مەملەكەت باسشىسى اكىمشىلىك راسىمدىك-پروتسەستىك كودەكسىنە قول قويدى

 

 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسى

 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدىك-پروتسەستىك كودەكسى

 مازمۇنى

 

1-ءبولىم. جالپى ەرەجەلەر

1-تاراۋ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭناماسى

 

 

1-باپ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭناماسى

 

2-باپ.

اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە ارتىقشىلىق كۇشى بار قۇقىقتىق نورمالاردى قولدانۋ

 

3-باپ.

وسى كودەكستە رەتتەلەتىن قاتىناستار

 

4-باپ.

وسى كودەكستە پايدالانىلاتىن نەگىزگى ۇعىمدار

2-تاراۋ. اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ جانە اكىمشىلىك سوت ىسىن جۇرگىزۋدىڭ مىندەتتەرى مەن قاعيداتتارى

 

5-باپ.

اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ جانە اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ مىندەتتەرى

 

6-باپ.

اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ جانە اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ قاعيداتتارى مەن ولاردىڭ ءمانى

 

7-باپ.

زاڭدىلىق قاعيداتى

 

8-باپ.

ادىلدىك قاعيداتى

 

9-باپ.

قۇقىقتاردى, بوستاندىقتار مەن زاڭدى مۇددەلەردى قورعاۋ

 

10-باپ.

مولشەرلەستىك

 

11-باپ.

اكىمشىلىك قالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ شەكتەرى

 

12-باپ.

قۇقىقتار باسىمدىعىنىڭ قاعيداتى

 

13-باپ.

سەنىم قۇقىعىن قورعاۋ

 

14-باپ.

فورمالدى تالاپتاردى تەرىس پايدالانۋعا تىيىم سالۋ

 

15-باپ.

انىقتىق پرەزۋمپتسياسى

 

16-باپ.

سوتتىڭ بەلسەندى ءرولى

 

17-باپ.

اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ اقىلعا قونىمدى مەرزىمى

 

18-باپ.

سوت اكتىلەرىنىڭ مىندەتتىلىگى

 

3-تاراۋ. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام جانە اكىمشىلىك راسىمدەرگە قاتىسۋشىلار

 

19-باپ.

اكىمشىلىك راسىمدەگى قۇقىق قابىلەتتىلىك

جانە ارەكەت قابىلەتتىلىك

 

20-باپ.

اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام

 

21-باپ.

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىلار

 

22-باپ.

ارىز يەسى

 

23-باپ.

اكىمشىلىك راسىمدەگى مۇددەلى تۇلعا

 4-تاراۋ. سوت

 

24-باپ.

سوتتىڭ قۇرامى

 

25-باپ.

سوتتىڭ القالى قۇرامىنىڭ ماسەلەلەردى شەشۋ ءتارتىبى. ەرەكشە پىكىر

5-تاراۋ. اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار

 

26-باپ.

اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ قۇرامى

 

27-باپ.

اكىمشىلىك پروتسەستىك قۇقىق قابىلەتتىلىك جانە اكىمشىلىك پروتسەستىك ارەكەت قابىلەتتىلىك

 

28-باپ.

تالاپ قويۋشى

 

29-باپ.

جاۋاپكەر

 

30-باپ.

اكىمشىلىك پروتسەستەگى مۇددەلى تۇلعا

 

31-باپ.

پروكۋرور

 6-تاراۋ. اكىمشىلىك ىسكە قاتىساتىن وزگە دە ادامدار

 

32-باپ.

كۋا

 

33-باپ.

ساراپشى

 

34-باپ.

مامان

 

35-باپ.

اۋدارماشى

 

2-ءبولىم. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى اكىمشىلىك راسىمدەرى

 

7-تاراۋ. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى اكىمشىلىك راسىمدەرىنىڭ جالپى ەرەجەلەرى

 

 

36-باپ.

مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى اكىمشىلىك راسiمدەرiن جۇزەگە اسىرۋ شارتتارى

 

37-باپ.

جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتiنiڭ ورىندالۋىن ۇيىمداستىرۋ جانە باقىلاۋ

 

38-باپ.

مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتىسىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىن ىشكى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى

 

39-باپ.

مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىن جوسپارلاۋ

 

40-باپ.

مەملەكەتتىك ورگان جانە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ

قۇرىلىمدىق بولىمشەسى تۋرالى رەگلامەنت, ەرەجە

 

41-باپ.

مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇزىرەتى, وكىلەتتىكتەرى,

فۋنكتسيالارى مەن مىندەتتەرى

 

42-باپ.

جەكە-دارا وكiمدiك قىزمەت

 

43-باپ.

القالى مەملەكەتتiك ورگان

 

44-باپ.

مەملەكەتتiك ورگانداردا قىزمەتتiك

قۇجاتتاردىڭ قارالۋى مەن ءوتۋi

 

45-باپ.

اقپارات الماسۋعا قويىلاتىن تالاپتار

 

46-باپ.

قىزمەتتىك قۇجاتتاردىڭ ورىندالۋىن ىشكى باقىلاۋ

 

8-تاراۋ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى  ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس  ورتاعا بەرۋ

 

 

47-باپ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ

فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋدىڭ جالپى ەرەجەلەرى

 

48-باپ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن اۋتسورسينگ ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ

 

49-باپ.

ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مەملەكەتتىك تاپسىرما ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ

 

50-باپ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ

 

51-باپ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى

ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا پايدالانۋشىلار ەسەبىنەن بەرۋ

 

 

52-باپ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مىندەتتى مۇشەلىككە (قاتىسۋعا) نەگىزدەلگەن ءوزىن-ءوزى رەتتەۋدى ەنگىزۋ ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ

 

53-باپ.

مونيتورينگ

 

54-باپ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىن قايتارۋ

 

55-باپ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ قۇزىرەتى

 

56-باپ.

مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى

ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتى

 

57-باپ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى

ورگانداردىڭ قۇزىرەتى

 

58-باپ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر

پالاتاسىنىڭ قۇزىرەتى

 

59-باپ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىلى

 

60-باپ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى

 

61-باپ.

كوميسسيانىڭ قىزمەتى مەن فۋنكتسيالارى

 

3-ءبولىم. اكىمشىلىك ءراسىم

 

9-تاراۋ. اكىمشىلىك ءراسىمدى قوزعاۋ

 

 

62-باپ.

اكىمشىلىك ءراسiمدى قوزعاۋ ءۇشىن نەگىزدەر

 

63-باپ.

جولدانىمعا قويىلاتىن جالپى تالاپتار

 

64-باپ.

جولدانىمدى قابىلداۋ, تىركەۋ, قايتارۋ

جانە كەرى قايتارىپ الۋ

 

65-باپ.

جولدانىمدى ۋاكىلەتتى اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا ءارى قاراي جولداۋ

 

66-باپ.

اكىمشىلىك راسىمدەگى حابارلاما (حابارحات)

 

67-باپ.

لاۋازىمدى ادامعا قارسىلىق ءبىلدىرۋ (وزدىگىنەن باس تارتۋ)

 

68-باپ.

اكىمشىلىك راسىمدە وكىلدىك ەتۋ

 

69-باپ.

اكىمشىلىك ىستەردى جۇرگىزۋ جانە ەسەپكە الۋ

 

70-باپ.

اكىمشىلىك ءراسىمدى توقتاتۋ

 

10-تاراۋ. اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ

 

 

71-باپ.

اكىمشىلىك ءىستى جەكە-دارا جانە القالى تۇردە قاراۋ

 

72-باپ.

اكىمشىلىك ءىستىڭ ناقتى ءمان-جايلارىن زەرتتەۋ

 

73-باپ.

تىڭداۋ

 

74-باپ.

تىڭداۋ حاتتاماسى

 

75-باپ.

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ اكiمشiلiك ءىس ماتەريالدارىمەن تانىسۋى

 

76-باپ.

جولدانىم نەگىزىندە قوزعالعان اكىمشىلىك

ءراسىمنىڭ مەرزىمدەرى

 

77-باپ.

اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا

شەشىمدەردىڭ تۇرلەرى

 

11-تاراۋ. اكىمشىلىك اكت

 

 

78-باپ.

اكىمشىلىك اكتىلەردىڭ نىساندارى

 

79-باپ.

اكىمشىلىك اكتىگە قويىلاتىن جالپى تالاپتار

 

80-باپ.

جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق) نىساندا قابىلدانعان اكىمشىلىك اكتىنىڭ مازمۇنى

 

81-باپ.

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ نازارىنا جەتكىزۋ

 

82-باپ.

قاتە جازۋلاردى جانە (نەمەسە) اريفمەتيكالىق قاتەلەردى تۇزەتۋ

 

83-باپ.

اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىنە ەنۋى, قولدانىسقا ەنگىزىلۋى

جانە قولدانىسىنىڭ توقتاتىلۋى

 

84-باپ.

زاڭسىز اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىن جويۋ

 

85-باپ.

زاڭدى اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىن جويۋ

 

86-باپ.

اكىمشىلىك اكتىنى ورىنداۋ ءتارتىبى مەن مەرزىمدەرى

 12-تاراۋ. وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىم

 

87-باپ.

وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى

 

88-باپ.

وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىمدى توقتاتۋ

 

89-باپ.

اكىمشىلىك ءىستى وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك راسىمدە قاراۋدىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىمدەردىڭ تۇرلەرى

 

90-باپ.

جەكە تۇلعالاردى جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ

وكىلدەرىن جەكە قابىلداۋ

 13-تاراۋ. شاعىم جاساۋ ءتارتىبى. شاعىم بەرۋ

 

91-باپ.

شاعىم جاساۋ ءتارتىبى

 

92-باپ.

شاعىم بەرۋ مەرزىمى

 

93-باپ.

شاعىمنىڭ نىسانى مەن مازمۇنى

 

94-باپ.

شاعىمدى قابىلداۋ, تىركەۋ, قايتارۋ جانە كەرى قايتارىپ الۋ

 

95-باپ.

شاعىمدى قاراۋسىز قالدىرۋ

 

96-باپ.

شاعىم بەرۋدىڭ سالدارى

14-تاراۋ. شاعىمدى قاراۋ

 

 

97-باپ.

شاعىمدى جەكە-دارا جانە القالى تۇردە قاراۋ

 

98-باپ.

شاعىمدى قاراۋدىڭ جالپى قاعيدالارى

 

99-باپ.

شاعىمدى قاراۋ مەرزىمى

 

15-تاراۋ. شاعىم بويىنشا شەشىم

 

 

100-باپ.

شاعىمدى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا

شەشىمدەردىڭ تۇرلەرى

 

101-باپ.

شاعىمدى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىمنىڭ مازمۇنى

 

4-ءبولىم. اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ

 

16-تاراۋ. ىستەردىڭ سوتتىلىعى

 

 

102-باپ.

اكىمشىلىك ىستەردىڭ سوتتىلىعى

 

103-باپ.

اكىمشىلىك ىستەردىڭ اسكەري سوتتارعا سوتتىلىعى

 

104-باپ.

وبلىستىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتاردىڭ

سوتتىلىعىنا جاتاتىن اكىمشىلىك ىستەر

 

105-باپ.

اكىمشىلىك ىستەردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ

جوعارعى سوتىنا سوتتىلىعى

 

106-باپ.

اكىمشىلىك ىستەردىڭ اۋماقتىق سوتتىلىعى

 

107-باپ.

ىستەردىڭ بايلانىستىلىعى بويىنشا جانە

تاراپتاردىڭ تاڭداۋى بويىنشا سوتتىلىق

 

108-باپ.

اكىمشىلىك ءىستى ءبىر سوتتىڭ ءىس جۇرگىزۋىنەن

باسقا سوتقا بەرۋ

 

109-باپ.

سوتتىلىق تۋرالى داۋلاردى شەشۋ

 

17-تاراۋ. اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت تالقىلاۋىنىڭ

 جالپى باستاۋلارى

 

 

110-باپ.

سوت تالقىلاۋىنىڭ تىكەلەي جانە اۋىزشا بولۋى

 

111-باپ.

اكىمشىلىك ءىستى تالقىلاۋ كەزىندە

سوت قۇرامىنىڭ وزگەرمەيتىندىگى

 

112-باپ.

سوت تالقىلاۋىنا قاتىسۋ

 

113-باپ.

اكىمشىلىك پروتسەستەگى حابارلاما (حابارحات)

 

114-باپ.

ءوزىنىڭ كەلۋى

 

115-باپ.

اكىمشىلىك ءىستى كەلۋگە مىندەتتى ادامداردىڭ

قاتىسۋىنسىز قاراۋ

 

116-باپ.

اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت تالقىلاۋىنىڭ

شەكتەرى

 

117-باپ.

اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ جالپى قاعيدالارى

 

118-باپ.

سوتتىڭ ۇيعارىمى

 

119-باپ.

پرەيۋديتسيا

 

120-باپ.

تاتۋلاستىرۋ راسىمدەرى

 

121-باپ.

سوتتا مەدياتسيا جۇرگىزۋ ءتارتىبى

 

122-باپ.

اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت شىعىستارى

 

18-تاراۋ. پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارى

 

 

123-باپ.

پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىنىڭ تۇرلەرى

 

124-باپ.

پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىن قولدانۋدىڭ

نەگىزدەرى مەن ءتارتىبى

 

125-باپ.

ەسكەرتۋ

 

126-باپ.

سوت وتىرىسى زالىنان شىعارىپ جىبەرۋ

 

127-باپ.

اقشالاي ءوندىرىپ الۋ

 

19-تاراۋ. دالەلدەمەلەر جانە دالەلدەۋ

 

 

128-باپ.

دالەلدەمەلەردى جانە دالەلدەۋ پروتسەسىن قۇقىقتىق

رەتتەۋ ءتارتىبى مەن ەرەكشەلىكتەرى

 

129-باپ.

دالەلدەۋ مىندەتى

 

130-باپ.

دالەلدەۋ ەرەكشەلىكتەرى

 

20-تاراۋ. اكىمشىلىك تالاپ قويۋ, ونىڭ نىسانى,

 مازمۇنى جانە تۇرلەرى

 

 

131-باپ.

اكىمشىلىك تالاپ قويۋ, ونىڭ نىسانى مەن مازمۇنى

 

132-باپ.

داۋ ايتۋ تۋرالى تالاپ قويۋ

 

133-باپ.

ماجبۇرلەۋ تۋرالى تالاپ قويۋ

 

134-باپ.

ارەكەت جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ

 

135-باپ.

تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ

 

136-باپ.

تالاپ قويۋدى بەرۋگە ارنالعان مەرزىم

 

21-تاراۋ. كەلىپ تۇسكەن ءىس بويىنشا سوتتىڭ ارەكەتتەرى

 جانە الدىن الا تىڭداۋ

 

 

137-باپ.

تالاپ قويۋدى بەرۋ

 

138-باپ.

كەلىپ تۇسكەن ءىس بويىنشا سوتتىڭ ارەكەتتەرى

 

139-باپ.

تالاپ قويۋدى قامتاماسىز ەتۋ

 

140-باپ.

اكىمشىلىك اكتىنىڭ قولدانىسىن توقتاتا تۇرۋدىڭ

كۇشىن جويۋ

 

141-باپ.

قۇجاتتاردى ۇسىنۋ ءتارتىبى

 

142-باپ.

تالاپ قويۋدى وزگەرتۋ جانە كەرى قايتارىپ الۋ.

تالاپ قويۋدى تانۋ

 

143-باپ.

الدىن الا تىڭداۋ

 

144-باپ.

اكىمشىلىك ءىس ماتەريالدارىنا قول جەتكىزۋ

 

145-باپ.

سوت تالقىلاۋىن تاعايىنداۋ

 

22-تاراۋ. سوت تالقىلاۋى

 

 

146-باپ.

سوت تالقىلاۋىنىڭ مەرزىمدەرى

 

147-باپ.

سوت تالقىلاۋىن جۇرگىزۋدىڭ ءتارتىبى مەن ەرەكشەلىكتەرى

 

23-تاراۋ. جازباشا ءىس جۇرگىزۋ

 

 

148-باپ.

جازباشا تالقىلاۋ

 

149-باپ.

دالەلدەمەلەردى زەرتتەۋ ەرەكشەلىكتەرى

 

150-باپ.

جازباشا ءىس جۇرگىزۋ تارتىبىمەن قارالاتىن

اكىمشىلىك ءىس بويىنشا شەشىم

 

24-تاراۋ. سوتتىڭ شەشىمى

 

 

151-باپ.

سوتتىڭ شەشىمىن شىعارۋ

 

152-باپ.

شەشىمنىڭ مازمۇنى

 

153-باپ.

قىسقاشا شەشىم

 

154-باپ.

شەشىمنىڭ زاڭدىلىعى جانە نەگىزدىلىگى

 

155-باپ.

شەشىم شىعارۋ كەزىندە سوت شەشەتىن ماسەلەلەر

 

156-باپ.

داۋ ايتۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا شەشىم

 

157-باپ.

ماجبۇرلەۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا شەشىم

 

158-باپ.

ارەكەت جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا شەشىم

 

159-باپ.

تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا شەشىم

 

160-باپ.

زالالداردى وتەۋ تۋرالى تالاپتى شەشۋ

 

161-باپ.

سوت شەشىمىنىڭ زاڭدى كۇشىنە ەنۋى

 

25-تاراۋ. سايلاۋعا, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا

 قاتىساتىن ازاماتتار مەن قوعامدىق

 بىرلەستىكتەردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قورعاۋ

 تۋرالى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ

 

 

162-باپ.

تالاپ قويۋدى بەرۋ

 

163-باپ.

سايلاۋعا, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا قاتىساتىن ازاماتتار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ سايلاۋ

قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ

 

164-باپ.

سوتتىڭ شەشىمى, وعان شاعىم جاساۋ, پروكۋروردىڭ اپەللياتسيالىق ءوتىنىشحاتى بويىنشا قايتا قاراۋ,

نارازىلىق ءبىلدىرۋ جانە ورىنداۋ

 

26-تاراۋ. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ازاماتتاردىڭ  القابي رەتىندە قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋگە  قاتىسۋ قۇقىعىن بۇزاتىن شەشىمدەرىنە,  ارەكەتتەرىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) داۋ ايتۋ تۋرالى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ

 

 

165-باپ.

تالاپ قويۋدى بەرۋ

 

166-باپ.

اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ

 

167-باپ.

سوتتىڭ شەشىمى جانە ونى ورىنداۋ

 

27-تاراۋ. سوت اكتىلەرىن قايتا قاراۋ بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ

 

 

168-باپ.

اپەللياتسيالىق شاعىم جاساۋ ءتارتىبى

 

169-باپ.

كاسساتسيالىق شاعىم جاساۋ ءتارتىبى

 

170-باپ.

جاڭادان اشىلعان نەمەسە جاڭا ءمان-جايلار بويىنشا

سوت اكتىلەرىن قايتا قاراۋ بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ

 

28-تاراۋ. سوت باقىلاۋى

 

 

171-باپ.

سوتتىڭ شەشىمىن ورىنداۋعا جىبەرۋ

 

172-باپ.

سوتتىڭ اقشا سوماسىن ءوندىرىپ الۋ تۋرالى

شەشىمىن ماجبۇرلەپ ورىنداتۋ

 

173-باپ.

سوت اكتىسىن دەرەۋ ورىنداۋ

 

29-تاراۋ. قورىتىندى ەرەجەلەر

 

 

174-باپ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسىن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭناماسىن بۇزعانى ءۇشىن جاۋاپتىلىق

 

175-باپ.

وسى كودەكستى قولدانىسقا ەنگىزۋ ءتارتىبى

         

 

 

  1-ءبولىم. جالپى ەرەجەلەر

1-تاراۋ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭناماسى

1-باپ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭناماسى

 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا جانە حالىقارالىق قۇقىقتىڭ جالپىعا بىردەي تانىلعان قاعيداتتارى مەن نورمالارىنا نەگىزدەلگەن وسى كودەكس پەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىنەن تۇرادى. اكىمشىلىك راسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋ ەرەكشەلىكتەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا بەلگىلەنەدى.

وسى كودەكس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا رەتتەلمەگەن بولىگىندە اكىمشىلىك راسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى قاتىناستاردى رەتتەيدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ ءتارتىبى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا جانە حالىقارالىق قۇقىقتىڭ جالپىعا بىردەي تانىلعان قاعيداتتارى مەن نورمالارىنا نەگىزدەلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىندا, وسى كودەكستە ايقىندالادى.

ەگەر وسى كودەكستە وزگەشە ءتارتىپ كوزدەلمەسە, اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ ەرەجەلەرى قولدانىلادى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى رەتتەيتىن وزگە دە زاڭدارىنىڭ ەرەجەلەرى وسى كودەكسكە ەنگىزىلۋگە جاتادى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتىق جانە وزگە دە مىندەتتەمەلەرى, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ جانە جوعارعى سوتىنىڭ نورماتيۆتىك قاۋلىلارى اكىمشىلىك جانە اكىمشىلىك-پروتسەستىك قۇقىقتىڭ قۇرامداس بولىگى بولىپ تابىلادى.

 

2-باپ. اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە ارتىقشىلىق كۇشى بار قۇقىقتىق نورمالاردى قولدانۋ

قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ جوعارى زاڭ كۇشى بار جانە ول رەسپۋبليكانىڭ بۇكىل اۋماعىندا تىكەلەي قولدانىلادى.

وسى كودەكستىڭ نورمالارى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ اراسىندا قايشىلىقتار بولعان جاعدايدا, كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ ەرەجەلەرى قولدانىلادى.

وسى كودەكستىڭ نورمالارى مەن وزگە دە زاڭداردىڭ اراسىندا قايشىلىقتار بولعان جاعدايدا, وسى كودەكستىڭ ەرەجەلەرى قولدانىلادى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى راتيفيكاتسيالاعان حالىقارالىق شارتتار وسى كودەكس الدىندا باسىمدىققا يە. ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى راتيفيكاتسيالاعان حالىقارالىق شارتتا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭناماسىندا كوزدەلگەندەردەن وزگەشە قاعيدالار بەلگىلەنگەن بولسا, حالىقارالىق شارتتىڭ قاعيدالارى قولدانىلادى.

 

3-باپ. وسى كودەكستە رەتتەلەتىن قاتىناستار

وسى كودەكس مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى اكىمشىلىك راسىمدەرىن, اكىمشىلىك راسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى قاتىناستاردى, سونداي-اق اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ ءتارتىبىن رەتتەيدى.

مەملەكەتتىك ورگاندار, اكىمشىلىك ورگاندار, لاۋازىمدى ادامدار, سونداي-اق جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار وسى كودەكستە رەتتەلەتىن قاتىناستاردىڭ قاتىسۋشىلارى بولىپ تابىلادى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وسى كودەكستە كوزدەلگەن ىشكى اكىمشىلىك راسىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىندە رەتتەلمەگەن بولىگىندە:

1) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ قىزمەتىندە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەتىن مەملەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋازىمدى ادامداردىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە تىكەلەي باعىناتىن جانە ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ;

2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كەڭسەسىنىڭ;

3) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتى پالاتالارى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى اپپاراتتارىنىڭ;

4) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى سوت كەڭەسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتى اپپاراتتارىنىڭ جانە سوتتارى كەڭسەلەرىنىڭ;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترى كەڭسەسىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ جانە ولاردىڭ قۇرىلىمدىق جانە اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ;

6) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەرگىلىكتى وكىلدى ورگاندارى اپپاراتتارىنىڭ;

7) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ قىزمەتىندە قولدانىلادى.

وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ ءتارتىبى:

1) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق-پروتسەستىك, ازاماتتىق پروتسەستىك زاڭناماسىندا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى زاڭناماسىندا;

2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى تۋرالى, جوعارى سوت كەڭەسى تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا;

3) مەملەكەتتىك جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ تۇرلەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى بولىگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بيۋدجەت زاڭناماسىندا;

4) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنامالىق جانە وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىن ازىرلەۋ, ۇسىنۋ, تالقىلاۋ, قولدانىسقا ەنگىزۋ جانە جاريالاۋ ءتارتىبى بولىگىندە «قۇقىقتىق اكتىلەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىندا;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سايلاۋ جانە رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى زاڭناماسىندا;

6) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى بارلاۋ تۋرالى, قارسى بارلاۋ, جەدەل-ىزدەستىرۋ قىزمەتى تۋرالى, سونداي-اق كۇزەتىلەتىن ادامدار مەن وبەكتىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە كۇزەتۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋ جونىندەگى زاڭناماسىندا;

7) نوتارياتتىق ارەكەتتەردى جاساۋ بولىگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نوتاريات تۋرالى زاڭناماسىندا رەتتەلەتىن قاتىناستارعا قولدانىلمايدى.

وسى كودەكستىڭ 12, 13, 14 جانە 15-تاراۋلارىن قوسپاعاندا, وسى كودەكستىڭ اكىمشىلىك راسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋ تارتىبىنە بايلانىستى كۇشى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندار تۋرالى زاڭناماسىندا رەتتەلەتىن قاتىناستارعا قولدانىلمايدى. وسى كودەكستىڭ 1, 2, 12, 13, 14 جانە 15-تاراۋلارىن قوسپاعاندا, وسى كودەكستىڭ اكىمشىلىك راسىمدەردى جۇزەگە اسىرۋ تارتىبىنە بايلانىستى كۇشى اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋعا بايلانىستى ەمەس اكىمشىلىك ارەكەتتى جاساۋ (ارەكەتسىزدىك تانىتۋ) تارتىبىنە بايلانىستى قاتىناستارعا قولدانىلمايدى. مىنالار:

1) تەكسەرىلۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ ايرىقشا قۇزىرەتىنە جاتقىزىلعان قۇقىقتىق اكتىلەر;

2) ءىس جۇرگىزۋ ءتارتىبى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق-پروتسەستىك, ازاماتتىق پروتسەستىك زاڭناماسىندا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى زاڭناماسىندا كوزدەلگەن ىستەر اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تارتىبىمەن قارالۋعا جاتپايدى.

 

4-باپ. وسى كودەكستە پايدالانىلاتىن نەگىزگى ۇعىمدار

 وسى كودەكستە قامتىلعان ۇعىمدار مىناداي ماعىنادا قولدانىلادى:

1) ارىز – اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ ءوز قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن نەمەسە باسقا تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن ىسكە اسىرۋعا جاردەمدەسۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتى قامتىلعان جولدانىم نىساندارىنىڭ ءبىرى;

2) ارىز يەسى – اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا جولدانىم بەرگەن ادام, سونداي-اق وزىنە قاتىستى اكىمشىلىك اكت قابىلداناتىن, اكىمشىلىك ارەكەت جاسالاتىن (ارەكەتسىزدىك تانىلاتىن) ادام (اكىمشىلىك اكتىنىڭ ادرەساتى);

3) اۋىرتپالىق سالاتىن اكىمشىلىك اكت – اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ قۇقىعىن ىسكە اسىرۋدان باس تارتاتىن, شەكتەيتىن, توقتاتاتىن نەمەسە وعان مىندەت جۇكتەيتىن, سونداي-اق ونىڭ جاعدايىن وزگەشە تۇردە ناشارلاتاتىن اكت;

4) اكىمشىلىك اكت – جاريا-قۇقىقتىق قاتىناستاردا اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام قابىلدايتىن, بەلگىلى ءبىر تۇلعانىڭ نەمەسە جەكە-دارا ايقىندالعان تۇلعالار توبىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا بەلگىلەنگەن قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن ىسكە اسىراتىن شەشىم;

5) اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) – اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ جاريا-قۇقىقتىق قاتىناستارداعى, اكىمشىلىك اكت بولىپ تابىلمايتىن ارەكەتى (ارەكەتسىزدىگى);

6) اكىمشىلىك قالاۋ – اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن ماقساتتاردا جانە شەكتەردە زاڭدىلىعىن باعالاۋ نەگىزىندە ىقتيمال شەشىمدەردىڭ ءبىرىن قابىلداۋ وكىلەتتىگى;

7) اكىمشىلىك ورگان – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سايكەس اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋ, اكىمشىلىك ارەكەت جاساۋ (ارەكەتسىزدىك تانىتۋ) جونىندە وكىلەتتىكتەر بەرىلگەن مەملەكەتتىك ورگان, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگانى, مەملەكەتتىك زاڭدى تۇلعا, سونداي-اق وزگە ۇيىم;

8) اكىمشىلىك ءراسىم – اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ, ول بويىنشا شەشىمدى قابىلداۋ جانە ورىنداۋ جونىندەگى, جولدانىم نەگىزىندە نەمەسە ءوز باستاماسى بويىنشا جاسالاتىن قىزمەتى, سونداي-اق وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىم تارتىبىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن قىزمەت;

9) اكىمشىلىك تالاپ قويۋ (تالاپ قويۋ) – جاريا-قۇقىقتىق قاتىناستاردان تۋىندايتىن, بۇزىلعان نەمەسە داۋ ايتىلاتىن قۇقىقتاردى, بوستاندىقتاردى نەمەسە زاڭدى مۇددەلەردى قورعاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ ماقساتىندا سوتقا بەرىلگەن تالاپ;

10) اكىمشىلىك ءىس – اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋ بارىسى مەن ناتيجەلەرىن جانە (نەمەسە) سوتتا جاريا-قۇقىقتىق داۋدىڭ قارالۋىن تىركەپ-بەكىتەتىن ماتەريالدار;

11) باسەكەلەس ورتا – كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىن قوسپاعاندا, نارىق سۋبەكتىلەرى;

12) بەينەجولدانىم – «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى جۇزەگە اسىراتىن, اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا جىبەرىلگەن بەينەفورماتتاعى جەكە نەمەسە ۇجىمدىق ارىز, شاعىم;

13) بەينەكونفەرەنتس-بايلانىس – ءوزارا قاشىق بىرنەشە ابونەنتتىڭ ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە اۋديو- جانە بەينەاقپارات الماسۋ مۇمكىندىگى بەرىلىپ, ينتەراكتيۆتىك ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋى ءۇشىن اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار پايدالانىلاتىن كورسەتىلەتىن بايلانىس قىزمەتى;

14) بەرىلگەن فۋنكتسيالاردىڭ مونيتورينگى (بۇدان ءارى – مونيتورينگ) – ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى دەرەكتەردى جۇيەلى جانە ۇزدىكسىز جيناۋعا, وڭدەۋگە, تالداۋعا جانە باعالاۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار جيىنتىعى;

15) جاۋاپكەر – سوتتا تالاپ قويۋ بەرىلگەن اكىمشىلىك ورگان نەمەسە لاۋازىمدى ادام;

16) جولدانىم – اكىمشىلىك ورگانعا نەمەسە لاۋازىمدى ادامعا جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق) نەمەسە اۋىزشا نىساندا, سونداي-اق بەينەكونفەرەنتس-بايلانىس, بەينەجولدانىم نىسانىندا جىبەرىلگەن ارىز نەمەسە شاعىم;

17) جولدانىمدى ەسەپكە الۋ – جولدانىمداردى قابىلداۋ جانە قاراۋ جونىندەگى مالىمەتتەردى تىركەپ-بەكىتۋ جانە ولاردى مەملەكەتتىك قۇقىقتىق ستاتيستيكالىق ەسەپتىلىكتە كورسەتۋ;

18) جولدانىمدى قابىلداۋ – اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ جولدانىمىن قابىلداۋ جونىندەگى ارەكەتى;

19) جولدانىمدى قاراۋ – اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ ءوز قۇزىرەتى شەگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس شەشىم قابىلداۋى;

20) جولدانىمدى تىركەۋ – جولدانىمنىڭ مازمۇنى بويىنشا قىسقاشا دەرەكتەردى ەسەپكە الىناتىن اقپاراتتىق قۇجاتتا تىركەپ-بەكىتۋ جانە ءاربىر كەلىپ تۇسكەن جولدانىمعا تىركەۋ ءنومىرىن بەرۋ;

21) قولايلى اكىمشىلىك اكت – اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ قۇقىعىن ىسكە اسىراتىن نەمەسە وعان جۇكتەلگەن مىندەتتى توقتاتاتىن, سونداي-اق ونىڭ جاعدايىن وزگەشە تۇردە جاقسارتاتىن اكت;

22) قىزمەتتىك اقپارات – مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردى ورىنداۋ كەزىندە جاسالاتىن, وڭدەلەتىن جانە بەرىلەتىن, مەنشىك يەسى, يەلەنۋشىسى نەمەسە پايدالانۋشىسى مەملەكەت بولىپ تابىلاتىن اقپارات;

23) لاۋازىمدى ادام – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سايكەس اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋ, اكىمشىلىك ارەكەت جاساۋ (ارەكەتسىزدىك تانىتۋ) جونىندە وكىلەتتىكتەر بەرىلگەن ادام;

24) مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان – ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ بويىنشا باسشىلىقتى جانە سالاارالىق ۇيلەستىرۋدى جۇزەگە اسىراتىن ورتالىق اتقارۋشى ورگان;

25) مەملەكەتتىك ورگان – قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭدارىنىڭ جانە وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىنىڭ نەگىزىندە:

جالپىعا بىردەي مىندەتتى مىنەز-ق ۇلىق قاعيدالارىن ايقىندايتىن اكتىلەردى باسىپ شىعارۋ;

الەۋمەتتىك ماڭىزى بار قوعامدىق قاتىناستاردى باسقارۋ جانە رەتتەۋ;

مەملەكەت بەلگىلەگەن جالپىعا بىردەي مىندەتتى مىنەز-ق ۇلىق قاعيدالارىنىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋ جونىندەگى فۋنكتسيالاردى مەملەكەت اتىنان جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك بيلىك ۇيىمى;

26) مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى اكىمشىلىك ءراسىمى – مەملەكەتتىك ورگاندى ۇيىمداستىرۋ, قىزمەتتىك قۇجاتتاردى قاراۋدىڭ, وتكەرۋدىڭ ىشكى ءتارتىبى جانە ولاردىڭ ورىندالۋىن ىشكى باقىلاۋ ماسەلەلەرىنە بايلانىستى لاۋازىمدى ادامنىڭ جەكە-دارا وكىمدىك قىزمەتى نەمەسە القالى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قىزمەتى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ولاردىڭ قۇرىلىمدىق جانە اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ جانە لاۋازىمدى ادامداردىڭ اراسىندا اقپارات الماسۋدى, سونداي-اق مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلۋىن جۇزەگە اسىرۋدى رەگلامەنتتەيتىن ءراسىم;

27) وڭتايلاندىرۋ – ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, ونىڭ ىشىندە فۋنكتسيالاردى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋگە بايلانىستى شتات سانىن قىسقارتۋعا, شىعىستارىن قىسقارتۋعا جانە (نەمەسە) قايتا بولۋگە باعىتتالعان شارالار كەشەنى;

28) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلار – وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىراتىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى جانە ولاردىڭ بىرلەستىكتەرى, ءوزىن-ءوزى رەتتەيتىن جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار;

29) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن پايدالانۋشىلار (بۇدان ءارى – پايدالانۋشىلار) – جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار;

30) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن تولىق بەرۋ – ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىنەن فۋنكتسيالاردى الىپ تاستاۋ جانە ولاردى جۇزەگە اسىرۋدى مىندەتتى مۇشەلىككە (قاتىسۋعا) نەگىزدەلگەن ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ ارقىلى نەمەسە پايدالانۋشىلاردىڭ ەسەبىنەن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ;

31) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار فۋنكتسيالارىنىڭ اۋتسورسينگى (بۇدان ءارى – اۋتسورسينگ) – ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن شارتتار جاساسۋ ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ;

32) سۇراۋ سالۋ – اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ جەكە نەمەسە قوعامدىق سيپاتتاعى قىزىعۋشىلىق تۋعىزاتىن ماسەلەلەر بويىنشا اقپارات بەرۋ تۋرالى ءوتىنىشى;

33) تالاپ قويۋشى – ءوزىنىڭ بۇزىلعان نەمەسە داۋ ايتىلاتىن قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن, زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن سوتقا جۇگىنگەن ادام نە ونىڭ مۇددەسى ءۇشىن پروكۋرور, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا وسىنداي وكىلەتتىك بەرىلگەن وزگە ادام تالاپ قويۋدى بەرگەن تۇلعا;

34) توراعالىق ەتۋشى – اكىمشىلىك ءىستى القالى تۇردە قاراۋعا باسشىلىق ەتەتىن نە اكىمشىلىك ءىستى جەكە-دارا قارايتىن سۋديا;

35) ۇسىنىس – اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىن جانە وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىن, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ, قوعامدىق قاتىناستاردى دامىتۋ, مەملەكەت پەن قوعامنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە وزگە دە قىزمەتى سالالارىن جاقسارتۋ جونىندەگى ۇسىنىمى;

36) ءۇن قوسۋ – اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ مەملەكەت جۇرگىزىپ وتىرعان ىشكى جانە سىرتقى ساياساتقا, سونداي-اق قوعامدىق سيپاتتاعى وقيعالار مەن قۇبىلىستارعا ءوز كوزقاراسىن ءبىلدىرۋى;

37) حابار – اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى مەن وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىنىڭ بۇزىلعانى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ, مەملەكەت ءجۇز پايىز قاتىساتىن زاڭدى تۇلعالاردىڭ جانە ولاردىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ جۇمىسىنداعى كەمشىلىكتەر تۋرالى حاباردار ەتۋى;

38) شاعىم – اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ ءوزىنىڭ جانە باسقا دا تۇلعالاردىڭ اكىمشىلىك اكت, اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) بۇزعان قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن نەمەسە زاڭدى مۇددەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ نەمەسە قورعاۋ تۋرالى تالابى قامتىلاتىن جولدانىم نىساندارىنىڭ ءبىرى;

39) ىشكى باقىلاۋ – مەملەكەتتىك ورگان قابىلداعان شەشىمدەردى, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن ونىڭ قۇرىلىمدىق جانە اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ, ۆەدومستۆولىق باعىنىستى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ, لاۋازىمدى ادامداردىڭ ورىنداۋىنا مەملەكەتتىك ورگان جۇزەگە اسىراتىن باقىلاۋ.

باسقا دا ارنايى ۇعىمدار وسى كودەكستىڭ ءتيىستى باپتارىندا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزگە دە زاڭدارىندا ايقىندالاتىن ماعىنالاردا پايدالانىلادى.

 

2-تاراۋ. اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ جانە اكىمشىلىك سوت ءىسىن

 جۇرگىزۋدىڭ مىندەتتەرى مەن قاعيداتتارى

 

5-باپ. اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ جانە اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ مىندەتتەرى 

اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ مىندەتتەرى:

جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ جاريا قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن مۇددەلەرىن تولىق ىسكە اسىرۋ;

جاريا-قۇقىقتىق قاتىناستاردا جەكە جانە قوعامدىق مۇددەلەردىڭ تەڭگەرىمىنە قول جەتكىزۋ;

ءتيىمدى جانە بۇكپەسىز مەملەكەتتىك باسقارۋدى, ونىڭ ىشىندە ادامداردىڭ باسقارۋ شەشىمدەرىن قابىلداۋعا قاتىسۋى ارقىلى قامتاماسىز ەتۋ;

جاريا-قۇقىقتىق سالاداعى زاڭدىلىقتى نىعايتۋ بولىپ تابىلادى.

اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ مىندەتى جاريا-قۇقىقتىق قاتىناستاردا جەكە تۇلعالاردىڭ بۇزىلعان نەمەسە داۋ ايتىلاتىن قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن, زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن ءتيىمدى تۇردە قورعاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ ماقساتىندا اكىمشىلىك ىستەردى ءادىل, بەيتاراپ جانە ۋاقتىلى شەشۋ بولىپ تابىلادى.

 

6-باپ. اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ جانە اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ قاعيداتتارى مەن ولاردىڭ ءمانى 

اكىمشىلىك راسىمدەر مەن اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ وسى تاراۋدا باياندالعان قاعيداتتار نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. وسى تاراۋدا بەلگىلەنگەن اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ قاعيداتتارى تۇپكىلىكتى بولىپ تابىلمايدى جانە قۇقىقتىڭ باسقا دا قاعيداتتارىن قولدانۋعا كەدەرگى بولمايدى. ازاماتتىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋ قاعيداتتارى, ەگەر بۇل وسى تاراۋدا باياندالعان قاعيداتتارعا قايشى كەلمەسە, اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە قولدانىلادى. اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ جانە اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ قاعيداتتارىن بۇزۋ ونىڭ سيپاتىنا جانە ەلەۋلى بولۋىنا قاراي اكىمشىلىك اكتىلەردى, اكىمشىلىك ارەكەتتەردى (ارەكەتسىزدىكتى) زاڭسىز دەپ تانۋعا, سونداي-اق شىعارىلعان سوت اكتىلەرىنىڭ كۇشىن جويۋعا الىپ كەلەدى.

 

7-باپ. زاڭدىلىق قاعيداتى 

اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك راسىمدەردى ءوز قۇزىرەتى شەگىندە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا, وسى كودەكسكە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىنە سايكەس جۇزەگە اسىرادى. سوت اكىمشىلىك ىستەردى قاراۋ جانە شەشۋ كەزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ, كونستيتۋتسيالىق زاڭداردىڭ, وسى كودەكستىڭ, باسقا دا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ, قولدانىلۋعا جاتاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق شارتتارىنىڭ تالاپتارىن دالمە-ءدال ساقتاۋعا مىندەتتى. سوتتار ادام مەن ازاماتتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىندا بەكىتىلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتىرەتىن زاڭدار مەن وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى قولدانۋعا قۇقىلى ەمەس. ەگەر سوت قولدانۋعا جاتاتىن زاڭ نەمەسە وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكت ادام مەن ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتىرەدى دەپ ەسەپتەسە, ول اكىمشىلىك ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋدى توقتاتا تۇرۋعا جانە وسى اكتىنى كونستيتۋتسيالىق ەمەس دەپ تانۋ تۋرالى ۇسىنۋمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنە جۇگىنۋگە مىندەتتى. سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسىنىڭ شەشىمىن العان سوڭ ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ قايتا باستالادى. اكىمشىلىك ىستەردى قاراۋعا ۋاكىلەتتىك بەرىلگەن سوتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق ەمەس دەپ تانىلعان زاڭعا نەمەسە وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىگە نەگىزدەلگەن شەشىمدەرىنىڭ كۇشى جويىلۋعا جاتادى. داۋلى قۇقىقتىق قاتىناستى رەتتەيتىن قۇقىق نورمالارى بولماعان جاعدايدا, سوت سوعان ۇقساس قاتىناستاردى رەتتەيتىن قۇقىق نورمالارىن قولدانادى, ال مۇنداي نورمالار بولماعان كەزدە, داۋدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىنىڭ جالپى باستاۋلارى مەن ماعىناسىن نەگىزگە الا وتىرىپ شەشەدى.

 

8-باپ. ادىلدىك قاعيداتى 

اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام جانە سوت اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ كەزىندە وبەكتيۆتىلىك پەن بەيتاراپتىقتى ساقتاي وتىرىپ, اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋشىلاردىڭ ارقايسىسىنا ولاردىڭ اكىمشىلىك ءىستىڭ ءمان-جايلارىن جان-جاقتى جانە تولىق زەرتتەۋگە قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋىنا تەڭ مۇمكىندىك پەن جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى. ەگەر زاڭدا نەمەسە داۋ تاراپتارىنىڭ كەلىسىمىندە ءتيىستى ماسەلەلەردى سوتتىڭ شەشەتىنى كوزدەلسە, سوت بۇل ماسەلەلەردى ادىلدىك پەن اقىلعا قونىمدىلىق ولشەمشارتتارىن نەگىزگە الىپ شەشۋگە مىندەتتى.

 

9-باپ. قۇقىقتاردى, بوستاندىقتار مەن زاڭدى مۇددەلەردى قورعاۋ 

اركىم بۇزىلعان نەمەسە داۋ ايتىلاتىن قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن نەمەسە زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا نەمەسە سوتقا جۇگىنۋگە قۇقىلى.

اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا نەمەسە سوتقا جۇگىنۋ قۇقىعىنان باس تارتۋ جارامسىز بولادى.

مەملەكەتتىك ورگاندار – ءوز قۇزىرەتى شەگىندە, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن باسقا تۇلعالاردىڭ نەمەسە ايقىندالماعان تۇلعالار توبىنىڭ بۇزىلعان نەمەسە داۋ ايتىلاتىن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ تۋرالى تالاپ قويۋمەن سوتقا جۇگىنۋگە قۇقىلى.

