قازاق وسىنداي جاعىمسىز قاسيەتتەردەن قاشان ارىلار ەكەن؟ اتى «قازاقتاردى» مەنشىكتەۋگە ۇمتىلۋ ءوزىن اينالاسىنا, باسقالارعا مويىنداتا الماي جۇرگەندەردىڭ تىرلىگى. السىزدەردىڭ ارەكەتى. جەتىستىكتەرىمەن ءتامام جۇرتتى تاڭعالدىرىپ جاتقان جان بولسا, ونىڭ قازاققا قاتىسى بار-جوعىن تۇگەندەپ, اتا-باباسىنىڭ, بولماسا اناسىنىڭ ارعى تەگىن قازبالاپ, قازاققا اكەلىپ تەلۋگە جانتالاسىپ باعامىز. قۇددى سودان قازاقتىڭ ابىرويى اسقاقتاپ, تورتكۇل دۇنيە الاشتىڭ اياق استىندا جاتاتىن سەكىلدى.
بۇل ماسەلە كوپتەن بەرى مازالاپ جۇرگەن-ءدى. الايدا ونىڭ جازىلۋىنا «100 پايىز بەلارۋس» دينارا الىمبەكوۆانىڭ جەڭىسى تۇرتكى بولدى. بياتلونشى قىز بەلارۋس قۇراماسىنىڭ ساپىندا پحەنچحان وليمپياداسىنىڭ التىن مەدالىن جەڭىپ الدى. سوسىن قازاقستاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى اراسىندا الىمبەكوۆانى ۇلىقتاۋ سايىسى باستالدى دەيسىڭ. ەڭ باستىسى, كەز كەلگەن اقپاراتتا سپورتشىنىڭ «قازاق» ەكەندىگى باسا ايتىلدى. «قازاق قىزىنىڭ بيىگى», «قازاق قىزى وليمپيادا چەمپيونى اتاندى», «قازاق قىزى بەلارۋس قۇراماسىنا التىن سىيلادى», «بەلارۋس قۇراماسىنداعى قازاق قىزى – وليمپيادا چەمپيونى», «التىن العان قازاق قىزى – دينارا», «لۋكاشەنكو وليمپيادا چەمپيونى بولعان قازاق قىزىن ماراپاتتادى». وسىلاي جالعاسا بەرەدى تاقىرىپتار لەگى. قازاقستاندىق ءورىستىلدى سايتتار دا قالىسقان جوق. «پەرۆايا وليمپيسكايا چەمپيونكا-كازاشكا», «ليكۋەت نە تولكو بەلارۋس, نو ي كازاحستان: ناشا دينارا اليمبەكوۆا – پەرۆايا ۆ يستوري كازاشكا-وليمپيسكايا چەمپيونكا» دەپ بوركىن اسپانعا اتىپ, شاتتانادى دەرسىڭ. ء«بىزدىڭ دينارا» بولماسا, التىنىڭ ءادىرام قالادى ەكەن. توقەتەرى, بەلارۋس ەلى وليمپيادا التىنىن الىپ بەرگەن قازاق قىزىنىڭ ارقاسىندا قازاق ەلىنە قارىزدار؟!
راس, بياتلونشى دينارا الىمبەكوۆا قازاقستاننىڭ تۋماسى, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اباي قالاسىندا دۇنيەگە كەلىپ, ءۇش جاسىندا بەلورۋسسياعا قونىس اۋدارعان. اكەسى قازاق, شەشەسى بەلورۋس. ەس بىلگەلى بەلورۋس جۇرتىنىڭ ورتاسىندا, اتاجۇرتىنا ات باسىن تىرەۋدىڭ ءساتى تۇسپەگەن. قازاقستان تۋرالى تام-تۇمداپ قانا بىلەدى.
