيدەنتى يۆان شكلوۆەتس ءسوز سويلەدى, ول پاندەميامەن كۇرەستەگى ەڭبەك ينسپەكتسيالارىنىڭ ءرولى تۋرالى ايتتى.

حەۇ-نىڭ قازاقستانداعى ۇلتتىق ۇيلەستىرۋشىسى تالعات ءومىرجانوۆ «داعدا­رىستى الدىن الا بولجاۋ جانە وعان دا­يىن بولۋ – قازىر ەڭبەكتى قورعاۋدىڭ بارابار جۇيەلەرىنە ينۆەستيتسيالاۋ» تاقىرى­بىندا بايانداما جاسادى.

قازاقستان كاسىپوداقتار فەدەراتسيا­سى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلنار جۇماگەلديەۆا ەڭبەكتى قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋدەگى كاسىپوداقتاردىڭ ءرولى تۋرالى حاباردار ەتتى.

ەسكە سالا كەتەيىك, حەۇ مالىمەتتەرى بويىنشا الەمدە جىل سايىن 2 ملن-نان استام قىزمەتكەر وندىرىستە نەمەسە ەڭبەك قىزمەتى ناتيجەسىندە قايتىس بولادى. ەكونوميكالىق شىعىندار الەمدىك ەكونوميكانىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 4%-ىنا جەتەدى جانە اقشالاي العاندا 1,25 ترلن دوللاردان اسادى.