پروكۋرور وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا تالاپ قويۋمەن سوتقا جۇگىنۋگە قۇقىلى.

ەگەر زاڭدا داۋدى سوتقا دەيىنگى رەتتەۋ ءتارتىبى بەلگىلەنسە, وسى ءتارتىپ ساقتالعاننان كەيىن سوتقا جولدانىم بەرۋگە بولادى. ەشكىمنىڭ دە ءوزىنىڭ كەلىسۋىنسىز زاڭدا ول ءۇشىن كوزدەلگەن سوتتىلىعىن وزگەرتۋگە بولمايدى. اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا نەمەسە سوتقا جۇگىنۋ قۇقىعىنان باس تارتۋعا ماجبۇرلەۋ زاڭسىز بولىپ تابىلادى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا بەلگىلەنگەن جاۋاپتىلىققا الىپ كەلەدى.

 

10-باپ. مولشەرلەستىك 

اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك قالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى مەن قوعام مۇددەلەرىنىڭ ءادىل تەڭگەرىمىن قامتاماسىز ەتەدى.

بۇل رەتتە اكىمشىلىك اكت, اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) مولشەرلەس, ياعني جارامدى, قاجەتتى جانە پروپورتسيالى بولۋعا ءتيىس.

ەگەر اكىمشىلىك اكت, اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا بەلگىلەنگەن ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قولايلى بولسا, جارامدى دەپ ەسەپتەلەدى.

ەگەر اكىمشىلىك اكت, اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن بارىنشا از دارەجەدە شەكتەيتىن بولسا, قاجەتتى دەپ ەسەپتەلەدى.

ەگەر اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن شەكتەۋ ناتيجەسىندە الىنعان قوعامدىق يگىلىك وسى شەكتەۋلەر كەلتىرگەن زياننان كوپ بولسا, اكىمشىلىك اكت, اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) پروپورتسيالى دەپ ەسەپتەلەدى.

 

11-باپ. اكىمشىلىك قالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ شەكتەرى 

اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك قالاۋدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن شەكتەردە جۇزەگە اسىرۋعا مىندەتتى. اكىمشىلىك قالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋ جانە (جانە) اكىمشىلىك ارەكەتتى جاساۋ (ارەكەتسىزدىك تانىتۋ) وسى وكىلەتتىكتىڭ ماقساتتارىنا سايكەس كەلۋگە ءتيىس.

 

12-باپ. قۇقىقتار باسىمدىعىنىڭ قاعيداتى 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسىنداعى بارلىق كۇماندار, قايشىلىقتار مەن كومەسكىلىكتەر اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ پايداسىنا تۇسىندىرىلەدى.

 

13-باپ. سەنىم قۇقىعىن قورعاۋ 

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ قىزمەتىنە سەنىمى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا قورعالادى. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام نەمەسە سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس تەرىس دەپ بەلگىلەمەيىنشە, اكىمشىلىك اكتى, اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) زاڭدى جانە نەگىزدى دەپ ەسەپتەلەدى. اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ كىناسىنەن قابىلدانعان زاڭسىز اكىمشىلىك اكت, سونداي-اق اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ كىناسىنەن جاسالعان زاڭسىز اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى ءۇشىن اۋىرتپالىق سالاتىن سالدارعا الىپ كەلمەيدى. سەنىم قۇقىعى زاڭسىز ارەكەتتەر جاساۋعا (ارەكەتسىزدىك تانىتۋعا) نەگىز بولا المايدى.

 

14-باپ. فورمالدى تالاپتاردى تەرىس پايدالانۋعا تىيىم سالۋ 

اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ قۇقىعىن ىسكە اسىرۋدان باس تارتۋىنا, شەكتەۋىنە, توقتاتۋىنا, سونداي-اق وعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنبەگەن تالاپتاردى ساقتاۋ ماقساتىندا مىندەت جۇكتەۋىنە تىيىم سالىنادى.

 

15-باپ. انىقتىق پرەزۋمپتسياسى 

اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى ۇسىنعان ماتەريالدار, وبەكتىلەر, قۇجاتتار مەن مالىمەتتەر اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام تەرىس دەپ بەلگىلەمەيىنشە, انىق دەپ ەسەپتەلەدى. ماتەريالداردىڭ, وبەكتىلەردىڭ, قۇجاتتار مەن مالىمەتتەردىڭ تولنۇسقالىعىنا كۇمان بولعان كەزدە اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام ولاردىڭ تولنۇسقالىعىن ءوزى دەربەس تەكسەرۋگە مىندەتتى.

 

16-باپ. سوتتىڭ بەلسەندى ءرولى 

اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ سوتتىڭ بەلسەندى ءرولى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. سوت اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ تۇسىنىكتەمەلەرىمەن, ارىزدارىمەن, وتىنىشحاتتارىمەن, ولار ۇسىنعان دالەلدەرمەن, دالەلدەمەلەرمەن جانە اكىمشىلىك ءىستىڭ وزگە دە ماتەريالدارىمەن شەكتەلىپ قانا قويماي, اكىمشىلىك ءىستى دۇرىس شەشۋ ءۇشىن ماڭىزى بار بارلىق ناقتى ءمان-جايدى جان-جاقتى, تولىق جانە وبەكتيۆتى تۇردە زەرتتەيدى.

سۋديا اكىمشىلىك ءىستىڭ ناقتى جانە (نەمەسە) زاڭدى تۇستارىنا جاتاتىن قۇقىقتىق نەگىزدەمەلەر بويىنشا ءوزىنىڭ الدىن الا قۇقىقتىق پىكىرىن ايتۋعا قۇقىلى.

سوت ءوز باستاماسى نەمەسە اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ ءۋاجدى ءوتىنىشحاتى بويىنشا قوسىمشا ماتەريالدار مەن دالەلدەمەلەردى جينايدى, سونداي-اق اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ مىندەتتەرىن شەشۋگە باعىتتالعان وزگە دە ارەكەتتەردى ورىندايدى.

 

17-باپ. اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ اقىلعا قونىمدى مەرزىمى 

جەكەلەگەن پروتسەستىك ارەكەتتەردى جۇرگىزۋدى قوسا العاندا, اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ اقىلعا قونىمدى مەرزىمدە جۇزەگە اسىرىلادى. اكىمشىلىك ىستەردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن قاراۋ جانە شەشۋ وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردە جۇزەگە اسىرىلادى. اقىلعا قونىمدى مەرزىمدى ايقىنداۋ كەزىندە اكىمشىلىك ءىستىڭ قۇقىقتىق جانە ناقتى كۇردەلىلىگى, اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ پروتسەستىك قۇقىقتاردى پايدالانۋ جانە پروتسەستىك مىندەتتەردى ورىنداۋ دارەجەسىنەن كورىنەتىن مىنەز-قۇلقى, سوتتىڭ اكىمشىلىك ءىستى جەدەل قاراۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن ارەكەتتەرىنىڭ پروتسەستىك تۇرعىدان جەتكىلىكتىلىگى مەن تيىمدىلىگى سياقتى ءمان-جايلار ەسكەرىلەدى.

 

18-باپ. سوت اكتىلەرىنىڭ مىندەتتىلىگى 

ءبىرىنشى ساتىداعى سوت اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت اكتىلەرىن شەشىمدەر جانە ۇيعارىمدار نىسانىندا قابىلدايدى.

اپەللياتسيالىق, كاسساتسيالىق ساتىلارداعى سوتتار سوت اكتىلەرىن قاۋلىلار جانە ۇيعارىمدار نىسانىندا قابىلدايدى.

زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت اكتىلەرى, سونداي-اق سوتتار مەن سۋديالاردىڭ سوت تورەلىگىن ىسكە اسىرۋ كەزىندەگى وكىمدەرى, تالاپتارى, تاپسىرمالارى, شاقىرۋلارى, سۇراۋ سالۋلارى مەن باسقا دا جولدانىمدارى بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارى, زاڭدى تۇلعالار, لاۋازىمدى ادامدار, جەكە تۇلعالار ءۇشىن مىندەتتى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا ورىندالۋعا جاتادى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى كونستيتۋتسيالىق ەمەس دەپ تانىعان زاڭعا نەمەسە وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىگە نەگىزدەلگەن سوت اكتىلەرى ورىندالۋعا جاتپايدى.

سوت اكتىلەرىن, سول سياقتى سوتتىڭ تالاپتارىن ورىنداماۋ وسى كودەكستە كوزدەلگەن پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىن قولدانۋعا الىپ كەلەدى. سوت اكتىسىنىڭ مىندەتتىلىگى اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسپاعان مۇددەلى تۇلعالاردى بۇزىلعان نەمەسە داۋ ايتىلاتىن قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن سوتقا جۇگىنۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرمايدى. سوت اكتىلەرىن سوت تۇپكىلىكتى دايىن بولعان كۇنىنەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە اكىمشىلىك پروتسەستىڭ تاراپتارىنا جىبەرەدى.

 

 

3-تاراۋ. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام جانە اكىمشىلىك راسىمدەرگە قاتىسۋشىلار

 

19-باپ. اكىمشىلىك راسىمدەگى قۇقىق قابىلەتتىلىك جانە ارەكەت قابىلەتتىلىك 

اكىمشىلىك راسىمدە قۇقىقتار مەن مىندەتتەرگە يە بولۋ قابىلەتتىلىگى بارلىق اكىمشىلىك ورگاندار, لاۋازىمدى ادامدار, سونداي-اق جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن تەڭ دارەجەدە تانىلادى. اكىمشىلىك راسىمدە قۇقىقتار مەن مىندەتتەردى ءوز ارەكەتتەرىمەن جۇزەگە اسىرۋ قابىلەتتىلىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس بارلىق اكىمشىلىك ورگاندار, لاۋازىمدى ادامدار, سونداي-اق جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن تەڭ دارەجەدە تانىلادى.

 

20-باپ. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام 

اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام:

1) جولدانىمداردى قابىلدايدى جانە تىركەيدى, ولاردى جانە ولارعا قوسا بەرىلگەن قۇجاتتاردى رەسىمدەۋگە جاردەمدەسەدى, فورمالدى قاتەلەردى جويۋعا جانە قوسا بەرىلەتىن قۇجاتتاردى تولىقتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى;

2) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا ونىڭ اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن تۇسىندىرەدى;

3) اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋعا قاجەتتى اقپاراتتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن سۇراتادى جانە الادى;

4) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنى وتكىزىلەتىن تىڭداۋدىڭ ورنى مەن ۋاقىتى تۋرالى كۇنى بۇرىن حاباردار ەتەدى;

5) وسى كودەكستە كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, اكىمشىلىك ءراسىم بويىنشا شەشىم قابىلداۋ الدىندا اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنى تىڭدايدى;

6) اكىمشىلىك اكتىنى وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ نە ولاردىڭ وكىلدەرىنىڭ نازارىنا جەتكىزەدى;

7) وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن جاعدايلاردا جانە نەگىزدەر بويىنشا اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋدان باس تارتادى;

8) وسى كودەكستە كوزدەلگەن جاعدايلاردا, ءوز قۇزىرەتى شەگىندە اكىمشىلىك ورگاندارعا, لاۋازىمدى ادامدارعا جاردەم كورسەتەدى;

9) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلگەن وزگە دە وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرادى.

مەملەكەتتىك ورگان, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگانى, مەملەكەت ءجۇز پايىز قاتىساتىن زاڭدى تۇلعالار كەلىپ تۇسكەن, قارالعان جولدانىمداردىڭ, حابارلاردىڭ, ءۇن قوسۋلاردىڭ, ۇسىنىستاردىڭ, سۇراۋ سالۋلاردىڭ سانى جانە ولاردى قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ سالاسىنداعى ستاتيستيكالىق قىزمەتتى ءوز قۇزىرەتى شەگىندە جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك ورگان بەلگىلەگەن مەرزىمدەردە جانە كولەمدە قاراۋ ناتيجەلەرى تۋرالى مەملەكەتتىك قۇقىقتىق ستاتيستيكالىق اقپاراتتى بەرۋگە مىندەتتى.

 

21-باپ. اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىلار 

ارىز يەسى جانە مۇددەلى تۇلعا اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىلار بولىپ تانىلادى. قۇقىق ميراسقورلىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جۇزەگە اسىرىلادى.

 

22-باپ. ارىز يەسى 

اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا جولدانىمدى ءبىر نەمەسە بىرنەشە تۇلعا (ۇجىمدىق جولدانىم) بەرە الادى.

ەگەر اكىمشىلىك ءراسىم جولدانىمدى بەرۋ ارقىلى قوزعالعان بولسا, وندا مۇددەلى تۇلعالار باستالىپ كەتكەن اكىمشىلىك راسىمگە كىرىسۋگە قۇقىلى. بۇل جاعدايدا كورسەتىلگەن تۇلعالاردىڭ ارقايسىسىنىڭ جولدانىمى بويىنشا جەكە اكىمشىلىك ءراسىمدى قوزعاۋ تالاپ ەتىلمەيدى.

ارىز يەسىنىڭ:

1) اكىمشىلىك ورگاننان, لاۋازىمدى ادامنان ءوزىنىڭ اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى تۋرالى تۇسىندىرمە الۋعا;

2) وسى كودەكستە كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, اكىمشىلىك ءراسىم بويىنشا شەشىم قابىلداۋ الدىندا تىڭدالۋعا;

3) اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ بارىسىندا دا, قاراعاننان كەيىن دە اكىمشىلىك ىسپەن تانىسۋعا, ءۇزىندى-كوشىرمەلەر جاساۋعا جانە كوشىرمەلەرىن ءتۇسىرىپ الۋعا;

4) ءوتىنىشحات مالىمدەۋگە;

5) اكىمشىلىك اكتىگە, اكىمشىلىك ارەكەتكە (ارەكەتسىزدىككە) شاعىم بەرۋگە;

6) اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام قاراپ قويعان ماسەلە بويىنشا وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قايتا جولدانىم بەرۋگە;

7) شاعىم جاساۋ بارىسىندا دالەلدەمەلەر ۇسىنۋعا جانە ولاردى زەرتتەۋگە قاتىسۋعا, ونىڭ ىشىندە تۇسىنىكتەر بەرۋگە, زاتتاي دالەلدەمەلەر مەن وزگە دە قۇجاتتاردى ۇسىنۋعا;

8) ەگەر ءراسىم ونىڭ جولدانىمى بويىنشا قوزعالعان بولسا, اكىمشىلىك ءراسىمدى توقتاتۋعا;

9) اكىمشىلىك راسىمدە انا تىلىندە نەمەسە ءوزى بىلەتىن تىلدە سويلەۋگە, اۋدارماشىنىڭ كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىن پايدالانۋعا;

10) وسى كودەكستە كوزدەلگەن جاعدايلاردا قارسىلىق بىلدىرۋلەردى مالىمدەۋگە;

11) وكىلىنىڭ بولۋىنا;

12) وسى كودەكستە كوزدەلگەن جاعدايلاردا وتەماقى تولەۋدى تالاپ ەتۋگە;

13) وسى كودەكستە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزگە دە زاڭدارىندا بەلگىلەنگەن باسقا دا قۇقىقتاردى پايدالانۋعا قۇقىعى بار.

ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىندا, زاڭدارىندا جانە حالىقارالىق شارتتاردا وزگەشە كوزدەلمەسە, شەتەلدىكتەر, ازاماتتىعى جوق ادامدار جانە شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىمەن جانە زاڭدى تۇلعالارىمەن بىردەي قۇقىقتارعا يە بولادى جانە مىندەتتەردى اتقارادى.

 

23-باپ. اكىمشىلىك راسىمدەگى مۇددەلى تۇلعا 

ءوزىنىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن نەمەسە زاڭدى مۇددەلەرىن اكىمشىلىك اكت, اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) قوزعاعان نەمەسە قوزعاۋى مۇمكىن تۇلعا مۇددەلى تۇلعا بولىپ تانىلادى. مۇددەلى تۇلعا وسى كودەكستىڭ 22-بابى ەكىنشى بولىگىنىڭ 8) تارماقشاسىن قوسپاعاندا, وسى كودەكستىڭ 22-بابىندا كوزدەلگەن قۇقىقتاردى پايدالانادى.

 

4-تاراۋ. سوت

 24-باپ. سوتتىڭ قۇرامى

 

اكىمشىلىك ىستەردى ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتا سوتتىڭ اتىنان ارەكەت ەتەتىن سۋديا جەكە-دارا قارايدى جانە شەشەدى. وسى كودەكستىڭ 102-بابىنىڭ ءۇشىنشى بولىگىندە كوزدەلگەن اكىمشىلىك ىستەردى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ سوتىندا سۋديا ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ قاعيدالارى بويىنشا جەكە-دارا قارايدى جانە شەشەدى. وسى كودەكستىڭ 105-بابىنىڭ ءبىرىنشى بولىگىندە كوزدەلگەن اكىمشىلىك ىستەردى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتىندا سۋديا ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ قاعيدالارى بويىنشا جەكە-دارا قارايدى جانە شەشەدى. اكىمشىلىك ىستەردى اپەللياتسيالىق ساتىداعى سوتتا سۋديالاردىڭ تاق سانداعى (كەمىندە ءۇش سۋديا) القالى قۇرامى قارايدى, ولاردىڭ ءبىرى توراعالىق ەتۋشى بولىپ تابىلادى. سۋديا سوتتار شىعارعان ۇيعارىمدارعا جەكەشە شاعىمداردى جەكە-دارا قارايدى. اكىمشىلىك ىستەردى كاسساتسيالىق ساتىداعى سوتتا سوت القاسى توراعاسىنىڭ نە ونىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سۋديالاردىڭ بىرەۋىنىڭ توراعالىق ەتۋىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتى سۋديالارىنىڭ تاق سانداعى (كەمىندە ءۇش سۋديا) القالى قۇرامى قارايدى. كاسساتسيالىق ساتىداعى سوت قاۋلىلارىن قايتا قاراۋ جونىندەگى اكىمشىلىك ىستەردى قاراۋدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتى توراعاسىنىڭ نەمەسە ونىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سۋديالاردىڭ بىرەۋىنىڭ توراعالىق ەتۋىمەن سۋديالاردىڭ تاق سانداعى (كەمىندە جەتى سۋديا) القالى قۇرامى جۇرگىزەدى. اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ ءۇشىن سوتتىڭ قۇرامى سوت تالقىلاۋىنىڭ ناتيجەسىنە مۇددەلى تۇلعالاردىڭ ونى قالىپتاستىرۋعا ىقپالىن بولعىزبايتىن تارتىپپەن سۋديالاردىڭ جۇكتەمەسى مەن ماماندانۋى ەسكەرىلە وتىرىپ, ونىڭ ىشىندە اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەنى پايدالانۋ ارقىلى قالىپتاستىرىلادى.

 

25-باپ. سوتتىڭ القالى قۇرامىنىڭ ماسەلەلەردى شەشۋ ءتارتىبى. ەرەكشە پىكىر 

اكىمشىلىك ىستەردى سوتتىڭ القالى قۇرامىمەن قاراۋ جانە شەشۋ كەزىندە بارلىق سۋديالار بىردەي قۇقىقتاردى پايدالانادى. اكىمشىلىك ءىستى سوتتىڭ القالى قۇرامىمەن قاراۋ جانە شەشۋ كەزىندە تۋىندايتىن بارلىق ماسەلەلەردى سۋديالار كوپشىلىك داۋىسپەن شەشەدى. سۋديالاردىڭ ەشقايسىسى دا داۋىس بەرۋدەن قالىس قالۋعا قۇقىلى ەمەس. توراعالىق ەتۋشى ەڭ سوڭىندا داۋىس بەرەدى. سوت اكتىسىن قابىلداۋ ءۇشىن داۋىس بەرگەن سۋديالاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ پىكىرىمەن كەلىسپەيتىن نەمەسە قابىلدانعان سوت اكتىسى ءۇشىن داۋىس بەرگەن, بىراق قابىلدانعان سوت اكتىسىنىڭ قانداي دا ءبىر باسقا ماسەلەسى بويىنشا نەمەسە ۋاجدەمەسى بويىنشا داۋىس بەرگەن كەزدە ازشىلىقتا قالعان سۋديا سوت اكتىسىنە قول قويۋعا مىندەتتى جانە ءوزىنىڭ ەرەكشە پىكىرىن جازباشا تۇردە بايانداۋعا قۇقىلى. سۋديا ءوزىنىڭ ەرەكشە پىكىرىن اكىمشىلىك ءىس بويىنشا شەشىم قابىلدانعان كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنىنەن اسپايتىن مەرزىمدە بايانداۋعا ءتيىس. سۋديانىڭ ەرەكشە پىكىرى اكىمشىلىك ءىستىڭ ماتەريالدارىنا قوسا تىگىلەدى, بىراق اكىمشىلىك ءىس بويىنشا قابىلدانعان شەشىمدى حابارلاۋ كەزىندە جاريا ەتىلمەيدى, سونداي-اق جاريالانۋعا جاتپايدى.

 

 5-تاراۋ. اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار

 

26-باپ. اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ قۇرامى 

تالاپ قويۋشى, جاۋاپكەر, مۇددەلى تۇلعا جانە پروكۋرور اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار بولىپ تابىلادى. اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە وكىلدىك ەتۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى.

 

27-باپ. اكىمشىلىك پروتسەستىك قۇقىق قابىلەتتىلىك جانە اكىمشىلىك پروتسەستىك ارەكەت قابىلەتتىلىك 

ەگەر بارلىق جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار, اكىمشىلىك ورگاندار, لاۋازىمدى ادامدار وسى كودەكسكە سايكەس ءوز قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن سوت ارقىلى قورعاتۋ قۇقىعىنا يە بولسا, ولار ءۇشىن اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە پروتسەستىك قۇقىقتارعا يە بولۋ جانە پروتسەستىك مىندەتتەردى اتقارۋ قابىلەتتىلىگى (اكىمشىلىك پروتسەستىك قۇقىق قابىلەتتىلىك) تەڭ دارەجەدە تانىلادى. ءوز ارەكەتتەرىمەن پروتسەستىك قۇقىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ, ونىڭ ىشىندە اكىمشىلىك ءىس جۇرگىزۋدى وكىلگە تاپسىرۋ جانە اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە پروتسەستىك مىندەتتەردى ورىنداۋ قابىلەتتىلىگى (اكىمشىلىك پروتسەستىك ارەكەت قابىلەتتىلىگى) ون سەگىز جاسقا تولعان جانە ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىلماعان جەكە تۇلعالارعا, زاڭدى تۇلعالارعا, اكىمشىلىك ورگاندارعا, لاۋازىمدى ادامدارعا تيەسىلى. زاڭدا كوزدەلگەن نەگىزدەر بويىنشا ەمانسيپاتسيالانعان كامەلەتكە تولماعاندار ەمانسيپاتسيالانعان كەزدەن باستاپ وزدەرىنىڭ پروتسەستىك قۇقىقتارى مەن پروتسەستىك مىندەتتەرىن جەكە وزدەرى جۇزەگە اسىرادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا, جاريا-قۇقىقتىق قاتىناستاردان تۋىندايتىن اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا ون ءتورت جاستان ون سەگىز جاسقا دەيىنگى كامەلەتكە تولماعانداردىڭ ءوز قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن جەكە وزدەرى قورعاۋعا قۇقىعى بار. كامەلەتكە تولماعان ادامنىڭ زاڭدى وكىلدەرىن وسىنداي اكىمشىلىك ىستەرگە قاتىسۋعا تارتۋعا سوتتىڭ قۇقىعى بار. ون ءتورت جاستان ون سەگىز جاسقا دەيىنگى كامەلەتكە تولماعان ادامنىڭ, سونداي-اق ارەكەت قابىلەتى شەكتەۋلى دەپ تانىلعان ادامنىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن سوتتا ولاردىڭ زاڭدى وكىلدەرى قورعايدى, الايدا سوت كامەلەتكە تولماعان ادامنىڭ ءوزىن نەمەسە ارەكەت قابىلەتى شەكتەۋلى دەپ تانىلعان ادامدى, سونداي-اق پروكۋروردى وسىنداي اكىمشىلىك ىستەرگە قاتىسۋعا تارتۋعا قۇقىلى. ون ءتورت جاسقا جەتپەگەن كامەلەتكە تولماعان ادامنىڭ, سونداي-اق ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىلعان ادامنىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن سوتتا ولاردىڭ زاڭدى وكىلدەرى, پروكۋرور قورعايدى.

 

28-باپ. تالاپ قويۋشى 

تالاپ قويۋشىنىڭ:

1) اكىمشىلىك ءىستىڭ ماتەريالدارىمەن تانىسۋعا, ولاردان ءۇزىندى-كوشىرمەلەر جاساۋعا جانە كوشىرمەلەرىن ءتۇسىرىپ الۋعا;

2) دالەلدەمەلەر ۇسىنۋعا جانە ولاردى زەرتتەۋگە قاتىسۋعا;

3) اكىمشىلىك پروتسەسكە باسقا دا قاتىسۋشىلارعا, كۋالارعا, ساراپشىلارعا جانە ماماندارعا سۇراقتار قويۋعا;

4) بەرىلگەن تالاپ قويۋ بويىنشا اۋىزشا جانە جازباشا تۇسىنىكتەمەلەر, ايعاقتار بەرۋگە جانە دالەلدەر كەلتىرۋگە;

5) اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ بارىسىندا تۋىندايتىن بارلىق ماسەلە بويىنشا ءوز دالەلدەرىن كەلتىرۋگە;

6) اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ بارىسىندا تۋىندايتىن بارلىق ماسەلە بويىنشا ءوتىنىشحاتتاردى جانە قارسىلىق بىلدىرۋلەردى مالىمدەۋگە, ايعاقتار, تۇسىنىكتەمەلەر بەرۋگە;

7) اۋدارماشىنىڭ تەگىن كومەگىن پايدالانۋعا, وكىلىنىڭ بولۋىنا;

8) ءوزىنىڭ مۇددەلەرىن قوزعايتىن قابىلدانعان شەشىمدەر تۋرالى بىلۋگە جانە مالىمدەلگەن تالاپ قويۋعا قاتىستى پروتسەستىك شەشىمدەردىڭ كوشىرمەلەرىن الۋعا;

9) كەز كەلگەن سوت ساتىسىندا اكىمشىلىك ءىستى قاراۋعا قاتىسۋعا;

10) اكىمشىلىك پروتسەسكە باسقا دا قاتىسۋشىلاردىڭ ءوتىنىشحاتتارى مەن دالەلدەرىنە قارسى بولۋعا;

11) سوت جارىسسوزدەرىندە سويلەۋگە, سوت اكتىلەرىنە شاعىمدار بەرۋگە;

12) سوت وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىمەن تانىسۋعا جانە وعان ەسكەرتۋلەر بەرۋگە;

13) اكىمشىلىك ءىس بويىنشا كەلتىرىلگەن شاعىمدار, پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتتارى مەن نارازىلىقتارى تۋرالى بىلۋگە جانە ولارعا قارسىلىقتار بەرۋگە;

14) مالىمدەلگەن شاعىمداردى, پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتتارى مەن نارازىلىقتارىن سوتتا قاراۋعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار.

تالاپ قويۋشى سوتقا اكىمشىلىك ءىستىڭ شىن مانىندەگى ءمان-جايلارى تۋرالى تولىق جانە شىنايى تۇردە مالىمدەۋگە, اكىمشىلىك پروتسەسكە باسقا دا قاتىسۋشىلاردىڭ راستايتىن فاكتىلەرىن تەرىسكە شىعاراتىن قۇجاتتاردى سوتقا ايتۋعا نەمەسە ۇسىنۋعا مىندەتتى. تالاپ قويۋشىنىڭ پروتسەستىك مىندەتتەردى ورىنداماۋى وسى كودەكستە كوزدەلگەن پروتسەستىك سالدارلاردىڭ باستالۋىنا الىپ كەلەدى. تالاپ قويۋشى سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭناماسىندا كوزدەلگەن باسقا قۇقىقتاردى پايدالانا الادى جانە باسقا مىندەتتەردى اتقارادى.

 

29-باپ. جاۋاپكەر 

وزىنە بەرىلگەن تالاپ قويۋعا بايلانىستى ءوز مۇددەلەرىن قورعاۋ ماقساتىندا جاۋاپكەردىڭ:

1) تالاپ قويۋدىڭ ءمانىن بىلۋگە;

2) تالاپ قويۋعا قارسى بولۋعا;

3) اكىمشىلىك ءىس ماتەريالدارىمەن تانىسۋعا, ولاردان ءۇزىندى-كوشىرمەلەر جاساۋعا جانە كوشىرمەلەرىن ءتۇسىرىپ الۋعا;

4) دالەلدەمەلەر ۇسىنۋعا جانە ولاردى زەرتتەۋگە قاتىسۋعا;

5) اكىمشىلىك پروتسەستىڭ باسقا قاتىسۋشىلارىنا, كۋالارعا, ساراپشىلارعا جانە ماماندارعا سۇراقتار قويۋعا;

6) اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ بارىسىندا تۋىندايتىن بارلىق ماسەلە بويىنشا ءوز دالەلدەرىن كەلتىرۋگە;

7) بەرىلگەن تالاپ قويۋدىڭ ءمانى بويىنشا ءوتىنىشحاتتاردى جانە قارسىلىق بىلدىرۋلەردى مالىمدەۋگە, ايعاقتار, تۇسىنىكتەمەلەر بەرۋگە جانە دالەلدەر كەلتىرۋگە;

8) اۋدارماشىنىڭ تەگىن كومەگىن پايدالانۋعا, وكىلىنىڭ بولۋىنا;

9) ءوزىنىڭ مۇددەلەرىن قوزعايتىن قابىلدانعان شەشىمدەر تۋرالى بىلۋگە جانە مالىمدەلگەن تالاپ قويۋعا قاتىستى پروتسەستىك شەشىمدەردىڭ كوشىرمەلەرىن الۋعا;

10) كەز كەلگەن سوت ساتىسىندا تالاپ قويۋدى قاراۋعا قاتىسۋعا;

11) اكىمشىلىك پروتسەسكە باسقا قاتىسۋشىلاردىڭ ءوتىنىشحاتتارى مەن دالەلدەرىنە قارسى بولۋعا;

12) سوت جارىسسوزدەرىندە سويلەۋگە, سوت اكتىلەرىنە شاعىمدار بەرۋگە;

13) سوت وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىمەن تانىسۋعا جانە وعان ەسكەرتۋلەر بەرۋگە;

14) اكىمشىلىك ءىس بويىنشا كەلتىرىلگەن شاعىمدار, پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتتارى مەن نارازىلىقتارى تۋرالى بىلۋگە جانە ولارعا قارسىلىقتار بەرۋگە;

15) مالىمدەلگەن شاعىمداردى, پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتتارى مەن نارازىلىقتارىن سوتتا قاراۋعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار.

جاۋاپكەر سوتقا اكىمشىلىك ءىستىڭ شىن مانىندەگى ءمان-جايلارى تۋرالى تولىق جانە شىنايى تۇردە مالىمدەۋگە, اكىمشىلىك ءىستى, اكىمشىلىك پروتسەسكە باسقا دا قاتىسۋشىلاردىڭ راستايتىن فاكتىلەرىن تەرىسكە شىعاراتىن قۇجاتتاردى سوتقا ايتۋعا نەمەسە ۇسىنۋعا مىندەتتى. جاۋاپكەردىڭ پروتسەستىك مىندەتتەردى ورىنداماۋى وسى كودەكستە كوزدەلگەن پروتسەستىك سالدارلاردىڭ باستالۋىنا الىپ كەلەدى. اكىمشىلىك ءىستى ءمانى بويىنشا قاراۋ مەن شەشۋ باستالعانعا دەيىن جاۋاپكەردى اۋىستىرۋعا جول بەرىلەدى. سوت تالاپ قويۋ بويىنشا جاۋاپ بەرۋگە ءتيىستى ەمەس تۇلعاعا تالاپ قويۋ بەرىلىپ وتىرعانىن انىقتاپ, تالاپ قويۋشىنى شاقىرادى, ءتيىستى ەمەس جاۋاپكەرگە تالاپ قويۋدى بەرۋدىڭ سالدارلارىن تۇسىندىرەدى جانە تالاپ قويۋشىنىڭ كەلىسۋىمەن ءتيىستى ەمەس جاۋاپكەردى ءتيىستى جاۋاپكەرمەن اۋىستىرۋعا جول بەرەدى. ءتيىستى ەمەس جاۋاپكەر اۋىستىرىلعاننان كەيىن اكىمشىلىك ءىستى سوت وتىرىسىندا الدىن الا تىڭداۋ مەن قاراۋ باسىنان باستاپ جۇرگىزىلەدى. اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ مەرزىمى اكىمشىلىك ءىس سوت وتىرىسىندا تالقىلاۋعا تاعايىندالعان كۇننەن باستاپ ەسەپتەلەدى. ەگەر تالاپ قويۋشى جاۋاپكەردى باسقا تۇلعامەن اۋىستىرۋعا كەلىسپەسە, سوت تالاپ قويۋشىنىڭ كەلىسۋىنسىز بۇل تۇلعانى ەكىنشى جاۋاپكەر رەتىندە تارتا الادى. جاۋاپكەر سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭناماسىندا كوزدەلگەن باسقا قۇقىقتاردى پايدالانا الادى جانە باسقا مىندەتتەردى اتقارادى.

 

30-باپ. اكىمشىلىك پروتسەستەگى مۇددەلى تۇلعا 

سوت اكتىسى ءوزىنىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قوزعاعان نەمەسە قوزعاۋى مۇمكىن تۇلعا مۇددەلى تۇلعا دەپ تانىلادى. مۇددەلى تۇلعالار اكىمشىلىك ءىستى ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتا قاراۋ مەن شەشۋ اياقتالاتىن سوت اكتىسى قابىلدانعانعا دەيىن, ەگەر بۇل سوت اكتىسى ولاردىڭ قۇقىقتارىنا, مىندەتتەرى مەن زاڭدى مۇددەلەرىنە اسەر ەتۋى مۇمكىن بولسا, اكىمشىلىك ىسكە ءوز باستاماسى بويىنشا تالاپ قويۋشىنىڭ نەمەسە جاۋاپكەردىڭ تاراپىنان كىرۋگە قۇقىلى. مۇددەلى تۇلعالار سوتتىڭ باستاماسى بويىنشا نەمەسە اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋعا تارتىلۋى مۇمكىن. مۇددەلى تۇلعالار تالاپ قويۋدىڭ نەگىزىن نەمەسە نىساناسىن وزگەرتۋ, تالاپ قويۋدى كەرى قايتارىپ الۋ, تالاپ قويۋدى تانۋ نەمەسە تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىم جاساسۋ قۇقىعىن قوسپاعاندا, تالاپ قويۋشىنىڭ نەمەسە جاۋاپكەردىڭ پروتسەستىك قۇقىقتارىن پايدالانادى جانە پروتسەستىك مىندەتتەرىن اتقارادى.

 

31-باپ. پروكۋرور 

اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت اكتىلەرىنىڭ زاڭدىلىعىنا جوعارى قاداعالاۋدى مەملەكەت اتىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋرورى تىكەلەي دە, وزىنە باعىنىستى پروكۋرورلار ارقىلى دا جۇزەگە اسىرادى. پروكۋرور وزىنە زاڭدا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا سالىقتىق, كەدەندىك, بيۋدجەتتىك قاتىناستاردان, تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋعا جانە قورشاعان ورتاعا اسەر ەتۋگە بايلانىستى شارۋاشىلىق جانە وزگە دە قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە قورشاعان ورتانى قورعاۋ, قالپىنا كەلتىرۋ جانە ساقتاۋ, تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ جانە مولايتۋ سالاسىنداعى قاتىناستاردان تۋىندايتىن اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا, مەملەكەتتەن جانە مەملەكەت كىرىسىنە ءوندىرىپ الۋ تۋرالى اتقارۋشىلىق قۇجاتتاردى ورىنداۋ كەزىندە مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىسىنىڭ ارەكەتتەرىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىم جاساۋ تۋرالى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا قورىتىندى بەرۋ ءۇشىن, سايلاۋعا, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا قاتىساتىن ازاماتتار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قورعاپ, سونداي-اق اكىمشىلىك اكت, اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) فيزيكالىق, پسيحيكالىق جانە وزگە دە ءمان-جايلارعا وراي قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن ءوزى دەربەس قورعاۋدى جۇزەگە اسىرا المايتىن ادامداردىڭ نەمەسە شەكتەلمەگەن تۇلعالار توبىنىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن شەكتەۋى مۇمكىن بولعاندا نە پروكۋروردىڭ قاتىسۋ قاجەتتىگىن سوت تانىعاندا پروتسەسكە كىرىسەدى.

پروكۋروردىڭ كورسەتىلگەن وكىلەتتىكتەرى سوتتىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ءتيىستى اقپاراتتى ورنالاستىرۋ ارقىلى سوتتىڭ قاراۋعا تاعايىندالعان بارلىق اكىمشىلىك ىستەر تۋرالى ۋاقتىلى حابارلاۋى ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى.

اكىمشىلىك ءىستىڭ قارالاتىن ۋاقىتى مەن ورنى تۋرالى حابارلانعان پروكۋروردىڭ كەلمەۋى اكىمشىلىك ءىس بويىنشا سوت تالقىلاۋىنا كەدەرگى بولمايدى.

پروكۋرور قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس:

1) فيزيكالىق, پسيحيكالىق جانە وزگە دە ءمان-جايلارعا وراي قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدى ءوز بەتىنشە جۇزەگە اسىرا المايتىن ادامداردىڭ;

2) ەگەر بۇل ادامداردىڭ ءومىرى, دەنساۋلىعى نە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ورنى تولماس سالدارلاردى بولدىرماۋ ءۇشىن قاجەت بولسا, ادامداردىڭ, قوعامنىڭ جانە مەملەكەتتىڭ بۇزىلعان قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن سوتقا تالاپ قويۋمەن جۇگىنۋگە قۇقىلى.

وسى بولىكتىڭ 2) تارماقشاسىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا, پروكۋرور ادامنىڭ ءوتىنىشى مەن تالاپ قويۋىنا قاراماستان, سوتقا تالاپ قويۋدى بەرە الادى.

ەگەر تالاپ قويۋشى پروكۋرور مالىمدەگەن تالاپتى قولداماسا, ەگەر مۇددەلى تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارى, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرى قوزعالمايتىن بولسا, سوت تالاپ قويۋدى قايتارادى. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام زاڭعا سايكەس كەلمەيتىن اكىمشىلىك اكتىگە, سونداي-اق اكىمشىلىك ارەكەتكە (ارەكەتسىزدىككە) نارازىلىقتى قابىلداماعان جاعدايدا, پروكۋرور تالاپ قويۋمەن سوتقا جۇگىنەدى. تالاپ قويۋدى بەرگەن پروكۋرور تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىم جاساسۋ قۇقىعىنان باسقا, تالاپ قويۋشىنىڭ بارلىق پروتسەستىك قۇقىعىن پايدالانادى, سونداي-اق بارلىق پروتسەستىك مىندەتىن اتقارادى. پروكۋروردىڭ باسقا تۇلعانىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن بەرىلگەن تالاپ قويۋدان باس تارتۋى وسى تۇلعانى «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى كودەكسىنىڭ (سالىق كودەكسى) تالاپتارىنا سايكەس مەملەكەتتىك باجدى تولەگەنىنەن كەيىن اكىمشىلىك ءىستى ءمانى بويىنشا قاراۋدى تالاپ ەتۋ قۇقىعىنان ايىرمايدى. سوت قارايتىن داۋدا تالاپ قويۋشى نەمەسە جاۋاپكەر رەتىندە پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ مۇددەلەرىن بىلدىرەتىن پروكۋرور تاراپتاردىڭ پروتسەستىك قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن پايدالانادى. ەگەر اكىمشىلىك ءىس پروكۋروردىڭ تالاپ قويۋى نەگىزىندە قوزعالعان بولسا, ول اكىمشىلىك ءىس بويىنشا قورىتىندى بەرمەيدى.

 

6-تاراۋ. اكىمشىلىك ىسكە قاتىساتىن وزگە دە ادامدار

 

32-باپ. كۋا 

اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ جانە شەشۋ ءۇشىن ماڭىزى بار ناقتى ءمان-جايلار تۋرالى قانداي دا ءبىر مالىمەتتەر بەلگىلى بولۋى مۇمكىن ادام كۋا بولىپ تابىلادى. مىنالار:

1) قاراۋعا ءوزى قاتىسقان ءىستىڭ ءمان-جايلارى تۋرالى – سۋديا;

2) ءوز مىندەتتەرىن ورىنداۋىنا بايلانىستى وزدەرىنە بەلگىلى بولعان ءمان-جايلار تۋرالى – تورەشى, القابي;

3) وكىلدىڭ نەمەسە قورعاۋشىنىڭ مىندەتتەرىن ورىنداۋىنا بايلانىستى وزدەرىنە بەلگىلى بولعان ءمان-جايلار تۋرالى – ازاماتتىق ءىس بويىنشا وكىلدەر نەمەسە قىلمىستىق ءىس, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس بويىنشا وكىلدەر, قورعاۋشىلار;

4) تاۋباعا كەلۋ ۇستىندە وزىنە بەلگىلى بولعان ءمان-جايلار تۋرالى – ءدىني قىزمەتشى;

5) ءوزىنىڭ جاسىنىڭ تولماۋىنا نە پسيحيكالىق نەمەسە دەنە كەمىستىكتەرىنە وراي اكىمشىلىك ءىس ءۇشىن ماڭىزى بار ءمان-جايلاردى دۇرىس قابىلداۋعا جانە ولار تۋرالى ايعاقتار بەرۋگە قابىلەتسىز ادام;

6) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, مەدياتسيانى جۇرگىزۋگە بايلانىستى وزىنە بەلگىلى بولعان ءمان-جايلار تۋرالى – مەدياتور;

7) ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرەتىن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, ءوز قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى وزىنە بەلگىلى بولعان ءمان-جايلار تۋرالى – ۇلتتىق الدىن الۋ تەتiگiنىڭ قاتىسۋشىسى;

8) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كورسەتىلگەن وزگە دە ادامدار كۋا رەتىندە جاۋاپ الۋعا جاتپايدى.

كۋانىڭ:

1) وزىنە, جۇبايىنا (زايىبىنا) جانە اياسى زاڭدا ايقىندالاتىن جاقىن تۋىستارىنا قارسى ايعاقتار بەرۋدەن باس تارتۋعا;

2) ءوزىنىڭ انا تىلىندە نەمەسە ءوزى بىلەتىن تىلدە ايعاقتار بەرۋگە;

3) اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە اۋدارماشىنىڭ تەگىن كومەگىن پايدالانۋعا;

4) وزىنەن جاۋاپ الۋعا قاتىساتىن اۋدارماشىعا قارسىلىق ءبىلدىرۋدى مالىمدەۋگە;

5) اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىم بەرۋگە, ءوزىنىڭ قۇقىقتارىنا, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىنە قاتىستى ءوتىنىشحاتتار مالىمدەۋگە قۇقىعى بار.

كۋا:

1) سوتتىڭ شاقىرۋى بويىنشا كەلۋگە;

2) اكىمشىلىك ءىس بويىنشا بەلگىلى بولعاننىڭ ءبارiن شىنايى تۇردە حابارلاۋعا جانە قويىلعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋگە;

3) تىڭداۋ جانە سوت وتىرىسى كەزىندە بەلگىلەنگەن ءتارتىپتى ساقتاۋعا مىندەتتى.

