كوپ جاعدايدا اينالامىزداعى جانداردىڭ جەكە ومىرىنە قاتىستى اقپاراتتارعا نازار سالا بەرمەيمىز. وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىندا الماتى حايۋاناتتار باعىندا بارىستىڭ الانىن باعىپ, امان الىپ قالعان ازامات حۋساين بۇرحانوۆ ەكەنىن ارىپتەستەرى بۇگىندە زور ىقىلاسپەن ەسكە الادى.
الماتى حايۋاناتتار باعىنىڭ ارحيۆىندە ساقتالعان مىنا ءبىر سۋرەت سونىڭ دالەلى بولسا كەرەك. وسى مەكەمەدەگى قىرىق جىلعا جۋىق ەڭبەك جولىن تابيعاتتىڭ ءبىر بولشەگى – جانۋارلاردى كۇتىپ-باپتاۋعا ارناعان حۋساين ساحيپ ۇلى الماتى حايۋاناتتار باعىنا 1970 جىلداردىڭ باسىندا كەلگەن.
جارتى عاسىر بويى ەرتىس وزەنىندە جۇزگەن «روزا ليۋك-سەمبۋرگ» جولاۋشى كەمەسى 1966 جىلى الماتى زووباعىنا سىيعا تارتىلدى. زووباقتىڭ دامۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اقجامي راحيموۆانىڭ بەرگەن قىزىقتى مالىمەتتەرىنە سۇيەنەتىن بولساق, سول كەمە قايتا جاراقتالعاننان كەيىن سۋداعى حايۋاناتتار باعى قىزمەتىن اتقارعان. ەلىمىز عانا ەمەس, رەسەيدىڭ شەكارالاس قالالارىنا دا بارىپ, مامىر-قازان ايلارىندا بارىس, ايۋ, قولتىراۋىن, مايمىل, توتىقۇس سياقتى جانۋارلاردىڭ 120 تۇرىمەن تانىستىرۋ ەكسكۋرسيالارى ءوتىپ تۇرعان. وسى كەمەدەگى كوشپەلى زووباققا 1970-1974 جىلدارى حۋساين ساحيپ ۇلى جەتەكشىلىك ەتىپتى. كوشپەلى حايۋاناتتار باعى ون جىلعا جۋىق ۋاقىت شاماسىندا ەرتىسپەن ءجۇزىپ, كوپشىلىككە قىزمەت كورسەتكەن.
ال زووباقتاعى مىنا ءبىر وقيعادا حۋساين ساحيپ ۇلىنىڭ ەڭبەگى ەرەن. 1985 جىلى تۋعان الانعا حايۋاناتتار باعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى «الچيك» دەپ ات قويادى. الايدا الان ءالجۋاز بولىپ تۋعاندىقتان, ونىڭ اياعىنان تىك تۇرىپ كەتەتىنىنە ەشكىم سەنبەگەن. ءوز ىسىنە ادال, جانۋارلارعا جان-تانىمەن ەتەنە جاقىن حۋساين ساحيپ ۇلى الاننىڭ وڭالىپ كەتۋىنە بارلىق جاعدايدى جاساپ, قولدان ازىقتاندىرىپ, سۇتپەن قورەكتەندىرىپ, كۇندىز-ءتۇنى قاداعالاپ وتىردى. ەرەكشە قامقورلىقتىڭ ناتيجەسىندە ءتورت ايدان كەيىن كىشكەنتاي اڭ كۇش جيناپ, اياعىنان نىق تۇرادى. قولعا دا ۇيرەتىلەدى. وسىلايشا 1985-1987 جىلدارى تۇسىرىلگەن «تيگر سنەگوۆ» فيلمىنە الچيك تاڭداپ الىنعان. بۇل جانۋار 1990 جىلى BBC تۇسىرگەن «اسپانتاۋلار» دەرەكتى ءفيلمىنىڭ دە كەيىپكەرى بولعانى بەلگىلى.
جانۋارلاردىڭ شىنايى جاناشىرى بولا بىلگەن كەڭ جۇرەكتى حۋساين ساحيپ ۇلى كوپ جىلدار بويى الماتى حايۋاناتتار باعىندا ۆەتەرينارلىق بولىمدە, ودان كەيىن «تۇياقتىلار», «جىرتقىش سۇتقورەكتىلەر», «جىرتقىش قۇستار» سەكتسيالارىندا ەڭبەك ەتتى. بۇگىندە حۋساين ساحيپ ۇلىنىڭ جارقىن ىستەرىن ارىپتەستەرى ساعىنىشپەن ەسكە الادى.
تابيعاتقا قورعان, جانۋارلارعا جاناشىر وسىنداي ىزگى نيەتتى ادامداردىڭ ءومىر جولى مەن ونەگەلى ىستەرى كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى.
الماتى