قۇجاتىندا «قازاق» دەپ جازىلۋى ادامنىڭ بولمىسى قازاق ەكەندىگىن, جۇرەگى الاش دەپ سوعاتىندىعىن بىلدىرمەسە كەرەك. باسقا ەلدەگى قۇجاتى «قازاقتاردى» ايتپاعاندا, ساندا بار, ساناتتا جوق باۋىرلارىمىز ەلىمىزدە دە جەتىپ ارتىلادى ەمەس پە؟ ولاي بولسا, شەتەلدەردە تۇرىپ جاتقان قانداستارىمىزدى «قازاق ەمەسسىڭ» دەپ جازعىرا الامىز با؟ قازاقتىڭ تاريحى تۇگىلى, قازاقستان تۋرالى اقپاراتتان بەيحابار بولسا شە. ونى ماجبۇرلەپ قازاق قاتارىنا قوسقاننان ۇتارىمىز قايسى؟
ءبىر قىزىعى, شەتەلدەگى قازاقتاردىڭ تاعى ءبىر پەرزەنتى قىسقى وليمپياداعا قاتىستى. ول جۇلدەگە ىلىككەن جوق. ايتپەسە قازاق ءباسپاسوزى كەزەكتى رەت ايقايلاتقان تاقىرىپتارمەن, قالىڭ وقىرماننان ءسۇيىنشى سۇراپ, ميللياردتان استام حالىقتىڭ نامىسىن قازاق وعىلانى قورعاپ ءجۇر دەپ جازاتىن با ەدى كىم ءبىلسىن؟! وكىنىشكە قاراي ارشىنعازى شاكەن قازاق جۋرناليستەرىنە ونداي سىي جاساي المادى. ول قىتايدىڭ ءۇرىمشى قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. كونكيمەن 1500 مەترگە جۇگىرۋدەن قىتاي ەلىنىڭ جەڭىمپازى. ەندى 22 جاستاعى ارشىنعازى 2022 جىلى بەيجىڭدە وتەتىن وليمپياداعا قىزۋ ازىرلەنەتىن بولادى.
«تۋىپ-وسكەن جەرىم قىتاي. پاتريوتپىن. 2022 جىلعى وليمپيادادا ەلىمە مەدال سىيلاعىم كەلەدى. ەشقايدا كەتپەيمىن, باسقا ەلدىڭ ازاماتتىعىن الۋ ويىمدا جوق». ارشىنعازى وسىلاي دەيدى. مىنە, ءبىزدىڭ الىپ-ۇشقان, ءومىردىڭ وبەكتيۆتى شىندىعىمەن ساناسا بەرمەيتىن اعايىنعا قىتايلىق باۋىرىمىزدىڭ بەرگەن ناقتى جاۋابى. كىنالاي المايسىز. قازاق بولعانىمەن, باسقا ەلدىڭ ازاماتى!
ەندى كەيبىر جۋرناليستەردىڭ قىزدى-قىزدىمەن «شەتەلدەگى قازاق ۇلتىنىڭ ماقتانىشىنا» اينالدىرىپ جىبەرگەن دينارانىڭ ايتقانىنا جۇگىنەلىك. «ۆسيا مويا سوزناتەلنايا جيزن سۆيازانا س بەلارۋسيۋ ي چۋۆستۆۋيۋ سەبيا نا ستو پروتسەنتوۆ بەلورۋسكوي», دەيدى. وسىدان كەيىن نە ايتۋعا بولادى؟
ءوزىنىڭ ۇلىلىعىن ايتىپ, قايتا-قايتا سونى ەسكە سالىپ, ۇلتتىق ماقتانىش رەتىندە كورسەتۋ شاعىن حالىقتارعا ءتان قاسيەت ەكەن. باسقالار الدىندا «وزدەرىنىڭ وسال ەمەس ەكەندىگىن» دالەلدەۋ ءۇشىن. بۇل الگى «كومپلەكس نەپولنوتسەننوستي» دەگەن ۇعىم-تۇسىنىككە, ءوزىن كەم سەزىنۋ, قوراش سەزىنۋگە ءدال كەلەتىندەي. ولاي بولسا, قازاقتىڭ «مىقتى قازاقتى مەنشىكتەۋ» ارەكەتى ءوزىن كەم سەزىنۋدەن ءالى ارىلا الماعانىمىزدى كورسەتەدى.
جازۋشى ءابىش كەكىلبايدىڭ مىنا ءسوزى بۇگىنگى اڭگىمەمىزدىڭ ءتۇيىنى ىسپەتتى: ء«بىز ەشكىمگە كۇش كورسەتپەيمىز. ءبىز دە ادام پەرزەنتىمىز. كەم پەرزەنتى ەمەس, تەڭ پەرزەنتىمىز. كەرەك كەزىندە كەڭ دە بولا الامىز. كەرەك كەزىندە ەر دە بولا الامىز». ەندەشە, باسەكەلەستىك دەگەن وسى. ەلباسى ايتقانداي, «جاڭعىرۋ ۇعىمىنىڭ ءوزى مەيلىنشە كونەرگەن, جاھاندىق الەممەن قابىسپايتىن كەيبىر داعدىلار مەن ادەتتەن ارىلۋ دەگەندى بىلدىرەدى». ءبىزدىڭ بۇگىنگى اڭگىمەمىزگە ويىسساق, ءوزىن قور كورۋ, قورسىنۋ پسيحولوگياسىنان ارىلۋ بولىپ تابىلادى.
عابيت ىسكەندەر ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»