ەگەر كۋا ءوزىنىڭ حاباردار بولۋ كوزىن كورسەتە الماسا, ول حابارلاعان مالىمەتتەر دالەلدەمەلەر بولىپ تابىلمايدى. كۋانىڭ تىڭداۋعا كەلۋى مۇمكىن بولماعان جاعدايدا, ونىڭ ايعاقتى جازباشا نىساندا بەرۋگە قۇقىعى بار. بۇل جاعدايدا كۋا ءاربىر بەتتى ءوزىنىڭ قولىمەن كۋالاندىرۋعا ءتيىس. كۋانىڭ قولىمەن كۋالاندىرىلعان ايعاق قول قويىلعان كۇنى كورسەتىلە وتىرىپ, لاۋازىمدى ادامنىڭ قولىمەن راستالادى. كۋا رەتىندە شاقىرىلعان ادام, وسى باپتىڭ سەگىزىنشى بولىگىندە كوزدەلگەن جاعدايدى قوسپاعاندا, سوتقا بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا كەلۋگە, قارالىپ جاتقان اكىمشىلىك ءىستىڭ ءمانى بويىنشا جەكە وزىنە بەلگىلى مالىمەتتەردى حابارلاۋعا, سوتتىڭ جانە اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ قوسىمشا سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋگە مىندەتتى. ەگەر كۋا سىرقاتىنىڭ, كارىلىگىنىڭ, مۇگەدەكتىگىنىڭ نەمەسە باسقا دا دالەلدى سەبەپتەرىنىڭ سالدارىنان سوتقا شاقىرۋ بويىنشا كەلۋگە جاعدايى بولماسا, سوت كۋادان ونىڭ بولاتىن جەرىندە جاۋاپ الۋى مۇمكىن. ەگەر كۋا سوتقا شاقىرۋ بويىنشا كەلە المايتىن بولسا, ول كەلە الماۋ سەبەپتەرىن كورسەتە وتىرىپ, بۇل تۋرالى سوتقا كۇنى بۇرىن حابارلاۋعا مىندەتتى. كۋا اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە كورىنەۋ جالعان ايعاقتار بەرگەنى جانە زاڭدا كوزدەلمەگەن نەگىزدەر بويىنشا ايعاقتار بەرۋدەن باس تارتقانى ءۇشىن زاڭدا بەلگىلەنگەن قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتا بولادى. كۋانىڭ سوتقا شاقىرۋعا بايلانىستى شىعىستاردى وتەتتىرۋگە قۇقىعى بار. شىعىستار مەن وتەماقىنىڭ مولشەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا ايقىندالادى.

 

33-باپ. ساراپشى 

ارنايى عىلىمي ءبىلىمى بار جانە سوت وسى كودەكستە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىندە كوزدەلگەن جاعدايلاردا جانە تارتىپپەن, ناقتى اكىمشىلىك ءىس بويىنشا ءمان-جايلاردى انىقتاۋ ماقساتىندا ءوزىنىڭ الدىنا قويىلعان جانە ارنايى عىلىمي ءبىلىمدى تالاپ ەتەتىن ماسەلەلەر بويىنشا سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزۋ مەن قورىتىندى بەرۋدى تاپسىرعان, اكىمشىلىك ىستە مۇددەلى ەمەس ادام ساراپشى بولىپ تابىلادى. سوت اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا نەمەسە ءوز باستاماسى بويىنشا سوت ساراپتاماسىن تاعايىندايدى. ساراپشىنىڭ:

1) اكىمشىلىك ءىستىڭ سوت ساراپتاماسى نىساناسىنا قاتىستى ماتەريالدارىمەن تانىسۋعا;

2) وزىنە قورىتىندى بەرۋگە قاجەتتى قوسىمشا ماتەريالداردى بەرۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتتى مالىمدەۋگە;

3) سوتتىڭ رۇقساتىمەن پروتسەستىك ارەكەتتەردى جۇرگىزۋگە, سوت وتىرىسىنا قاتىسۋعا جانە اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋشىلارعا سوت ساراپتاماسى نىساناسىنا قاتىستى سۇراقتار قويۋعا;

4) ءوزى قاتىسقان پروتسەستىك ارەكەتتىڭ حاتتاماسىمەن, سونداي-اق ءتيىستى بولىگىندە سوت وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىمەن تانىسۋعا جانە حاتتامالارعا ءوزىنىڭ ارەكەتتەرى مەن ايعاقتارىنىڭ تولىق جانە دۇرىس تىركەلىپ-بەكىتىلۋىنە قاتىستى ەنگىزىلۋگە جاتاتىن ەسكەرتۋلەر جاساۋعا;

5) سوت ساراپتاماسىن تاعايىنداعان سوتپەن كەلىسۋ بويىنشا سوت-ساراپتامالىق زەرتتەۋ بارىسىندا انىقتالعان, اكىمشىلىك ءىس ءۇشىن ماڭىزى بار ءمان-جايلار بويىنشا, ونىڭ ىشىندە تۇجىرىمدالعان ماسەلەلەردىڭ شەگىنەن شىعاتىن ءمان-جايلار بويىنشا قورىتىندى بەرۋگە;

6) انا تىلىندە نەمەسە ءوزى بىلەتىن تىلدە قورىتىندى ۇسىنۋعا جانە ايعاقتار بەرۋگە; اۋدارماشىنىڭ تەگىن كومەگىن پايدالانۋعا; اۋدارماشىعا قارسىلىق ءبىلدىرۋدى مالىمدەۋگە;

7) سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزۋ كەزىندە پروتسەستىك قۇقىقتاردى بۇزاتىن تۇلعالاردىڭ شەشىمدەرىنە, ارەكەتتەرىنە شاعىم جاساۋعا;

8) سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزۋ كەزىندە شەككەن شىعىستاردىڭ وتەمىن الۋعا جانە ەگەر سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزۋ ءوزىنىڭ لاۋازىمدىق مىندەتتەرىنىڭ اياسىنا كىرمەيتىن بولسا, ورىندالعان جۇمىسى ءۇشىن سىياقى الۋعا قۇقىعى بار.

ساراپشى:

1) سوتقا بىلدىرمەي, اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلارمەن سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزۋگە بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە;

2) زەرتتەۋ ءۇشىن ماتەريالداردى ءوز بەتىنشە جيناۋعا;

3) ەگەر بۇعان سوتتىڭ ارنايى رۇقساتى بولماسا, وبەكتىلەردى تولىق نەمەسە ءىشىنارا جويۋعا نە ولاردىڭ سىرتقى ءتۇرىن نەمەسە نەگىزگى قاسيەتتەرىن وزگەرتۋگە الىپ كەلۋى مۇمكىن زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە قۇقىلى ەمەس.

ساراپشى:

1) سوتتىڭ شاقىرۋى بويىنشا كەلۋگە;

2) وزىنە ۇسىنىلعان وبەكتىلەرگە جان-جاقتى, تولىق جانە وبەكتيۆتى زەرتتەۋ جۇرگىزۋگە, قويىلعان سۇراقتار بويىنشا نەگىزدى جانە وبەكتيۆتى جازباشا قورىتىندى بەرۋگە;

3) قورىتىندى بەرۋدەن باس تارتۋعا جانە قورىتىندى بەرۋدىڭ مۇمكىن ەمەس ەكەنى تۋرالى ءۋاجدى جازباشا حابار جاساۋعا جانە ونى سوتقا جىبەرۋگە;

4) جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋگە جانە بەرىلگەن قورىتىندىعا بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا ايعاقتار بەرۋگە;

5) زەرتتەۋگە ۇسىنىلعان وبەكتىلەردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە;

6) اكىمشىلىك ءىستىڭ ءمان-جايلارى تۋرالى مالىمەتتەردى جانە سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزۋگە بايلانىستى وزىنە بەلگىلى بولعان وزگە دە مالىمەتتەردى جاريا ەتپەۋگە;

7) سوتقا شىعىستار سمەتاسىن جانە سوت ساراپتاماسىن جۇرگىزۋگە بايلانىستى شەككەن شىعىستار تۋرالى ەسەپتى ۇسىنۋعا مىندەتتى.

ساراپشى كورىنەۋ جالعان قورىتىندى بەرگەنى ءۇشىن زاڭدا بەلگىلەنگەن قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتا بولادى. سوت ساراپتاماسى ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرى بولىپ تابىلاتىن ساراپشى ءوز قىزمەتىنىڭ تۇرىنە قاراي ءوزىنىڭ قۇقىقتارىمەن جانە مىندەتتەرىمەن تانىسقان دەپ جانە كورىنەۋ جالعان قورىتىندى بەرگەنى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپتىلىق تۋرالى ەسكەرتىلگەن دەپ ەسەپتەلەدى.

 

34-باپ. مامان 

سوت كونسۋلتاتسيالار (تۇسىنىكتەر) بەرۋ ارقىلى دالەلدەمەلەردi جيناۋعا, زەرتتەۋگە جانە باعالاۋعا جاردەمدەسۋ جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قۇرالداردى قولدانۋعا كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا سوت وتىرىسىنا نەمەسە پروتسەستىك ارەكەتتەرگە قاتىسۋ ءۇشىن ارناۋلى بiلiمi جانە (نەمەسە) داعدىلارى بار, اكىمشىلىك iستiڭ ناتيجەسىنە مۇددەلi ەمەس, كامەلەتكە تولعان ادامدى مامان رەتىندە تارتۋى مۇمكىن.

سوت اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا دا مامانداردى تارتۋعا قۇقىلى. اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار سوتتان ارناۋلى ءبىلىمى جانە (نەمەسە) داعدىلارى بار ناقتى ادامدى مامان رەتىندە تارتۋدى وتىنە الادى.

ماماننىڭ:

1) اكىمشىلىك ءىستىڭ زەرتتەۋ نىساناسىنا قاتىستى ماتەريالدارىمەن تانىسۋعا;

2) وزىنە قورىتىندى بەرۋگە قاجەتتى قوسىمشا ماتەريالداردى بەرۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتتى مالىمدەۋگە;

3) ءوزiنiڭ شاقىرىلۋ ماقساتىن بiلۋگە;

4) ەگەر تيiستi ارناۋلى بiلiمi مەن داعدىلارى بولماسا, اكىمشىلىك ءىس بويىنشا iس جۇرگiزۋگە قاتىسۋدان باس تارتۋعا;

5) اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلارعا سوتتىڭ رۇقساتىمەن سۇراقتار قويۋعا; ولاردىڭ نازارىن دالەلدەمەلەردi جيناۋعا, زەرتتەۋ مەن باعالاۋعا جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قۇرالداردى قولدانۋعا, اكىمشىلىك ءىستىڭ ماتەريالدارىن زەرتتەۋگە, ساراپتاما تاعايىنداۋ ءۇشىن ماتەريالداردى دايىنداۋعا جاردەم كورسەتۋ كەزىندەگى ءوزىنىڭ ارەكەتتەرىنە بايلانىستى ءمان-جايلارعا اۋدارۋعا;

6) ءوزى قاتىسقان پروتسەستىك ارەكەتتىڭ حاتتاماسىمەن, سونداي-اق ءتيىستى بولىگىندە سوت وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىمەن تانىسۋعا جانە حاتتاماعا ءوزى قاتىسقان كەزدە جۇرگىزىلگەن ارەكەتتەردىڭ بارىسى مەن ناتيجەلەرىنىڭ تولىق جانە دۇرىس تىركەلىپ-بەكىتىلۋىنە قاتىستى ەنگىزىلۋگە جاتاتىن مالىمدەمەلەر مەن ەسكەرتۋلەر جاساۋعا;

7) انا تىلىندە نەمەسە ءوزى بىلەتىن تىلدە قورىتىندى ۇسىنۋعا جانە كونسۋلتاتسيا (تۇسىنىك) بەرۋگە; اۋدارماشىنىڭ تەگىن كومەگىن پايدالانۋعا; اۋدارماشىعا قارسىلىق ءبىلدىرۋدى مالىمدەۋگە;

8) سوت ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋگە قاتىسۋىنا بايلانىستى ءوزى شەككەن شىعىستاردىڭ وتەمىن الۋعا جانە ەگەر اكىمشىلىك ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋگە قاتىسۋ ءوزىنىڭ لاۋازىمدىق مىندەتتەرىنىڭ اياسىنا كىرمەيتىن بولسا, ورىندالعان جۇمىسى ءۇشىن سىياقى الۋعا قۇقىعى بار.

مامان:

1) سوتقا بىلدىرمەي, اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋشىلارمەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە;

2) زەرتتەۋ ماتەريالدارىن ءوز بەتىنشە جيناۋعا قۇقىلى ەمەس.

مامان:

1) سوتتىڭ شاقىرۋى بويىنشا كەلۋگە;

2) دالەلدەمەلەردi جيناۋعا, زەرتتەۋگە جانە باعالاۋعا جاردەم كورسەتۋ ءۇشىن ارناۋلى ءبىلىمدى, داعدىلار مەن عىلىمي-تەحنيكالىق قۇرالداردى پايدالانا وتىرىپ, پروتسەستىك ارەكەتتەردى جۇرگىزۋگە جانە سوت تالقىلاۋىنا قاتىسۋعا;

3) ءوزى ورىندايتىن ارەكەتتەر بويىنشا تۇسىنىك بەرۋگە;

4) اكىمشىلىك iستiڭ ءمان-جايلارى تۋرالى مالiمەتتەردi جانە اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋىنا بايلانىستى وزiنە بەلگiلi بولعان وزگە دە مالiمەتتەردi جاريا ەتپەۋگە;

5) سوت وتىرىسى كەزىندە ءتارتىپ ساقتاۋعا;

6) زەرتتەۋگە ۇسىنىلعان وبەكتىلەردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مiندەتتi.

مامان كورىنەۋ جالعان قورىتىندى بەرگەن جاعدايدا, زاڭدا بەلگىلەنگەن قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتا بولادى.

 

35-باپ. اۋدارماشى 

اكىمشىلىك ىسكە مۇددەلى ەمەس, اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن ءتىلدى بىلەتىن, ءبىر تىلدەن ەكىنشى تىلگە اۋدارۋ ءۇشىن قاجەتتى ءبىلىمى بار ادام نە ساڭىراۋمەن, مىلقاۋمەن, كەرەڭ-مىلقاۋمەن قارىم-قاتىناس جاساۋ تەحنيكاسىن ەركىن بىلەتىن ادام اۋدارماشى رەتىندە شاقىرىلادى. اۋدارماشىنىڭ:

1) اۋدارمانى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە قاتىسۋشى ادامدارعا اۋدارمانى ناقتىلاۋ ءۇشىن سۇراقتار قويۋعا;

2) ءىس جۇرگىزۋدە ءوزى قاتىسقان پروتسەستىك ارەكەتتىڭ حاتتاماسىمەن, سونداي-اق ءتيىستى بولىگىندە سوت وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىمەن تانىسۋعا جانە اۋدارمانىڭ تولىقتىعىنا جانە دۇرىستىعىنا قاتىستى حاتتاماعا ەنگىزىلۋگە جاتاتىن ەسكەرتۋلەر جاساۋعا;

3) ەگەر ونىڭ اۋدارما ءۇشiن قاجەتتi بiلiمi بولماسا, اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋدان باس تارتۋعا;

4) سوت ارەكەتتەرىن ءىس جۇرگىزۋگە قاتىسۋىنا بايلانىستى ءوزى شەككەن شىعىستاردىڭ وتەمىن جانە ەگەر ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋگە قاتىسۋ ءوزىنىڭ لاۋازىمدىق مىندەتتەرىنىڭ شەڭبەرىنە كىرمەيتىن بولسا, ورىنداعان جۇمىسى ءۇشىن سىياقى الۋعا قۇقىعى بار.

اۋدارماشى:

1) سوتتىڭ شاقىرۋى بويىنشا كەلۋگە;

2) تولىق جانە دۇرىس اۋدارمانى جۇزەگە اسىرۋعا;

3) اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋشىلارعا ولاردىڭ انا تىلىنە نەمەسە ولار بىلەتىن تىلگە اۋدارىلىپ تابىس ەتىلەتىن قۇجاتتارداعى اۋدارمانىڭ دۇرىستىعىن ءوز قولتاڭباسىمەن كۋالاندىرۋعا;

4) اكىمشىلىك ءىستىڭ ءمان-جايلارى تۋرالى مالىمەتتەردى جانە اۋدارماشى رەتىندە تارتىلۋىنا بايلانىستى وزىنە بەلگىلى بولعان وزگە دە دەرەكتەردى جاريا ەتپەۋگە;

5) سوت وتىرىسى كەزىندە ءتارتىپ ساقتاۋعا مىندەتتى.

اۋدارماشى كورىنەۋ دۇرىس ەمەس اۋدارما جاساعان جاعدايدا, زاڭدا بەلگىلەنگەن قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتا بولادى.

 

 

2-ءبولىم. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى اكىمشىلىك راسىمدەرى

 7-تاراۋ. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى اكىمشىلىك  راسىمدەرىنىڭ جالپى ەرەجەلەرى

 

36-باپ. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى اكiمشiلiك راسiمدەرiن جۇزەگە اسىرۋ شارتتارى 

وسى كودەكستە كوزدەلگەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى اكiمشiلiك راسiمدەرى:

1) مەملەكەتتىك سايلاۋ ورگاندارىن قوسپاعاندا, تومەن تۇرعان مەملەكەتتiك ورگاندار مەن لاۋازىمدى ادامداردىڭ جوعارى تۇرعاندارعا باعىنۋى;

2) جەكە ادامنىڭ, قوعام مەن مەملەكەتتiڭ ءوزارا جاۋاپتىلىعى مەن مۇددەلەرiنiڭ تەڭبە-تەڭ بولۋى;

3) مەملەكەتتiڭ بارلىق مەملەكەتتiك ورگاندارى مەن لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ قۇزىرەتىنىڭ ناقتى اجىراتىلۋى جانە كەلىسىپ جۇمىس ىستەۋى جاعدايلارىندا جۇزەگە اسىرىلادى.

 

37-باپ. جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتiنiڭ ورىندالۋىن ۇيىمداستىرۋ جانە باقىلاۋ 

جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتiنiڭ ورىندالۋىن ۇيىمداستىرۋ ءتيىستى ۋاكiلەتتi مەملەكەتتiك ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامىنىڭ قابىلدانعان شەشiمدi ۋاقتىلى جانە تۇپكىلىكتى ورىنداۋ جونiندەگi شارالاردى ازiرلەۋى مەن قابىلداۋىنان تۇرادى. قاجەت بولعان جاعدايدا جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتiنiڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشiن ۋاكiلەتتi مەملەكەتتiك ورگان (لاۋازىمدى ادام) ونى ورىنداۋ جونiندەگi ۇيىمداستىرۋ ءىس-شارالارىنىڭ جوسپارىن ازiرلەيدى جانە بەكiتەدi, ول تiكەلەي ورىنداۋشىلاردىڭ نازارىنا جەتكiزىلەدi. ەگەر جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتiدە ونى ورىنداۋدىڭ ناقتى مەرزiمدەرi مەن تiكەلەي ورىنداۋشىلارى ايقىندالماسا, وندا ولاردى ورىنداۋشى مەملەكەتتiك ورگان نەمەسە جوعارى تۇرعان ورگان بەلگiلەيدi جانە تiكەلەي ورىنداۋشىلاردىڭ نازارىنا دەرەۋ جەتكiزiلەدi. قابىلدانعان شەشiمدەردi ۋاقتىلى جانە تۇپكىلىكتى ورىنداۋ ماقساتىندا مەملەكەتتiك ورگان نەمەسە لاۋازىمدى ادام ولاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا تيiس.

 

38-باپ. مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتىسىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى,

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىن ىشكى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى 

ىشكى باقىلاۋ:

1) جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ (ورىندالۋى قۇقىقتىق اكتىلەردە كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ) ورىندالۋىن باقىلاۋ بولىپ بولىنەدى. بۇل جاعدايدا ورىندالۋعا جاتاتىن ءىس-شارالار قامتىلاتىن جەكە قولدانىلاتىن بارلىق قۇقىقتىق اكتىلەر باقىلاۋعا الىنادى;

2) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ جانە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ باسشى لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ قىزمەتتىك سيپاتتاعى وزگە دە قۇجاتتاردان تۋىندايتىن تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ بولىپ بولىنەدى.

ىشكى باقىلاۋ:

1) قاجەتتى اقپاراتتى تالاپ ەتىپ الدىرۋ;

2) ورىندالۋى تۋرالى ەسەپتەر مەن باياندامالاردى تىڭداۋ جانە تالقىلاۋ;

3) رەۆيزيا جانە قۇجاتتامالىق تەكسەرۋدىڭ وزگە دە نىساندارى;

4) سول جەرگە بارىپ تەكسەرۋ;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا قايشى كەلمەيتىن باسقا دا تاسىلدەر ارقىلى جۇرگىزىلەدى.

ىشكى باقىلاۋ مىناداي پارامەترلەر بويىنشا جۇرگىزىلەدى:

1) قۇرىلىمدىق, اۋماقتىق بولىمشەلەر, ۆەدومستۆولىق باعىنىستى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمدار جانە ولاردىڭ لاۋازىمدى ادامدارى قىزمەتىنىڭ وزدەرىنىڭ الدىنا قويىلعان مىندەتتەرگە سايكەستىگى;

2) ورىنداۋدىڭ ۋاقتىلىعى جانە تولىقتىعى;

3) ورىنداۋ كەزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋى.

كۇشىنە ەنگەن جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتىنىڭ نە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ جانە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ باسشى لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ قىزمەتتىك سيپاتتاعى وزگە دە قۇجاتتاردان تۋىندايتىن تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا ۋاكىلەتتىك بەرىلگەن لاۋازىمدى ادام نە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ءتيىستى قۇرىلىمدىق بولىمشەسى قاجەت بولعان كەزدە باقىلاۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى ازىرلەيدى.

بۇل رەتتە باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا ۋاكىلەتتىك بەرىلگەن لاۋازىمدى ادام نە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ءتيىستى قۇرىلىمدىق بولىمشەسى ونىڭ ورىندالۋى تۋرالى كەلىپ تۇسەتىن اقپاراتتى:

1) جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتىنىڭ ورىندالۋ دارەجەسى مەن ساپاسىن;

2) جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتىنى ورىنداۋدا اۋىتقۋشىلىقتاردىڭ بار-جوعىن, ولاردىڭ سەبەپتەرىن جانە اۋىتقۋشىلىقتاردى جويۋ ءۇشىن ىقتيمال شارالار بەلگىلەۋدى;

3) باقىلاۋدان الۋ نە ورىندالۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ مۇمكىندىگىن;

4) جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتىنى ورىنداماعانى نەمەسە تيىسىنشە ورىنداماعانى ءۇشىن ناقتى لاۋازىمدى ادامداردىڭ جاۋاپتىلىعىن ايقىنداۋ ءۇشىن تالدايدى.

اقپاراتتى تالداۋ قورىتىندىلارى بويىنشا ازىرلەنگەن ۇسىنىستار ءتيىستى شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاننىڭ باسشىلىعىنا باياندالادى. اقپاراتقا تالداۋ جۇرگىزگەن مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ورىنداۋشىلارىنا قابىلدانعان شەشىم تۋرالى حابارلانادى.

جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتىدە كوزدەلگەن ءىس-شارالاردى باقىلاۋدان الۋدى جانە ولاردىڭ ورىندالۋ مەرزىمدەرىن ۇزارتۋدى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ باسشىلىعى جۇزەگە اسىرادى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ تاپسىرمالارىن باقىلاۋدان الۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جۇزەگە اسىرىلادى.

جوعارى تۇرعان مەملەكەتتىك ورگاننىڭ نە ورىنداۋشى ورگاننىڭ باقىلاۋ قىزمەتى جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتىدە بەلگىلەنگەن ورىندالۋ مەرزىمى وتكەنگە دەيىن ورىنداۋشىعا مەملەكەتتىك ورگاننىڭ رەگلامەنتىندە ايقىندالاتىن تارتىپپەن ءتيىستى جازباشا ەسكە سالۋ جىبەرەدى.

ىشكى باقىلاۋدى ۇيىمداستىرۋدىڭ جانە جۇزەگە اسىرۋدىڭ قوسىمشا ماسەلەلەرىن مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ءوزى نە وعان قاتىستى جوعارى تۇرعان مەملەكەتتىك ورگان ايقىنداۋى مۇمكىن.

وسى بولىكتىڭ كۇشى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بيۋدجەت كودەكسىنە سايكەس جۇرگىزىلەتىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ىشكى باقىلاۋ بويىنشا ۋاكىلەتتىك بەرگەن ورگان جۇزەگە اسىراتىن ىشكى باقىلاۋعا قولدانىلمايدى.

 

39-باپ. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسىن جوسپارلاۋ 

مەملەكەتتىك ورگاندار ءوز قىزمەتىن ستراتەگيالىق جانە وپەراتسيالىق جوسپارلارعا, سونداي-اق قاجەت بولعان كەزدە توقسانعا, ءبىر جىلعا جانە ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆاعا ارنالىپ جاسالاتىن جۇمىس جوسپارلارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرادى. ستراتەگيالىق جوسپارلار ازىرلەمەيتىن مەملەكەتتىك ورگاندار ءوز قىزمەتىن توقسانعا, ءبىر جىلعا جانە ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆاعا ارنالىپ جاسالاتىن جۇمىس جوسپارلارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرادى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىس جوسپارلارى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرىنىڭ ۇسىنىستارى نەگىزىندە جانە قۇقىقتىق اكتىلەردى ورىنداۋ ءۇشىن الدىن الا جاسالادى.

مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جۇمىس جوسپارى نەگىزىندە وسى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى ءوز جۇمىس جوسپارلارىن جاسايدى.

 

40-باپ. مەملەكەتتىك ورگان جانە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەسى تۋرالى رەگلامەنت, ەرەجە 

مەملەكەتتىك ورگان ءوز قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ جانە ىشكى ءتارتىبى ماسەلەلەرى بويىنشا رەگلامەنت قابىلدايدى. مەملەكەتتىك ورگاننىڭ مارتەبەسى مەن وكىلەتتىكتەرى مەملەكەتتىك ورگان تۋرالى ەرەجەدە ايقىندالادى.

مەملەكەتتىك ورگان تۋرالى ەرەجەنى ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى بەكىتەدى.

مەملەكەتتىك ورگان تۋرالى ۇلگىلىك ەرەجەنى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگىمەن كەلىسۋ بويىنشا بەكىتەدى.

مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەسىنىڭ مارتەبەسى مەن وكىلەتتىكتەرىن ايقىنداۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ەرەجە بەكىتىلەدى.

مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەسى تۋرالى ەرەجەنى ازىرلەۋ مەن بەكىتۋ ءتارتىبىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى بەكىتەدى.

 

41-باپ. مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇزىرەتى, وكىلەتتىكتەرى, فۋنكتسيالارى مەن مىندەتتەرى 

مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتىنىڭ نىساناسىن ايقىندايتىن ونىڭ بەلگىلەنگەن وكىلەتتىكتەرىنىڭ جيىنتىعى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇزىرەتى دەپ تۇسىنىلەدى.

مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ وكىلەتتىكتەرى دەپ تۇسىنىلەدى.

مەملەكەتتىك ورگان قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ مىندەتتەرى دەپ تۇسىنىلەدى.

مەملەكەتتىك ورگاننىڭ ءوز قۇزىرەتى شەگىندە قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ فۋنكتسيالارى دەپ تۇسىنىلەدى.

مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇزىرەتى, وكىلەتتىكتەرى, فۋنكتسيالارى مەن مىندەتتەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى, وزىنە قاتىستى جوعارى تۇرعان ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان قابىلدايتىن وزگە دە نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىندە بەلگىلەنەدى.

مەملەكەتتىك ورگاننىڭ فۋنكتسيالارى ستراتەگيالىق, رەتتەۋ, ىسكە اسىرۋ جانە باقىلاۋ فۋنكتسيالارى بولىپ بولىنەدى:

جوسپارلى قۇجاتتاردى ازىرلەۋ, قابىلداۋ, حالىقارالىق قاتىناستاردى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پەن قورعانىس قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى فۋنكتسيالار ستراتەگيالىق فۋنكتسيالار بولىپ تابىلادى;

مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋ, نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى تىركەۋ جانە ولاردىڭ ورىندالۋىنا تالداۋ جۇرگىزۋ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ, مەملەكەتتىك اكتيۆتەردى باسقارۋ جونىندەگى فۋنكتسيالار رەتتەۋ فۋنكتسيالارى بولىپ تابىلادى;

جوسپارلى قۇجاتتاردى, نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى ورىنداۋعا, مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جوسپارلى قۇجاتتارىندا كوزدەلگەن ماقساتتار مەن مىندەتتەرگە قول جەتكىزۋگە, مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋگە, ونىڭ ىشىندە رۇقساتتاردى, سونداي-اق ولارعا قوسىمشالاردى بەرۋگە, ۇزارتۋعا, قايتا رەسىمدەۋگە, جاڭارتۋعا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا رۇقساتتارعا, سونداي-اق ولارعا قوسىمشالارعا قاتىستى كوزدەلگەن باسقا دا ارەكەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان فۋنكتسيالار ىسكە اسىرۋ فۋنكتسيالارى بولىپ تابىلادى;

جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك مەكەمەلەر قىزمەتىنىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردە بەلگىلەنگەن تالاپتارعا, ال قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىقتارىندا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىلارىندا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەستىگى تۇرعىسىنان تەكسەرۋ جانە بايقاۋ جونىندەگى فۋنكتسيالار باقىلاۋ فۋنكتسيالارى بولىپ تابىلادى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇرىلىمىندا فۋنكتسيالاردى ستراتەگيالىق, رەتتەۋ, ىسكە اسىرۋ جانە باقىلاۋ فۋنكتسيالارى دەپ ءبولۋدى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, ال ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ايقىندايدى.

مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا وزدەرىنە كوزدەلمەگەن فۋنكتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋىنا تىيىم سالىنادى.

 

42-باپ. جەكە-دارا وكiمدiك قىزمەت 

مەملەكەتتiك ورگانداردا لاۋازىمدى ادامدار جۇزەگە اسىراتىن, ۋاكiلەتتi لاۋازىمدى ادامداردىڭ جەكە قولدانىلاتىن قۇقىقتىق اكتiلەرگە جەكە-دارا قول قويۋىنان, قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەرگە نۇسقاۋلار مەن تاپسىرمالار بەرۋiنەن, مەملەكەتتiك فۋنكتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋ جونiندە وزگە دە ۇيىمدىق-وكiمدiك شارالاردى جەكە-دارا قابىلداۋىنان تۇراتىن قىزمەت جەكە-دارا وكiمدiك قىزمەت بولىپ تابىلادى. مەملەكەتتىك ورگاننىڭ باسشىسى (القالى مەملەكەتتىك ورگانداردى قوسپاعاندا) جەكە-دارا وكىمدىك قىزمەت ارقىلى سەنىپ تاپسىرىلعان ورگانعا باسشىلىقتى جۇزەگە اسىرادى جانە قابىلداناتىن شەشىمدەردىڭ زاڭدىلىعىنا دەربەس جاۋاپتىلىقتا بولادى. جەكە-دارا وكىمدىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرعان كەزدە تومەن تۇرعان لاۋازىمدى ادامدار وزدەرىنىڭ ارەكەتتەرىن جوعارى تۇرعان لاۋازىمدى ادامنىڭ شەشىمدەرىمەن قاتاڭ سايكەستىكتە جۇزەگە اسىرادى. ەگەر مەملەكەتتىك فۋنكتسيالار تەك جەكە-دارا وكىمدىك قىزمەت ارقىلى جۇزەگە اسىرىلسا, وندا بۇل جاعدايدا تومەن تۇرعان لاۋازىمدى ادامداردىڭ مىندەتى ۋاكىلەتتى تۇلعانىڭ وسى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى.

 

43-باپ. القالى مەملەكەتتiك ورگان 

شەشiمدەرi مەملەكەتتiك ورگاندار مۇشەلەرiنiڭ كوپشiلiك داۋسىمەن قابىلداناتىن ورگاندار القالى مەملەكەتتiك ورگاندار بولىپ تابىلادى. القالى ورگان قابىلدايتىن شەشiمدەردiڭ زاڭدىلىعى ءۇشiن جاۋاپتىلىق, شەشiمدi قابىلداعان كەزدە قارسى داۋىس بەرگەندەردi قوسپاعاندا, القالى ورگاننىڭ داۋىس بەرۋگە قاتىسقان بارلىق مۇشەلەرiنە جۇكتەلەدi. القالى مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ نەگiزگi نىسانى وسى ورگانداردىڭ شەشىمدەرى قابىلداناتىن ولاردىڭ وتىرىستارى بولىپ تابىلادى. القالى مەملەكەتتiك ورگانداردىڭ وتىرىستارىن دايىنداۋ جانە وتكiزۋ كەزiندە ۋاكىلەتتى ورگاندار (ولاردىڭ قۇرىلىمدىق بولiمشەلەرi) مەن لاۋازىمدى ادامدار مىناداي ماسەلەلەردi شەشەدi:

1) تيiسiنشە ءبىر توقسان جانە ءبىر جىل مەرزiمگە القالى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ باسشىسى نە القالى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەتiن ورگاننىڭ باسشىسى بەكiتەتىن, مۇددەلi ورگاندار مەن لاۋازىمدى ادامداردىڭ نازارىنا جەتكiزiلەتىن, وتىرىستاردى وتكiزۋ جوسپارىن ازiرلەۋ جانە بەكiتۋ;

2) القالى مەملەكەتتiك ورگاننىڭ وتىرىسىنا شىعارىلاتىن ماسەلەلەردi دايىنداۋدى, وتىرىستى وتكiزۋ جونىندەگi وزگە دە ۇيىمداستىرۋ ءىس-شارالارىن ونىڭ تيiستi قۇرىلىمدىق بولiمشەلەرi نە القالى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قىزمەتiن قامتاماسىز ەتەتiن ورگان جۇزەگە اسىرادى.

وتىرىستاردى وتكiزۋ ءتارتiبi القالى مەملەكەتتiك ورگانداردىڭ رەگلامەنتتەرiندە ايقىندالادى. القالى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ وتىرىسى حاتتاماعا تۇسiرiلەدi. وتىرىستا قابىلدانعان شەشiمدەر القالى مەملەكەتتiك ورگاننىڭ رەگلامەنتiنە سايكەس قاۋلىلارمەن رەسiمدەلەدى جانە ورىنداۋشىلاردىڭ نازارىنا جەتكiزiلەدi. قاجەت بولعان جاعدايدا قابىلدانعان شەشiمدەردi iسكە اسىرۋ جونiندەگى ءىس-شارالار جوسپارى ازىرلەنەدى جانە بەكiتiلەدi, ولاردىڭ ورىندالۋىنا باقىلاۋ بەلگىلەنەدى.

 

44-باپ. مەملەكەتتiك ورگانداردا قىزمەتتiك قۇجاتتاردىڭ قارالۋى مەن ءوتۋi 

مەملەكەتتiك ورگانعا نەمەسە تiكەلەي وسى ورگاننىڭ باسشىلىعىنا ارنالعان قىزمەتتىك قۇجاتتار كەلiپ تۇسكەننەن جانە iس قاعازدارىن جۇرگiزۋ قىزمەتiندە تiركەلگەننەن كەيiن باسشىلىققا بەرiلەدi, باسشىلىق ولاردى قارايدى جانە ولار بويىنشا تاپسىرمالار (قارارلار) دايىندايدى. مەملەكەتتiك ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامى ماسەلەنi ءوز قاراۋىنا العان كەزدە قويىلعان ماسەلەنi شەشۋ وسى ورگاننىڭ نەمەسە وسى لاۋازىمدى ادامنىڭ قۇزىرەتiنە جاتاتىنىنا كوز جەتكiزۋگە تيiس. قۇجاتتارعا مەملەكەتتiك ورگاننىڭ اتىنان ونىڭ باسشىسى, ونى اۋىستىراتىن ادام (وسى ورگاندا بەلگiلەنگەن قىزمەتتiك مiندەتتەردi بولۋگە سايكەس) نە وسى ورگاننىڭ وزگە ۋاكiلەتتi لاۋازىمدى ادامى قول قويادى. مەملەكەتتiك ورگانعا قايتارۋدى تالاپ ەتەتiن قۇجاتتى جiبەرۋ كەزiندە وعان وسى مەملەكەتتiك ورگانعا قايتارۋ قاجەتتىگi تۋرالى بەلگi قويىلادى. قۇجاتتاردىڭ مەملەكەتتiك ورگانداردا قارالۋ مەرزiمi, ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا وزگەشە بەلگiلەنبەسە, بiر ايدان اسپاۋعا تيiس.

 

45-باپ. اقپارات الماسۋعا قويىلاتىن تالاپتار 

مەملەكەتتiك ورگاندار لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ وزدەرىنىڭ قىزمەتتىك وكiلەتتiكتەرiن جۇزەگە اسىرۋى كەزiندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگiلەنگەن تارتiپپەن اقپاراتتى جونەلتۋi جانە الۋى اقپارات الماسۋ بولىپ تابىلادى. اقپارات الماسۋدى رەگلامەنتتەيتiن راسiمدەر:

1) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بiرىڭعاي اقپاراتتىق كەڭiستiگiنiڭ iركiلiسسiز جۇمىس iستەۋiنە, ونىڭ الەمدiك بايلانىس پەن ينفورماتيكا جۇيەسiنە ەنۋiنە;

2) اقپاراتتى, ونىڭ iشiندە مەملەكەتتiك اقپاراتتىق رەسۋرستاردى قورعاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسiن نىعايتۋعا ىقپال ەتۋگە تيiس.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتiك ورگاندارى مەن لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ شەشiمدەر قابىلداۋى وبەكتيۆتi جانە الدىن الۋشى اقپاراتقا نەگiزدەلۋگە تيiس.

مەملەكەتتiك ورگاندار مەن ولاردىڭ قۇرىلىمدىق بولiمشەلەرi اراسىندا اقپارات الماسۋ ءوزارا اقپاراتتار لەگىنىڭ ەڭ از قاجەتتi كولەمiنە, بەرiلەتiن باسقارۋشىلىق اقپاراتتىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەۋگە نەگiزدەلەدi. اقپاراتتىق راسىمدەر مەملەكەتتىك قۇپيالاردى, تاراتىلۋى شەكتەلگەن قىزمەتتىك اقپاراتتى جانە زاڭمەن قورعالاتىن وزگە دە اقپاراتتى قۇرايتىن مالىمەتتەردىڭ جاريا بولۋىنا جول بەرمەۋگە ءتيىس جانە بارلاۋ, قارسى بارلاۋ, جەدەل-ىزدەستىرۋ قىزمەتىنە جانە كۇزەتىلەتىن ادامدار مەن وبەكتىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى كۇزەت ءىس-شارالارىنا بايلانىستى اقپاراتقا قول جەتكىزۋدى شەكتەۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.

تاراتىلۋى شەكتەلگەن قىزمەتتىك اقپاراتقا «قىزمەت بابىندا پايدالانۋ ءۇشىن» دەگەن بەلگى قويىلادى.

مالىمەتتەردى تاراتىلۋى شەكتەلگەن قىزمەتتىك اقپاراتقا جاتقىزۋ جانە ونىمەن جۇمىس ىستەۋ قاعيدالارىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى بەلگىلەيدى.

مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە قىزمەتتىك اقپارات وزدەرىنە جۇكتەلگەن قىزمەتتىك مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن عانا بەرىلەدى. بۇل اقپارات قىزمەتتەن تىس ماقساتتاردا پايدالانىلمايدى.

مەملەكەتتىك ورگاندار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قۇپيالار تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس مەملەكەتتىك قۇپيالارعا جاتاتىن مالىمەتتەردى قامتيتىن اقپاراتتىق جۇيەلەردى قوسپاعاندا, اقپاراتتىق جۇيەلەردى اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان بەلگىلەگەن تارتىپپەن جانە مەرزىمدەردە ينتەگراتسيالاۋدى جۇرگىزەدى. مەملەكەتتىك ورگاندار مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ كەزىندە قاعاز جەتكىزگىشتەگى قۇجاتتاردى پايدالانۋدى جانە ولاردى ۇسىنۋ بويىنشا تالاپتاردى قىسقارتۋ (بولعىزباۋ) جونىندەگى شارالاردى قابىلدايدى.

مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ىشكى اكىمشىلىك راسىمدەرىن ورىنداۋ پروتسەسىندە قاعاز جەتكىزگىشتەگى قۇجاتتار پايدالانىلعان جاعدايدا, قاعاز جەتكىزگىشتەگى قۇجاتتاردى ەلەكتروندىق قۇجاتتار نىسانىنا اۋدارۋ جونىندەگى شارالار قابىلدانادى.

 

46-باپ. قىزمەتتىك قۇجاتتاردىڭ ورىندالۋىن ىشكى باقىلاۋ 

مەملەكەتتiك ورگان باسشىسىنىڭ نەمەسە وزگە دە جوعارى تۇرعان لاۋازىمدى ادامنىڭ اتالعان لاۋازىمدى ادامدار شىعارعان اكتiلەرگە بايلانىستى ەمەس تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىن ىشكى باقىلاۋ وسى مەملەكەتتiك ورگاننىڭ تيiستi بولiمشەلەرiنە جۇكتەلەدi. قىزمەتتiك قۇجاتتار بويىنشا تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋ مەرزiمدەرiن ىشكى باقىلاۋدى مەملەكەتتiك ورگاننىڭ iس قاعازدارىن جۇرگiزۋ قىزمەتi جۇزەگە اسىرادى. بiرنەشە ورىنداۋشىعا بەرiلگەن تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋىن تاپسىرمادا بiرiنشi بولىپ كورسەتiلگەن لاۋازىمدى ادام ۇيلەستiرەدi. Iس قاعازدارىن جۇرگiزۋ قىزمەتi باقىلاۋداعى تاپسىرمانىڭ ورىندالۋ مەرزiمi اياقتالعانعا دەيiن تيiستi بولiمشەگە بۇل تۋرالى الدىن الا ەسكە سالۋ جiبەرەدi. تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇشiن قوسىمشا ۋاقىت قاجەت بولعان جاعدايدا ورىنداۋشى تاپسىرمانى بەرگەن لاۋازىمدى ادامعا تاپسىرمانى ورىنداۋ مەرزiمiن ۇزارتۋ تۋرالى جازباشا ءوتiنiش بەرەدi. تاپسىرمانى ورىنداۋدىڭ قوسىمشا مەرزiمiن تاپسىرمانى بەرگەن باسشى بەلگiلەيدi. تاپسىرمانى بەرگەن لاۋازىمدى ادام نە وزگە ۋاكiلەتتi لاۋازىمدى ادام ورىندالعان قۇجاتتاردى باقىلاۋدان الادى.

 

8-تاراۋ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى  ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس

 ورتاعا بەرۋ 

 

47-باپ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋدىڭ جالپى ەرەجەلەرى 

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋدىڭ نەگىزگى ماقساتتارى مىنالار بولىپ تابىلادى:

1) باسەكەلەس ورتانى دامىتۋعا جانە جەتىلدىرۋگە جاردەمدەسۋ;

2) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ;

3) مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ;

4) وڭتايلاندىرۋ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مىنالار بولىپ تابىلادى:

1) ازاماتتاردىڭ, بيزنەس-قوعامداستىق پەن مەملەكەت مۇددەلەرىنىڭ تەڭگەرىمىن ساقتاۋ;

2) ازاماتتاردىڭ, بيزنەس-قوعامداستىق پەن مەملەكەتتىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن تەڭ دارەجەدە قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ;

3) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋدىڭ نەگىزدىلىگى مەن تيىمدىلىگى;

4) بيزنەس-قوعامداستىق پەن مەملەكەتتىڭ ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن جاۋاپتىلىعى;

5) ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ بويىنشا پروتسەستەردىڭ ۇزدىكسىزدىگى جانە تۇتاستىعى, سونداي-اق وعان بايلانىستى وڭتايلاندىرۋ.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميسسيانىڭ (بۇدان ءارى – كوميسسيا) شەشىمدەرى نەگىزىندە جىل سايىنعى نەگىزدە وسى كودەكسكە سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ:

1) اۋتسورسينگ;

2) مەملەكەتتىك تاپسىرما;

3) مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس;

4) پايدالانۋشىلار ەسەبىنەن بەرۋ;

5) مىندەتتى مۇشەلىككە (قاتىسۋعا) نەگىزدەلگەن ءوزىن-ءوزى رەتتەۋدى ەنگىزۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ اۋتسورسينگتى, مەملەكەتتىك تاپسىرمانى جانە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى بەرىلەتىن فۋنكتسيالارى ءىشىنارا بەرۋگە جاتادى. بۇل رەتتە فۋنكتسيا ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىنەن الىپ تاستالمايدى. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارىن ىرىكتەۋ ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ىرىكتەۋ ادىستەمەسىنە سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ىرىكتەۋدىڭ نەگىزگى ولشەمشارتتارى مىنالار بولىپ تابىلادى:

1) حالىقتىڭ مۇددەلەرى مەن قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ مۇمكىندىگى;

2) نارىقتىڭ دايىندىعى نەمەسە باسەكەلەس ورتانىڭ بولۋى;

3) نارىقتى دامىتۋدىڭ الەۋەتتى مۇمكىندىگى.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىستى قورعاۋعا, قوعامدىق ءتارتىپتى, ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, حالىقتىڭ دەنساۋلىعى مەن يماندىلىعىن قورعاۋعا باعىتتالعان, كاپيتالدى سىرتقا شىعارۋدى, جوعارى قاداعالاۋدى, قىلمىستىق ءىس بويىنشا سوتقا دەيىنگى ءىس جۇرگىزۋدى, جەدەل-ىزدەستىرۋ قىزمەتىن, سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى, سونداي-اق ۇلتتىق, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك, مەملەكەتتىك قۇپيالاردى قورعاۋ, قورعانىس, كوشى-قون, مەملەكەتتىك ستاتيستيكا سالالارىنداعى فۋنكتسيالارىن جانە ولاردى بەرۋ مەملەكەت مۇددەلەرىنە زالال كەلتىرۋى مۇمكىن وزگە دە فۋنكتسيالاردى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋگە تىيىم سالىنادى. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارى ىرىكتەلگەننەن كەيىن ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارىنىڭ قۇنىن ايقىنداۋ ادىستەمەسىنە سايكەس ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار فۋنكتسيالارىنىڭ قۇنىن ەسەپتەۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ كەزىندە وڭتايلاندىرۋ نىساناسىنا ەسەپتەۋ جۇرگىزىلەدى. بۇل رەتتە ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ شىعىستارىن قايتا بولۋگە ولارعا قوسىمشا فۋنكتسيالار جۇكتەلگەن جاعدايلاردا عانا جول بەرىلەدى. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن نارىقتىڭ دايىندىعىن تالداۋ ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارى بويىنشا نارىقتىڭ دايىندىعىنا تالداۋ جۇرگىزۋ ادىستەمەسىنە سايكەس جۇرگىزىلەدى. مونيتورينگ وسى كودەكستىڭ 53-بابىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى. پايدالانۋشىلار مەن باسەكەلەس ورتانى اقپاراتتاندىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرستارىندا مىناداي مالىمەتتەر ورنالاستىرىلادى جانە كەيىننەن جاڭارتىلادى:

1) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارىنىڭ تىزبەسى;

2) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ قانداي نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىمەن بەرىلگەنى كورسەتىلگەن ءتىزىلىم;

3) كوميسسيانىڭ شەشىمى, مونيتورينگ ناتيجەلەرى جانە مونيتورينگ قورىتىندىلارى بويىنشا ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىنە قايتارىلعان ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار فۋنكتسيالارىنىڭ قانداي نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىمەن قايتارىلعانى كورسەتىلگەن تىزبەسى.

 

48-باپ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن اۋتسورسينگ ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ 

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس اۋتسورسينگ ارقىلى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ولار باسەكەلەس ورتاعا بەرىلەدى.

 

49-باپ. ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مەملەكەتتىك تاپسىرما ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ 

ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بيۋدجەت زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن مەملەكەتتىك تاپسىرمانى ازىرلەۋ جانە ورىنداۋ تارتىبىنە سايكەس مەملەكەتتىك تاپسىرما ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرىلەدى. مەملەكەتتىك تاپسىرمانى ورىنداۋ وندا ناتيجەلەر كورسەتكىشتەرى كورسەتىلە وتىرىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىك باعدارلاما اكىمشىسى مەن مەملەكەتتىك تاپسىرمانى ورىنداۋشى اراسىندا ازاماتتىق-قۇقىقتىق مامىلە جاساسۋ ارقىلى بەكىتىلگەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلادى.

 

50-باپ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ 

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا ارنالعان گرانتتار جانە سىيلىقاقىلار تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى.

 

51-باپ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا پايدالانۋشىلار ەسەبىنەن بەرۋ 

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارى ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىنەن فۋنكتسيالاردى الىپ تاستاۋ ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرىلەدى جانە پايدالانۋشىلار ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى.

 

52-باپ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مىندەتتى مۇشەلىككە (قاتىسۋعا)

نەگىزدەلگەن ءوزىن-ءوزى رەتتەۋدى ەنگىزۋ ارقىلى باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ

 

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مىندەتتى مۇشەلىككە (قاتىسۋعا) نەگىزدەلگەن, كاسىپكەرلىك نەمەسە كاسىپتىك قىزمەت سالاسىنداعى ءوزىن-ءوزى رەتتەيتىن ۇيىمدارعا بەرۋ ءوزىن-ءوزى رەتتەيتىن ۇيىمداردىڭ دايىندىعى راستالعاننان كەيىن قامتاماسىز ەتىلەدى. مىندەتتى مۇشەلىككە (قاتىسۋعا) نەگىزدەلگەن ءوزىن-ءوزى رەتتەيتىن ۇيىمداردىڭ ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋعا دايىندىعى ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن پايدالانۋشىلار, ورىنداۋشىلار جانە مەملەكەت ءۇشىن پايدا مەن شىعىندى ايقىنداۋ ماقساتىندا رەتتەۋشىلىك اسەرگە تالداۋ جۇرگىزۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى.

 

53-باپ. مونيتورينگ 

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن بايقاۋ مونيتورينگتىڭ ماقساتى بولىپ تابىلادى. مونيتورينگتىڭ ناتيجەلەرى ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ باسەكەلەس ورتادا جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ باستى كورسەتكىشتەرىن سالىستىرۋ جانە ءتيىستى شەشىمدەر مەن شارالار قابىلداۋ ءۇشىن پايدالانىلادى. مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا مونيتورينگتى قوسپاعاندا, مونيتورينگ:

1) جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ماسەلەلەرى جونىندەگى جولدانىمدارىن تالداۋعا;

2) باسەكەلەس ورتادان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنان الىناتىن, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ماسەلەلەرى جونىندەگى اقپاراتتى تالداۋعا;

3) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ماسەلەلەرى جونىندەگى دەرەكتەردى جيناۋ جانە تالداۋ جۇيەسىنە;

4) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن مۇددەلى تۇلعالار جۇرگىزەتىن نارىقتىڭ دايىندىعىن تالداۋعا نەگىزدەلەدى.

مونيتورينگتى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىن قوسپاعاندا, وسى كودەكسكە سايكەس ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن مۇددەلى تۇلعالار جۇرگىزەدى. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا تاۋەلسىز باعالاۋدى الۋ ءۇشىن كوميسسيانىڭ ۇسىنىستارى نەگىزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى تارتىلادى. مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستى جۇزەگە اسىرۋ مونيتورينگى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان بەكىتەتىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ قاعيدالارىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى. اۋتسورسينگتى, مەملەكەتتىك تاپسىرمانى جۇزەگە اسىرۋ, پايدالانۋشىلار ەسەبىنەن بەرۋ مونيتورينگى ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ قاعيدالارىنا سايكەس ناتيجەلىلىك پەن پروتسەسس ولشەمشارتتارى نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى.

ناتيجەلىلىك ولشەمشارتى ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بەلگىلەگەن باستى كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋىن ايقىندايدى.

پروتسەسس ولشەمشارتى ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن باعالاۋدى جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ جولدانىمدارىن, باسەكەلەس ورتادان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنان الىناتىن ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ماسەلەلەرى جونىندەگى اقپاراتتى تالداۋدىڭ نەگىزىندە ايقىندايدى.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى مونيتورينگ جۇرگىزۋ كەزىندە ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلاردان, مەملەكەتتىك قۇپيالاردى, كوممەرتسيالىق جانە زاڭمەن قورعالاتىن وزگە دە قۇپيانى قۇرايتىن اقپاراتتى قوسپاعاندا, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ينتەرنەت-رەسۋرستارىندا ولاردىڭ فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى سالاسىنا جاتاتىن اقپارات بولماعان جاعدايدا, قاجەتتى اقپاراتتى سۇراتۋعا قۇقىلى.

 

54-باپ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىن قايتارۋ 

ەگەر مونيتورينگ ناتيجەلەرى بويىنشا ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسياسىنىڭ ساپاسىز جۇزەگە اسىرىلۋىن انىقتاعان جاعدايدا, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە بۇل تۋرالى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاندى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىن حاباردار ەتەدى. مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان حابارلاما العان كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنى ىشىندە ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسياسىنىڭ ساپاسىز جۇزەگە اسىرىلۋى تۋرالى ماسەلەنى كوميسسيانىڭ قاراۋىنا شىعارادى. كوميسسيا ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىن قايتارۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان كەزدە, مىناداي:

1) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ءىشىنارا بەرۋى شەڭبەرىندە – مۇنداي فۋنكتسيالاردى قايتارۋ ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەگەن تارتىپپەن جاسالعان شارتتى بۇزۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى;

2) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ تولىق بەرۋى شەڭبەرىندە – مۇنداي فۋنكتسيالاردى قايتارۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋ جونىندە شارالار قابىلدانادى.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىن قايتارۋ ءۇشىن كوميسسيانىڭ ۇسىنىمدارىنان كەيىن ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنە فۋنكتسيالاردى ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا قايتارۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەتتى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزەدى.

مىندەتتى مۇشەلىككە (قاتىسۋعا) نەگىزدەلگەن ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزىلمەگەن جاعدايدا, رۇقسات بەرۋ نەمەسە حابارلاما جاساۋ ءتارتىبى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپكەرلىك كودەكسىنە سايكەس جويىلۋعا ءتيىس.

 

55-باپ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ قۇزىرەتى 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى:

1) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ازىرلەيدى;

2) وزىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكتىلەرىندە جۇكتەلگەن وزگە دە فۋنكتسيالاردى ورىندايدى.

 

56-باپ. مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتى 

مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان:

1) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ جونىندەگى مەملەكەتتiك ساياساتتى iسكە اسىرادى;

2) جىل سايىنعى نەگىزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكiمەتiن ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ جونىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ناتيجەلەرi تۋرالى حاباردار ەتەدى;

3) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگاندار فۋنكتسيالارىنىڭ اۋتسورسينگىن جۇزەگە اسىرۋ قاعيدالارىن ازىرلەيدى جانە بەكىتەدى;

4) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ قاعيدالارىن ازiرلەيدi جانە بەكiتەدi;

5) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ىرىكتەۋ ادىستەمەسىن ازىرلەيدى جانە بەكىتەدى;

6) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشiن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارىنىڭ قۇنىن ايقىنداۋ ادiستەمەسىن ازiرلەيدi جانە بەكiتەدi;

7) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارى بويىنشا نارىقتىڭ دايىندىعىنا تالداۋ جۇرگىزۋ ادىستەمەسىن ازىرلەيدى جانە بەكىتەدى;

8) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ مونيتورينگىن جۇرگiزۋ قاعيدالارىن ازiرلەيدi جانە بەكiتەدi;

9) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ جونىندەگى ادىستەمەلىك كومەكتى جانە ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋدى جۇزەگە اسىرادى;

10) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جۇرگىزگەن نارىقتىڭ دايىندىعىن تالداۋعا ولاردىڭ ساراپتامالىق قورىتىندىلارىن دايىندايدى جانە بەرەدى;

11) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگاندار باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشiن ۇسىناتىن ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ىرىكتەۋ ناتيجەلەرiنە ءوز قۇزىرەتi شەگiندە ساراپتاما جۇرگىزەدى;

12) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگاندار جۇرگىزگەن وڭتايلاندىرۋ نىساناسىنا ۇسىنىلعان ەسەپ-قيساپ بويىنشا قورىتىندى دايىندايدى جانە بەرەدى;

13) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ اكتىلەرىندە كوزدەلگەن وزگە دە وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرادى.

 

57-باپ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتى 

ورتالىق اتقارۋشى ورگاندار:

1) جىل سايىنعى نەگىزدە مۇددەلى تۇلعالارمەن, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلارمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرلەسىپ, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءتيىستى سالاسىنداعى (اياسىنداعى) باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ىرىكتەۋدى جۇزەگە اسىرادى;

2) مۇددەلى تۇلعالارمەن, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلارمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرلەسىپ, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءتيىستى سالاسىندا (اياسىندا) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارى بويىنشا نارىقتىڭ دايىندىعىنا تالداۋ جۇرگىزەدى;

3) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ماسەلەلەرى جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزەدى;

4) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءتيىستى سالاسىنداعى (اياسىنداعى) باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ, سونداي-اق ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىن قايتارۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ جوبالارىن ازىرلەيدى;

5) پايدالانۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرى بۇزىلعان جاعدايدا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس ولاردى قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان شارالاردى قابىلدايدى;

6) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلاردى مينيتورينگ ناتيجەلەرىمەن تانىستىرۋعا مىندەتتى;

7) ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ كەزىندە وڭتايلاندىرۋ نىساناسىنا ەسەپ-قيساپ جۇرگىزەدى جانە ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا كەلىسۋگە جىبەرەدى;

8) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ اكتىلەرىندە كوزدەلگەن وزگە دە وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرادى.

جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار:

1) جىل سايىنعى نەگىزدە مۇددەلى تۇلعالارمەن, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلارمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرلەسىپ, جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ىرىكتەۋدى جۇزەگە اسىرادى;

2) مۇددەلى تۇلعالارمەن, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلارمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن بىرلەسىپ, جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارى بويىنشا نارىقتىڭ دايىندىعىنا تالداۋ جۇرگىزەدى;

3) مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ماسەلەلەرى جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزەدى;

4) پايدالانۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرى بۇزىلعان جاعدايدا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس ولاردى قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان شارالاردى قابىلدايدى;

5) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلاردى مينيتورينگ ناتيجەلەرىمەن تانىستىرۋعا مىندەتتى;

6) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ كەزىندە وڭتايلاندىرۋ نىسانانىنا ەسەپ-قيساپ جۇرگىزەدى جانە ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا كەلىسۋگە جىبەرەدى;

7) جەرگiلiكتi مەملەكەتتىك باسقارۋ مۇددەلەرىندە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا جۇكتەلەتىن وزگە دە وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرادى.

 

58-باپ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قۇزىرەتى 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى:

1) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارى بويىنشا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ جانە ولاردىڭ بىرلەستىكتەرىنىڭ ۇسىنىستارىن جيناۋدى, تالداۋدى جانە جاريالاۋدى جۇزەگە اسىرادى;

2) مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ماسەلەلەرى جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزەدى;

3) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىنىڭ ساپاسىز جۇزەگە اسىرىلۋى تۋرالى ماسەلەلەردى قاراۋعا قاتىسادى;

4) وسى كودەكستە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزگە دە زاڭدارىندا كوزدەلگەن وزگە دە فۋنكتسيالاردى جۇزەگە اسىرادى.

 

59-باپ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىلى 

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن, ونىڭ ىشىندە:

1) جىل سايىنعى نەگىزدە ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ىرىكتەۋگە;

2) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارى بويىنشا نارىقتىڭ دايىندىعىنا تالداۋ جۇرگىزۋگە;

3) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ مۇددەلەرىن قوزعايتىن فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۇسىنىستاردى ازىرلەۋ جونىندەگى جۇمىسقا قاتىسۋ ارقىلى ءوزارا ءىس-قيمىل جاسايدى.

 

60-باپ. ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى 

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلار:

1) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرiلگەن فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشiن قاجەتتi اقپارات ءۇشiن ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگاندارعا سۇراۋ سالۋمەن جۇگىنۋگە;

2) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارى بويىنشا نارىقتىڭ دايىندىعىنىڭ بالامالى تالداۋىن جۇرگىزۋگە;

3) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا ۇسىنىستار ەنگىزۋگە;

4) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن فۋنكتسيالارى بويىنشا نارىقتىڭ دايىندىعىنا تالداۋ جۇرگىزۋگە قاتىسۋعا;

5) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ءۇشىن جىل سايىنعى نەگىزدە ىرىكتەۋ جۇرگىزۋگە قاتىسۋعا;

6) مونيتورينگ ناتيجەلەرiمەن تانىسۋعا;

7) مونيتورينگ ناتيجەلەرىن العان كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي, مونيتورينگتىڭ ناتيجەلەرىمەن كەلىسپەۋ تۋرالى جازباشا تۇسىنىكتەمەلەر نە كوميسسيانىڭ قاراۋىنا جاتاتىن ەسكەرتۋلەردى جويۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىن ۇسىنۋعا قۇقىلى.

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن ورىنداۋشىلار:

1) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرiلگەن فۋنكتسيالارىن ساپالى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشiن جاعداي جاساۋعا;

2) مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلەتىن فۋنكتسيالارىن العان كەزدە ولار ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلار جاساۋعا;

3) وسى كودەكستە كوزدەلگەن جاعدايدا, ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءۇشىن قاجەتتى اقپاراتتى جانە (نەمەسە) قۇجاتتاردى بەرۋگە;

4) پايدالانۋشىلارعا ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرiلگەن فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءتارتiبi تۋرالى تولىق جانە انىق اقپارات بەرۋگە;

5) پايدالانۋشىلاردىڭ بۇزىلعان قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرiن قالپىنا كەلتiرۋگە باعىتتالعان شارالاردى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس قابىلداۋعا مىندەتتى.

 

61-باپ. كوميسسيانىڭ قىزمەتى مەن فۋنكتسيالارى 

ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۇسىنىستار مەن ۇسىنىمداردى ازiرلەۋ ماقساتىندا كونسۋلتاتيۆتiك-كەڭەسشى ورگان – كوميسسيا قۇرىلادى.

كوميسسيانىڭ قۇرامىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتتارى, ورتالىق جانە جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى كىرۋى مۇمكىن.

كوميسسيا مىناداي فۋنكتسيالاردى جۇزەگە اسىرادى:

1) ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن باسەكەلەس ورتاعا بەرۋ ماسەلەلەرى جونىندە ۇسىنىستار مەن ۇسىنىمدار ازiرلەيدi;

2) مەملەكەتتىك باسقارۋدى جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ۇسىنىستارى نەگىزىندە ورتالىق جانە (نەمەسە) جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسەكەلەس ورتاعا بەرىلگەن فۋنكتسيالارىن قايتارۋ جونىندە ۇسىنىستار مەن ۇسىنىمدار ازىرلەيدى.

كوميسسيانىڭ قىزمەتى تۋرالى اقپارات مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا كەمىندە جارتى جىلدا ءبىر رەت ورنالاستىرىلادى جانە جاڭارتىلادى.

 

 

3-ءبولىم. اكىمشىلىك ءراسىم

 9-تاراۋ. اكىمشىلىك ءراسىمدى قوزعاۋ

 

 62-باپ. اكىمشىلىك ءراسىمدى قوزعاۋ ءۇشىن نەگىزدەر 

مىنالار اكىمشىلىك ءراسىمدى كوزعاۋ ءۇشىن نەگىزدەر بولىپ تابىلادى:

1) جولدانىم;

2) اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ باستاماسى.

وسى باپتىڭ ءبىرىنشى بولىگىنىڭ 1) تارماقشاسىندا كوزدەلگەن جاعدايدا, اكىمشىلىك ءراسىم جولدانىم قابىلدانعان كەزدەن باستاپ قوزعالدى دەپ ەسەپتەلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسىنىڭ تالابى نەمەسە اكىمشىلىك قالاۋ وسى باپتىڭ ءبىرىنشى بولىگىنىڭ 2) تارماقشاسىنا سايكەس اكىمشىلىك ءراسىمدى قوزعاۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى.

 

63-باپ. جولدانىمعا قويىلاتىن جالپى تالاپتار 

اۋىزشا نىساندا بەرىلگەن جولدانىمدى اكىمشىلىك ورگاننىڭ جولدانىمدى قابىلداعان لاۋازىمدى ادامى نەمەسە جۇمىسكەرى جەكەلەگەن حاتتاماعا ەنگىزەدى. جازباشا نىساندا نە ەلەكتروندىق قۇجات نىسانىندا بەرىلگەن جولدانىمدا, حاتتامادا:

1) جەكە تۇلعانىڭ تەگى, اتى, اكەسىنىڭ اتى (ەگەر ول جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجاتتا كورسەتىلسە), جەكە سايكەستەندىرۋ ءنومىرى (ول بولعان كەزدە), پوشتالىق مەكەنجايى نە زاڭدى تۇلعانىڭ اتاۋى, پوشتالىق مەكەنجايى, بيزنەس-سايكەستەندىرۋ ءنومىرى (ول بولعان كەزدە);

2) جولدانىم بەرىلەتىن اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ اتاۋى;

3) جولدانىمنىڭ ءمانى;

4) جولدانىمنىڭ بەرىلگەن كۇنى;

5) ارىز يەسىنىڭ نەمەسە ونىڭ وكىلىنىڭ قولى;

6) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلگەن وزگە دە مالىمەتتەر كورسەتىلەدى.

ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سايكەس اكىمشىلىك ءراسىم اقىلى نەگىزدە جۇزەگە اسىرىلسا, ارىز يەسى تولەمدى راستايتىن قۇجاتتى ۇسىنۋعا ءتيىس.

 

64-باپ. جولدانىمدى قابىلداۋ, تىركەۋ, قايتارۋ جانە كەرى قايتارىپ الۋ 

وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن بەرىلگەن جولدانىم مىندەتتى تۇردە قابىلدانۋعا, تىركەلۋگە, ەسەپكە الىنۋعا جانە قارالۋعا جاتادى.

جولدانىمدى قابىلداۋدان باس تارتۋعا تىيىم سالىنادى.

جولدانىم مەملەكەتتىك ورگانعا, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگانىنا, مەملەكەت ءجۇز پايىز قاتىساتىن زاڭدى تۇلعاعا بەرىلگەن جاعدايدا ارىز يەسىنە كۇنى مەن ۋاقىتى, جولدانىمدى قابىلداعان ادامنىڭ تەگى مەن اتى-ءجونى, لاۋازىمى كورسەتىلگەن بىرەگەي ءنومىرى بار تالون بەرىلەدى. جولدانىم كەلىپ تۇسكەن كۇنى تىركەلەدى.

ەگەر جولدانىم جۇمىس ىستەمەيتىن كۇنى كەلىپ تۇسكەن بولسا, وندا ول جاقىن ۋاقىتتاعى كەيىنگى جۇمىس كۇنىمەن تىركەلەدى.

جالپىعا قولجەتىمدى اقپاراتتىق جۇيەلەر بويىنشا كەلىپ تۇسكەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلەكتروندىق قۇجات جانە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا تۋرالى زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىن جولدانىمدار وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قارالۋعا جاتادى. اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىلاردىڭ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارىنا جانە ولاردىڭ ورىنباسارلارىنا بەينەكونفەرەنتس-بايلانىس نەمەسە بەينەجولدانىم ارقىلى جولدانىم بەرۋ ءتارتىبىن اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان ايقىندايدى. جولدانىم وسى كودەكستىڭ 63-بابىندا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس كەلمەگەن جاعدايدا, اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام ارىز يەسىنە جۇگىنۋ قانداي تالاپتارعا ساي كەلمەيتىنىن كورسەتەدى جانە ونى تالاپتارعا سايكەس كەلتىرۋ ءۇشىن اقىلعا قونىمدى مەرزىمدى بەلگىلەيدى. ەگەر ارىز يەسى جولدانىمدى اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام بەلگىلەگەن مەرزىمدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلتىرمەسە, اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام ونى قايتارادى. جولدانىمدى قايتارۋ قايتا جۇگىنۋگە كەدەرگى كەلتىرمەيدى. ارىز يەسى اكىمشىلىك ءىس بويىنشا شەشىم قابىلدانعانعا دەيىن جولدانىمدى ءوزىنىڭ جازباشا ارىزى نەگىزىندە كەرى قايتارىپ الا الادى.

ارىز يەسىنىڭ جولدانىمدى كەرى قايتارىپ الۋى مەرزىمدەر ساقتالعان كەزدە, ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا وزگەشە كوزدەلمەسە, ونى قايتا جولدانىم بەرۋ قۇقىعىنان ايىرمايدى.

 

 

65-باپ. جولدانىمدى ۋاكىلەتتى اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا ءارى قاراي جولداۋ 

جولدانىمدى قاراۋ وكىلەتتىگىنە كىرمەيتىن اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا كەلىپ تۇسكەن جولدانىم, كەلىپ تۇسكەن كۇنىنەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرىلمەيتىن مەرزىمدە اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا ءبىر مەزگىلدە حاباردار ەتە (حابارلاي) وتىرىپ, ۋاكىلەتتى اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا جولدانادى. جولدانىمدا قامتىلعان ءبىر نەمەسە بىرنەشە ءوتىنىشحاتتى, تالاپتاردى قاراۋ وكىلەتتىگىنە كىرمەيتىن اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا ولار كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرىلمەيتىن مەرزىمدە اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا ءبىر مەزگىلدە حاباردار ەتە (حابارلاي) وتىرىپ, ۋاكىلەتتى اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا ودان ءارى جولدانادى. ودان ءارى جولدانعان جولدانىم نەمەسە ونىڭ بولىگى بويىنشا ۋاكىلەتتى اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن اكىمشىلىك ءراسىمدى قوزعايدى.

 

66-باپ. اكىمشىلىك راسىمدەگى حابارلاما (حابارحات) 

اكiمشiلiك راسىمگە قاتىسۋشى تىڭداۋ نەمەسە اكiمشiلiك ءراسiمدi جۇزەگە اسىرۋ ءۇشiن قاجەتتi وزگە دە ءىس-شارالار وتكiزىلەتىن ۋاقىت پەن ورىن تۋرالى حاباردار ەتiلەدi. حابارلاما (حابارحات) تاپسىرىس حاتتىڭ تابىس ەتىلگەندىگى تۋرالى حابارلامامەن تاپسىرىس حاتپەن, تەلەفونوگراممامەن نەمەسە تەلەگراممامەن, ۇيالى بايلانىستىڭ ابونەنتتىك ءنومىرى بويىنشا ماتىندىك حابارمەن نەمەسە ەلەكتروندىق مەكەنجاي بويىنشا نە حابارحاتتىڭ نەمەسە شاقىرۋدىڭ تىركەلىپ-بەكىتىلۋىن قامتاماسىز ەتەتىن وزگە دە بايلانىس قۇرالدارى پايدالانىلىپ جىبەرىلەدى. ەگەر اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى كورسەتىلگەن مەكەنجايدا ءىس جۇزىندە تۇرماسا, حابارلامالار (حابارحاتتار) زاڭدى مەكەنجاي بويىنشا نەمەسە ونىڭ جۇمىس ورنى بويىنشا جىبەرىلۋى مۇمكىن.

زاڭدى تۇلعاعا ارنالعان حابارلامالار (حابارحاتتار) ونىڭ ورنالاسقان جەرى بويىنشا جىبەرىلەدى.

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى ءوزى كورسەتكەن تۇرعىلىقتى جەرىنىڭ (ورنالاسقان جەرىنىڭ) مەكەن-جايى, جۇمىس ورنى, ۇيالى بايلانىستىڭ ابونەنتتىك ءنومىرى, ەلەكتروندىق مەكەنجايى دۇرىس ەكەندىگىن, ال كورسەتىلگەن كونتاكتىلەرگە جىبەرىلگەن حابارلاما (حابارحات) ءتيىستى جانە جەتكىلىكتى دەپ سانالاتىندىعىن ءوزىنىڭ قولتاڭباسىمەن راستايدى. اكiمشiلiك راسىمگە قاتىسۋشى حابارلامانى (حابارحاتتى) قابىلداۋدان باس تارتقان كەزدە, ونى جەتكىزەتىن نەمەسە تابىس ەتەتىن ادام حابارلاماعا (حابارحاتقا) تيiستi بەلگى جاسايدى, ول اكiمشiلiك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا قايتارىلادى.

 

67-باپ. لاۋازىمدى ادامعا قارسىلىق ءبىلدىرۋ (وزدىگىنەن باس تارتۋ) 

ەگەر لاۋازىمدى ادام:

1) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى نەمەسە ونىڭ وكىلى رەتىندە وسى اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسقان بولسا;

2) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ جاقىن تۋىسى, جۇبايى (زايىبى) نەمەسە جەكجاتى بولىپ تابىلسا;

3) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا قىزمەتتىك نەمەسە وزگە دە تاۋەلدى بولسا;

4) اكiمشiلiك ءiستىڭ ناتيجەسiنە جەكە-دارا, تiكەلەي نەمەسە جاناما تۇردە مۇددەلi بولسا نە ونىڭ وبەكتيۆتiلiگi مەن ادىلدىگى تۋرالى كۇمان تۋعىزاتىن وزگە دە ءمان-جايلار بار بولسا, ول اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرا المايدى.

تۇلعانىڭ لاۋازىمدى ادام رەتiندە اكiمشiلiك ءراسىمدى بۇرىن جۇزەگە اسىرۋى ونىڭ اكiمشiلiك راسىمگە تيiستi دارەجەدە ودان ءارi قاتىسۋىن بولعىزبايتىن ءمان-جاي بولىپ تابىلمايدى. لاۋازىمدى ادامعا مالىمدەلگەن قارسىلىق بىلدىرۋگە (وزدىگىنەن باس تارتۋعا) ول مالىمدەلگەن كۇننەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە رۇقسات بەرىلەدى. اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىراتىن لاۋازىمدى ادامعا مالىمدەلگەن قارسىلىق بىلدىرۋگە (وزدىگىنەن باس تارتۋعا) جوعارى تۇرعان لاۋازىمدى ادام رۇقسات بەرەدى. اكىمشىلىك ورگاننىڭ القالى قۇرامى اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ كەزىندە لاۋازىمدى ادامداردىڭ بىرىنە مالىمدەلگەن قارسىلىق بىلدىرۋگە (وزدىگىنەن باس تارتۋعا) اكىمشىلىك ورگاننىڭ القالى قۇرامىنىڭ باسقا لاۋازىمدى ادامدارى رۇقسات بەرەدى. اكىمشىلىك ورگاننىڭ باسشىسىنا مالىمدەلگەن قارسىلىق بىلدىرۋگە (وزدىگىنەن باس تارتۋعا) جوعارى تۇرعان اكىمشىلىك ورگان رۇقسات بەرەدى. جوعارى تۇرعان اكىمشىلىك ورگانى جوق اكىمشىلىك ورگاننىڭ باسشىسىنا مالىمدەلگەن قارسىلىق بىلدىرۋگە (وزدىگىنەن باس تارتۋعا) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىندا اتالعان تۇلعا رۇقسات بەرەدى.

ەگەر زاڭدا ءتيىستى تۇلعا كوزدەلمەسە, قارسىلىق بىلدىرۋگە (وزدىگىنەن باس تارتۋعا) اكىمشىلىك ورگان باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, ال ول بولماعان كەزدە باسقا لاۋازىمدى ادام رۇقسات بەرەدى.

قارسىلىق ءبىلدىرۋ (وزدىگىنەن باس تارتۋ) تۋرالى ارىز قاناعاتتاندىرىلسا, اكىمشىلىك ءراسىمدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن باسقا لاۋازىمدى ادام جۇزەگە اسىرادى. بۇرىن مالىمدەلگەن ءمان-جايلارعا بايلانىستى قارسىلىق ءبىلدىرۋ (وزدىگىنەن باس تارتۋ) تۋرالى قايتا ارىز بەرۋگە جول بەرىلمەيدى. قارسىلىق ءبىلدىرۋ (وزدىگىنەن باس تارتۋ) تۋرالى ارىزدى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىم شاعىم جاساۋعا جاتپايدى.

 

68-باپ. اكىمشىلىك راسىمدە وكىلدىك ەتۋ 

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى ءوزىنىڭ اكىمشىلىك ىستەرىن جەكە ءوزى, وكىل ارقىلى نەمەسە ونىمەن بىرگە جۇرگىزۋگە قۇقىلى. اكىمشىلىك راسىمدە وكىلدىك ەتۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى.

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى ءوزىنىڭ اكىمشىلىك ىستەرىن باسقا ادامنىڭ جۇرگىزۋىنە ۋاكىلەتتىك بەرۋگە قۇقىلى, بۇل تۋرالى اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا اۋىزشا نىساندا حابارلايدى. بۇل جاعدايدا اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام وكىلدىڭ وكىلەتتىگىن جازباشا نىساندا رەسىمدەيدى, وعان وكىلدىك بەرۋشى قول قويادى.

ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا وزگەشە كوزدەلمەسە, وكىل وكىلدىك بەرۋشىنىڭ اتىنان اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى بارلىق ارەكەتتەردى جاساۋعا قۇقىلى. اكiمشiلiك ءراسىمدى جۇزەگە اسىراتىن اكiمشiلiك ورگاننىڭ لاۋازىمدى ادامى نەمەسە قىزمەتكەرi بولىپ تابىلاتىن تۇلعا وكiل بولۋعا قۇقىلى ەمەس. وسى باپتىڭ ءتورتىنشى بولىگىندە كورسەتىلگەن وكىلدەردى اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام شەتتەتەدى.

وكiل شەتتەتىلگەن كەزدە اكiمشiلiك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋدى باسقا وكىلدىڭ وكىلەتتىكتەرىن رەسىمدەۋ ءۇشىن قاجەتتi, بىراق ءۇش جۇمىس كۇنiنەن اسپايتىن مەرزىمگە كەيىنگە قالدىرادى.

 

69-باپ. اكىمشىلىك ىستەردى جۇرگىزۋ جانە ەسەپكە الۋ 

اكiمشiلiك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكiمشiلiك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشiن قاجەتتi قۇجاتتاردان تۇراتىن اكiمشiلiك ءىستى قاعاز جەتكىزگىشتە جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق نىساندا قالىپتاستىرادى. اكiمشiلiك ىستەردى, ولاردى ەسەپكە الۋ جۋرنالدارىن جۇرگىزۋدى اكىمشىلىك ورگان مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردا قۇجاتتاما جاساۋ, قۇجاتتامانى باسقارۋ جانە ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمى جۇيەلەرىن پايدالانۋ قاعيدالارىنىڭ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرادى. مەملەكەتتiك ورگاندارعا, جەرگiلiكتi ءوزiن-ءوزi باسقارۋ ورگاندارىنا, مەملەكەت ءجۇز پايىز قاتىساتىن زاڭدى تۇلعالارعا كەلiپ تۇسەتىن وتiنiشتەردى تىركەۋ, ەسەپكە الۋ, سونداي-اق «ەلەكتروندىق جولدانىمدار» اقپاراتتىق-تالداۋ جۇيەسiن جۇرگiزۋ ءتارتiبi قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ سالاسىنداعى ستاتيستيكالىق قىزمەتتi ءوز قۇزىرەتi شەگiندە جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك ورگان بەلگىلەگەن تارتىپپەن جۇزەگە اسىرىلادى.

جارناماسى بار ۇسىنىستار, سونداي-اق «مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 4-بابى 1-تارماعىنىڭ 3) تارماقشاسىندا كوزدەلگەن جولدانىمداردى قوسپاعاندا, مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەلىپ تۇسكەن جولدانىمدار ەسەپكە الۋعا جاتپايدى.

مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ جولدانىمدارىمەن جۇمىستى ۇيىمداستىرۋعا, ءىس جۇرگىزۋدىڭ جاي-كۇيىنە دەربەس جاۋاپتى بولادى.

 

70-باپ. اكىمشىلىك ءراسىمدى توقتاتۋ 

مىنا ءمان-جايلاردىڭ تىم بولماعاندا ءبىرى بولعان كەزدە:

1) اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ جولدانىمدا كورسەتىلگەن سول نىسانا تۋرالى جانە سول نەگىزدەر بويىنشا اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا قاتىستى اكىمشىلىك ءىس بويىنشا شەشىمى بار بولسا;

2) سول نىسانا تۋرالى جانە سول نەگىزدەر بويىنشا سول ادامعا قاتىستى شىعارىلعان زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت اكتىسى بار بولسا;

3) اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام جولدانىمدى قايتارسا;

4) اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام ارىز يەسىنەن جولدانىمدى كەرى قايتارىپ الۋدى قابىلداسا;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن وزگە دە نەگىزدەر بار بولسا, جولدانىم نەگىزىندە قوزعالعان اكىمشىلىك ءراسىم توقتاتىلۋعا جاتادى.

اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام ءوز باستاماسى بويىنشا قوزعالعان اكىمشىلىك ءراسىمدى, ەگەر اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋ ونى قوزعاۋعا نەگىز بولعان ءمان-جايلاردىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى قاجەت بولماي قالسا نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن باسقا نەگىزدەر بويىنشا توقتاتا الادى. اكىمشىلىك ءراسىم اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ شەشىمىمەن توقتاتىلادى, بۇل تۋرالى شەشىم قابىلدانعان كۇننەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا حابارلانادى. اكىمشىلىك ءراسىمدى توقتاتۋ تۋرالى شەشىمگە وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن شاعىم بەرىلۋى مۇمكىن. ارىز يەسى, ەگەر جاڭا دالەلدەر نەمەسە جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار بار بولسا, وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قارالعان ماسەلە بويىنشا قايتا جولدانىم بەرۋگە قۇقىلى.

 

 10-تاراۋ. اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ

 

71-باپ. اكىمشىلىك ءىستى جەكە-دارا جانە القالى تۇردە قاراۋ 

اكىمشىلىك ءىستى لاۋازىمدى ادام جەكە-دارا, ال قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا نە اكىمشىلىك ورگاننىڭ شەشىمى بويىنشا القالى قۇرام قارايدى.

 

72-باپ. اكىمشىلىك ءىستىڭ ناقتى ءمان-جايلارىن زەرتتەۋ 

اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك ءىستى دۇرىس قاراۋ ءۇشىن ماڭىزى بار ناقتى ءمان-جايلاردى جان-جاقتى, تولىق جانە وبەكتيۆتى زەرتتەۋ ءۇشىن شارالار قابىلداۋعا مىندەتتى. اكىمشىلىك ءىستىڭ ناقتى ءمان-جايلارىن زەرتتەۋ ءتارتىبى مەن شەكتەرىن اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىلاردىڭ پىكىرلەرىن ەسكەرە وتىرىپ ايقىندايدى. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك ءىستىڭ دالەلدەرىنە, ناقتى ءمان-جايلارىنا بايلانىستى بولمايدى جانە اكىمشىلىك ءىستى تولىق كولەمدە تەكسەرەدى. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك ءىستىڭ ناقتى ءمان-جايلارىن بەلگىلەۋ ماقساتىندا ءوز باستاماسى بويىنشا دالەلدەمەلەردى جيناۋعا قۇقىلى. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام قاراۋ وزدەرىنىڭ قۇزىرەتىنە جاتاتىن اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىلار ۇسىنعان ارىزدار مەن قۇجاتتاردى زەرتتەۋدەن باس تارتۋعا قۇقىلى ەمەس.

 

73-باپ. تىڭداۋ 

اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا اكىمشىلىك ءىس بويىنشا الدىن الا شەشىمگە ءوز ۇستانىمىن بىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرۋگە مىندەتتى, بۇل تۋرالى اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى الدىن الا, بىراق اكىمشىلىك اكت قابىلدانعانعا دەيىن ءۇش جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي حاباردار ەتىلەدى.

تىڭداۋ:

1) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنى اكىمشىلىك ءىس بويىنشا تىڭداۋعا شاقىرۋ, ونىڭ ىشىندە بەينەكونفەرەنتس-بايلانىس نەمەسە وزگە دە كوممۋنيكاتسيا قۇرالدارى ارقىلى;

2) اقپاراتتىق جۇيەلەردى پايدالانۋ;

3) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا ءوزىنىڭ ۇستانىمىن بايانداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن وزگە دە بايلانىس تاسىلدەرى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكىن.

وسى باپتىڭ ءبىرىنشى بولىگىنىڭ ەرەجەلەرى, ەگەر:

1) اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قوزعامايتىن قولايلى اكiمشiلiك اكتىنى قابىلدايتىن;

2) اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن;

3) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءۇش كۇندىك مەرزىمنەن از ۋاقىت بەلگىلەنگەن;

4) ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن, قوعامدىق جانە (نەمەسە) مەملەكەتتىك مۇددەلەردى قورعاۋ ماقساتىندا اكىمشىلىك اكتىنى دەرەۋ قابىلداۋ تالاپ ەتىلەتىن;

5) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى بۇل تۋرالى ءوتىنىشحات بەرگەن;

6) وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىم جۇزەگە اسىرىلاتىن;

7) اكىمشىلىك ءىس بويىنشا شەشىم اۆتوماتتاندىرىلعان پروتسەستى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە قابىلداناتىن, بۇل رەتتە اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا اكىمشىلىك تاڭداۋ بەرىلمەگەن جاعدايلارعا قولدانىلمايدى.

وسى بولىكتىڭ 4) تارماقشاسىندا بەلگىلەنگەن جاعدايدا, اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك اكتىدە تىڭداۋ جۇرگىزىلمەگەن دالەلدەردى كورسەتۋگە مىندەتتى.

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى اكىمشىلىك ءىس بويىنشا الدىن الا شەشىمگە قارسىلىقتى العان كۇننەن باستاپ ەكى جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەيتىن مەرزىمدە ونى بەرۋگە نەمەسە بىلدىرۋگە قۇقىلى. اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى ءوز قارسىلىعىن اۋىزشا بىلدىرگەن جاعدايدا, اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام تىڭداۋ حاتتاماسىن جۇرگىزەدى.

 

74-باپ. تىڭداۋ حاتتاماسى 

تىڭداۋ حاتتاماسى كومپيۋتەرلىك, ەلەكتروندىق, ماشينكامەن جازۋ نە قولجازبا تاسىلدەرىمەن دايىندالادى. تىڭداۋ حاتتاماسىندا:

1) اكىمشىلىك ءىس قارالاتىن ورىن مەن كۇن, ونىڭ باستالاتىن جانە اياقتالاتىن ۋاقىتى;

2) اكىمشىلىك ورگاننىڭ اتاۋى, لاۋازىمدى ادامنىڭ, حاتشىنىڭ تەكتەرى جانە اتى-ءجونى;

3) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى جانە (نەمەسە) اكىمشىلىك ىسكە قاتىساتىن وزگە دە ادام تۋرالى مالىمەتتەر;

4) قارالاتىن ماسەلەنىڭ مازمۇنى;

5) قاتىساتىن تۇلعالاردىڭ تۇسىنىكتەمەلەرىنىڭ, سۇراقتارى مەن جاۋاپتارىنىڭ, سويلەگەن سوزدەرىنىڭ مازمۇنى كورسەتىلەدى.

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى جانە (نەمەسە) اكىمشىلىك ىسكە قاتىساتىن وزگە دە ادام اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ ءۇشىن وزدەرى ەلەۋلى دەپ ەسەپتەيتىن ناقتى ءمان-جايلار تۋرالى مالىمەتتەردى تىڭداۋ حاتتاماسىنا ەنگىزۋ تۋرالى ءوتىنىشحات بەرۋگە قۇقىلى. تىڭداۋ حاتتاماسىن توراعالىق ەتۋشى مەن حاتشى دايىنداۋعا جانە قول قويۋعا ءتيىس. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا جانە اكىمشىلىك ىسكە قاتىساتىن وزگە دە تۇلعاعا تىڭداۋ حاتتاماسىمەن تانىسۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى. اكiمشiلiك راسiمگە قاتىسۋشى جانە اكىمشىلىك ىسكە قاتىساتىن وزگە دە ادام تانىسقاننان كەيىن ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە تىڭداۋ حاتتاماسىنا ءوز ەسكەرتۋلەرىن بەرۋگە قۇقىلى.

ەسكەرتۋلەردى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا توراعالىق ەتۋشى ولاردى قاناعاتتاندىرۋ نە ولاردى تولىق نەمەسە ءىشىنارا قابىلداماۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى.

 

75-باپ. اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ اكiمشiلiك ءىس ماتەريالدارىمەن تانىسۋى 

اكiمشiلiك راسىمگە قاتىسۋشىعا اكىمشىلىك ءىس قارالعاننان كەيىن ءوتىنىشحات مالىمدەلگەن كۇننەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرىلمەيتىن مەرزىمدە اكiمشiلiك ءىس ماتەريالدارىمەن تانىسۋ مۇمكىندىگى بەرىلۋگە ءتيىس. اكiمشiلiك راسىمگە قاتىسۋشى اكiمشiلiك ءىس ماتەريالدارىمەن تانىسقان كەزدە اكiمشiلiك ورگان, لاۋازىمدى ادام قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قۇپيالار جانە زاڭمەن قورعالاتىن وزگە دە قۇپيا تۋرالى زاڭناماسىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى. اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى اكىمشىلىك ءىس ماتەريالدارىمەن تانىسۋ پروتسەسىندە كەز كەلگەن مالىمەتتەردى جانە كەز كەلگەن كولەمدە كوشىرىپ الۋعا, مەملەكەتتىك قۇپيالاردى نەمەسە زاڭمەن قورعالاتىن وزگە دە قۇپيانى قامتيتىن مالىمەتتەردى قوسپاعاندا, قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەلەرىن, ونىڭ ىشىندە عىلىمي-تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ كومەگىمەن ءتۇسىرىپ الۋعا قۇقىلى.

 

76-باپ. جولدانىم نەگىزىندە قوزعالعان اكىمشىلىك ءراسىمنىڭ مەرزىمدەرى 

ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا وزگەشە كوزدەلمەسە, جولدانىم نەگىزىندە قوزعالعان اكىمشىلىك ءراسىمنىڭ مەرزىمى جولدانىم كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ ون بەس جۇمىس كۇنىن قۇرايدى. جولدانىم نەگىزىندە قوزعالعان اكىمشىلىك ءراسىمنىڭ مەرزىمى ول قوزعالعان كەزدەن باستاپ ەسەپتەلەدى. جولدانىم نەگىزىندە قوزعالعان اكىمشىلىك ءراسىمنىڭ مەرزىمىن اكىمشىلىك ورگان باسشىسىنىڭ نەمەسە ونىڭ ورىنباسارىنىڭ ءۋاجدى شەشىمىمەن اقىلعا قونىمدى, بىراق اكىمشىلىك ءىستى دۇرىس قاراۋ ءۇشىن ماڭىزى بار ناقتى ءمان-جايلاردى بەلگىلەۋ قاجەتتىگىنە وراي ەكى ايدان اسپايتىن مەرزىمگە ۇزارتىلۋى مۇمكىن, اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى بۇل تۋرالى مەرزىم ۇزارتىلعان كۇننەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە حاباردار ەتىلەدى. شەشىم قابىلداۋعا ۋاكىلەتتىك بەرىلگەن ادام اكىمشىلىك ءراسىم مەرزىمىن نەگىزسىز ۇزارتقانى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سايكەس تارتىپتىك جانە وزگە دە جاۋاپتىلىقتا بولادى.

 

77-باپ. اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىمدەردىڭ تۇرلەرى 

اكىمشىلىك ءىستى قاراپ, اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام:

1) اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋ;

2) اكىمشىلىك ءراسىمدى توقتاتۋ تۋرالى شەشىمدەردىڭ ءبىرىن شىعارادى.

اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ اياقتالعاننان كەيىن جازباشا نىساندا شەشىم شىعارىلادى, ول اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا جىبەرىلەدى.

 

 

11-تاراۋ. اكىمشىلىك اكت

 

78-باپ. اكىمشىلىك اكتىلەردىڭ نىساندارى 

ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا وزگەشە كوزدەلمەسە, اكىمشىلىك اكت جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق) نىساندا قابىلدانادى. ەگەر اكىمشىلىك ءراسىم جولدانىمنىڭ نەگىزىندە قوزعالعان بولسا, اكىمشىلىك اكت جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق) نىساندا عانا قابىلدانادى. اكىمشىلىك اكت, ەگەر:

1) ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن, قوعامدىق نەمەسە مەملەكەتتىك مۇددەلەردى قورعاۋ تالاپ ەتىلسە;

2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن وزگە دە جاعدايلاردا اۋىزشا نەمەسە وزگە نىساندا قابىلدانۋى مۇمكىن.

اۋىزشا نەمەسە وزگە نىساندا قابىلدانعان اكىمشىلىك اكت اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا وسىنداي ءوتىنىشحات مالىمدەلگەن كۇننەن باستاپ ءبىر جۇمىس كۇنى ىشىندە جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق) نىساندا رەسىمدەلۋگە ءتيىس.

 

79-باپ. اكىمشىلىك اكتىگە قويىلاتىن جالپى تالاپتار 

اكىمشىلىك اكت زاڭدى جانە نەگىزدەلگەن بولۋعا ءتيىس. اكىمشىلىك اكت ءتۇسىنۋ ءۇشىن انىق بولۋعا, ءبىرىزدى قولدانۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, ونىڭ كۇشى قولدانىلاتىن ادامدار قاتارىن تولىق ايقىنداۋعا ءتيىس.

 

80-باپ. جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق) نىساندا قابىلدانعان اكىمشىلىك اكتىنىڭ مازمۇنى 

جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق) نىساندا قابىلدانعان اكىمشىلىك اكتىدە مىنالار كورسەتىلەدى:

1) اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداعان اكىمشىلىك ورگاننىڭ اتاۋى, لاۋازىمدى ادامنىڭ تەگى جانە اتى-ءجونى;

2) اكىمشىلىك اكتىنىڭ قابىلدانعان كۇنى;

3) ارىز يەسى تۋرالى مالىمەتتەر: جەكە تۇلعالار ءۇشىن – تەگى, اتى, اكەسىنىڭ اتى (ەگەر ول جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجاتتا كورسەتىلسە), زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن: اتاۋى, ۇيىمدىق-قۇقىقتىق نىسانى;

4) اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداعان كەزدە شەشىلەتىن ماسەلەلەردىڭ سيپاتتاماسى جانە اكىمشىلىك اكتىنىڭ نەگىزدەمەسى;

5) لاۋازىمدى ادامنىڭ قولى.

جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق) نىساندا قابىلدانعان اكىمشىلىك اكتىنىڭ نەگىزدەمەسى, ەگەر:

1) اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قوزعامايتىن قولايلى اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداعان;

2) اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام كۇنتىزبەلىك وتىز كۇن ىشىندە سانى بەس اكىمشىلىك اكتىدەن اساتىن ءبىر نىسانا تۋرالى ۇقساس اكىمشىلىك اكتىلەردى ۇزدىكسىز قابىلداعان نەمەسە اكىمشىلىك اكتىلەردى ينتەرنەت-رەسۋرستاردا ورنالاستىرۋدى قوسا العاندا, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالاعان جانە ءاربىر جاعدايدا نەگىزدەۋ قاجەتتىگى بولماعان;

3) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن وزگە دە جاعدايلاردا تالاپ ەتىلمەيدى.

جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق) نىساندا قابىلدانعان اكىمشىلىك اكت قولدانىسى اكىمشىلىك اكتىنىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىنەن اسپايتىن قوسىمشالار مەن باسقا دا قوسىمشا قۇجاتتاردى قامتۋى مۇمكىن. قوسىمشالار مەن باسقا دا قوسىمشا قۇجاتتار اكىمشىلىك اكتىنىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ تابىلادى.

 

81-باپ. اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ نازارىنا جەتكىزۋ 

جازباشا (قاعاز) نىساندا قابىلدانعان اكىمشىلىك اكت وسى كودەكستىڭ 66-بابىنا سايكەس اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ نازارىنا جەتكىزىلەدى. ەلەكتروندىق نىساندا قابىلدانعان اكىمشىلىك اكت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ نازارىنا جەتكىزىلەدى. اۋىزشا نىساندا قابىلدانعان اكىمشىلىك اكت اۋىزشا حابارلاۋ ارقىلى اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ نازارىنا جەتكىزىلەدى. وزگە نىساندا قابىلدانعان اكىمشىلىك اكت ونى كورىپ جانە (نەمەسە) ەستىپ قابىلداۋ ءۇشىن قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ نازارىنا جەتكىزىلەدى. مەملەكەتتىك قۇپيالاردى نەمەسە زاڭمەن قورعالاتىن وزگە دە قۇپيانى قۇرايتىن مالىمەتتەردى قامتىمايتىن اكىمشىلىك اكت, ەگەر اكىمشىلىك اكتىنىڭ ادرەساتى تۋرالى مالىمەتتەر بەلگىسىز بولسا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن وزگە دە جاعدايلاردا ينتەرنەت-رەسۋرستاردا ورنالاستىرۋعا جاتادى.

 

82-باپ. قاتە جازۋلاردى جانە (نەمەسە) اريفمەتيكالىق قاتەلەردى تۇزەتۋ 

اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام ءوزىنىڭ باستاماسى بويىنشا نەمەسە اكىمشىلىك راسىمگە كاتىسۋشىنىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا اكىمشىلىك اكتىنىڭ مازمۇنىن وزگەرتپەي, اكىمشىلىك اكتىدە جىبەرىلگەن قاتە جازۋلاردى جانە (نەمەسە) اريفمەتيكالىق قاتەلەردى تۇزەتۋگە قۇقىلى. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام تۇزەتۋ ءۇشىن قاجەت قۇجاتتى تالاپ ەتۋگە قۇقىلى. قاتە جازۋلاردى جانە (نەمەسە) اريفمەتيكالىق قاتەلەردى تۇزەتۋلەر تۋرالى ءوتىنىشحاتتى قاراۋ ارىز كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە جۇزەگە اسىرىلادى. قاتە جازۋلار جانە (نەمەسە) اريفمەتيكالىق قاتەلەر لاۋازىمدى ادامنىڭ قولىمەن راستالادى. تۇزەتىلگەن اكىمشىلىك اكتىنىڭ كوشىرمەسى اكىمشىلىك اكت تۇزەتىلگەن كۇننەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا جىبەرىلەدى.

 

83-باپ. اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىنە ەنۋى, قولدانىسقا ەنگىزىلۋى جانە قولدانىسىنىڭ توقتاتىلۋى 

اكىمشىلىك اكت, ەگەر وندا اناعۇرلىم كەش مەرزىم كورسەتىلمەسە, قابىلدانعان كەزدەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى. اكىمشىلىك اكت وسى كودەكستىڭ 81-بابىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ نازارىنا جەتكىزىلگەن كەزدەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. اكىمشىلىك اكتىدە كوزدەلگەن وقيعا باستالعان, ونىڭ تالاپتارى ورىندالعان, اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشى جويىلعان نەمەسە قولدانىس مەرزىمى وتكەن كەزدەن باستاپ اكىمشىلىك اكت قولدانىسىن توقتاتادى.

 

84-باپ. زاڭسىز اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىن جويۋ 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسىن بۇزۋ, ەگەر مۇنداي بۇزۋ دۇرىس ەمەس اكىمشىلىك اكت قابىلداۋعا الىپ كەلسە نە الىپ كەلۋى مۇمكىن بولسا, اكىمشىلىك اكتىنى زاڭسىز دەپ تانۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى.

ءمانى بويىنشا دۇرىس اكىمشىلىك اكت ءبىر عانا فورمالدى نەگىزدەر بويىنشا زاڭسىز دەپ تانىلا المايدى.

زاڭسىز اكىمشىلىك اكتىنىڭ تولىق نەمەسە ءبىر بولىگىندە كۇشى جويىلۋى مۇمكىن. زاڭسىز اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشى جويىلعان كەزدە اكىمشىلىك اكتىنى زاڭسىز دەپ تانۋدىڭ زاڭدى سالدارى تۋرالى شەشىم قابىلدانادى.

اكىمشىلىك اكت قابىلدانعان كەزدەن باستاپ تا, ول زاڭسىز دەپ تانىلعان كەزدەن باستاپ تا جارامسىز دەپ تانىلۋى مۇمكىن.

زاڭسىز اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكت مىندەتتى تۇردە كۇشى جويىلۋعا جاتادى. زاڭسىز قولايلى اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىن جويعان كەزدە اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ سەنىم قۇقىعىن قورعاۋ قاعيداتى نازارعا الىنادى. اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى, ەگەر:

1) سونىڭ نەگىزىندە اكىمشىلىك اكت شىعارىلعان قۇقىقتىق اكت كونستيتۋتسيالىق ەمەس دەپ تانىلسا;

2) اكىمشىلىك راسىمدەرگە قاتىسۋشى ۇسىنعان قۇجاتتىڭ نە مالىمەتتەردىڭ قاساقانا انىق ەمەستىگى بەلگىلەنسە;

3) اكىمشىلىك اكت اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت ۇكىمىمەن نەمەسە قاۋلىسىمەن, پروكۋروردىڭ, قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگانىنىڭ, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ىستەردى قاراۋعا ۋاكىلەتتىك بەرىلگەن ورگاننىڭ (لاۋازىمدى ادامنىڭ) قاۋلىسىمەن بەلگىلەنگەن قۇقىققا قارسى ارەكەتتەردى جاساۋى ناتيجەسىندە قابىلدانسا;

4) اكىمشىلىك اكت مەملەكەتتىك نەمەسە قوعامدىق مۇددەلەردى, مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قوزعايتىن نە ادامداردىڭ ءومىرى, دەنساۋلىعى ءۇشىن اۋىر ەڭسەرىلمەس سالدارعا الىپ كەلۋى مۇمكىن بولسا, سەنىم قۇقىعىن قورعاۋ قاعيداتىنا سىلتەمە جاساۋعا قۇقىلى ەمەس.

زاڭسىز قولايلى اكىمشىلىك اكت وسى باپتىڭ التىنشى بولىگىندە كوزدەلگەن جاعدايلاردا عانا كۇشى جويىلۋعا جاتادى. زاڭسىز قولايلى اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىن جويۋ سالدارىنان تۋىنداعان زيان اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا ورنى تولتىرىلۋعا جاتادى, ونىڭ سەنىم قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق زاڭناماسىنىڭ قاعيدالارىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىمەن قورعالادى.

 

85-باپ. زاڭدى اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىن جويۋ 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنىڭ نەگىزىندە جانە تالاپتارىنا سايكەس قابىلدانعان اكىمشىلىك اكت زاڭدى بولىپ ەسەپتەلەدى. زاڭدى اكىمشىلىك اكتىنىڭ تولىق نەمەسە ءبىر بولىگىندە كۇشىن جويىلۋى مۇمكىن. زاڭدى اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىن جويۋعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا تىيىم سالىنعان جاعدايلاردى قوسپاعاندا, اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام مۇنداي اكتىنىڭ كۇشىن جويۋى مۇمكىن. ەگەر:

1) اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىن جويۋ مۇمكىندىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا جانە اكىمشىلىك اكتىدە كوزدەلسە;

2) اكىمشىلىك اكت شارتپەن قابىلدانسا جانە بۇل شارت ورىندالماسا نە تيىسىنشە تۇردە ورىندالماسا, زاڭدى قولايلى اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشى جويىلۋى مۇمكىن.

 

86-باپ. اكىمشىلىك اكتىنى ورىنداۋ ءتارتىبى مەن مەرزىمدەرى 

اكىمشىلىك اكت بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارى, زاڭدى تۇلعالار, لاۋازىمدى ادامدار, ازاماتتار ءۇشىن مىندەتتى جانە ورىندالۋعا جاتادى. اكىمشىلىك اكتىنى, ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا وزگەشە بەلگىلەنبەسە, ونى قابىلداعان اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام ورىنداۋعا ەنگىزەدى. اكىمشىلىك اكت, ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا نەمەسە اكىمشىلىك اكتىدە وزگەشە بەلگىلەنبەسە, بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە ورىندالۋعا ءتيىس.

 

 

12-تاراۋ. وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىم

 

87-باپ. وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبى 

حابارلامالاردى, ۇسىنىستاردى, ءۇن قوسۋلاردى جانە سۇراۋ سالۋلاردى قاراۋ وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىم تارتىبىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىمدى مەملەكەتتىك ورگان, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگانى, مەملەكەت ءجۇز پايىز قاتىساتىن زاڭدى تۇلعا جانە ولاردىڭ لاۋازىمدى ادامدارى وسى بولىمدە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن, وسى تاراۋدا بەلگىلەنگەن ەرەكشەلىكتەرمەن جۇزەگە اسىرادى. وسى تاراۋدىڭ ماقساتى ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگانعا, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگانىنا, مەملەكەت ءجۇز پايىز قاتىساتىن زاڭدى تۇلعاعا جانە ولاردىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنا حابارلاما, ۇسىنىس, ءۇن قوسۋ نەمەسە سۇراۋ سالۋ جىبەرگەن تۇلعا ارىز يەسى دەپ تۇسىنىلەدى.

 

88-باپ. وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىمدى توقتاتۋ 

مىنا ءمان-جايلاردىڭ تىم بولماعاندا ءبىرى بولعان كەزدە:

1) قايتالاما حابارلامالاردا, ۇسىنىستاردا, ءۇن قوسۋلاردا, سۇراۋ سالۋلاردا جاڭا دالەلدەر نەمەسە جاڭادان اشىلعان ءمان-جايلار كەلتiرiلمەسە, ال الدىڭعى حابارلامانىڭ, ۇسىنىستىڭ, ءۇن قوسۋدىڭ, سۇراۋ سالۋدىڭ ماتەريالدارىندا تەكسەرۋدiڭ قاجەتتى ماتەريالدارى بولسا جانە ارىز يەسىنە بەلگiلەنگەن تارتiپپەن جاۋاپتار بەرىلسە;

2) حابارلامانىڭ, ۇسىنىستىڭ, ءۇن قوسۋدىڭ, سۇراۋ سالۋدىڭ اۆتورىن انىقتاۋ مۇمكىن بولماسا, ارىز يەسىنىڭ قولتاڭباسى, ونىڭ ىشىندە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسى, پوشتالىق مەكەنجايى بولماسا, ولاردا دايىندالىپ جاتقان نەمەسە جاسالعان قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق نە مەملەكەتتىك نەمەسە قوعامدىق قاۋىپسىزدىككە تونگەن قاتەر تۋرالى جانە ولاردىڭ قۇزىرەتىنە سايكەس مەملەكەتتىك ورگاندارعا دەرەۋ جولدانۋعا جاتاتىن مالىمەتتەر قامتىلعان جاعدايلاردى قوسپاعاندا;

3) حابارلامادا, ۇسىنىستا, ءۇن قوسۋدا, سۇراۋ سالۋدا ماسەلەنىڭ ءمانى باياندالماسا, وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىم توقتاتىلۋعا جاتادى.

وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىمدى توقتاتۋ تۋرالى شەشىمدى حابارلامانى, ۇسىنىستى, ءۇن قوسۋدى, سۇراۋ سالۋدى قارايتىن سۋبەكتىنىڭ باسشىسى نەمەسە ونىڭ ورىنباسارى قابىلدايدى. وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىمدى توقتاتۋ تۋرالى شەشىمگە وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن شاعىم جاسالۋى مۇمكىن.

 

89-باپ. اكىمشىلىك ءىستى وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك راسىمدە قاراۋدىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىمدەردىڭ تۇرلەرى 

اكىمشىلىك ءىستى وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك راسىمدە قاراۋ قورىتىندىلارى بويىنشا مىناداي:

1) جاۋاپ, ونىڭ ىشىندە حاباردىڭ, ۇسىنىستىڭ, ءۇن قوسۋدىڭ, سۇراۋ سالۋدىڭ ءمانى بويىنشا اقپارات بەرۋ;

2) نازارعا الۋ;

3) وڭايلاتىلعان اكىمشىلىك ءراسىمدى توقتاتۋ تۋرالى شەشىمدەردىڭ ءبىرى شىعارىلادى.

حابارعا, ۇسىنىسقا, ءۇن قوسۋعا, سۇراۋ سالۋعا جاۋاپتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سiلتەمە جاساي وتىرىپ, مەملەكەتتiك تiلدە نەمەسە ءوتiنiش بەرiلگەن تiلدە مازمۇنى بويىنشا نەگiزدەلگەن جانە ۋاجدەلگەن بولۋعا, ونىڭ قابىلدانعان شەشiمگە شاعىم بەرۋ قۇقىقتارى تۇسiندiرىلە وتىرىپ, ارىز يەسىنىڭ دالەلدەرiن جوققا شىعاراتىن نەمەسە راستايتىن ناقتى فاكتىلەردى قامتۋعا تيiس. حاباردى, ۇسىنىستى, ءۇن قوسۋدى, سۇراۋ سالۋدى قارايتىن سۋبەكتىلەر مەن لاۋازىمدى ادامدار ارىز يەسىنە اكىمشىلىك ءىستى قاراۋدىڭ ناتيجەلەرى جانە قابىلدانعان شارالار تۋرالى حابار بەرەدى.

 

90-باپ. جەكە تۇلعالاردى جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ وكىلدەرىن جەكە قابىلداۋ 

مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارى جانە ولاردىڭ ورىنباسارلارى ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ باسشىسى بەكىتەتىن قابىلداۋ كەستەسىنە سايكەس ايىنا كەمىندە ءبىر رەت ازاماتتاردى جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ وكىلدەرىن, ونىڭ ىشىندە وسى ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرىن جەكە قابىلداۋدى جۇرگىزۋگە مىندەتتى. قابىلداۋ بەلگىلەنگەن جانە جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ نازارىنا جەتكىزىلگەن كۇندەر مەن ساعاتتاردا جۇمىس ورنى بويىنشا وتكىزىلۋگە ءتيىس. ەگەر جولدانىمدى لاۋازىمدى ادام قابىلداۋ كەزىندە شەشە الماسا, ول جازباشا نىساندا باياندالادى جانە ونىمەن جازباشا جولدانىم رەتىندە جۇمىس جۇرگىزىلەدى.

 

 

13-تاراۋ. شاعىم جاساۋ ءتارتىبى. شاعىم بەرۋ

 

91-باپ. شاعىم جاساۋ ءتارتىبى 

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى اكىمشىلىك (سوتقا دەيىنگى) تارتىپپەن اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋعا بايلانىستى ەمەس اكىمشىلىك اكتىگە, اكىمشىلىك ارەكەتكە (ارەكەتسىزدىككە) شاعىم جاساۋعا قۇقىلى.

وسى كودەكستە كوزدەلگەن جاعدايلاردا اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋعا بايلانىستى اكىمشىلىك ارەكەتكە (ارەكەتسىزدىككە) شاعىم جاساۋعا قۇقىلى.

ەگەر اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردە اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداماسا, اكىمشىلىك ارەكەت جاساماسا, وندا مەرزىمدەر وتكەن كۇننەن باستاپ اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋدان, اكىمشىلىك ارەكەت جاساۋدان باس تارتتى دەپ ەسەپتەلەدى. شاعىمدى اكىمشىلىك تارتىپپەن (سوتقا دەيىنگى) قاراۋدى جوعارى تۇرعان اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام (بۇدان ءارى – شاعىمدى قارايتىن ورگان) جۇرگىزەدى.

اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتiنە (ارەكەتسiزدiگiنە) شاعىم جاسالاتىن اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام ءۇشىن باعىنىستىلىق تارتىبىمەن جوعارى تۇرعان بولىپ تابىلاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىن قوسپاعاندا, اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سايكەس شاعىمداردى قاراۋعا ۋاكىلەتتىك بەرىلگەن وزگە دە اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام وسى كودەكستىڭ ماقساتتارى ءۇشىن شاعىمدى قارايتىن ورگان دەپ تانىلادى.

شاعىم اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىم جاسالاتىن اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا بەرىلەدى.

اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىم جاسالاتىن اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام شاعىم كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي ونى جانە اكىمشىلىك ءىستى شاعىمدى قارايتىن ورگانعا جىبەرەدى.

بۇل رەتتە اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىم جاسالاتىن اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام, ەگەر ول ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە شاعىمدا كورسەتىلگەن تالاپتاردى تولىق قاناعاتتاندىراتىن قولايلى اكىمشىلىك اكت قابىلداسا, اكىمشىلىك ارەكەت جاساسا, شاعىمدى قارايتىن ورگانعا شاعىمدى جىبەرمەۋگە قۇقىلى.

ەگەر زاڭدا وزگەشە كوزدەلمەسە, سوتقا دەيىنگى تارتىپپەن شاعىم جاسالعاننان كەيىن سوتقا جۇگىنۋگە جول بەرىلەدى. جوعارى تۇرعان اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام بولماعان جاعدايدا, اكىمشىلىك اكتىگە, اكىمشىلىك ارەكەتكە (ارەكەتسىزدىككە) سوتقا شاعىم جاسالۋى مۇمكىن, بۇل تۋرالى اكىمشىلىك ءىس بويىنشا شەشىم قابىلداۋ كەزىندە اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىم جاسالاتىن اكىمشىلىك ورگان اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا حابار بەرەدى. شاعىمداردى پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ قاراۋى «پروكۋراتۋرا تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىندا بەلگىلەنگەن نەگىزدەردە جانە شەكتەردە جۇزەگە اسىرىلادى.

 

92-باپ. شاعىم بەرۋ مەرزىمى 

اكىمشىلىك اكتىگە, اكىمشىلىك ارەكەتكە (ارەكەتسiزدiككە) شاعىم اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋ نەمەسە اكىمشىلىك ارەكەت جاساۋ (ارەكەتسiزدiك تانىتۋ) تۋرالى بەلگىلى بولعان كۇننەن باستاپ ءۇش ايدان كەشىكتىرمەي اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا بەرىلەدى. وسى باپتىڭ ءبىرىنشى بولىگىندە بەلگىلەنگەن مەرزىم دالەلدى سەبەپپەن وتكىزىپ العان جاعدايدا, ەگەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا وزگەشە كوزدەلمەگەن جاعدايدا, بۇل مەرزىمدى اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا شاعىمدى قارايتىن ورگان قالپىنا كەلتىرۋى مۇمكىن.

شاعىم بەرۋدىڭ وتكىزىپ الىنعان مەرزىمىن قالپىنا كەلتىرۋ ماقساتىندا شاعىمدى قارايتىن ورگان اۋرۋدى, ەڭسەرىلمەيتىن كۇشتىڭ ءمان-جايلارىن جانە ادامدى شاعىم بەرۋ مۇمكىندىگىنەن ايىراتىن وزگە دە سەبەپتەردى دالەلدى سەبەپتەر رەتىندە تانيدى.

شاعىم جاساۋ ءۇشىن وتكىزىپ الىنعان مەرزىم شاعىمدى قارايتىن ورگاننىڭ شاعىمدى قابىلداۋدان باس تارتۋى ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلمايدى. مەرزىمدى وتكىزىپ الۋ سەبەپتەرى شاعىمدى قاراۋ كەزىندە انىقتالادى جانە شاعىمدى قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتۋ ءۇشىن نەگىزدەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلۋى مۇمكىن.

 

93-باپ. شاعىمنىڭ نىسانى مەن مازمۇنى 

شاعىم جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق) نىساندا بەرىلەدى. شاعىمدا مىنالار كورسەتىلەدى:

1) شاعىمدى قارايتىن ورگاننىڭ اتاۋى;

2) جەكە تۇلعانىڭ تەگى, اتى, اكەسىنىڭ اتى (ەگەر ول جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجاتتا كورسەتىلسە), جەكە سايكەستەندىرۋ ءنومىرى, پوشتالىق مەكەنجايى نە زاڭدى تۇلعانىڭ اتاۋى, پوشتالىق مەكەنجايى, بيزنەس-سايكەستەندىرۋ ءنومىرى;

3) جەكە تۇلعانىڭ ناقتى تۇراتىن جانە زاڭدى تۇلعانىڭ ورنالاسقان جەرىنىڭ مەكەنجايى;

4) اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) داۋ ايتىلاتىن اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ اتاۋى;

5) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى ءوز تالاپتارىن جانە دالەلدەرىن نەگىزدەيتىن ءمان-جايلار;

6) شاعىم بەرۋ كۇنى;

7) اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ قولى;

8) شاعىمعا قوسا بەرىلەتىن قۇجاتتاردىڭ تىزبەسى;

9) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلگەن وزگە دە مالىمەتتەر.

 

94-باپ. شاعىمدى قابىلداۋ, تىركەۋ, قايتارۋ جانە كەرى قايتارىپ الۋ 

شاعىمدى قابىلداۋ, تىركەۋ, ەسەپكە الۋ, قايتارۋ جانە كەرى قايتارىپ الۋ وسى كودەكستىڭ 64-بابىنىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. شاعىمدى تىركەگەننەن كەيىن اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا شاعىمدى قاراۋ كەزىندەگى ونىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى تۇسىندىرىلۋگە ءتيىس.

 

95-باپ. شاعىمدى قاراۋسىز قالدىرۋ 

شاعىمدى قارايتىن ورگان, ەگەر:

1) شاعىمدى قارايتىن ورگاننىڭ اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا قاتىستى شاعىمدى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا شاعىمدا كورسەتىلگەن سول نىسانا تۋرالى جانە سول نەگىزدەر بويىنشا شەشىمى بار بولسا;

2) سول ادامعا قاتىستى, سول نىسانا تۋرالى جانە سول نەگىزدەر بويىنشا شىعارىلعان, زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت اكتىسى بار بولسا;

3) شاعىمدى قارايتىن ورگان شاعىمدى قايتارسا;

4) شاعىمدى قارايتىن ورگان ارىز يەسىنەن شاعىمدى كەرى قايتارىپ الۋدى قابىلداعان بولسا, شاعىمدى قاراۋسىز قالدىرادى.

اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى شاعىمدى قارايتىن ورگان شاعىمدى قاراۋسىز قالدىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان كۇننەن باستاپ ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە حابارلاندىرىلادى. شاعىمدى قاراۋسىز قالدىرۋ ءۇشىن نەگىز بولعان ءمان-جايلار جويىلعاننان كەيىن اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى قايتادان شاعىم بەرۋگە قۇقىلى.

 

96-باپ. شاعىم بەرۋدىڭ سالدارى 

شاعىم بەرۋ مىنالاردى:

1) ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارىن, قوعامدىق نەمەسە مەملەكەتتىك مۇددەلەردى قورعاۋ قاجەتتىلىگىن;

2) ءتيىستى شەشىم قابىلداعانعا دەيىن قارجى نارىعى مەن قارجى ۇيىمدارىن رەتتەۋ, باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى ءوز قۇزىرەتى شەگىندە قابىلداعان قارجى نارىعىنداعى قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان ليتسەنزيالاردىڭ قولدانىسىن توقتاتا تۇرۋ جانە (نەمەسە) ولاردان ايىرۋ, قارجى ۇيىمدارىن كونسەرۆاتسيالاۋدى جۇرگىزۋ جونىندەگى اكىمشىلىك اكتىنى, ونىڭ جازباشا نۇسقامالارىن, قارجى نارىعى مەن قارجى ۇيىمدارىن رەتتەۋ جانە قاداعالاۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكى ءوز قۇزىرەتى شەگىندە قابىلداعان قاداعالاپ دەن قويۋ (قاداعالاپ دەن قويۋدىڭ ۇسىنىمدىق شارالارىنان باسقا) شارالارىن قولدانۋ جونىندەگى, بانكتى ونىڭ دەپوزيتورلارى مەن كرەديتورلارىنىڭ مۇددەلەرىنە قاتەر توندىرەتىن جانە (نەمەسە) قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا قاتەر توندىرەتىن قارجىلىق جاعدايى تۇراقسىز بانكتەر ساناتىنا جاتقىزۋ تۋرالى, بانكتى تولەمگە قابىلەتسىز بانكتەر ساناتىنا جاتقىزۋ جانە وعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بانكتەر جانە بانك قىزمەتى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سايكەس رەتتەۋ جونىندەگى شارالاردى قولدانۋ تۋرالى اكىمشىلىك اكتىنى, سونداي-اق بيۋدجەت قاراجاتىن ورىنسىز جانە نەگىزسىز پايدالانۋدىڭ انىقتالعان فاكتىلەرىنە بايلانىستى مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ ورگاندارىنىڭ اكىمشىلىك اكتىلەرىن;

3) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن وزگە دە جاعدايلاردى قوسپاعاندا, اكىمشىلىك اكتىنىڭ, اكىمشىلىك ارەكەتتىڭ ورىندالۋىن توقتاتا تۇرادى.

 

14-تاراۋ. شاعىمدى قاراۋ

 

97-باپ. شاعىمدى جەكە-دارا جانە القالى تۇردە قاراۋ 

شاعىمدى لاۋازىمدى ادام – جەكە-دارا, ال قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا نە اكىمشىلىك ورگاننىڭ شەشىمى بويىنشا القالى قۇرام قارايدى. اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىم جاسالاتىن لاۋازىمدى ادام مىناداي:

1) مۇنداي ادام شاعىمدى قارايتىن ورگاننىڭ القالى قۇرامىنا كىرەتىن;

2) وسى كودەكستىڭ 91-بابىنىڭ ءتورتىنشى بولىگىندە كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, شاعىمدى قاراۋعا جىبەرىلمەيدى.

 

98-باپ. شاعىمدى قاراۋدىڭ جالپى قاعيدالارى 

شاعىمدى قارايتىن ورگان شاعىمدى دۇرىس قاراۋ ءۇشىن ماڭىزى بار ناقتى ءمان-جايلاردى جان-جاقتى, تولىق جانە وبەكتيۆتى زەرتتەۋ ءۇشىن شارالار قابىلداۋعا مىندەتتى. ناقتى ءمان-جايلاردى زەرتتەۋدىڭ نىساناسى مەن شەكتەرىن شاعىمدى قارايتىن ورگان ايقىندايدى. شاعىمدى قارايتىن ورگان اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتiنە (ارەكەتسiزدiگiنە) داۋ ايتىلاتىن لاۋازىمدى ادامدى, وسى كودەكستىڭ 74-بابىنا سايكەس اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنى تىڭدايدى. شاعىمدى قارايتىن ورگان اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتiنە (ارەكەتسiزدiگiنە) شاعىم جاسالاتىن اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ, اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىنىڭ دالەلدەرىمەن, سونداي-اق شاعىمدا باياندالعان تالاپتارمەن بايلانىستى ەمەس جانە اكىمشىلىك ءىستى تولىق كولەمدە تەكسەرەدى. شاعىمدى قارايتىن ورگان وسى كودەكستىڭ 75-بابىنا سايكەس اكىمشىلىك ىسپەن تانىسۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتەدى. ارىز يەسىنە زيان كەلتىرىپ شاعىم بەرۋگە جول بەرىلمەيدى.

 

99-باپ. شاعىمدى قاراۋ مەرزىمى 

شاعىمدى قاراۋ مەرزىمى شاعىم كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ جيىرما جۇمىس كۇنىن قۇرايدى.

 

 

15-تاراۋ. شاعىم بويىنشا شەشىم

 

100-باپ. شاعىمدى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىمدەردىڭ تۇرلەرى 

شاعىمدى قارايتىن ورگان شاعىمدى قاراي وتىرىپ, مىنا شەشىمدەردىڭ ءبىرىن شىعارادى:

1) اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىن جويۋ تۋرالى;

2) اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشىن جويۋ جانە جاڭا اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋ تۋرالى;

3) اكىمشىلىك ارەكەتتى جاساۋ تۋرالى;

4) شاعىمدى قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىرۋ تۋرالى;

5) اكىمشىلىك ءىستى جول بەرىلگەن بۇزۋشىلىقتاردى جانە ولاردى جويۋ جونىندەگى ۇسىنىستاردى كورسەتە وتىرىپ جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اكىمشىلىك ءراسىمدى اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتiنە (ارەكەتسiزدiگiنە) شاعىم جاسالاتىن اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا جىبەرۋ تۋرالى;

6) شاعىمدى قاراۋسىز قالدىرۋ تۋرالى.

شاعىمدى قارايتىن ورگان, ەگەر اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋ, اكىمشىلىك ارەكەت جاساۋ شاعىمدى قارايتىن ورگاننىڭ قۇزىرەتىنە جاتاتىن جاعدايدا, وسى باپتىڭ ءبىرىنشى بولىگىنىڭ 1), 2) نەمەسە 3) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن شەشىمدى شىعارادى.

شاعىمدى قارايتىن ورگان اكىمشىلىك ءراسىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن شەشىم شىعارىلعان كۇننەن باستاپ بەس جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرىلمەيتىن مەرزىمدە جول بەرىلگەن بۇزۋشىلىقتاردى كورسەتە وتىرىپ جانە, ەگەر ءتيىستى اكتىنى قابىلداۋ, اكىمشىلىك ارەكەت جاساۋ شاعىمدى قارايتىن ورگاننىڭ قۇزىرەتىنە جاتپاسا, ولاردى جويۋ جونىندەگى ۇسىنىستارمەن شاعىمدى اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتىنە (ارەكەتسiزدiگiنە) شاعىم جاسالاتىن اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا جىبەرەدى.

مىنالار:

اكىمشىلىك ءىستى دۇرىس قاراۋ ءۇشىن ماڭىزى بار ءمان-جايلاردىڭ اۋقىمىن دۇرىس ايقىنداماۋ جانە انىقتاماۋ;

اكىمشىلىك اكتى, اكىمشىلىك ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) مازمۇنىنىڭ اكىمشىلىك ءىستىڭ ماتەريالدارىنا سايكەس كەلمەۋى;

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىن بۇزۋ نەمەسە دۇرىس قولدانباۋ وسى باپتىڭ ءبىرىنشى بولىگىنىڭ 1), 2), 3) جانە 5) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن شەشىمدەردى شىعارۋ ءۇشىن نەگىزدەر بولىپ تابىلادى.

شاعىمدى ءمانى بويىنشا قاراۋ اياقتالعاننان كەيىن جازباشا نىساندا شەشىم شىعارىلادى, ول اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشىعا جىبەرىلەدى, ال شەشىمنىڭ كوشىرمەسى اكىمشىلىك اكتىسىنە, اكىمشىلىك ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىم جاسالاتىن اكىمشىلىك ورگانعا, لاۋازىمدى ادامعا جىبەرىلەدى.

شاعىمدى قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتۋ دالەلدى بولۋعا ءتيىس.

شاعىمدى قارايتىن ورگاننىڭ شەشىمى ورىنداۋ ءۇشىن مىندەتتى بولىپ تابىلادى.

ەگەر شاعىمدى قارايتىن ورگان وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردە شاعىمدى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىم قابىلداماسا, وندا مەرزىمدەر وتكەن كۇننەن باستاپ شاعىمدى قارايتىن ورگان شاعىمدى قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتتى دەپ ەسەپتەلەدى. شاعىمدى قارايتىن ورگاننىڭ شەشىمىمەن كەلىسپەگەن جاعدايدا اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسۋشى شاعىمدى قارايتىن باسقا ورگانعا نەمەسە سوتقا اكىمشىلىك اكتىگە, اكىمشىلىك ارەكەتكە (ارەكەتسىزدىككە) شاعىم جاساۋعا قۇقىلى.

 

101-باپ. شاعىمدى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىمنىڭ مازمۇنى 

شاعىمدى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىمدە مىنالار كورسەتىلەدى:

1) شەشىم قابىلدانعان كۇن;

2) شاعىمدى قارايتىن ورگاننىڭ اتاۋى;

3) شاعىمدى بەرگەن ادام تۋرالى مالىمەتتەر: جەكە تۇلعالار ءۇشىن – تەگى, اتى, اكەسىنىڭ اتى (ەگەر ول جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجاتتا كورسەتىلسە), جەكە سايكەستەندىرۋ ءنومىرى, زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن – اتاۋى, ۇيىمدىق-قۇقىقتىق نىسانى, زاڭدى تۇلعا (فيليال مەن وكىلدىك) ءۇشىن بيزنەس-سايكەستەندىرۋ ءنومىرى;

4) شاعىم جاسالاتىن اكىمشىلىك اكتىنىڭ, اكىمشىلىك ارەكەتتىڭ (ارەكەتسىزدىكتىڭ) قىسقاشا مازمۇنى;

5) شاعىمنىڭ ءمانى;

6) شاعىمدى قارايتىن ورگان شاعىم بويىنشا شەشىم شىعارعان كەزدە باسشىلىققا العان قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىنىڭ نورمالارىنا سىلتەمەسى بار نەگىزدەمە.

شەشىمدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلگەن جانە (نەمەسە) شاعىمدى دۇرىس قاراۋ ءۇشىن ماڭىزى بار, سونداي-اق شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن نەگىز بولعان وزگە مالىمەتتەر دە كورسەتىلۋى مۇمكىن.

 

 

4-ءبولىم. اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ

 16-تاراۋ. ىستەردىڭ سوتتىلىعى

 

102-باپ. اكىمشىلىك ىستەردىڭ سوتتىلىعى 

اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى مامانداندىرىلعان اۋداندىق جانە ولارعا تەڭەستىرىلگەن اكىمشىلىك سوتتار جۇزەگە اسىرادى. ەگەر ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتىڭ اۋماعىندا مامانداندىرىلعان اۋداندىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن اكىمشىلىك سوت قۇرىلماسا, ونىڭ سوتتىلىعىنا جاتقىزىلعان اكىمشىلىك ىستەردى اۋداندىق (قالالىق) سوت وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قارايدى. وسى كودەكستە كوزدەلگەن اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تارتىبىمەن جاريا-قۇقىقتىق قاتىناستاردان تۋىندايتىن داۋلار سوتتاردىڭ سوتتىلىعىنا جاتادى. نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ سوتى ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ قاعيدالارى بويىنشا اكىمشىلىك ورگانداردىڭ, لاۋازىمدى ادامداردىڭ اكىمشىلىك اكتىلەرىنە, اكىمشىلىك ارەكەتتەرىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شاعىم جاساۋ جونىندەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ 27-بابىنىڭ ءتورتىنشى بولىگىندە كورسەتىلگەن ينۆەستورلاردىڭ تالاپ قويۋلارىن قارايدى.

 

103-باپ. اكىمشىلىك ىستەردىڭ اسكەري سوتتارعا سوتتىلىعى 

اسكەري سوتتار, ەگەر اسكەري باسقارۋ ورگاندارى, اسكەري ءبولىم جاۋاپكەر بولىپ تابىلسا, مامانداندىرىلعان باسقا سوتتاردىڭ سوتتىلىعىنا جاتاتىن ىستەردى قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ, باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرالىمداردىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرىنىڭ, اسكەري جيىنداردان ءوتىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ تالاپ قويۋلارى بويىنشا اكىمشىلىك ىستەردى قارايدى.

ەگەر ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتىڭ اۋماعىندا اسكەري سوت قۇرىلماسا, ونىڭ سوتتىلىعىنا جاتقىزىلعان اكىمشىلىك ىستەردى مامانداندىرىلعان اۋداندىق جانە ولارعا تەڭەستىرىلگەن اكىمشىلىك سوتتار وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قارايدى.

 

104-باپ. وبلىستىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتاردىڭ سوتتىلىعىنا جاتاتىن اكىمشىلىك ىستەر

وبلىستىق جانە ولارعا تەڭەستىرىلگەن سوتتار اكىمشىلىك ىستەردى اپەللياتسيالىق تارتىپپەن قارايدى.

 

105-باپ. اكىمشىلىك ىستەردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتىنا سوتتىلىعى 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتى ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ قاعيدالارى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمدەرى مەن ارەكەتتەرىنە (ارەكەتسىزدىگىنە), ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ شەشىمدەرى مەن ارەكەتتەرىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) داۋ ايتۋ تۋرالى اكىمشىلىك ىستەردى قارايدى. اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت اكتىلەرى كاسساتسيالىق تارتىپپەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتىندا قارالۋعا جاتادى.

 

106-باپ. اكىمشىلىك ىستەردىڭ اۋماقتىق سوتتىلىعى

 

اكىمشىلىك ىستەر اكىمشىلىك اكتىنىڭ شىعارىلعان ورنى بويىنشا نەمەسە جاۋاپكەردىڭ ورنالاسقان جەرى بويىنشا قارالۋعا جاتادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شەگىنەن تىسقارى جەردە شىعارىلعان اكىمشىلىك اكت نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق اكىمشىلىك سوتىندا قارالۋعا جاتادى. ەلەكتروندىق قۇجات نىسانىندا شىعارىلعان اكىمشىلىك اكت تالاپ قويۋشىنىڭ تۇرعىلىقتى (ورنالاسقان) جەرى بويىنشا قارالادى. اكىمشىلىك ورگانعا ونىڭ اۋماقتىق بولىمشەسىنىڭ, فيليالىنىڭ, وكىلدىگىنىڭ قىزمەتىنەن تۋىندايتىن تالاپ قويۋ اۋماقتىق بولىمشەنىڭ, فيليالدىڭ, وكىلدىكتىڭ ورنالاسقان جەرى بويىنشا بەرىلەدى.

 

107-باپ. ىستەردىڭ بايلانىستىلىعى بويىنشا جانە تاراپتاردىڭ تاڭداۋى بويىنشا سوتتىلىق 

بىرنەشە جاۋاپكەرگە تالاپ قويۋ جاۋاپكەرلەردىڭ بىرەۋىنىڭ ورنالاسقان جەرى بويىنشا بەرىلۋى مۇمكىن. وسى باپقا سايكەس ءىس سوتتىلىعىنا جاتاتىن بىرنەشە سوت اراسىنداعى تاڭداۋ تالاپ قويۋشىعا تيەسىلى بولادى. تاراپتار اكىمشىلىك ءىس سوت وتىرىسىندا تالقىلاۋعا تاعايىندالعانعا دەيىن وزدەرىنىڭ اراسىنداعى كەلىسىم بويىنشا وسى اكىمشىلىك ءىس ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە سوتتىڭ ءىس جۇرگىزۋىندەگى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا دا اۋماقتىق سوتتىلىقتى وزگەرتە الادى. اكىمشىلىك اكتىمەن, اكىمشىلىك ارەكەتپەن (ارەكەتسىزدىكپەن) ۇشتاسقان جاۋاپكەر كەلتىرگەن زالالدى وتەۋ تۋرالى تالاپتى مامانداندىرىلعان اۋداندىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن اكىمشىلىك سوت قارايدى. مورالدىق زياندى وتەۋ تۋرالى تالاپ ازاماتتىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تارتىبىمەن قارالادى. تالاپ قويۋشى بىرنەشە تالاپ قويۋ تالاپتارىن, ەگەر ولار ءبىر جاۋاپكەرگە قويىلسا, ءوزارا بايلانىستى بولسا جانە ولاردى قاراۋ ءبىر سوتتىڭ قۇزىرەتىنە كىرسە, ءبىر تالاپ قويۋعا بىرىكتىرە الادى. ەگەر وسى كودەكستە وزگەشە بەلگىلەنبەسە, ءارتۇرلى سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تارتىبىمەن قارالۋعا جاتاتىن بىرنەشە تالاپتى ءبىر ءىس جۇرگىزۋگە بىرىكتىرۋگە جول بەرىلمەيدى. بۇل رەتتە جاريا-قۇقىقتىق داۋلارعا قاتىسى جوق جانە بولۋگە جاتپايتىن تالاپتار ءبولىپ كورسەتىلۋگە جانە سوتتىلىعى بويىنشا ءتيىستى اۋداندىق (قالالىق) سوتقا جىبەرىلۋگە ءتيىس.

 

108-باپ. اكىمشىلىك ءىستى ءبىر سوتتىڭ ءىس جۇرگىزۋىنەن باسقا سوتقا بەرۋ 

سوتتىلىق قاعيدالارى ساقتالا وتىرىپ, سوتتىڭ ءىس جۇرگىزۋىنە قابىلدانعان جانە سوت وتىرىسىندا قاراۋعا تاعايىندالعان اكىمشىلىك ءىس, ەگەر ونى قاراۋ بارىسىندا ول باسقا سوتتىڭ سوتتىلىعىنا جاتقىزىلسا دا, ول ءمانى بويىنشا قارالۋعا ءتيىس. ەگەر:

1) اكىمشىلىك ءىستى وسى سوتتا قاراۋ كەزىندە ونىڭ ءىس جۇرگىزۋگە سوتتىلىق قاعيدالارى بۇزىلا وتىرىپ قابىلدانعانى انىقتالسا;

2) ءبىر نەمەسە بىرنەشە سۋدياعا قارسىلىق بىلدىرىلگەننەن كەيىن نە باسقا سەبەپتەر بويىنشا سۋديالار اۋىستىرىلسا نەمەسە اكىمشىلىك ءىستى وسى سوتتا قاراۋ مۇمكىن بولماسا;

3) وسى كودەكستىڭ 107-بابىنىڭ ەكىنشى بولىگىندە كوزدەلگەن نەگىزدەر تۋىنداسا, سوت اكىمشىلىك ءىستى باسقا سوتتىڭ قاراۋىنا بەرەدى.

اكىمشىلىك ءىستى باسقا سوتقا بەرۋ نەمەسە اكىمشىلىك ءىستى باسقا سوتقا بەرۋدەن باس تارتۋ تۋرالى سوتتىڭ ۇيعارىمى شىعارىلادى, وعان شاعىم جاسالۋى مۇمكىن. اكىمشىلىك ءىستى باسقا سوتقا بەرۋ – شاعىم جاساۋ مەرزىمى وتكەن سوڭ, ال شاعىم بەرىلگەن جاعدايدا شاعىمدى قاناعاتتاندىرۋسىز قالدىرۋ تۋرالى سوتتىڭ ۇيعارىمى شىعارىلعاننان كەيىن جۇزەگە اسىرىلادى.

ەكى تاراپ سوت ايقىنداعان سوتتىلىقپەن كەلىسكەن جاعدايدا, ولاردىڭ جازباشا ءوتىنىشحاتى بويىنشا اكىمشىلىك ءىستى ءبىر سوتتان ەكىنشىسىنە بەرۋ ۇيعارىم شىعارىلعاننان كەيىن دەرەۋ جۇرگىزىلەدى.

 

 

109-باپ. سوتتىلىق تۋرالى داۋلاردى شەشۋ 

سوتتار اراسىنداعى سوتتىلىق تۋرالى داۋلاردى جوعارى تۇرعان سوت شەشەدى, ونىڭ شەشىمى تۇپكىلىكتى بولىپ تابىلادى جانە قايتا قاراۋعا جاتپايدى. ءارتۇرلى وبلىستاردا, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردا جانە استانادا ورنالاسقان ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتار اراسىنداعى داۋدى ءتيىستى وبلىستىق نەمەسە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتىڭ ۇسىنۋى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتى شەشەدى.

 

 

17-تاراۋ. اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت تالقىلاۋىنىڭ  جالپى باستاۋلارى

 

110-باپ. سوت تالقىلاۋىنىڭ تىكەلەي جانە اۋىزشا بولۋى 

اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت تالقىلاۋى سوتتاردا, وسى كودەكستىڭ 23-تاراۋىنداعى تارتىپپەن قارالعان اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا ءىس جۇرگىزۋدى قوسپاعاندا, اۋىزشا جۇرگىزىلەدى.

اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا دالەلدەمەلەر سوت تالقىلاۋىندا تىكەلەي زەرتتەلۋگە جاتادى. سوت تاراپتاردىڭ جانە اكىمشىلىك پروتسەسكە باسقا دا قاتىسۋشىلاردىڭ تۇسىنىكتەمەلەرىن, كۋالار مەن ساراپشىلاردىڭ ايعاقتارىن تىڭداۋعا, زاتتاي دالەلدەمەلەردى قاراپ-تەكسەرۋگە, جازباشا دالەلدەمەلەرمەن جانە وزگە دە قۇجاتتارمەن تانىسۋعا, دىبىسجازبالارىن تىڭداۋعا جانە بەينەجازبالاردى, كينو-, فوتوماتەريالداردى قورۋگە, وزگە دە اقپارات جەتكىزگىشتەردەگى ماتەريالدارمەن تانىسۋعا, سونداي-اق دالەلدەمەلەردى زەرتتەۋ بويىنشا باسقا دا ارەكەتتەردى جاساۋعا ءتيىس.

ەرەكشە جاعدايلاردا اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ اۋىزشا ايعاقتارىن (تۇسىنىكتەرىن) تىكەلەي تىڭداۋ مۇمكىن بولماعان كەزدە سوت ولاردىڭ اكىمشىلىك ءراسىم بارىسىندا الىنعان ايعاقتارىن (تۇسىنىكتەرىن) جاريا ەتۋگە قۇقىلى.

قاجەت بولعان جاعدايلاردا اكىمشىلىك ءىس بويىنشا دالەلدەمەلەردى زەرتتەۋ كەزىندە سوت ماماننىڭ كونسۋلتاتسيالارى مەن تۇسىنىكتەرىن تىڭدايدى. اكىمشىلىك پروتسەستىڭ تاراپتارىنىڭ, باسقا دا قاتىسۋشىلارىنىڭ تۇسىنىكتەمەلەرىن, كۋالاردىڭ ايعاقتارىن, ساراپشىلاردىڭ, مامانداردىڭ قورىتىندىلارىن تىڭداۋدى سوت بەينەكونفەرەنتس-بايلانىس ارقىلى جۇزەگە اسىرۋى مۇمكىن. اكىمشىلىك ءىس بويىنشا تۇپكىلىكتى شەشىمدەر, مەملەكەتتىك قۇپيالاردى نەمەسە زاڭمەن قورعالاتىن وزگە دە قۇپيانى قامتيتىن قۇجاتتاردى قوسپاعاندا, تىكەلەي سوت وتىرىسىندا زەرتتەلگەن دالەلدەمەلەرگە عانا نەگىزدەلۋى مۇمكىن.

 

111-باپ. اكىمشىلىك ءىستى تالقىلاۋ كەزىندە سوت قۇرامىنىڭ وزگەرمەيتىندىگى 

اكىمشىلىك ءىستى سول ءبىر سۋديا نەمەسە سوتتىڭ قۇرامى قاراۋعا ءتيىس. سۋديانىڭ سوت تالقىلاۋىنا قاتىسۋى مۇمكىن بولماعان جاعدايدا, ول باسقا سۋديامەن اۋىستىرىلادى, ال اكىمشىلىك ءىستى تالقىلاۋ باسىنان باستالادى.

سۋديانى نەمەسە بىرنەشە سۋديانى اۋىستىرۋ:

1) سۋديا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىندە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن مالىمدەلگەن جانە قاناعاتتاندىرىلعان وزدىگىنەن باس تارتقان نەمەسە قارسىلىق بىلدىرگەن;

2) سۋديا اۋىرۋىنا, دەمالىستا بولۋىنا, وقۋدا بولۋىنا, قىزمەتتىك ءىسساپاردا جۇرۋىنە بايلانىستى ۇزاق ۋاقىت بولماعان;

3) سۋديانىڭ وكىلەتتىكتەرى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جۇيەسى مەن سۋديالارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭىندا كوزدەلگەن نەگىزدەر بويىنشا توقتاتىلعان نەمەسە توقتاتىلا تۇرعان جاعدايدا مۇمكىن بولادى.

كەيىنگە قالدىرۋعا بولمايتىن جاعدايلاردا پروتسەستىك ارەكەتتەردى باسقا سۋديانىڭ جاساۋى, ونىڭ ىشىندە تالاپ قويۋدى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ارىزدى قاراۋ, سوت تالقىلاۋىن كەيىنگە قالدىرۋ سۋديانى اۋىستىرۋ بولىپ تابىلمايدى.

 

112-باپ. سوت تالقىلاۋىنا قاتىسۋ 

سوت تالقىلاۋى, وسى باپتىڭ ەكىنشى بولىگىندە كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, جاۋاپكەر مىندەتتى تۇردە قاتىسقان كەزدە جۇرگىزىلەدى.

جاۋاپكەر كەلمەگەن كەزدە سوت اكىمشىلىك ءىستى قاراۋدى كەيىنگە قالدىرادى.

سوت جاۋاپكەرگە اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانۋعا, ال قايتا كەلمەگەن جاعدايدا اكىمشىلىك ءىستى ونىڭ قاتىسۋىنسىز قاراۋعا قۇقىلى.

اكىمشىلىك ءىستى جاۋاپكەردىڭ قاتىسۋىنسىز تالقىلاۋعا, ەگەر بۇل اكىمشىلىك ءىستى تولىق, وبەكتيۆتى جانە جان-جاقتى قاراۋعا كەدەرگى كەلتىرمەسە, جول بەرىلۋى مۇمكىن. سوت تالاپ قويۋشىعا سوت تالقىلاۋىنا تىكەلەي قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرۋگە مىندەتتى. سوڭعىسىنىڭ دالەلسىز سەبەپتەرمەن كەلمەۋى اكىمشىلىك ءىستى ونىڭ قاتىسۋىنسىز قاراۋعا كەدەرگى بولىپ تابىلمايدى. مۇددەلى ادامدار سوتتىڭ باستاماسى بويىنشا نە اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىنىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋعا تارتىلۋى مۇمكىن.

 

113-باپ. اكىمشىلىك پروتسەستەگى حابارلاما (حابارحات) 

اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلارعا ءىستىڭ قارالاتىن نەمەسە جەكەلەگەن پروتسەستىك ارەكەتتەردىڭ جاسالاتىن ۋاقىتى مەن ورنى تۋرالى حابارلانادى جانە ءتيىستى ۇيعارىم شىعارىلعان كۇننەن باستاپ نە سوت تالقىلاناتىن كۇن تاعايىندالعان كۇننەن باستاپ كەلەسى جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرىلمەي حابارلامالارمەن (حابارحاتتارمەن) سوتقا شاقىرىلادى.

حابارلاما (حابارحات) تەلەفونوگراممامەن, ۇيالى بايلانىستىڭ ابونەنتتىك ءنومىرى بويىنشا نەمەسە ەلەكتروندىق مەكەنجاي بويىنشا ماتىندىك حابارمەن, جەدەلحاتپەن نەمەسە تابىس ەتىلگەنى تۋرالى حابارلاماسى بار تاپسىرىس حاتپەن نە حابارحاتتىڭ نەمەسە شاقىرۋدىڭ تىركەلىپ-بەكىتىلۋىن قامتاماسىز ەتەتىن وزگە دە بايلانىس قۇرالدارى پايدالانىلا وتىرىپ جىبەرىلەدى.

ەگەر اكىمشىلىك ىستە كورسەتىلگەن مەكەنجاي بويىنشا ادام ءىس جۇزىندە تۇرماسا, حابارلاما (حابارحات) ونىڭ زاڭدى مەكەنجايى بويىنشا نەمەسە جۇمىس ورنى بويىنشا جىبەرىلۋى مۇمكىن. زاڭدى تۇلعاعا ارنالعان حابارلاما (حابارحات) ونىڭ تىركەلگەن ورنى جانە (نەمەسە) ناقتى ورنالاسقان جەرى بويىنشا جىبەرىلەدى.

حابارلاما (حابارحات):

1) حابارلاناتىن ادام اكىمشىلىك ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ پروتسەسىندە كورسەتكەن جانە ءوزىنىڭ قولتاڭباسىمەن راستاعان ۇيالى بايلانىستىڭ ابونەنتتىك ءنومىرى بويىنشا نەمەسە ەلەكتروندىق مەكەنجاي بويىنشا ماتىندىك حابار جىبەرىلگەن;

2) ادامنىڭ وزىنە جەكە نەمەسە ونىمەن بىرگە تۇراتىن كامەلەتكە تولعان وتباسى مۇشەلەرىنىڭ بىرىنە تابىس ەتىلگەنى تۋرالى جىبەرۋشىگە قايتارىلۋعا جاتاتىن حابارلاماعا قولىن قويعىزىپ تابىس ەتىلەتىن جەدەلحاتپەن, تاپسىرىس حاتپەن حابارلانعان جاعدايلاردا ءتيىستى تۇردە جەتكىزىلگەن جانە انىق بولىپ ەسەپتەلەدى.

زاڭدى تۇلعاعا ارنالعان حابارلاما (حابارحات) زاڭدى تۇلعانىڭ باسشىسىنا نەمەسە جۇمىسكەرىنە تابىس ەتىلەدى, ول ءوزىنىڭ تەگىن, اتى-ءجونى مەن لاۋازىمىن كورسەتە وتىرىپ, تابىس ەتىلگەنى تۋرالى حابارلامادا (حابارحاتتا) حابارحاتتى العانى جونىندە قول قويادى;

3) حابارلامانى (حابارحاتتى) تيىسىنشە جەتكىزۋ فاكتىسىن تىركەپ-بەكىتۋگە (كۋالاندىرۋعا) مۇمكىندىك بەرەتىن وزگە دە تاسىلمەن جىبەرىلگەن جاعدايلاردا ءتيىستى تۇردە جەتكىزىلگەن جانە انىق بولىپ ەسەپتەلەدى.

كەز كەلگەن باسقا حابارلاما (حابارحات) پروتسەستىك ارەكەتتەردى جۇرگىزۋ جانە شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى دەپ ەسەپتەلمەيدى.

اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىساتىن ادامدار پروتسەستىك جانە وزگە دە قۇجاتتا اكىمشىلىك ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ بارىسىندا ءوزى بۇرىن ەرىكتى تۇردە كورسەتكەن تۇرعىلىقتى جەرى (ورنالاسقان جەرى) مەكەنجايىنىڭ, جۇمىس ورنىنىڭ, ۇيالى بايلانىستىڭ ابونەنتتىك ءنومىرىنىڭ, ەلەكتروندىق مەكەنجايىنىڭ انىق ەكەندىگىمەن تانىسقانىن ءوز قولتاڭباسىمەن راستايدى, ال كورسەتىلگەن كونتاكتىلەرگە (مەكەنجايعا) جىبەرىلگەن حابارلاما (حابارحات) تيىسىنشە جانە جەتكىلىكتى دەپ ەسەپتەلەتىن بولادى.

ادرەسات حابارلامانى (حابارحاتتى) قابىلداۋدان باس تارتقان كەزدە ونى جەتكىزۋشى نەمەسە تابىس ەتۋشى ادام حابارلاماعا (حابارحاتقا) ءتيىستى بەلگى سوعادى, ول سوتقا قايتارىلادى. سوت مۇنداي حابارلامانى (حابارحاتتى) تيىسىنشە جەتكىزىلدى دەپ ەسەپتەۋگە قۇقىلى. حابارحاتتا (حابارلامادا) مىنالار قامتىلۋعا ءتيىس:

1) سوتتىڭ اتاۋى مەن ءدال مەكەنجايى;

2) سوت وتىرىسى نەمەسە جەكەلەگەن پروتسەستىك ارەكەت وتكىزىلەتىن ۋاقىت جانە ورىن;

3) ادرەساتقا حابارلاناتىن اكىمشىلىك ءىستىڭ اتاۋى;

4) سوتقا شاقىرىلاتىن نەمەسە حابارلاناتىن ادامدى (تەگىن, اتىن, اكەسىنىڭ اتىن (ەگەر ول جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجاتتا كورسەتىلسە) جانە ادامنىڭ تۇرعىلىقتى جەرىن كورسەتۋ نە حابارلاما (حابارحات) جولدانعان ورگاننىڭ نەمەسە زاڭدى تۇلعانىڭ اتاۋى جانە ونىڭ ورنالاسقان جەرى, سونداي-اق اكىمشىلىك ءىس بويىنشا مارتەبەسى;

5) شاقىرىلىپ نەمەسە حابارلانىپ وتىرعان ادام قانداي ارەكەتتەردى جانە قانداي مەرزىمدە جاساۋعا قۇقىلى نەمەسە مىندەتتى ەكەنىن كورسەتۋ;

6) ادرەساتتىڭ بولماۋىنا بايلانىستى حابارحاتتى (حابارلامانى) قابىلداعان ادامنىڭ العاشقى مۇمكىندىك بولعان كەزدە ونى ادرەساتقا تابىس ەتۋ مىندەتىن كورسەتۋ;

7) سوتقا كەلمەۋدىڭ سالدارى مەن كەلمەۋ سەبەپتەرىن سوتقا حابارلاۋ مىندەتىن كورسەتۋ;

8) حابارلامانى (حابارحاتتى) جىبەرگەن ادامنىڭ قولى.

 

114-باپ. ءوزىنىڭ كەلۋى 

اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار سوتقا كەلۋگە مىندەتتى.

سوت اكىمشىلىك ىسكە قاتىساتىن كەز كەلگەن ادامنىڭ سوتقا ءوزىنىڭ كەلۋى تۋرالى وكىم بەرە الادى.

اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار جازباشا نىساندا, ونىڭ ىشىندە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبامەن كۋالاندىرىلعان ەلەكتروندىق قۇجات نىسانىندا سوتتىڭ اكىمشىلىك ءىستى ولاردىڭ قاتىسۋىنسىز قاراۋى جانە ولارعا سوت اكتىسىنىڭ كوشىرمەلەرىن جىبەرۋى تۋرالى سۇراۋعا قۇقىلى.

 

115-باپ. اكىمشىلىك ءىستى كەلۋگە مىندەتتى ادامداردىڭ قاتىسۋىنسىز قاراۋ 

اكىمشىلىك ىسكە قاتىساتىن ادامداردىڭ كەلمەۋى ولارعا تيىسىنشە حابارلانعان جاعدايدا سوت وتىرىسىن وتكىزۋگە كەدەرگى بولىپ تابىلمايدى.

سوت قاتىسۋى مىندەتتى دەپ تانىلعان ادامدار كەلمەگەن جاعدايدا, سوت ولارعا وسى كودەكستىڭ 18-تاراۋىنا سايكەس پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىن قولدانۋعا قۇقىلى.

ەگەر سوت اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ قايسىبىرىنىڭ نەمەسە ولاردىڭ وكىلدەرىنىڭ كەلمەۋى سالدارىنان اكىمشىلىك ءىستى وسى سوت وتىرىسىندا قاراۋ مۇمكىن ەمەس دەپ تانىسا, تالاپ قويۋدىڭ نىساناسى مەن نەگىزى وزگەرگەن, سونداي-اق اكىمشىلىك پروتسەسكە اكىمشىلىك ءىستىڭ جاڭا قاتىسۋشىلارى تارتىلعان جاعدايلاردا, اكىمشىلىك ءىستى تالقىلاۋدى كەيىنگە قالدىرۋعا جول بەرىلەدى.

 

 

116-باپ. اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت تالقىلاۋىنىڭ شەكتەرى 

تالاپ قويۋدىڭ نىساناسىن ايقىنداۋ كەزىندە سوت تالاپ قويۋ تالاپتارىنىڭ تۇجىرىمداماسىمەن, تالاپ قويۋ ماتىنىمەن جانە وعان قوسا بەرىلگەن نەمەسە كەيىن ۇسىنىلعان قۇجاتتارمەن بايلانىستى بولمايدى.

سوت قۇقىقتىق سالداردى الدىن الا تۇسىندىرە وتىرىپ, تاراپقا تالاپ قويۋ تالاپتارىن تۇجىرىمداۋدا جانە (نەمەسە) وزگەرتۋدە جاردەم كورسەتۋگە قۇقىلى.

سوت تالاپ قويۋدىڭ مالىمدەلگەن نەگىزدەمەسىمەن بايلانىستى بولمايدى, بىراق تالاپ قويۋ تالاپتارىنىڭ شەگىنەن شىعۋعا قۇقىلى ەمەس.

سوت تالقىلاۋى بارىسىندا سوت اكىمشىلىك قالاۋ شەكتەرىنىڭ ارتىپ كەتپەۋىن جانە ولاردىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋ ماقساتتارىنا سايكەستىگىن (مولشەرلەستىگىن) تەكسەرۋگە مىندەتتى.

 

117-باپ. اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ جالپى قاعيدالارى 

اكىمشىلىك سوت ءىسى مىناداي نەگىزگى ساتىلاردى رەت-رەتىمەن ءوتۋدى بىلدىرەدى:

1) تالاپ قويۋدى سوتتا تىركەۋ;

2) سوتتىڭ كەلىپ تۇسكەن اكىمشىلىك ءىس بويىنشا ارەكەتتەرى جانە الدىن الا تىڭداۋ;

3) سوت تالقىلاۋى;

4) سوتتىڭ شەشىمىن شىعارۋ, ونى جاريا ەتۋ جانە ءتۇسىندىرۋ;

5) سوتتىڭ شەشىمىن ورىنداۋ جانە سوت باقىلاۋى.

 

118-باپ. سوتتىڭ ۇيعارىمى 

اكىمشىلىك ءىستى ءمانى بويىنشا شەشپەيتىن سوت اكتىسى ۇيعارىم نىسانىندا شىعارىلادى. سوت ۇيعارىمداردى سوت وتىرىسىندا دا, سوت وتىرىسىنان تىس تا شىعارۋى مۇمكىن. سوت كۇردەلى ەمەس ماسەلەلەر بويىنشا سوت وتىرىسى زالىنان شىقپاستان ۇيعارىم شىعارادى, ول حاتتاماعا ەنگىزىلەدى. جەكە پروتسەستىك قۇجات تۇرىندە شىعارىلاتىن ۇيعارىمدا مىنالار كورسەتىلۋگە ءتيىس:

1) ۇيعارىمنىڭ شىعارىلعان كۇنى مەن ورنى;

2) ۇيعارىمدى شىعارعان سوتتىڭ اتاۋى, سوتتىڭ قۇرامى مەن سوت وتىرىسىنىڭ حاتشىسىنىڭ تەگى مەن اتى-ءجونى;

3) اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار مەن داۋدىڭ نىساناسى;

4) ۇيعارىم شىعارىلاتىن ماسەلە;

5) سوتتىڭ ءوز قورىتىندىلارىنا كەلۋ ۋاجدەرى جانە سوت باسشىلىققا العان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سىلتەمە;

6) پروتسەستىك شەشىم;

7) ەگەر ۇيعارىم شاعىم جاسالۋعا جاتاتىن بولسا, وعان شاعىم جاساۋ ءتارتىبى مەن مەرزىمى.

سوت وتىرىسى زالىندا شىعارىلاتىن ۇيعارىمدا وسى باپتىڭ ءۇشىنشى بولىگىنىڭ 4), 5) جانە 6) تارماقشالارىندا سانامالانعان مالىمەتتەر قامتىلۋعا ءتيىس. اۋىزشا تىڭداۋ بارىسىندا ۇيعارىم شىعارىلعان كەزدە ۇيعارىم نە ونىڭ قارار بولىگى شىعارىلعاننان كەيىن دەرەۋ جاريا ەتىلەدى. تۇپكىلىكتى نىسانداعى ۇيعارىم ونىڭ قارار بولىگى جاريا ەتىلگەننەن كەيىن بەس جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرىلمەيتىن مەرزىمدە ازىرلەنۋى مۇمكىن.

 

119-باپ. پرەيۋديتسيا 

اكىمشىلىك ءىس بويىنشا زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوتتىڭ شەشىمى انىقتالعان ءمان-جايلارعا دا, وزدەرى شىعارىلعان ادامعا قاتىستى ولاردى قۇقىقتىق باعالاۋعا دا قاتىستى بارلىق اكىمشىلىك ورگاندار, لاۋازىمدى ادامدار, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن مىندەتتى. بۇل ەرەجە سوتتىڭ شەشىمى مەن باسقا دا سوت اكتىلەرىن اپپەلياتسيالىق جانە كاسساتسيالىق تارتىپتەرمەن تەكسەرۋگە, كۇشىن جويۋعا جانە وزگەرتۋگە كەدەرگى كەلتىرمەيدى. اكىمشىلىك ءىس بويىنشا زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوتتىڭ شەشىمى ءىس ءۇشىن ماڭىزى بار فاكتىلەردى جانە دالەلدەمەلەرسىز انىقتالاتىن ناقتى دەرەكتەردى انىقتاۋ كەزىندە كەز كەلگەن سوت جانە ورگان ءۇشىن مىندەتتى بولادى.

 

120-باپ. تاتۋلاستىرۋ راسىمدەرى 

تاراپتار ءوزارا جول بەرۋ نەگىزىندە اكىمشىلىك پروتسەستىڭ بارلىق ساتىسىندا (كەزەڭىندە) سوت شەشىم شىعارۋعا كەتكەنگە دەيىن تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىم جاساسۋ ارقىلى اكىمشىلىك ءىستى تولىعىمەن نەمەسە ءىشىنارا اياقتاي الادى.

جاۋاپكەردىڭ اكىمشىلىك قالاۋى بولعان كەزدە تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋىنا جول بەرىلەدى.

داۋدى مەدياتسيا جانە پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ سوتتا وسى كودەكسكە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى. تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىم جازباشا نىساندا جاسالادى جانە وعان تاراپتار نەمەسە ولاردىڭ وكىلدەرى قول قويادى. تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىم ماجبۇرلەۋ تارتىبىمەن ورىنداۋشىلىق تالاپتارعا ساي كەلۋگە جانە تاراپتاردى تاتۋلاستىراتىن شارتتاردى, سونداي-اق سوت شىعىستارىن, ونىڭ ىشىندە وكىلدەر كورسەتكەن قىزمەتكە اقى تولەۋگە ارنالعان شىعىستاردى ءبولۋ ءتارتىبىن قامتۋعا ءتيىس. سوت تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدى بەكىتۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتىن سوت وتىرىسىندا نەمەسە الدىن الا تىڭداۋدا قارايدى.

تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدى بەكىتۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتتى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا سوت وسىنداي كەلىسىمدى بەكىتۋ نە ودان باس تارتۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارادى.

سوت تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمىن بەكىتكەن كەزدە سوت تالاپ قويۋدى تولىعىمەن نەمەسە ءتيىستى ءبىر بولىگىندە قايتارۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارادى. ەرىكتى تۇردە ورىندالماعان تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىم سوت كەلىسىم جاساعان ادامنىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا بەرىلەتىن اتقارۋ پاراعىنىڭ نەگىزىندە ماجبۇرلەپ ورىنداتۋعا جاتادى. سوت (سۋديا) تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋى ءۇشىن شارالاردى قابىلدايدى, ولارعا داۋدى پروتسەستىڭ بۇكىل ساتىسىندا رەتتەۋگە جاردەمدەسەدى. سوت تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدى, ەگەر ونىڭ شارتتارى زاڭعا قايشى كەلەتىن بولسا نەمەسە باسقا دا ادامداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن بۇزاتىن بولسا, بەكىتپەيدى. ەگەر تاراپتار تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزبەسە نەمەسە سوت كەلىسىمنىڭ شارتتارىن بەكىتپەسە, اكىمشىلىك ءىستى تالقىلاۋ جالپى تارتىپپەن جۇرگىزىلەدى.

 

121-باپ. سوتتا مەدياتسيا جۇرگىزۋ ءتارتىبى 

ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتا مەدياتسيا جۇرگىزۋ ءۇشىن اكىمشىلىك ءىس مەدياتسيا تۋرالى كەلىسىمدى بەكىتەتىن باسقا سۋدياعا بەرىلەدى.

تاراپتاردىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا مەدياتسيانى اكىمشىلىك ءىس ءوزىنىڭ ءىس جۇرگىزۋىندەگى سۋديا جۇرگىزۋى مۇمكىن.

اپەللياتسيالىق ساتىداعى سوتتا مەدياتسيا جۇرگىزۋ ءۇشىن اكىمشىلىك ءىس, ادەتتە, سوتتىڭ القالى قۇرامىن سۋديالاردىڭ بىرىنە بەرىلەدى.

كاسساتسيالىق ساتىداعى سوتتا داۋدى (جانجالدى) مەدياتيۆتى كەلىسىم جاساسۋ ارقىلى رەتتەۋ تۋرالى وتىنىشحاتپەن ءبىر مەزگىلدە تاراپتار اتالعان كەلىسىمدى ۇسىنۋعا ءتيىس.

مەدياتسيا جۇرگىزەتىن سۋديا مەدياتسيا جۇرگىزىلەتىن كۇندى تاعايىندايدى جانە تاراپتارعا ونىڭ وتكىزىلەتىن ۋاقىتى مەن ورنى تۋرالى حابارلايدى.

ەگەر باسقا ادامداردىڭ قاتىسۋى داۋدى (جانجالدى) رەتتەۋگە ىقپال ەتەتىن بولسا, سوت ولاردى مەدياتسياعا شاقىرۋعا قۇقىلى.

مەدياتسيا جۇرگىزۋ حاتتاماسى سوتتا جۇرگىزىلمەيدى.

 

122-باپ. اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت شىعىستارى 

سوت شىعىستارىن ءبولۋ جونىندەگى ماسەلەلەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا قارالادى. تالاپ قويۋدى وسى كودەكستىڭ 138-بابى ەكىنشى بولىگىنىڭ 5), 6), 12), 13), 14) جانە 15) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن نەگىزدەر بويىنشا قايتارۋ كەزىندە سوت شىعىستارى وتەلمەيدى.

 

 

18-تاراۋ. پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارى

 

123-باپ. پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىنىڭ تۇرلەرى

 

پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىنا مىنالار جاتادى:

1) ەسكەرتۋ;

2) سوت وتىرىسى زالىنان شىعارىپ جىبەرۋ;

3) اقشالاي ءوندىرىپ الۋ.

 

124-باپ. پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىن قولدانۋدىڭ نەگىزدەرى مەن ءتارتىبى 

وسى كودەكستىڭ 123-بابىنىڭ 1) جانە 2) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىن قولدانۋ سوت وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىنا ەنگىزىلەدى. سوت وسى كودەكستىڭ 123-بابىنىڭ 3) تارماقشاسىندا كوزدەلگەن پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىن قولدانۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارادى.

وسى ۇيعارىمعا شاعىم جاساۋ پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىنىڭ ورىندالۋىن توقتاتا تۇرمايدى. اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانۋعا جەكەشە شاعىم بەرۋگە قولدانىلعان ءوندىرىپ الۋ ورىندالعاننان كەيىن جول بەرىلەدى.

ەگەر تاڭداپ الىنعان پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شاراسى ناتيجەلەر بەرمەگەن جاعدايدا, پروتسەستىك ماجبۇرلەۋدىڭ وزگە شاراسىن قولدانۋعا جول بەرىلەدى. پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارى قايتالاپ قولدانىلۋى مۇمكىن. ادامعا پروتسەستىك ماجبۇرلەۋ شارالارىن قولدانۋ بۇل ادامدى وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن ءتيىستى مىندەتتەردى ورىنداۋدان بوساتپايدى. ەگەر سوت وتىرىسى ءتارتىبىن بۇزۋشىنىڭ ارەكەتتەرىندە قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق بەلگىلەرى بولسا, سوت ماتەريالداردى سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋدى باستاۋ تۋرالى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن پروكۋرورعا جىبەرەدى.

 

125-باپ. ەسكەرتۋ 

توراعالىق ەتۋشى سوت وتىرىسىنىڭ زالىندا ءتارتىپ بۇزۋشى ادامعا ەسكەرتۋ جاريالاۋعا قۇقىلى. سونىمەن بىرگە توراعالىق ەتۋشى قايتالانعان جاعدايدا, وعان قاتىستى نەعۇرلىم قاتاڭ ماجبۇرلەۋ شاراسىن قولدانۋى مۇمكىن ەكەندىگىن تۇسىندىرەدى.

 

126-باپ. سوت وتىرىسى زالىنان شىعارىپ جىبەرۋ 

اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىساتىن ادام وزىنە جاسالعان ەسكەرتۋ جاريالانعاننان كەيىن سوت وتىرىسىنىڭ زالىندا ءتارتىپ بۇزعان جاعدايدا, توراعالىق ەتۋشى ونى اكىمشىلىك ءىستى قاراۋدىڭ بارلىق كەزەڭىندە نەمەسە ونىڭ ءبىر بولىگىندە شىعارىپ جىبەرۋگە قۇقىلى. ءتارتىپ بۇزۋشى باسقا دا قاتىسۋشى ادامدار سوت وتىرىسىندا توراعالىق ەتۋشىنىڭ وكىمىمەن ولارعا الدىن الا اۋىزشا ەسكەرتۋ جاريالانباستان شىعارىپ جىبەرىلۋى مۇمكىن.

 

127-باپ. اقشالاي ءوندىرىپ الۋ 

سوت وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن جاعدايلاردا اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانادى. اقشالاي ءوندىرىپ الۋ جەكە تۇلعاعا, لاۋازىمدى ادامعا, زاڭدى تۇلعاعا نە ونىڭ وكىلىنە ون ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن باستاپ ءبىر ءجۇز ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىنگى مولشەردە قولدانىلادى. سوت اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارادى, ونىڭ كوشىرمەسى اقشالاي ءوندىرىپ الۋ قولدانىلاتىن ادامعا تابىس ەتىلەدى.

اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراۋ وزىنە قاتىستى ماجبۇرلەۋ شاراسى قولدانىلاتىن ادامعا الدىن الا حابارلانا وتىرىپ, سوت وتىرىسىندا جۇرگىزىلەدى.

سوت پروتسەستىك قۇقىقتاردى تەرىس پايدالاناتىن نەمەسە پروتسەستىك مىندەتتەردى ورىندامايتىن تۇلعاعا, ونىڭ ىشىندە سوت بەلگىلەگەن مەرزىمدى دالەلسىز سەبەپتەرمەن بۇزا وتىرىپ دالەلدەر ۇسىنىلعان, تاپسىرمالار ورىندالعان جاعدايلاردا, ەگەر بۇل اكىمشىلىك ءىستى قاراۋدىڭ سوزىلۋىنا الىپ كەلسە, ءاربىر ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) ءۇشىن ون ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانۋعا قۇقىلى. سوتتىڭ تالابىن, سۇراۋ سالۋىن ورىنداماعانى, اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋشى ادامنىڭ سوتقا كەلمەگەنى, سوتقا ۋاقتىلى حابارلاماعانى, كەرى قايتارىپ الۋدى ۋاقتىلى بەرمەگەنى, سوت وتىرىسىندا توراعالىق ەتۋشىنىڭ وكىمدەرىنە باعىنباعانى, سوتتا بەلگىلەنگەن قاعيدالاردى بۇزعانى, سونداي-اق سوتتى جانە (نەمەسە) سۋديانى قۇرمەتتەمەگەنى تۋرالى انىق كۋالاندىراتىن وزگە دە ارەكەتتەر (ارەكەتسىزدىك) ءۇشىن سوت جيىرما ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىنگى مولشەردە اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانۋعا قۇقىلى. سوتتىڭ شەشىمىن, سوتتىڭ تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمىن بەكىتۋ تۋرالى ۇيعارىمىن ورىنداماعانى ءۇشىن سوت وسى سوت اكتىسىندە ول ءبىر ايدان اسپايتىن مەرزىم ىشىندە ورىندالۋعا جاتاتىن مەرزىمدى كورسەتە وتىرىپ, جاۋاپكەرگە ەلۋ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانادى. اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى تولەۋ ۇيعارىم تابىس ەتىلگەن كۇننەن باستاپ بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە جۇزەگە اسىرىلادى جانە ول رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ كىرىسىنە ءوندىرىپ الىنادى. اقشالاي ءوندىرىپ الۋ قولدانىلعان تۇلعا ونى تولەۋدەن بوساتۋ نەمەسە اقشالاي ءوندىرىپ الۋ مولشەرىن ازايتۋ تۋرالى وتىنىشحاتپەن سوتقا جۇگىنۋگە قۇقىلى.

ارىز سوت وتىرىسىندا ارىز يەسىن شاقىرتا وتىرىپ قارالادى.

اقشالاي ءوندىرىپ الۋ قولدانىلعان كەزدە سوت ۇيعارىمنىڭ ورىندالۋىن كەيىنگە قالدىرۋعا نەمەسە ەكى ايعا دەيىنگى مەرزىمگە ءبولىپ تولەۋدى بەرۋگە قۇقىلى. وسى باپتىڭ ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى بولىكتەرىندە كورسەتىلگەن سوت اكتىسىن نەمەسە سوتتىڭ تالاپتارىن ورىنداماعان كەزدە سوت تۇلعاعا ون ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە ۇلعايتىلعان مولشەردە قايتادان اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانۋعا قۇقىلى.

 

19-تاراۋ. دالەلدەمەلەر جانە دالەلدەۋ

 

128-باپ. دالەلدەمەلەردى جانە دالەلدەۋ پروتسەسىن قۇقىقتىق رەتتەۋ ءتارتىبى مەن ەرەكشەلىكتەرى

دالەلدەمەلەردى, دالەلدەمەلەر رەتىندە الىنبايتىن ناقتى دەرەكتەردى, دالەلدەۋ نىساناسى مەن دالەلدەمەلەردىڭ دەرەككوزدەرىن قۇقىقتىق رەتتەۋ, سونداي-اق دالەلدەمەلەردى (دالەلدەۋدى) جيناۋ, زەرتتەۋ, باعالاۋ جانە پايدالانۋ ءتارتىبى جانە دالەلدەمەلەر مەن دالەلدەۋ تۋرالى باسقا دا ەرەجەلەر وسى كودەكستە بەلگىلەنگەن ەرەكشەلىكتەردى قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ نورمالارىندا ايقىندالادى.

 

129-باپ. دالەلدەۋ مىندەتى 

تالاپ قويۋشى ءوز مۇمكىندىكتەرىنە سايكەس دالەلدەمەلەردى جيناۋعا قاتىسۋعا مىندەتتى. بەرىلگەن تالاپ قويۋ تۇرىنە قاراماستان, تالاپ قويۋشى قۇقىقتارىنىڭ, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىنىڭ بۇزىلعانى تۋرالى وزىنە ءمالىم بولعان ۋاقىتتى, سونداي-اق كەلتىرىلگەن زالالدىڭ مولشەرىن دالەلدەۋگە مىندەتتى. دالەلدەۋ اۋىرتپالىعىن:

1) داۋ ايتۋ جونىندەگى تالاپ قويۋ بويىنشا — اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداعان جاۋاپكەر;

2) ماجبۇرلەۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا – سۇراتىلىپ وتىرعان اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋدان باس تارتۋ ءۇشىن نەگىز بولعان فاكتىلەر بولىگىندە جاۋاپكەر جانە ءوزى ءۇشىن قولايلى اكىمشىلىك اكتىنىڭ قابىلدانۋى نەگىزدەلەتىن فاكتىلەر بولىگىندە تالاپ قويۋشى كوتەرەدى.

ەگەر جاۋاپكەر ناقتى جاعدايدا تالاپ قويۋشى قالاعان اكىمشىلىك اكتىنى شىعارۋدى بولعىزبايتىن ءىس جۇزىندەگى شارتتاردىڭ بولۋىنا سىلتەمە جاساسا, مۇنداي شارتتاردى دالەلدەۋ جونىندەگى مىندەت وسى جاۋاپكەرگە جۇكتەلەدى;

3) ارەكەت جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا – سۇراتىلىپ وتىرعان ارەكەت جاساۋدان (ارەكەتسىزدىك تانىتۋدان) باس تارتۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلعان فاكتىلەر بولىگىندە جاۋاپكەر جانە ءوزى ءۇشىن قولايلى فاكتىلەر بولىگىندە تالاپ قويۋشى;

4) تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا قانداي دا ءبىر قۇقىقتىق قاتىناستىڭ بولۋىن نەمەسە بولماۋىن راستايتىن فاكتىلەر بولىگىندە تالاپ قويۋشى جانە بۇدان بىلاي زاڭدى كۇشى جوق اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنىڭ, سونداي-اق قانداي دا ءبىر جاسالعان ارەكەتتىڭ (ارەكەتسىزدىكتىڭ) قۇقىققا سىيىمدىلىعىن نەگىزدەيتىن فاكتىلەر بولىگىندە جاۋاپكەر كوتەرەدى.

جاۋاپكەر اكىمشىلىك اكتىدە اتالعان نەگىزدەمەلەرگە عانا سىلتەمە جاساي الادى. ەگەر بارلىق دالەلدەمەلەردى زەرتتەگەننەن كەيىن اكىمشىلىك ءىستىڭ ناتيجەسىنە نەگىزدەلگەن قانداي دا ءبىر فاكت دالەلدەنبەي قالسا, وندا اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ جانە شەشۋ ناتيجەلەرىنىڭ تەرىس سالدارلارىن وسى فاكتىنى دالەلدەۋدىڭ اۋىرتپالىعىن كوتەرەتىن تاراپ كوتەرەدى.

 

130-باپ. دالەلدەۋ ەرەكشەلىكتەرى 

سوت پروتسەستىڭ بارلىق ساتىلارىندا فورمالدى قاتەلەردى جويۋعا, تۇسىنىكسىز سوزدەردى ناقتىلاۋعا, اكىمشىلىك ءىستىڭ ءمانى بويىنشا ءوتىنىشحاتتاردى بەرۋگە, تولىق ەمەس ناقتى دەرەكتەردى تولىقتىرۋعا, اكىمشىلىك ءىستىڭ ءمان-جايلارىن تولىق ايقىنداۋ مەن وبەكتيۆتى باعالاۋ ءۇشىن ماڭىزى بار بارلىق جازباشا تۇسىنىكتەمەلەردى بەرۋگە جاردەم كورسەتۋگە مىندەتتى. ەگەر اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار ۇسىنعان دالەلدەمەلەر جەتكىلىكسىز بولىپ تابىلسا, سوت ولاردى ءوز باستاماسى بويىنشا جينايدى.

اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار سوتقا اكىمشىلىك ءىستىڭ ناقتى ءمان-جايلارىن زەرتتەۋگە جانە دالەلدەمەلەردى جيناۋعا جاردەم كورسەتۋگە مىندەتتى.

سوت تاراپتاردىڭ تۇپكىلىكتى شەشىم شىعارۋ كەزىندە رۇقسات ەتىلەتىن دالەلدەمەلەردىڭ جارامدىلىعى تۋرالى ارىزىمەن بايلانىستى ەمەس.

اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار سوت تالاپ ەتكەن قۇجاتتاردى, سونداي-اق قاجەتتى مالىمەتتەردى بەرۋگە مىندەتتى. سوت بۇل قۇجاتتاردى بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە تالاپ ەتە الادى.

اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار وسى قۇجاتتارعا وزدەرى سىلتەمە جاسايتىن ەلەكتروندىق قۇجاتتاردى, قۇجاتتاردى نە ولاردان ءۇزىندى-كوشىرمەلەردى قوسا بەرۋگە مىندەتتى.

اكىمشىلىك ىسكە قاتىساتىن ادامدار قانداي دا ءبىر دالەلدەمەنى جويۋعا نەمەسە جاسىرۋعا نە دالەلدەمەلەردى الۋعا مۇمكىندىك تۋدىرماي نەمەسە ونى قيىنداتا وتىرىپ, ونى زەرتتەۋ مەن باعالاۋعا وزگە تاسىلمەن كەدەرگى كەلتىرۋگە قۇقىلى ەمەس. مۇنداي جاعدايدا سوت دالەلدەۋ اۋىرتپالىعىن وسى كودەكستىڭ 129-بابىنىڭ ەكىنشى بولىگىندە بەلگىلەنگەن قاعيدالارعا قاراماستان, كەدەرگى كەلتىرۋشى تاراپقا جۇكتەۋى مۇمكىن. سوت ءوزى بەلگىلەگەن مەرزىمدە دالەلدەمەلەردى ۇسىنۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگى تۋرالى حاباردار ەتىلمەگەن, سونداي-اق سوت دالەلسىز دەپ تانىعان سەبەپتەر بويىنشا سوت تالاپ ەتكەن دالەلدەمەنى ۇسىنۋ مىندەتى ورىندالماعان جاعدايدا, سوت وسى كودەكستىڭ 127-بابىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانۋعا قۇقىلى. ەگەر وسى قۇجاتتار نەمەسە اكتىلەر مازمۇنىنىڭ اشىلۋى زاڭمەن قورعالاتىن مۇددەلەرگە نۇقسان كەلتىرىلۋى مۇمكىن بولسا نە ولار مەملەكەتتىك قۇپيالاردى نەمەسە زاڭمەن قورعالاتىن وزگە دە قۇپيانى قۇرايتىن مالىمەتتەردى قامتيتىن بولسا, سوت وسى قۇجاتتاردى نەمەسە اكتىلەردى, سونداي-اق مالىمەتتەردى جابىق سوت وتىرىسىندا زەرتتەۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارادى.

 

20-تاراۋ. اكىمشىلىك تالاپ قويۋ, ونىڭ نىسانى,  مازمۇنى جانە تۇرلەرى

 

131-باپ. اكىمشىلىك تالاپ قويۋ, ونىڭ نىسانى مەن مازمۇنى 

اكىمشىلىك سوتتا اكىمشىلىك ءىس تالاپ قويۋ نەگىزىندە قوزعالادى.

وسى كودەكستىڭ ماقساتتارى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلگەن سوتقا وزگە دە جولدانىمدار دا تالاپ قويۋلار دەپ تۇسىنىلەدى.

مىنالار سوتقا بەرىلەتىن تالاپ قويۋلار بولىپ تابىلادى:

1) داۋ ايتۋ تۋرالى تالاپ قويۋ;

2) ماجبۇرلەۋ تۋرالى تالاپ قويۋ;

3) ارەكەت جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ;

4) تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ.

تالاپ قويۋ سوتقا جازباشا نىساندا نە تالاپ قويۋشىنىڭ جانە (نەمەسە) ونىڭ وكىلىنىڭ ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭباسى ارقىلى كۋالاندىرىلعان ەلەكتروندىق قۇجات نىسانىندا بەرىلەدى.

تالاپ قويۋدا مىنالار كورسەتىلۋگە ءتيىس:

1) تالاپ قويۋ بەرىلەتىن سوتتىڭ اتاۋى;

2) ەگەر تالاپ قويۋشى جەكە تۇلعا بولسا, تالاپ قويۋشىنىڭ تەگى, اتى جانە اكەسىنىڭ اتى (ەگەر ول جەكە باستى كۋالاندىراتىن قۇجاتتا كورسەتىلسە), ونىڭ تۇرعىلىقتى جەرى, ونىڭ تۋعان كۇنى مەن جەرى, ەگەر تالاپ قويۋدى وكىل بەرسە, وكىلدىڭ اتاۋى مەن ونىڭ مەكەنجايى; تالاپ قويۋشىنىڭ, ونىڭ وكىلىنىڭ تەلەفون نومىرلەرى, ەلەكتروندىق پوشتاسىنىڭ مەكەنجايلارى;

ەگەر تالاپ قويۋشى زاڭدى تۇلعا نەمەسە وزگە ۇيىم بولسا, تالاپ قويۋشىنىڭ اتاۋى, ونىڭ ورنالاسقان جەرى, بيزنەس-سايكەستەندىرۋ ءنومىرى جانە بانكتىك دەرەكتەمەلەرى;

3) جاۋاپكەردىڭ اتاۋى, ورنالاسقان جەرى, بانكتىك دەرەكتەمەلەرى (ەگەر ولار تالاپ قويۋشىعا ءمالىم بولسا) جانە بيزنەس-سايكەستەندىرۋ ءنومىرى (ەگەر ول تالاپ قويۋشىعا ءمالىم بولسا). ەگەر ولار تالاپ قويۋشىعا ءمالىم بولسا, تالاپ قويۋدا جاۋاپكەردىڭ تەلەفوندارىنىڭ نومىرلەرى مەن ەلەكتروندىق مەكەنجايى كورسەتىلۋگە ءتيىس;

4) تالاپ قويۋ تالاپتارىنىڭ مازمۇنى (تالاپ قويۋ نىساناسى) جانە تالاپ قويۋشى ءوز تالاپتارىن نەگىزدەيتىن ءمان-جايلاردى بايانداۋ (تالاپ قويۋ نەگىزدەرى), تالاپ قويۋشىنىڭ قۇقىقتارى, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرى بۇزىلۋىنىڭ نەمەسە بۇزىلۋ قاۋپىنىڭ ءمانى. تالاپ قويۋ بىرنەشە جاۋاپكەرگە بەرىلگەن جاعدايدا, جاۋاپكەرلەردىڭ ارقايسىسىنا قاتىستى تالاپ قويۋ تالاپتارىنىڭ مازمۇنى;

5) ەگەر بۇل زاڭدا بەلگىلەنگەن بولسا, جاۋاپكەرگە سوتقا دەيىن جۇگىنۋ ءتارتىبىنىڭ ساقتالۋى تۋرالى مالىمەتتەر;

6) قۇجاتتاردىڭ جانە باسقا دا قوسا بەرىلەتىن ماتەريالداردىڭ تىزبەسى (بولعان كەزدە).

تالاپ قويۋدا, ادەتتە, مىنالار دا كورسەتىلەدى:

1) تالاپ قويۋشىنىڭ جاۋاپكەردىڭ ونىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن بۇزعانى تۋرالى, ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا كەدەرگىلەردىڭ بەلگىلەنگەنى تۋرالى نە وزىنە قانداي دا ءبىر مىندەتتىڭ زاڭسىز قولدانىلعانى تۋرالى نەگىزدەلگەن پىكىرى;

2) قاجەت بولعان جاعدايدا – مەملەكەتتىك باج تولەۋدى كەيىنگە قالدىرۋ, ونى ءبولىپ تولەۋ, تولەۋدەن بوساتۋ تۋرالى; سوت ساراپتاماسىن تاعايىنداۋ تۋرالى; دالەلدەمەلەردى تالاپ ەتۋ تۋرالى; كۋالاردى شاقىرۋ تۋرالى; تالاپ قويۋدى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى جازباشا ءوتىنىشحات جانە باسقا دا ءوتىنىشحاتتار.

تالاپ قويۋ تالاپتارى نەگىزدەلەتىن ءمان-جايلاردى راستاۋ ءۇشىن تالاپ قويۋشى دالەلدەمەلەردى ۇسىنادى, ال مۇمكىن بولماعان جاعدايدا ءتيىستى سەبەپتەردى كورسەتە وتىرىپ, ءوزى دەربەس بەرە المايتىن دالەلدەمەلەردى كورسەتەدى. تالاپ قويۋعا تالاپ قويۋشى نەمەسە وعان قول قويۋعا وكىلەتتىگى بولعان جاعدايدا ونىڭ وكىلى قول قويادى. ەگەر تالاپ قويۋدى وكىل بەرسە, وندا وكىلدىڭ اتى, ونىڭ پوشتالىق مەكەنجايى, سونداي-اق ەگەر وندايلار بار بولسا, تەلەفوندارىنىڭ نومىرلەرى, ەلەكتروندىق پوشتاسىنىڭ مەكەنجايى كورسەتىلەدى. پروكۋرور ازاماتتىڭ مۇددەسىندە جۇگىنگەن جاعدايدا, تالاپ قويۋدا ادامنىڭ تالاپ قويۋدى ءوزىنىڭ بەرە الماۋ سەبەپتەرىنىڭ نەگىزدەمەسى قامتىلۋعا ءتيىس. تالاپ قويۋعا قوسا بەرىلەتىن قۇجاتتار, ادەتتە, تولنۇسقالاردا ۇسىنىلادى. قۇجاتتاردى تولنۇسقالاردا ۇسىنۋ مۇمكىن بولماعان كەزدە ولار زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن كۋالاندىرىلعان كوشىرمەلەردە ۇسىنىلۋى مۇمكىن. ەگەر تولنۇسقانىڭ بولماۋى سەبەبىنەن قۇجاتتىڭ كوشىرمەسىن كۋالاندىرۋ مۇمكىن بولماسا, تالاپ قويۋدا مۇنداي ارەكەتتەردى جاساۋدىڭ مۇمكىن بولماۋ سەبەبى جازىلۋعا ءتيىس. تالاپ قويۋعا مىنالار قوسا بەرىلەدى:

1) اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ سانى بويىنشا تالاپ قويۋدىڭ جانە وعان قوسا بەرىلگەن قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەلەرى;

2) مەملەكەتتىك باجدىڭ تولەنگەنىن راستايتىن قۇجات;

3) سەنىمحات نەمەسە وكىلدىڭ وكىلەتتىگىن كۋالاندىراتىن وزگە دە قۇجات;

4) تالاپ قويۋشى ءوز تالاپتارىن نەگىزدەيتىن ءمان-جايلاردى راستايتىن قۇجاتتار;

5) ەگەر بۇل ءتارتىپ زاڭدا بەلگىلەنسە, داۋدى رەتتەۋدىڭ سوتقا دەيىنگى ءتارتىبىنىڭ ساقتالۋىن راستايتىن قۇجاتتار;

6) ەگەر تالاپ قويۋدى زاڭدى تۇلعا بەرسە, جارعىنىڭ, مەملەكەتتىك تىركەۋ تۋرالى كۋالىكتىڭ نەمەسە انىقتامانىڭ كوشىرمەلەرى جانە باسقا دا قۇجاتتار;

7) ەگەر تالاپ قويۋ وسى كودەكستىڭ 102-بابى ءۇشىنشى بولىگىنىڭ تارتىبىمەن بەرىلسە, ينۆەستور مەن ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان اراسىندا جاسالعان ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارتتىڭ كوشىرمەلەرى, سونداي-اق ينۆەستوردىڭ ينۆەستيتسيالىق قىزمەتىن راستايتىن قۇجاتتار.

 

132-باپ. داۋ ايتۋ تۋرالى تالاپ قويۋ

اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىدە تالاپ قويۋشىنىڭ قۇقىقتارى, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرى بۇزىلعان جاعدايدا, ول اكىمشىلىك اكتىنىڭ تولىق نەمەسە ونىڭ قانداي دا ءبىر بولىگىنىڭ كۇشىن جويۋ تالابىمەن داۋ ايتۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بەرۋگە قۇقىلى.

 

133-باپ. ماجبۇرلەۋ تۋرالى تالاپ قويۋ 

ماجبۇرلەۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا تالاپ قويۋشى قابىلدانۋىنان باس تارتىلعان نە اكىمشىلىك ورگاننىڭ, لاۋازىمدى ادامنىڭ ارەكەتسىزدىگى سەبەبىنەن قابىلدانباعان قولايلى اكىمشىلىك اكتىنىڭ قابىلدانۋىن تالاپ ەتۋى مۇمكىن.

مۇنداي جاعدايلاردا باس تارتۋعا داۋ ايتۋ تۋرالى جەكە تالاپ ەتۋ قاجەت ەتىلمەيدى.

ماجبۇرلەۋ تۋرالى تالاپ قويۋ جاۋاپكەردىڭ اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداماۋ مىندەتى تۋرالى تالاپتى قامتۋى مۇمكىن.

 

134-باپ. ارەكەت جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ

ارەكەت جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا تالاپ قويۋشى بەلگىلى ءبىر ارەكەتتەر جاساۋدى نەمەسە اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋعا باعىتتالماعان مۇنداي ارەكەتتەردەن قالىس قالۋدى تالاپ ەتۋى مۇمكىن.

ارەكەت جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا تالاپ قويۋشى زاڭدا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اكىمشىلىك اكتىنىڭ قابىلدانباۋى سالدارىنان اكىمشىلىك اكت قابىلداندى دەپ تانىلعان جاعدايدا زاڭدا كوزدەلگەن سول نىسانا بويىنشا ءتيىستى قۇجاتتى بەرۋدى دە تالاپ ەتۋى مۇمكىن.

 

135-باپ. تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ

 تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا تالاپ قويۋشى, ەگەر ول وسى كودەكستىڭ 132, 133 جانە 134-باپتارىنا سايكەس تالاپ قويۋدى بەرە الماسا, قانداي دا ءبىر قۇقىقتىق قاتىناستىڭ بار نەمەسە جوق ەكەنىن تانۋدى تالاپ ەتۋى مۇمكىن.

تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا تالاپ قويۋشى بۇدان بىلاي زاڭدى كۇشى جوق, اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنى زاڭسىز دەپ تانۋدى تالاپ ەتۋى دە مۇمكىن. تالاپ قويۋشى وسى قاتىناستاردى قىسقا مەرزىمدەردە ورناتۋعا جەتكىلىكتى دارەجەدە مۇددەلى بولعان جاعدايدا تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بەرىلۋى مۇمكىن. تالاپ قويۋشىنىڭ قۇقىقتىق قاتىناستاردى ورناتۋعا مۇددەلىلىگىنىڭ قۇقىقتىق, مورالدىق نەمەسە ماتەريالدىق سيپاتى بولۋى مۇمكىن.

 

136-باپ. تالاپ قويۋدى بەرۋگە ارنالعان مەرزىم

داۋ ايتۋ تۋرالى, ماجبۇرلەۋ تۋرالى تالاپ قويۋلار شاعىمدى قارايتىن ورگاننىڭ شاعىمدى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىمى تابىس ەتىلگەن كۇننەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە سوتقا بەرىلەدى.

ەگەر زاڭدا سوتقا دەيىنگى ءتارتىپ كوزدەلمەگەن نەمەسە شاعىمدى قارايتىن ورگان بولماسا, تالاپ قويۋ اكىمشىلىك اكت تابىس ەتىلگەن كۇننەن باستاپ نەمەسە وسى كودەكستە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن نازارىنا جەتكىزىلگەن كەزدەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە بەرىلەدى.

ارەكەت جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ ادامعا ارەكەتتىڭ جاسالعانى تۋرالى ءمالىم بولعان, سونداي-اق ارەكەت جاساۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن مەرزىم وتكەن كۇننەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە سوتقا بەرىلەدى. تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ سوتقا ءتيىستى قۇقىقتىق قاتىناس تۋىنداعان كەزدەن باستاپ بەس جىل ىشىندە بەرىلەدى.

بۇدان بىلاي زاڭدى كۇشى جوق, اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنى زاڭسىز دەپ تانۋ تۋرالى تالاپ ادامعا وسى اكت ارقىلى ونىڭ قۇقىقتارى, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرى بۇزىلعانى تۋرالى ءمالىم بولعان كۇننەن باستاپ ءۇش اي ىشىندە مالىمدەلۋى مۇمكىن.

سوت ورىنداۋشىسىنىڭ اتقارۋشىلىق قۇجاتتاردى ورىنداۋ جونىندەگى ارەكەتتەرىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) تالاپ قويۋ ارەكەت جاسالعان (ارەكەت جاساۋدان باس تارتىلعان) كۇننەن باستاپ نەمەسە سوت ورىنداۋشىسىنىڭ ارەكەت جاساۋ ۋاقىتى مەن ورنى تۋرالى حابارلانباعان ءوندىرىپ الۋشىعا نەمەسە بورىشكەرگە ول تۋرالى بەلگىلى بولعان كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنى ىشىندە سوتقا بەرىلەدى. قۇقىقتارى, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرى اكىمشىلىك اكتىدە قوزعالاتىن, اكىمشىلىك راسىمگە قاتىسپاعان ادام اكىمشىلىك اكتىنىڭ قابىلدانعانى تۋرالى ادام بىلگەن نەمەسە ءبىلۋى مۇمكىن بولعان كۇننەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە, بىراق ول قابىلدانعان كۇننەن باستاپ ءبىر جىلدان كەشىكتىرمەي سوتقا تالاپ قويۋدى بەرۋگە قۇقىلى. شاعىمدى قارايتىن ورگانعا شاعىم بەرگەن ادام شاعىم بويىنشا شەشىم تابىس ەتىلگەن كەزدەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە نە شاعىمدى قاراۋ مەرزىمى وتكەن سوڭ, ەگەر شاعىم بويىنشا شەشىم قابىلدانباسا, تالاپ قويۋمەن سوتقا جۇگىنۋگە قۇقىلى. دالەلدى سەبەپپەن وتكىزىپ الىنعان تالاپ قويۋدى بەرۋگە ارنالعان مەرزىمدى سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا قالپىنا كەلتىرۋى مۇمكىن. تالاپ قويۋدى سوتقا بەرۋگە ارنالعان مەرزىمدەردى وتكىزىپ الۋ سەبەپتەرى مەن ولاردىڭ ءمانىن اكىمشىلىك ءىستىڭ دۇرىس شەشىلۋى ءۇشىن سوت الدىن الا تىڭداۋدا انىقتايدى. تالاپ قويۋدى سوتقا بەرۋگە ارنالعان مەرزىمدى دالەلدى سەبەپسىز وتكىزىپ الۋ, سونداي-اق سوتقا جۇگىنۋدىڭ ءوتىپ كەتكەن مەرزىمىن قالپىنا كەلتىرۋدىڭ مۇمكىن بولماۋى تالاپ قويۋدى قايتارۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى.

  

21-تاراۋ. كەلىپ تۇسكەن ءىس بويىنشا سوتتىڭ ارەكەتتەرى  جانە الدىن الا تىڭداۋ

 

137-باپ. تالاپ قويۋدى بەرۋ

ء ىس تالاپ قويۋدى بەرۋ ارقىلى ءىس جۇرگىزۋگە قابىلدانادى.

 

138-باپ. كەلىپ تۇسكەن ءىس بويىنشا سوتتىڭ ارەكەتتەرى

 سوت تالقىلاۋى باستالعانعا دەيىن سۋديا داۋدى مۇمكىندىگىنشە ءبىر سوت وتىرىسى بارىسىندا شەشۋ ءۇشىن قاجەتتى بارلىق ارەكەتتەردى, وكىمدەردى جۇرگىزەدى.

سوت مىناداي نەگىزدەر بويىنشا تالاپ قويۋدى قايتارۋ تۋرالى ۇيعارىم شىعارادى:

1) تالاپ قويۋشى وسى ساناتتاعى ىستەر ءۇشىن زاڭدا بەلگىلەنگەن داۋدى سوتقا دەيىنگى رەتتەۋ ءتارتىبىن ساقتاماسا جانە بۇل ءتارتىپتى قولدانۋ مۇمكىندىگى جويىلماسا;

2) تالاپ قويۋ وسى كودەكستىڭ 131-بابى ەكىنشى بولىگىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەسە جانە الدىن الا تىڭداعانعا دەيىن كەمشىلىكتەردى جويۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگى انىقتالسا;

3) ارىزدى ارەكەتكە قابىلەتسىز ادام بەرسە;

4) ارىزعا وعان قول قويۋعا نەمەسە ونى ۇسىنۋعا وكىلەتتىكتەرى جوق ادام قول قويسا;

5) وسى نەمەسە باسقا سوتتىڭ ءىس جۇرگىزۋىندە سول تاراپتار اراسىنداعى سول نىسانا تۋرالى داۋ بويىنشا جانە سول نەگىزدەر بويىنشا ءىس بولسا;

6) تالاپ قويۋشى بەرگەن تالاپ قويۋدى كەرى قايتارىپ السا;

7) سوتتىڭ تالاپتارىنا قاراماستان, ءىستى ونىڭ قاتىسۋىنسىز تالقىلاۋ تۋرالى سۇراماعان تالاپ قويۋشى سوتقا ەكىنشى شاقىرۋ بويىنشا كەلمەسە;

8) مۇددەسى ءۇشىن ءىس قوزعالعان تۇلعا مالىمدەلگەن تالاپتى قولداماسا;

9) تاراپتار تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىم جاساسا جانە ونى سوت بەكىتسە;

10) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىندە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن مەملەكەتتىك باج تولەنبەسە نەمەسە تولىق تولەنبەسە;

11) ءىس اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تارتىبىمەن قاراۋعا جاتپاسا;

12) سول تاراپتار اراسىنداعى سول نىسانا تۋرالى داۋ بويىنشا جانە سول نەگىزدەر بويىنشا شىعارىلعان زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوتتىڭ شەشىمى نەمەسە تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدى بەكىتۋ تۋرالى سوتتىڭ ۇيعارىمى بولسا;

13) ءىس بويىنشا تاراپتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن ازامات قايتىس بولعاننان كەيىن داۋلى قۇقىقتىق قاتىناس قۇقىق ميراسقورلىعىنا جول بەرمەسە;

14) ءىس بويىنشا تاراپ بولاتىن ۇيىم ونىڭ قىزمەتىن توقتاتۋمەن جانە قۇقىق ميراسقورلارىنىڭ بولماۋىنان تاراتىلسا;

15) سوت تالاپ قويۋدى بەرۋگە وتكىزىپ الىنعان مەرزىمدى قالپىنا كەلتىرۋدەن باس تارتسا;

16) ەگەر زاڭدا وزگەشە كوزدەلمەسە, تاراپتار اراسىندا زاڭعا سايكەس وسى داۋدى تورەلىكتىڭ شەشۋىنە بەرۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالسا;

17) ءىس وسى سوتتىڭ سوتتىلىعىنا جاتپاسا.

تالاپ قويۋدى قايتارۋ, وسى باپتىڭ ەكىنشى بولىگىنىڭ 3), 5), 9), 11), 12), 13), 14), 15) جانە 17) تارماقشالارىن قوسپاعاندا, سول جاۋاپكەرگە سول نىسانا مەن سول نەگىزدەر تۋرالى سوتقا تالاپ قويۋمەن قايتادان جۇگىنۋىنە كەدەرگى كەلتىرمەيدى. اكىمشىلىك ءىستى الدىن الا تىڭداۋعا دايىنداۋ ماقساتىندا سۋديا:

1) تالاپ قويۋشىعا تالاپ قويۋدىڭ جويۋعا بولاتىن كەمشىلىكتەرىن كورسەتەدى جانە ولاردى تۇزەتۋ ءۇشىن, ادەتتە, مۇنداي تالاپ تابىس ەتىلگەن كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنىنەن اسپايتىن مەرزىمدى, وعان سوتتىڭ تالاپتارىن ورىنداماۋدىڭ پروتسەستىك سالدارلارىن تۇسىندىرە وتىرىپ بەلگىلەيدى;

2) اكىمشىلىك ءىستى دۇرىس جانە ۋاقتىلى قاراۋ مەن شەشۋ ءۇشىن قاجەتتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىندە كوزدەلگەن پروتسەستىك ارەكەتتەردى جۇرگىزەدى.

سۋديا جاۋاپكەردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ تالاپتارىنا, اكىمشىلىك ىسكە (بار بولسا) سايكەس دايىندالعان جانە رەسىمدەلگەن جازباشا پىكىردى ون جۇمىس كۇنىنەن اسپايتىن مەرزىمدە بەرۋگە مىندەتتەيدى.

تالاپ قويۋشى الدىن الا تىڭداۋ ساتىسىنداعى پىكىرمەن تانىسادى.

پىكىردى سۋديا بەلگىلەگەن مەرزىمدە ۇسىنباۋ اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلۋى مۇمكىن جانە اكىمشىلىك ءىستى ءمانى بويىنشا قاراۋعا كەدەرگى كەلتىرمەيدى.

سۋديا وسى كودەكستە كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, اقىلعا قونىمدى مەرزىمدە الدىن الا تىڭداۋ جۇرگىزەدى.

 

139-باپ. تالاپ قويۋدى قامتاماسىز ەتۋ 

تالاپ قويۋدى قامتاماسىز ەتۋ نەگىزدەرى, شارالارى, ولاردى اۋىستىرۋ جانە ولاردىڭ كۇشىن جويۋ, تالاپ قويۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءتارتىبى, وسى باپتا كوزدەلگەن ەرەكشەلىكتەردى قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ قاعيدالارىندا ايقىندالادى. تالاپ قويۋمەن ءبىر مەزگىلدە كەلىپ تۇسكەن تالاپ قويۋدى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ارىزدى سۋديا تالاپ قويۋ كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە قارايدى.

وسى بەس كۇندىك مەرزىم وتكەن سوڭ تالاپ قويۋدى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ارىز كەلىپ تۇسكەن كەزدە ارىزدى سۋديا ول سوتقا كەلىپ تۇسكەننەن كەيىنگى كەلەسى جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي شەشەدى.

 

140-باپ. اكىمشىلىك اكتىنىڭ قولدانىسىن توقتاتا تۇرۋدىڭ كۇشىن جويۋ 

جاۋاپكەر وسى كودەكستىڭ 96-بابىنا سايكەس داۋ ايتىلاتىن اكىمشىلىك اكتىنى دەرەۋ قولدانىسقا ەنگىزۋ قاجەتتىگى تۋرالى ءۋاجدى وتىنىشحاتپەن جۇگىنۋگە قۇقىلى.

مۇنداي ءوتىنىشحات اكىمشىلىك پروتسەستىڭ كەز كەلگەن ساتىسىندا مالىمدەلۋى مۇمكىن جانە سۋديا ونى تالاپ قويۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى قاعيدالارعا سايكەس قارايدى.

داۋ ايتۋ تۋرالى تالاپ قويۋدى قابىلداماۋ تۋرالى شەشىم شىعارىلعان كەزدە, سونداي-اق شەشىم زاڭدى كۇشىنە ەنگەنگە دەيىن كەز كەلگەن ۋاقىتتا سوت اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ ءۋاجدى ءوتىنىشحاتى بويىنشا داۋ ايتىلعان اكىمشىلىك اكتىنىڭ قولدانىسىن توقتاتا تۇرۋدىڭ نەمەسە ورىندالۋىنىڭ كۇشىن جويادى.

 

141-باپ. قۇجاتتاردى ۇسىنۋ ءتارتىبى 

جازباشا (قاعاز جانە (نەمەسە) ەلەكتروندىق نىسانداعى) ءوتىنىشحاتتاردى, قارسىلىقتاردى, تۇسىندىرمەلەردى جانە ولارعا بايلانىستى قۇجاتتاردى ۇسىنۋ ءۇشىن سۋديا تاراپتارعا قاجەتتى مەرزىمدەردى بەلگىلەيدى.

سوت بەلگىلەگەن مەرزىم وتكەننەن كەيىن سوتقا كەلىپ تۇسكەن كورسەتىلگەن قۇجاتتار, ەگەر تاراپ ولاردى سوت بەلگىلەگەن مەرزىمدە ۇسىنۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن نەگىزدەسە جانە ولار سوت شەشىم شىعارعانعا دەيىن كەلىپ تۇسسە, قابىلدانادى.

وتىنىشحاتتارعا, قارسىلىقتارعا, تۇسىندىرمەلەرگە ولار سىلتەمە جاسايتىن قۇجاتتاردىڭ تولىق تۇپنۇسقالارى نەمەسە ولاردىڭ بەلگىلەنگەن تارتىپپەن راستالعان كوشىرمەلەرى نە ولاردان ءۇزىندى-كوشىرمەلەر قوسا بەرىلۋگە ءتيىس. سوت تاراپتاردىڭ كەلىپ تۇسكەن قۇجاتتارمەن تانىسۋىن قامتاماسىز ەتەدى.

 

142-باپ. تالاپ قويۋدى وزگەرتۋ جانە كەرى قايتارىپ الۋ.

تالاپ قويۋدى تانۋ 

سوت شەشىم شىعارۋ ءۇشىن كەتكەنگە دەيىن جازباشا ارىز بەرۋ ارقىلى تالاپ قويۋشى – تالاپ قويۋدى تولىق نەمەسە ءبىر بولىگىندە كەرى قايتارىپ الۋعا, ال جاۋاپكەر تالاپ قويۋدى تولىق نەمەسە ءبىر بولىگىندە تانۋعا قۇقىلى.

تالاپ قويۋشى سوت شەشىم شىعارۋ ءۇشىن كەتكەنگە دەيىن جازباشا ارىز بەرۋ ارقىلى تالاپ قويۋدىڭ نەگىزىن جانە نىساناسىن وزگەرتۋگە, تالاپ قويۋ تالاپتارىنىڭ مولشەرىن ارتتىرۋعا نەمەسە ازايتۋعا قۇقىلى. اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ مەرزىمىنىڭ ءوتۋى باستاپقى تالاپ قويىلعان كۇننەن باستاپ ەسەپتەلەدى.

سوت تالاپ قويۋ نىساناسى وزگەرگەن كەزدە وسى كودەكستىڭ 138-بابىنىڭ ەكىنشى جانە ءتورتىنشى بولىكتەرىندە كوزدەلگەن ماسەلەلەردى قارايدى, سونداي-اق جاۋاپكەرگە جاڭا جازباشا پىكىر دايىنداۋعا ۋاقىت بەرەدى.

تاراپتار مۇنداي ارەكەتتەردى ءوز باستاماسى بويىنشا دا, سول سياقتى سۋديانىڭ الدىن الا پىكىرىن ءبىلدىرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا دا جاساۋعا قۇقىلى.

سوت ءوز باستاماسى بويىنشا تالاپ قويۋدىڭ نىساناسىن وزگەرتۋگە قۇقىلى ەمەس.

تالاپ قويۋشىنىڭ تالاپ قويۋدى سوت وتىرىسىندا نەمەسە الدىن الا تىڭداۋدا تولىقتاي كەرى قايتارىپ الۋ تۋرالى ارىزى كەلىپ تۇسكەن جاعدايدا, سوت تالاپ قويۋدى كەرى قايتارىپ الۋدىڭ سالدارىن تۇسىندىرەدى. وزگە جاعدايلاردا سۋديا اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردى شاقىرماي مەملەكەتتىك باجدى قايتارا وتىرىپ, تالاپ قويۋدى قايتارادى. جاۋاپكەردىڭ تالاپ قويۋدى تانۋى قابىلدانعانعا دەيىن سوت تاراپتارعا پروتسەستىك سالداردى تۇسىندىرەدى. جاۋاپكەردىڭ تالاپ قويۋدى تانۋى سوتتى دالەلدەمەلەردى زەرتتەۋ مىندەتىنەن بوساتادى.

تالاپ قويۋ ءىشىنارا تانىلعان جاعدايدا دالەلدەمەلەردى زەرتتەۋ جاۋاپكەر تالاپ قويۋدى تانىماعان بولىگىندە عانا جۇرگىزىلەدى جانە داۋدىڭ ءمانى بويىنشا شەشىم شىعارىلعان كەزدە شەشىلەدى.

سوت تالاپ قويۋدىڭ وزگەرتىلۋىن نەمەسە ونى كەرى قايتارىپ الۋدى, جاۋاپكەردىڭ تالاپ قويۋدى تانۋىن, ەگەر بۇل ارەكەتتەر زاڭعا قايشى كەلسە نە بىرەۋدىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن نەمەسە زاڭدى مۇددەلەرىن بۇزسا, سونداي-اق اپەللياتسيالىق جانە كاسساتسيالىق قايتا قاراۋدا قابىلدامايدى. بۇل جاعدايدا اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ جالپى تارتىپپەن جالعاسادى.

 

143-باپ. الدىن الا تىڭداۋ 

الدىن الا تىڭداۋدا سوت:

1) اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ قۇرامى تۋرالى ماسەلەنى شەشەدى;

2) مەرزىمدى وتكىزىپ الۋ سەبەپتەرىن انىقتايدى جانە وتكىزىپ العان مەرزىمدى قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى ماسەلەنى شەشەدى. وتكىزىپ العان مەرزىمدى قالپىنا كەلتىرۋدەن باس تارتىلعان جاعدايدا تالاپ قويۋدى قايتارادى;

3) تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدەر جاساسۋ مۇمكىندىگىن تالقىلايدى;

4) تاراپتار كەلىسكەن كەزدە ولارعا اكىمشىلىك ءىستى جازباشا ءىس جۇرگىزۋ تارتىبىمەن قاراۋ مۇمكىندىگى تۋرالى تۇسىندىرەدى;

5) اكىمشىلىك ىسكە قاتىسپايتىن ادامداردى سوتقا قاجەتتى ماتەريالدار مەن قۇجاتتاردى ۇسىنۋعا مىندەتتەيدى;

6) اكىمشىلىك ءىستى شەشۋگە باعىتتالعان وزگە دە ارەكەتتەردى جاسايدى.

ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى وتكىزۋدى تەكسەرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا شەشىمدەرىنە, قورىتىندىلارىنا, نۇسقامالارىنا, سونداي-اق سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) داۋ ايتۋ تۋرالى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا الدىن الا تىڭداۋ سوتقا تالاپ قويۋ بەرىلگەن كۇننەن باستاپ جيىرما جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي جۇرگىزىلەدى.

الدىن الا تىڭداۋدا ناقتى دەرەكتەردى زەرتتەمەستەن تولىق اشۋ قامتاماسىز ەتىلەدى. الدىن الا تىڭداۋدىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا سوت قايتالاما الدىن الا تىڭداۋدى تاعايىنداۋعا قۇقىلى.

 

144-باپ. اكىمشىلىك ءىس ماتەريالدارىنا قول جەتكىزۋ 

اكىمشىلىك ءىستىڭ قۇجاتتارى مەن ماتەريالدارىن سوتتىڭ ەلەكتروندىق سەرۆيستەرىندە ورنالاستىرۋ قۇجاتتاردى اكىمشىلىك ىسكە قاتىساتىن ادامدارعا جىبەرۋمەن تەڭەستىرىلەدى.

سوتتاردا ەلەكتروندىق قۇجات نىسانىنداعى اكىمشىلىك ءىس قۇجاتتارىمەن جانە ماتەريالدارىمەن تانىسۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ايقىندالادى.

 

145-باپ. سوت تالقىلاۋىن تاعايىنداۋ 

سۋديا اكىمشىلىك ءىستى دايىندالعان دەپ تانىپ, تاراپتارعا جانە اكىمشىلىك پروتسەستىڭ باسقا دا قاتىسۋشىلارىنا اكىمشىلىك ءىستىڭ قارالاتىن ورنى مەن ۋاقىتى تۋرالى حابارلايدى.

 

22-تاراۋ. سوت تالقىلاۋى

 

146-باپ. سوت تالقىلاۋىنىڭ مەرزىمدەرى 

اكىمشىلىك ءىس اقىلعا قونىمدى, بىراق تالاپ قويىلعان كۇننەن باستاپ ءۇش ايدان اسپايتىن مەرزىمدەردە قارالادى جانە شەشىلەدى.

اسا كۇردەلى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا بۇل مەرزىم سوتتىڭ ءۋاجدى ۇيعارىمىمەن اقىلعا قونىمدى, بىراق ءۇش ايدان اسپايتىن مەرزىمگە ۇزارتىلۋى مۇمكىن.

سوت تالقىلاۋىنىڭ مەرزىمىن ۇزارتۋ تۋرالى ۇيعارىم پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا شاعىم جاساۋعا, قايتا قاراۋعا جاتپايدى.

ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى وتكىزۋدى تەكسەرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا شەشىمدەرىنە, قورىتىندىلارىنا, نۇسقامالارىنا جانە سوت ورىنداۋشىسىنىڭ ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) داۋ ايتۋ تۋرالى اكىمشىلىك ىستەر وعان سوت وتىرىسىندا تالقىلاۋ تاعايىندالعان كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنى ىشىندە قارالادى جانە شەشىلەدى. اكىمشىلىك ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋدى توقتاتا تۇرۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى.

 

147-باپ. سوت تالقىلاۋىن جۇرگىزۋدىڭ ءتارتىبى مەن ەرەكشەلىكتەرى 

سوت تالقىلاۋى, سوت وتىرىسىن وتكىزۋ ءتارتىبىن, توراعالىق ەتۋشىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن, حاتتاما, ونىڭ ىشىندە قىسقاشا حاتتاما جاساۋ, سوت وتىرىسىن تىركەپ-بەكىتۋ, سوتتىڭ ءوتىنىشحاتتاردى شەشۋ جانە دالەلدەمەلەردى زەرتتەۋ ءتارتىبىن قوسا العاندا, وسى باپتا بەلگىلەنگەن ەرەكشەلىكتەردى قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى.

بۇل رەتتە قىسقاشا حاتتاما ءماتىندى اۆتوماتتى تۇردە تانۋ جولىمەن الىنعان اۋديوجازبانىڭ ءماتىنىن اشىپ جازۋمەن بىرگە جۇرۋگە ءتيىس.

اكىمشىلىك ءىس بويىنشا سوت جارىسسوزدەرىنەن كەيىن سوت شەشىم شىعارۋعا كەتەدى. سوت شەشىمنىڭ قارار بولىگىن سوت وتىرىسىنىڭ زالىندا جاريا ەتەدى. سوت شەشىمىنىڭ قارار بولىگى جاريا ەتىلگەننەن كەيىن توراعالىق ەتۋشى ونى قابىلداۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرى مەن سالدارىن, شەشىمگە شاعىم جاساۋدىڭ ءتارتىبى مەن مەرزىمدەرىن تۇسىندىرەدى, شەشىمنىڭ تۇپكىلىكتى نىساندا جاسالعان جانە اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋشى ادامدار ونىڭ كوشىرمەسىن الا الاتىن كۇن تۋرالى حابارلايدى. اكىمشىلىك ىسكە قاتىسۋشى ادامدار كەلمەگەن جاعدايدا شەشىمدى سوت وتىرىسىندا جاريالانۋ جۇرگىزىلمەيدى. ەگەر شەشىمنىڭ قارار بولىگىن جاريا ەتۋ تىكەلەي سوت وتىرىسى اياقتالعاننان كەيىن جۇرگىزىلمەسە, وندا توراعالىق ەتۋشى سوت وتىرىسى زالىنداعى ادامدارعا جاريا ەتۋ كۇنى مەن ۋاقىتىن حابارلاۋعا مىندەتتى. وسى باپتا كوزدەلگەن جاريالاۋ ءتارتىبى ءىس بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ اياقتالاتىن وزگە دە سوت اكتىلەرىنە قولدانىلادى.

  

23-تاراۋ. جازباشا ءىس جۇرگىزۋ

 

148-باپ. جازباشا تالقىلاۋ 

سوت تاراپتاردىڭ كەلىسىمىمەن اكىمشىلىك ءىستى جازباشا تالقىلاۋدا اقىلعا قونىمدى, بىراق تالاپ قويىلعان كۇننەن باستاپ ءۇش ايدان اسپايتىن مەرزىمدە قاراۋعا قۇقىلى.

اسا كۇردەلى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا بۇل مەرزىم سوتتىڭ ءۋاجدى ۇيعارىمىمەن اقىلعا قونىمدى, بىراق ءۇش ايدان اسپايتىن مەرزىمگە ۇزارتىلۋى مۇمكىن.

سوت تالقىلاۋىنىڭ مەرزىمىن ۇزارتۋ تۋرالى ۇيعارىم پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا شاعىم جاساۋعا, قايتا قاراۋعا جاتپايدى.

ەگەر بۇل ءىستى دۇرىس شەشۋ ءۇشىن قاجەت بولسا, سوت ءوز قالاۋى بويىنشا اۋىزشا تالقىلاۋعا كوشۋگە قۇقىلى.

جازباشا تالقىلاۋ تارتىبىمەن اكىمشىلىك ءىس اۋىزشا تالقىلاۋدى جۇرگىزبەستەن قارالادى. اكىمشىلىك ءىس وسىنداي تارتىپپەن قارالعان كەزدە سوت تاراپتار ۇسىنعان جانە ءوز باستاماسى بويىنشا تالاپ ەتىلگەن دالەلدەمەلەردى زەرتتەيدى جانە ولار بويىنشا شەشىم قابىلدانادى. جازباشا تالقىلاۋ كەزىندە سوت قوسىمشا سول مەرزىم ىشىندە ءوتىنىشحاتتار مەن قۇجاتتاردى ۇسىنۋعا بولاتىن مەرزىمدى تاعايىندايدى.

 

149-باپ. دالەلدەمەلەردى زەرتتەۋ ەرەكشەلىكتەرى 

دالەلدەمەلەردى زەرتتەۋ, دالەلدەۋ نىساناسى مەن شەكتەرى جازباشا ءىس جۇرگىزۋدىڭ سيپاتى مەن وسى باپتا بەلگىلەنگەن ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ نورمالارىندا بەلگىلەنەدى. اكىمشىلىك پروتسەستىڭ تاراپتارى جازباشا دالەلدەمەنى ۇسىنعان ادامداردى قوسپاعاندا, مۇنداي دالەلدەمەنىڭ قاتىستىلىعىنا, جارامدىلىعىنا جانە انىقتىعىنا داۋ ايتۋعا قۇقىلى. سوت جازباشا تالقىلاۋدا, ەگەر بۇل اكىمشىلىك ءىستىڭ تەز شەشىلۋىنە ىقپال ەتسە, اۋىزشا تالقىلاۋ ءۇشىن كوزدەلگەن دالەلدەمەلەردى جيناۋ (ۇسىنۋ) جانە زەرتتەۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىندە بەلگىلەنگەن قاعيدالاردى ساقتاۋدان اۋىتقۋعا قۇقىلى.

سوت جەكە پروتسەستىك ارەكەتتى جاساۋ نەمەسە پروتسەستىك ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن اۋىزشا سوت وتىرىسىن تاعايىنداۋى مۇمكىن.

مۇنداي سوت وتىرىسى جازباشا تالقىلاۋدىڭ ءمانى جول بەرەتىن شامادا اۋىزشا سوت تالقىلاۋىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى.

بۇل رەتتە سوت قاجەتتى اقپارات پەن دالەلدەمەلەردى جازباشا نىساندا ۇسىنۋدى تالاپ ەتە الادى.

قاجەتتى اۋىزشا سوت تالقىلاۋىن وتكىزگەننەن كەيىن جازباشا ءىس جۇرگىزۋدى ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋ قوسىمشا ۇيعارىمدار شىعارىلماستان جالعاسادى.

 

150-باپ. جازباشا ءىس جۇرگىزۋ تارتىبىمەن قارالاتىن اكىمشىلىك ءىس بويىنشا شەشىم

جازباشا ءىس جۇرگىزۋ تارتىبىمەن قارالعان اكىمشىلىك ءىس بويىنشا شەشىم وسى كودەكستىڭ 24-تاراۋىندا بەلگىلەنگەن جانە جازباشا ءىس جۇرگىزۋ مانىنە سايكەس كەلەتىن قاعيدالار ەسكەرىلە وتىرىپ قابىلدانادى جانە وعان اپەللياتسيالىق جانە كاسساتسيالىق تارتىپتەرمەن شاعىم جاسالۋى مۇمكىن.

 

24-تاراۋ. سوتتىڭ شەشىمى

 

151-باپ. سوتتىڭ شەشىمىن شىعارۋ 

سوت داۋدى ءمانى بويىنشا شەشەتىن سوت اكتىسى شەشىم نىسانىندا شىعارىلادى. شەشىم قىسقاشا نىساندا شىعارىلۋى مۇمكىن. شەشىم اكىمشىلىك ءىستى تالقىلاۋدان كەيىن شىعارىلادى جانە اۋىزشا تالقىلاۋ اياقتالعان كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرىلمەي دايىندالادى. ايرىقشا جاعدايلاردا اكىمشىلىك ءىستىڭ كۇردەلىلىگى ەسكەرىلە وتىرىپ سوتتىڭ شەشىمى اۋىزشا تالقىلاۋ اياقتالعان كۇننەن باستاپ ءبىر ايدان كەشىكتىرىلمەي دايىندالادى. شەشىمدى شىعارۋ كۇنى مىنالار بولىپ تابىلادى:

اۋىزشا ءىس جۇرگىزۋ ءۇشىن – اكىمشىلىك ءىس بويىنشا شەشىم جاريالانعان كۇن;

جازباشا ءىس جۇرگىزۋ ءۇشىن – سوتتىڭ شەشىمىندە كورسەتىلگەن كۇن.

 

152-باپ. شەشىمنىڭ مازمۇنى 

سوت اكىمشىلىك ءىستىڭ ءمان-جايلارىن تىكەلەي زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە نەگىزدەلگەن ءوزىنىڭ ىشكى سەنىمىنىڭ نەگىزىندە شەشىم شىعارادى. شەشىم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتىنان شىعارىلادى. سوتتىڭ شەشىمى كىرىسپە, سيپاتتاۋ, ۋاجدەۋ جانە قارار بولىكتەرىنەن تۇرادى. سوتتىڭ شەشىمىن ءتۇسىندىرۋ تۋرالى ماسەلەنى قوسپاعاندا, سوت شەشىمىنىڭ كىرىسپە, سيپاتتاۋ جانە قارار بولىكتەرىنىڭ مازمۇنى, سونداي-اق ولارداعى انىق قاتە جازۋلار مەن اريفمەتيكالىق قاتەلەردى تۇزەتۋ, قوسىمشا شەشىم شىعارۋ ءتارتىبى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس ايقىندالادى.

شەشىمنىڭ قارار بولىگىندە سوت وسى كودەكستىڭ 127-بابىنىڭ بەسىنشى جانە توعىزىنشى بولىكتەرىندە بەلگىلەنگەن تالاپتاردى ەسكەرە وتىرىپ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سايكەس ونى ورىنداماۋدىڭ قۇقىقتىق سالدارلارىنىڭ باستالعانى تۋرالى كورسەتەدى.

سوت شەشىمىنىڭ ۋاجدەۋ بولىگى مىنالاردى قامتيدى:

1) داۋدىڭ ءمان-جايلارى;

2) تالاپ قويۋ تالاپتارى مەن ولاردىڭ نەگىزدەمەلەرى;

3) سوت ءوز شەشىمىن نەگىزدەيتىن دالەلدەمەلەر;

4) سوتتىڭ قانداي دا ءبىر دالەلدەمەلەردى قابىلداماۋىنىڭ دالەلدەرى;

5) سوت اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار دالەلدەرىنىڭ ارقايسىسىمەن نەلىكتەن كەلىسپەيتىندىگىنىڭ نەگىزدەمەسى;

6) قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىنىڭ نورمالارى;

7) مالىمدەلگەن تالاپتاردىڭ ارقايسىسى بويىنشا سوتتىڭ قورىتىندىلارى.

جاۋاپكەر تالاپ قويۋدى تانىعان جاعدايدا ۋاجدەۋ بولىگىندە تالاپ قويۋدىڭ تانىلعانى جانە سوتتىڭ ونى قابىلداعانى عانا كورسەتىلۋى مۇمكىن.

سوتتىڭ شەشىمى جازباشا نىساندا شىعارىلادى جانە وعان سۋديا قول قويادى.

 

153-باپ. قىسقاشا شەشىم 

قىسقاشا شەشىم كىرىسپە, ۋاجدەۋ جانە قارار بولىكتەرىنەن تۇرادى.

شەشىمنىڭ ۋاجدەۋ بولىگىندە دالەلدەمەلەر ولاردىڭ مازمۇنىن اشپاي, سانامالاپ كورسەتىلۋى مۇمكىن.

تالاپ قويۋشىنىڭ دالەلدەرىمەن نەمەسە ول ۇسىنعان دالەلدەمەنىڭ قابىلدانباۋىمەن كەلىسپەگەن كەزدە سوت, ەگەر وندا جازىلعان نەگىزدەردى تۇپكىلىكتى دەپ ەسەپتەسە, شاعىمدى سوتقا دەيىنگى قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا شەشىمگە سىلتەمە جاساۋعا عانا قۇقىلى. سوت تاراپتاردىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا, بىراق سوتتىڭ قىسقاشا شەشىمى تابىس ەتىلگەن كەزدەن باستاپ ون جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي شەشىمدى دايىنداۋعا مىندەتتى. تولىق شەشىمنىڭ ءماتىنى وسىنداي ءوتىنىشحات كەلىپ تۇسكەن كەزدەن باستاپ ون جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرىلمەي دايىندالادى.

 

154-باپ. شەشىمنىڭ زاڭدىلىعى جانە نەگىزدىلىگى 

سوتتىڭ شەشىمى زاڭدى جانە نەگىزدى بولۋعا ءتيىس. سوتتىڭ شەشىمى, ەگەر ول زاڭنىڭ بارلىق تالاپتارىن ساقتاي وتىرىپ جانە زاڭنىڭ نەگىزىندە شىعارىلسا, زاڭدى بولىپ تانىلادى. ەگەر شەشىم سوتقا ۇسىنىلعان دالەلدەمەلەردى سوت وتىرىسىندا جان-جاقتى جانە وبەكتيۆتى زەرتتەۋ نەگىزىندە شىعارىلسا, ول نەگىزدى بولىپ تانىلادى.

 

155-باپ. شەشىم شىعارۋ كەزىندە سوت شەشەتىن ماسەلەلەر 

سوت شەشىم شىعارۋ كەزىندە دالەلدەمەلەردى باعالايدى جانە قانداي ءمان-جايلار انىقتالعانىن, وسى اكىمشىلىك ءىس بويىنشا قانداي قۇقىقتىق اكت قولدانىلۋعا ءتيىس ەكەنىن جانە تالاپ قويۋدىڭ قاناعاتتاندىرۋعا جاتاتىنىن-جاتپايتىنىن ايقىندايدى. ەگەر اكىمشىلىك ىستە بىرنەشە تالاپ قويىلسا, وندا سوت بارلىق تالاپتار بويىنشا شەشىم شىعارادى. اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام اكىمشىلىك قالاۋدى جۇزەگە اسىرعان كەزدە سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن شەكتەردەن اسقانىن-اسپاعانىن جانە اكىمشىلىك قالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ وسى وكىلەتتىكتىڭ ماقساتتارىنا سايكەس كەلەتىنىن-كەلمەيتىنىن دە تەكسەرەدى. اكىمشىلىك اكتىنى نەمەسە ونىڭ ءبىر بولىگىن زاڭسىز دەپ تانۋ, ەگەر سوتتىڭ شەشىمىندە وزگەشە كورسەتىلمەسە, ونىڭ كۇشىن جويۋعا, سونداي-اق ودان نە ونىڭ ءبىر بولىگىنەن تۋىندايتىن بارلىق زاڭدى سالدارلاردىڭ كۇشىن جويۋعا الىپ كەلەدى. سوت, ەگەر تالاپ قويۋدى قاراۋ كەزىندە داۋلى ارەكەت (ارەكەتسىزدىك) جاسالعانىن, شەشىم قۇزىرەتىنە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس قابىلدانعانىن انىقتاسا, ونى قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتادى. شەشىمدە سول مەرزىم ىشىندە سوتتىڭ شەشىمى ورىندالۋعا ءتيىستى مەرزىم كورسەتىلەدى.

 

156-باپ. داۋ ايتۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا شەشىم 

ەگەر تالاپ قويۋشىنىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قوزعايتىن, اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىگە داۋ ايتۋ تۋرالى تالاپ قويۋ نەگىزدى بولىپ تابىلسا جانە سوت ونىڭ زاڭسىزدىعىن تانىسا, وندا ول تولىق نەمەسە قانداي دا ءبىر بولىگىندە ونىڭ كۇشىن جويادى. شەشىمدى قابىلداعان كەزدە ورىندالىپ قويعان نەمەسە ورىندالىپ جاتقان, اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنىڭ زاڭسىزدىعى تانىلعان جاعدايدا, سوت جاۋاپكەردى ورىنداۋدىڭ كۇشىن جويۋعا ماجبۇرلەۋگە جانە تالاپ قويۋشىنى شەشىمدە بەلگىلەنگەن مەرزىمدە باستاپقى جاعدايىنا قايتارۋ بويىنشا ارەكەتتەر جاساۋدى تالاپ ەتۋگە قۇقىلى.

 

157-باپ. ماجبۇرلەۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا شەشىم 

اكىمشىلىك اكتىنى شىعارۋدان باس تارتۋدىڭ نە جاۋاپكەر ارەكەتسىزدىگىنىڭ ناتيجەسى بولىپ تابىلاتىن اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداماۋ زاڭعا قايشى كەلەتىن نەمەسە تالاپ قويۋشى قۇقىقتارىنىڭ, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىنىڭ بۇزىلۋىنا سەبەپ بولعان جاعدايدا, سوت اكىمشىلىك ورگانعا اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداۋ مىندەتتەمەسىن جۇكتەيدى.

سوت جاۋاپكەرگە اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنى قابىلداماۋ مىندەتىن جۇكتەۋگە قۇقىلى.

سوت شەشىمدە اكىمشىلىك اكتىنىڭ مازمۇنى مەن ونى قابىلداۋ مەرزىمىن, سونداي-اق ورىندىلىعى ماسەلەلەرىن شەشۋدى قوسپاعاندا, اكىمشىلىك ءىس ءۇشىن ەلەۋلى ماڭىزى بار وزگە دە ءمان-جايلاردى ايقىنداۋى مۇمكىن. سوتتىڭ مۇنداي شەشىمى اكىمشىلىك اكت قابىلدانعانعا دەيىن ونى اۋىستىرادى.

اكىمشىلىك قالاۋ بولعان كەزدە تالاپ قويۋشىنىڭ تالاپتارىن قاناعاتتاندىرۋ تۋرالى ناقتى شەشىم شىعارۋ مۇمكىن بولماعان جاعدايدا, سوت جاۋاپكەرگە سوتتىڭ قۇقىقتىق ۇستانىمىن ەسكەرە وتىرىپ, ءتيىستى اكىمشىلىك اكتىنى تالاپ قويۋشىنىڭ پايداسىنا قابىلداۋ تۋرالى مىندەتتەمەنى جۇكتەيدى.

 

158-باپ. ارەكەت جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا شەشىم

 1. ارەكەت جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ نەگىزدى جانە زاڭدى دەپ تانىلعان كەزدە سوت جاۋاپكەردى ناقتى ارەكەتتەر جاساۋعا مىندەتتەيدى جانە ولاردى ورىنداۋ ءۇشىن مەرزىم بەلگىلەيدى.

ەگەر تالاپ قويۋشى ءبىر مەزگىلدە جاۋاپكەردىڭ ناقتى جاساعان ارەكەتىنىڭ قۇقىققا قايشىلىعىن تانۋدى تالاپ ەتسە, سوت شەشىمدە اكىمشىلىك ورگاننىڭ ءىس جۇزىندەگى ارەكەتى قۇقىققا قايشى بولعانىن تانيدى.

ارەكەتكە تىيىم سالۋ تۋرالى تالاپ قويۋ نەگىزدى جانە زاڭدى دەپ تانىلعان كەزدە سوت جاۋاپكەرگە كەيىننەن ناقتى ارەكەتتەر جاساۋعا تىيىم سالادى.

 

159-باپ. تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ بويىنشا شەشىم

تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ قاناعاتتاندىرىلعان كەزدە سوت, ەگەر مۇنداي تالاپتار دەربەس تالاپتار رەتىندە مالىمدەلگەن بولسا, قانداي دا ءبىر قۇقىقتىق قاتىناستىڭ بولۋىن نەمەسە بولماۋىن نەمەسە ونىڭ مازمۇنىن تانيدى.

سوت, سونداي-اق, ەگەر تانۋ تۋرالى تالاپ قويۋ نەگىزدى جانە زاڭدى بولسا, ال وسى ءمان-جايدى تانۋ تالاپ قويۋشىنىڭ بۇزىلعان قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن قاجەت بولسا, بۇدان بىلاي زاڭدى كۇشى جوق, اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنى زاڭسىز دەپ تانۋعا قۇقىلى. سوت, سونداي-اق تالاپ قويۋشىنىڭ تالاپ ەتۋى بويىنشا, ەگەر اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنىڭ كۇشى جويىلسا نەمەسە ونىڭ قولدانىسى وزگە تاسىلمەن, ونىڭ ىشىندە ونىڭ قانداي دا ءبىر بولىگىندە كۇشىن جويسا, اۋىرتپالىق تۇسىرەتىن اكىمشىلىك اكتىنى زاڭسىز دەپ تانۋعا قۇقىلى.

 

160-باپ. زالالداردى وتەۋ تۋرالى تالاپتى شەشۋ

تالاپ قويۋشى وسى كودەكستىڭ 132, 133, 134 جانە 135-باپتارىندا كورسەتىلگەن تالاپ قويۋلارمەن ءبىر مەزگىلدە وسى تالاپتارمەن سەبەپ-سالدارلىق بايلانىستارى بار زالالداردى وتەۋ تۋرالى تالاپ قويۋعا قۇقىلى.

ءتيىستى تالاپتار قاناعاتتاندىرىلعان جاعدايدا سوت شەشىمدە كەلتىرىلگەن زالالدىڭ مولشەرىن ايقىندايدى.

 

161-باپ. سوت شەشىمىنىڭ زاڭدى كۇشىنە ەنۋى

ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ شەشىمى, ەگەر دەرەۋ ورىندالۋعا جىبەرىلمەگەن بولسا, وسى شەشىم, ەگەر اپەللياتسيالىق شاعىم, ءوتىنىشحات بەرىلمەسە, اپەللياتسيالىق شاعىم جاساۋعا ارنالعان مەرزىم وتكەن سوڭ زاڭدى كۇشىنە ەنەدى.

اپەللياتسيالىق شاعىم جاساۋعا, ءوتىنىشحات كەلتىرۋگە ارنالعان مەرزىمى وتكىزىپ الىنعان جانە سوت مەرزىمدى قالپىنا كەلتىرۋدەن باس تارتقان جاعدايلاردا, شەشىم باس تارتۋ تۋرالى ۇيعارىمعا شاعىم جاساۋ مەرزىمى وتكەن سوڭ زاڭدى كۇشىنە ەنەدى.

  

25-تاراۋ. سايلاۋعا, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا قاتىساتىن ازاماتتار مەن قوعامدىق  بىرلەستىكتەردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ

 

162-باپ. تالاپ قويۋدى بەرۋ

مەملەكەتتىك ورگاننىڭ, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگانىنىڭ, سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ, كاسىپورىننىڭ, ۇيىمنىڭ, ولاردىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ شەشىمىمەن, ارەكەتىمەن (ارەكەتسىزدىگىمەن) سايلاۋ نەمەسە سايلانۋ, سايلاۋعا, رەفەرەندۋمعا قاتىسۋ قۇقىعى بۇزىلادى دەپ ەسەپتەيتىن ازامات, قوعامدىق بىرلەستىك, سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى, كانديداتتار مەن ساياسي پارتيالاردىڭ سەنىم بىلدىرگەن ادامدارى, ساياسي پارتيالاردىڭ كەڭەسشى داۋىس بەرۋ قۇقىعى بار وكىلدەرى, ساياسي پارتيالاردىڭ, وزگە دە قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ, كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ بايقاۋشىلارى وسى كودەكستىڭ 16-تاراۋىندا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باسقا دا زاڭدارىندا بەلگىلەنگەن سوتتىلىق بويىنشا سوتقا تالاپ قويۋدى بەرۋگە قۇقىلى.

 

163-باپ. سايلاۋعا, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا قاتىساتىن ازاماتتار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ سايلاۋ

قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ 

ەگەر «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» جانە «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىندا وزگەشە كوزدەلمەسە, سايلاۋدى, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدى دايىنداۋ جانە وتكىزۋ كەزەڭىندە, سونداي-اق داۋىس بەرۋ كۇنىنەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە كەلىپ تۇسكەن تالاپ قويۋ – بەس كۇندىك مەرزىمدە, ال داۋىس بەرۋ كۇنىنە دەيىن بەس كۇنگە جەتپەيتىن مەرزىمدە, داۋىس بەرۋ كۇنى جانە سايلاۋدىڭ, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمنىڭ قورىتىندىلارى جاريالانعانعا دەيىن كەلىپ تۇسكەن تالاپ قويۋ دەرەۋ قارالۋعا ءتيىس.

سايلاۋشىلاردىڭ (تاڭداۋشىلاردىڭ) تىزىمدەرىن تۇزەتۋ قاجەتتىگى تۋرالى سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمىنە شاعىم جاساۋ تۋرالى تالاپ قويۋ كەلىپ تۇسكەن كۇنى قارالۋعا ءتيىس.

تالاپ قويۋدى سوت تالاپ قويۋشىنىڭ, ءتيىستى سايلاۋ كوميسسياسى نەمەسە مەملەكەتتىك ورگان, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگانى, كاسىپورىن, ۇيىم وكىلىنىڭ, پروكۋروردىڭ قاتىسۋىمەن قارايدى. سوت وتىرىسىنىڭ ۋاقىتى مەن ورنى تۋرالى ءتيىستى تۇردە حابارلانعان اتالعان ادامداردىڭ سوتقا كەلمەي قالۋى اكىمشىلىك ءىستى قاراۋعا جانە شەشۋگە كەدەرگى بولمايدى.

 

164-باپ. سوتتىڭ شەشىمى, وعان شاعىم جاساۋ, پروكۋروردىڭ اپەللياتسيالىق ءوتىنىشحاتى بويىنشا قايتا قاراۋ, نارازىلىق ءبىلدىرۋ جانە ورىنداۋ

تالاپ قويۋ نەگىزدى دەپ تانىلعان سوتتىڭ شەشىمى بۇزىلعان سايلاۋ قۇقىعىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى.

ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ شەشىمىنە, ەگەر «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» جانە «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىندا وزگەشە كوزدەلمەسە, شەشىمنىڭ كوشىرمەسى تابىس ەتىلگەن كۇننەن باستاپ ءۇش كۇن ىشىندە اپەللياتسيالىق شاعىم بەرىلۋى, پروكۋرور اپەللياتسيالىق ءوتىنىشحات كەلتىرۋى مۇمكىن.

اپەللياتسيالىق ساتىداعى سوتتىڭ قاۋلىسى شاعىم جاساۋعا جانە نارازىلىق بىلدىرۋگە جاتپايدى.

ەگەر «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» جانە «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىندا وزگەشە كوزدەلمەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمدەرى مەن ارەكەتتەرىنە (ارەكەتسىزدىگىنە), سونداي-اق ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ شەشىمدەرى مەن ارەكەتتەرىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) داۋ ايتۋ تۋرالى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا وسى كودەكستىڭ 105-بابىندا كوزدەلگەن سوتتىلىق قاعيدالارى بويىنشا شىعارىلعان سوتتىڭ شەشىمى ول جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ زاڭدى كۇشىنە ەنەدى جانە شەشىمىنىڭ كوشىرمەسى تابىس ەتىلگەن كۇننەن باستاپ ءۇش كۇن ىشىندە شەشىمگە كاسساتسيالىق تارتىپپەن شاعىم جاسالۋى, نارازىلىق ءبىلدىرىلۋى مۇمكىن. ەگەر «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» جانە «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭدارىندا وزگەشە كوزدەلمەسە, وسى باپتىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىنشى بولىكتەرىندە كورسەتىلگەن شەشىمدەرگە اپەللياتسيالىق شاعىم, پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتى, كاسساتسيالىق شاعىم, پروكۋروردىڭ نارازىلىعى – سوتقا كەلىپ تۇسكەن كۇنىنەن باستاپ ءۇش كۇن مەرزىمدە, ال داۋىس بەرۋ كۇنىنە دەيىن بەس كۇنگە جەتپەيتىن مەرزىمدە, داۋىس بەرۋ كۇنى جانە سايلاۋدىڭ, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمنىڭ قورىتىندىلارى جاريالانعانعا دەيىن كەلىپ تۇسكەندەرى دەرەۋ قارالادى. زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوتتىڭ شەشىمى ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانعا, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگانىنا, كاسىپورىنعا, ۇيىمعا, سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسىنا جىبەرىلەدى. سوت شەشىمىنىڭ ورىندالماۋىنا كىنالى لاۋازىمدى ادامدار زاڭدا بەلگىلەنگەن جاۋاپتىلىقتا بولادى.

  

26-تاراۋ. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ازاماتتاردىڭ  القابي رەتىندە قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋگە  قاتىسۋ قۇقىعىن بۇزاتىن شەشىمدەرىنە, ارەكەتتەرىنە  (ارەكەتسىزدىگىنە) داۋ ايتۋ تۋرالى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ

 

165-باپ. تالاپ قويۋدى بەرۋ

جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ شەشىمىمەن, ارەكەتىمەن (ارەكەتسىزدىگىمەن) ازاماتتىڭ القابي رەتىندە قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋگە قاتىسۋ ءۇشىن ىرىكتەۋ راسىمىنە قاتىسۋ قۇقىعى بۇزىلادى دەپ سانايتىن ازامات وسى كودەكستىڭ 16-تاراۋىندا بەلگىلەنگەن سوتتىلىعى بويىنشا سوتقا تالاپ قويۋمەن جۇگىنۋگە قۇقىلى.

تالاپ قويۋعا ازاماتتىڭ القابيگە كانديداتتاردىڭ تىزىمىنە ەنگىزۋ جانە القابي رەتىندە قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋگە قاتىسۋ قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلعانى تۋرالى كۋالاندىراتىن دالەلدەمەلەر قوسا تىركەلۋگە ءتيىس. تالاپ قويۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ القابيلەر تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس ازاماتتاردى القابيلەرگە كانديداتتاردىڭ الدىن الا تىزىمدەرىمەن تانىستىرۋ مەرزىمى اياقتالعان كەزدەن باستاپ جەتى جۇمىس كۇنى ىشىندە سوتقا بەرىلۋى مۇمكىن.

 

166-باپ. اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ

وسى كودەكستىڭ 165-بابىندا بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردە كەلىپ تۇسكەن تالاپ قويۋ – ەكى جۇمىس كۇنى ىشىندە, ال وسى مەرزىم اياقتالاتىن كۇنى كەلىپ تۇسكەنى دەرەۋ قارالۋعا ءتيىس.

اكىمشىلىك ءىستى سوت تالاپ قويۋشىنىڭ, ءتيىستى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان وكىلىنىڭ قاتىسۋىمەن قارايدى. سوت وتىرىسىنىڭ ۋاقىتى مەن ورنى تۋرالى ءتيىستى تۇردە حابارلانعان اتالعان ادامداردىڭ سوتقا كەلمەۋى اكىمشىلىك ءىستى قاراۋ جانە شەشۋ ءۇشىن كەدەرگى بولىپ تابىلمايدى.

 

167-باپ. سوتتىڭ شەشىمى جانە ونى ورىنداۋ

ازاماتتىڭ القابي رەتىندە قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋگە قاتىسۋ ءۇشىن ىرىكتەۋ راسىمىنە قاتىسۋ قۇقىعىنىڭ بۇزىلۋى انىقتالعان سوتتىڭ شەشىمى القابيگە كانديداتتاردىڭ الدىن الا تىزىمدەرىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ ءۇشىن نەگىز بولىپ تابىلادى.

سوتتىڭ شەشىمى ءتيىستى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانعا جىبەرىلەدى. سوت شەشىمىنىڭ ورىندالماۋىنا كىنالى لاۋازىمدى ادامدار زاڭدا بەلگىلەنگەن جاۋاپتىلىقتا بولادى.

 

 

27-تاراۋ. سوت اكتىلەرىن قايتا قاراۋ بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ

 

168-باپ. اپەللياتسيالىق شاعىم بەرۋ ءتارتىبى

اپەللياتسيالىق ساتىداعى سوتتا اپەللياتسيالىق شاعىم بويىنشا اپەللياتسيالىق شاعىم جاساۋ مەن اكىمشىلىك ءىس جۇرگىزۋ ءتارتىبى, ەگەر وسى باپتا وزگەشە بەلگىلەنبەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ قاعيدالارىندا ايقىندالادى.

زاڭدى كۇشىنە ەنبەگەن سوتتىڭ شەشىمدەرىنە اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار اپەللياتسيالىق شاعىم بەرۋ ارقىلى اپەللياتسيالىق تارتىپپەن تۇپكىلىكتى نىساندا شەشىم شىعارىلعان كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە شاعىم جاساۋى مۇمكىن. پروكۋروردىڭ اپەللياتسيالىق ءوتىنىشحاتى وسى كودەكستىڭ 31-بابىندا كوزدەلگەن اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا تۇپكىلىكتى نىساندا شەشىم شىعارىلعان كۇننەن باستاپ ەكى اي ىشىندە بەرىلۋى مۇمكىن. ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ ۇيعارىمىنا جەكەشە شاعىم, پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتى ۇيعارىم تۇپكىلىكتى نىساندا دايىندالعان كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنى ىشىندە بەرىلەدى. ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى وتكىزۋدى تەكسەرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا شەشىمدەرىنە, قورىتىندىلارىنا, نۇسقامالارىنا جانە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) داۋ ايتۋ تۋرالى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا اپەللياتسيالىق شاعىم, پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتى شەشىم شىعارىلعان كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنى ىشىندە بەرىلۋى مۇمكىن.

اپەللياتسيالىق ءوتىنىشحات كەلتىرۋ قۇقىعى اكىمشىلىك ءىستى قاراۋعا قاتىسقان پروكۋرورعا تيەسىلى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋرورى جانە ونىڭ ورىنباسارلارى, وبلىستاردىڭ پروكۋرورلارى جانە ولارعا تەڭەستىرىلگەن پروكۋرورلار مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارى, اۋدانداردىڭ پروكۋرورلارى جانە ولارعا تەڭەستىرىلگەن پروكۋرورلار ءوز قۇزىرەتى شەگىندە اكىمشىلىك ءىستىڭ قارالۋىنا قاتىسقان-قاتىسپاعانىنا قاراماستان شەشىمگە اپەللياتسيالىق ءوتىنىشحات كەلتىرۋگە قۇقىلى.

اپەللياتسيالىق شاعىم جاساۋ, ءوتىنىشحات كەلتىرۋ مەرزىمدەرى وتكەن سوڭ, ەگەر اپەللياتسيالىق شاعىم, ءوتىنىشحات بەرىلمەسە, سوتتىڭ شەشىمى زاڭدى كۇشىنە ەنەدى.

ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتاردىڭ سوت اكتىلەرىنە اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ اپەللياتسيالىق شاعىمدارىن, پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتىن وبلىستىق جانە وعان تەڭەستىرىلگەن سوتتار قارايدى. وسى كودەكستىڭ 102-بابى ءۇشىنشى بولىگىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا قارالعان اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا شىعارىلعان سوت اكتىلەرىنە اپەللياتسيالىق شاعىمدى, پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسى القانىڭ كەمىندە ءۇش سۋدياسىمەن القالى قۇرامدا قارايدى. اپەللياتسيالىق ساتىداعى سوتتاعى اكىمشىلىك ءىس اقىلعا قونىمدى, بىراق ول سوتقا كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ ءۇش ايدان اسپايتىن مەرزىمدەردە قارالادى جانە شەشىلەدى.

اسا كۇردەلى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا بۇل مەرزىم سوتتىڭ ءۋاجدى ۇيعارىمىمەن اقىلعا قونىمدى, بىراق ءۇش ايدان اسپايتىن مەرزىمگە ۇزارتىلۋى مۇمكىن.

سوت تالقىلاۋىنىڭ مەرزىمىن ۇزارتۋ تۋرالى ۇيعارىم پروكۋروردىڭ ءوتىنىشحاتى بويىنشا شاعىم جاساۋعا, قايتا قارالۋعا جاتپايدى.

اپەللياتسيالىق ساتىداعى سوتتا الدىن الا تىڭداۋ وسى كودەكستىڭ 21-تاراۋىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى.

ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى وتكىزۋدى تەكسەرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا شەشىمدەرىنە, قورىتىندىلارىنا, نۇسقامالارىنا جانە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ ارەكەتىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) داۋ ايتۋ تۋرالى اكىمشىلىك ءىس ول سوتقا كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ ون جۇمىس كۇنى ىشىندە قارالادى.

اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىنىڭ ءۋاجدى ءوتىنىشحاتى بويىنشا سوت وعان ءوزىنىڭ قۇقىقتىق ۇستانىمىن نەگىزدەۋ ءۇشىن ءبىر ايدان اسپايتىن قوسىمشا مەرزىم بەرۋگە قۇقىلى. اپەللياتسيالىق ساتىداعى سوتتىڭ قاۋلىسى شاعىم جاساۋدىڭ كاسساتسيالىق مەرزىمى وتكەن سوڭ كۇشىنە ەنەدى, ال وسى كودەكستىڭ 102-بابى ءۇشىنشى بولىگىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا قارالعان اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا شەشىمدەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتى مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ قاۋلىسى جاريالانعان كۇننەن باستاپ زاڭدى كۇشىنە ەنەدى.

كاسساتسيالىق تارتىپپەن قايتا قاراۋعا جاتپايتىن, ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ ۇيعارىمدارىنا جەكەشە شاعىمدار بويىنشا اپەللياتسيالىق ساتىداعى سوتتىڭ ۇيعارىمدارى جاريا بولعان كۇنىنەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى.

اكىمشىلىك ءىستىڭ ودان ءارى جىلجۋ مۇمكىندىگىنە كەدەرگى كەلتىرەتىن اپەللياتسيالىق ساتىداعى سوتتىڭ وزگە دە ۇيعارىمدارىنا كاسساتسيالىق تارتىپپەن شاعىم جاسالۋى مۇمكىن.

 

169-باپ. كاسساتسيالىق شاعىم جاساۋ ءتارتىبى

كاسساتسيالىق شاعىم جاساۋ جانە كاسساتسيالىق ساتىداعى سوتتا ءىس جۇرگىزۋ ءتارتىبى, ەگەر وسى باپتا وزگەشە بەلگىلەنبەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ قاعيدالارىندا ايقىندالادى.

سوتتىڭ زاڭدى كۇشىنە ەنبەگەن شەشىمدەرى مەن ۇيعارىمدارىنا اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلار كاسساتسيالىق شاعىم بەرۋ ارقىلى كاسساتسيالىق تارتىپپەن اپەللياتسيالىق ساتىنىڭ تۇپكىلىكتى نىسانداعى سوت اكتىسى تابىس ەتىلگەن كۇننەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە شاعىم جاساي الادى.

پروكۋروردىڭ كاسساتسيالىق ءوتىنىشحاتى وسى كودەكستىڭ 31-بابىندا كوزدەلگەن اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا تۇپكىلىكتى نىسانداعى شەشىم شىعارىلعان كۇننەن باستاپ ءبىر اي ىشىندە بەرىلۋى مۇمكىن.

كاسساتسيالىق ءوتىنىشحات كەلتىرۋ قۇقىعى وبلىستاردىڭ پروكۋرورلارىنا جانە ولارعا تەڭەستىرىلگەن پروكۋرورلارعا تيەسىلى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋرورى جانە ونىڭ ورىنباسارلارى ءوز قۇزىرەتى شەگىندە اكىمشىلىك ءىستى قاراۋعا قاتىسقان-قاتىسپاعانىنا قاراماستان, شەشىمگە كاسساتسيالىق ءوتىنىشحات كەلتىرۋگە قۇقىلى.

كاسساتسيالىق شاعىم جاساۋ, ءوتىنىشحات كەلتىرۋ مەرزىمدەرى وتكەن سوڭ, ەگەر كاسساتسيالىق شاعىم, ءوتىنىشحات بەرىلمەسە, سوتتىڭ شەشىمى زاڭدى كۇشىنە ەنەدى.

زاڭدى كۇشىنە ەنگەن, ونىڭ ىشىندە تاتۋلاسۋ, مەدياتسيا نەمەسە داۋدى پارتيسيپاتيۆتىك ءراسىم تارتىبىمەن رەتتەۋ تارتىبىمەن اياقتالعان اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا سوت اكتىلەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنىڭ ءوز باستاماسى بويىنشا دا, وسى باپتىڭ ەكىنشى بولىگىندە اتالعان ادامداردىڭ ءوتىنىشحاتتارى بويىنشا دا كەلتىرىلگەن, وعان وسى كودەكستىڭ 31-بابىندا كوزدەلگەن اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا بەرىلگەن نارازىلىقتارى بويىنشا زاڭدى كۇشىنە ەنگەن كۇنىنەن باستاپ ءۇش اي ىشىندە قايتا قارالۋى مۇمكىن.

اتالعان مەرزىم وسى باپتىڭ التىنشى بولىگىندە كوزدەلگەن نەگىزدەر بويىنشا سوت اكتىلەرىن قايتا قاراۋ جاعدايلارىنا قولدانىلمايدى.

سوت اكتىلەرىنە كاسساتسيالىق شاعىمداردى, ءوتىنىشحاتتار مەن نارازىلىقتاردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسى قارايدى.

وسى كودەكستىڭ 168-بابى جەتىنشى بولىگىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا قارالعان اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا شىعارىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ زاڭدى كۇشىنە ەنگەن سوت اكتىلەرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتى كاسساتسيالىق تارتىپپەن قايتا قاراۋى مۇمكىن.

كاسساتسيالىق ساتىداعى سوتتا اكىمشىلىك ءىس اقىلعا قونىمدى, بىراق ول سوتقا كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ التى ايدان اسپايتىن مەرزىمدەردە قارالادى جانە شەشىلەدى.

سوت اكتىسىن كاسساتسيالىق تارتىپپەن قايتا قاراۋ تۋرالى ءوتىنىشحات – ول كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ التى اي ىشىندە, ال اكىمشىلىك ءىستى تالاپ ەتىپ الدىرۋ جاعدايىندا اكىمشىلىك ءىس كەلىپ تۇسكەن كۇننەن باستاپ التى اي ىشىندە قارالادى.

كاسساتسيالىق ساتىداعى سوتتا الدىن الا تىڭداۋ وسى كودەكستىڭ 21-تاراۋىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى.

كاسساتسيالىق ساتىداعى اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا قاۋلىلار قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتى توراعاسىنىڭ ۇسىنۋى بويىنشا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنىڭ نارازىلىعى بويىنشا قايتا قارالۋى مۇمكىن.

كاسساتسيالىق تارتىپپەن قايتا قاراۋعا مىنالار نەگىزدەر بولىپ تابىلادى:

1) قابىلدانعان قاۋلىنى ورىنداۋ ادامداردىڭ ءومىرى, دەنساۋلىعى نە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكاسى مەن قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن اۋىر ورنى تولماس سالدارعا الىپ كەلۋى مۇمكىن جاعدايلار;

2) قابىلدانعان قاۋلى بەلگىلەنبەگەن ادامدار توبىنىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن نەمەسە وزگە دە جاريا مۇددەلەردى بۇزاتىن جاعدايلار;

3) قابىلدانعان قاۋلى سوتتاردىڭ قۇقىق نورمالارىن ءتۇسىندىرۋى مەن قولدانۋىنداعى بىرىزدىلىكتى بۇزاتىن جاعدايلار.

 

170-باپ. جاڭادان اشىلعان نەمەسە جاڭا ءمان-جايلار بويىنشا

سوت اكتىلەرىن قايتا قاراۋ جونىندە ءىس جۇرگىزۋ

 

جاڭادان اشىلعان جانە جاڭا ءمان-جايلار بويىنشا ءىس جۇرگىزۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى.

 28-تاراۋ. سوت باقىلاۋى

 171-باپ. سوتتىڭ شەشىمىن ورىنداۋعا جىبەرۋ

 

سوتتىڭ شەشىمى زاڭدى كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن ونى ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە سوت ورىنداۋ ءۇشىن جاۋاپكەرگە جىبەرەدى. جاۋاپكەر اكىمشىلىك ءىس بويىنشا سوتتىڭ شەشىمىن زاڭدى كۇشىنە ەنگەن كۇنىنەن باستاپ ءبىر اي مەرزىمدە ورىنداۋعا مىندەتتى, ول تۋرالى سوتقا حابارلاۋعا ءتيىس. ەگەر سوتتىڭ شەشىمىندە بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ول ەرىكتى تۇردە ورىندالماعان جاعدايدا, ءبىرىنشى ساتىداعى سوت وسى كودەكستىڭ 127-بابىندا بەلگىلەنگەن مولشەردە اقشالاي ءوندىرىپ الۋدى قولدانادى. سوتتىڭ شەشىمىن, اقشالاي ءوندىرىپ الۋ تۋرالى سوتتىڭ ۇيعارىمىن ورىنداماۋ داۋسىز تارتىپپەن وسى كودەكستىڭ 127-بابىنىڭ توعىزىنشى بولىگىندە بەلگىلەنگەن مولشەردە قايتالاپ اقشالاي ءوندىرىپ الۋعا الىپ كەلەدى.

 

172-باپ. سوتتىڭ اقشا سوماسىن ءوندىرىپ الۋ تۋرالى

شەشىمىن ماجبۇرلەپ ورىنداتۋ

 

جاۋاپكەردى اقشا سوماسىن تولەۋگە مىندەتتەيتىن, ەرىكتى تۇردە ورىندالماعان سوتتىڭ شەشىمى اتقارۋ پاراعىنىڭ نەگىزىندە ءماجبۇرلى تۇردە ورىندالادى, ول تالاپ قويۋشىنىڭ ارىزى بويىنشا جازىپ بەرىلەدى. اتقارۋ پاراعىنىڭ مازمۇنى, ونى جازىپ بەرۋ مەن بەرۋ, سوت ورىنداۋشىسىنىڭ قاۋلىلارىن سانكتسيالاۋ ءتارتىبى وسى تاراۋدا بەلگىلەنگەن ەرەكشەلىكتەر ەسكەرىلە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكسىنىڭ قاعيدالارىندا ايقىندالادى.

 

173-باپ. سوت اكتىسىن دەرەۋ ورىنداۋ

 

سوت اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ نەگىزدى ءوتىنىشحاتى بويىنشا, سونداي-اق ءوز باستاماسى بويىنشا, ەگەر اناعۇرلىم كەش ورىنداۋ اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىنىڭ قۇقىقتارىنا ەلەۋلى زيان كەلتىرەتىن بولسا نە قيىنداتاتىن بولسا نەمەسە مۇمكىن بولماسا, سوتتىڭ شەشىمىن دەرەۋ ورىنداۋعا جىبەرۋگە قۇقىلى.

سوت اكتىسى دەرەۋ ورىنداۋعا جىبەرىلگەن كەزدە سوت اكىمشىلىك پروتسەسكە باسقا قاتىسۋشىلاردىڭ دا قۇقىقتارى مەن جاريا مۇددەلەرىن دە ەسكەرەدى.

سوت كەز كەلگەن ۋاقىتتا اكىمشىلىك پروتسەسكە قاتىسۋشىنىڭ ءوتىنىشحاتى نەگىزىندە دەرەۋ ورىنداۋعا جىبەرىلگەن سوت اكتىسىنىڭ ورىندالۋىن توقتاتا تۇرۋى مۇمكىن. دەرەۋ ورىنداۋعا جىبەرىلگەن سوت اكتىلەرى, ەگەر جوعارى تۇرعان ساتىنىڭ زاڭدى كۇشىنە ەنبەگەن سوت اكتىسىمەن كۇشى جويىلسا نەمەسە وزگەرتىلسە, ورىنداۋعا جاتپايدى.

 

 

29-تاراۋ. قورىتىندى ەرەجەلەر

174-باپ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسىن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭناماسىن بۇزعانى ءۇشىن جاۋاپتىلىق

 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى زاڭناماسىن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭناماسىن بۇزۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا بەلگىلەنگەن جاۋاپتىلىققا الىپ كەلەدى.

 

175-باپ. وسى كودەكستى قولدانىسقا ەنگىزۋ ءتارتىبى

 

وسى كودەكس 2021 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. مەملەكەتتىك ورگاندار وسى كودەكس قولدانىسقا ەنگىزىلگەنگە دەيىن اكىمشىلىك راسىمدەردى رەگلامەنتتەيتىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى وسى كودەكسكە سايكەس كەلتىرۋ جونىندەگى جۇمىستى جۇرگىزۋى قاجەت. 2021 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ:

1) «اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى» 2000 جىلعى 27 قاراشاداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ (قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ جارشىسى, 2000 ج., № 20, 379-قۇجات; 2004 ج., № 5, 29-قۇجات; 2007 ج., № 12, 86-قۇجات; № 19, 147-قۇجات; 2008 ج., № 21, 97-قۇجات; 2009 ج., № 15-16, 74-قۇجات; № 18, 84-قۇجات; 2010 ج., № 5, 23-قۇجات; № 7, 29-قۇجات; № 17-18, 111-قۇجات; 2011 ج., № 1, 2-قۇجات; № 7, 54-قۇجات; № 11, 102-قۇجات; № 12, 111-قۇجات; № 15, 118-قۇجات; 2012 ج., № 8, 64-قۇجات; № 13, 91-قۇجات; № 15, 97-قۇجات; 2013 ج., № 1, 3-قۇجات; № 5-6, 30-قۇجات; № 14, 72-قۇجات; 2014 ج., № 10, 52-قۇجات; № 19-ءى, 19-ءىى, 96-قۇجات; № 24, 144-قۇجات; 2015 ج., № 20-IV, 113-قۇجات; № 21-II, 130-قۇجات; № 22-ءى, 141-قۇجات; № 22-ءىى, 145-قۇجات; № 22-V, 156-قۇجات; 2016 ج., № 7-I, 47-قۇجات; 2017 ج., № 14, 51-قۇجات; 2019 ج., № 8, 46-قۇجات; № 21-22, 90-قۇجات);

2) «جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ ءتارتىبى تۋرالى» 2007 جىلعى 12 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ (قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ جارشىسى, 2007 ج., № 2, 17-قۇجات; 2011 ج., № 3, 32-قۇجات; № 14, 117-قۇجات; 2013 ج., № 5-6, 30-قۇجات; № 14, 72-قۇجات; 2014 ج., № 14, 84-قۇجات; № 23, 143-قۇجات; 2015 ج., № 20-IV, 113-قۇجات; № 22-I, 141-قۇجات; № 22-V, 156-قۇجات; № 23-II, 172-قۇجات; 2016 ج., № 22, 116-قۇجات; 2018 ج., № 9, 31-قۇجات; № 22, 82-قۇجات) كۇشى جويىلدى دەپ تانىلسىن.

سوتتاردا جاتقان, وسى كودەكس قولدانىسقا ەنگىزىلگەنگە دەيىن ءىس جۇرگىزۋگە قابىلدانعان ىستەردى قاراۋ وسى كودەكس قولدانىسقا ەنگىزىلگەنگە دەيىن قولدانىستا بولعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پروتسەستىك زاڭناماسىنىڭ قاعيدالارى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. وسى كودەكس قولدانىسقا ەنگىزىلگەنگە دەيىن قوزعالعان, بىراق وسى كودەكس قولدانىسقا ەنگىزىلگەننەن كەيىن اياقتالماعان اكىمشىلىك ءراسىم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وسى كودەكس قولدانىسقا ەنگىزىلگەنگە دەيىن قولدانىستا بولاتىن زاڭناماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. وسى كودەكس قولدانىسقا ەنگىزىلگەنگە دەيىن قوزعالعان, بىراق وسى كودەكس قولدانىسقا ەنگىزىلگەننەن كەيىن اياقتالماعان اكىمشىلىك ءراسىم, ەگەر ارىز يەسى بۇل تۋرالى ءتيىستى اكىمشىلىك ورگان, لاۋازىمدى ادام الدىندا جازباشا نىساندا ءوتىنىشحات بەرسە, اياقتالماعان بولىگىندە وسى كودەكسكە سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى.

 

 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ق.توقاەۆ

 

نۇر-سۇلتان, اقوردا, 2020 جىلعى 29 ماۋسىم

№350 – VI قرز