ادامنىڭ ءبىر وكىنىشى مەن ءبىر قۋانىشى قاتار جۇرەتىنى الىمساقتان ءمالىم عوي. بۇل تۋرالى ميلليون رەت ايتىلىپ, ميلليون رەت جازىلسا دا سول باياعى قالپى. تۇلعانى كوزى تىرىسىندە تورگە وتىرعىزىپ, اسىل قاسيەتىن اسقاقتاتىپ,ء وز ەڭبەگىنە لايىقتى باعا بەرۋدى ءالى يگەرە الماي كەلە جاتقان ءتارىزدىمىز. يگەرە الساق, ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتەن «مەن وتىرعان جەردى ءتور ساناساڭدار بولعانى...» دەگەن قاناتتى ءسوز قالار ما ەدى؟!
ادام ەڭبەگىن باعالاۋ دەمەكشى, جاقىندا «ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ» اق باسقارماسىنىڭ بۇرىنعى توراعاسى, ميكروبيولوگ عالىم كەننەت الىبەك وتكەن جىلدىڭ اياعىندا اقش-قا قايتا ورالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا جۇمىس ىستەۋ مۇمكىن ەمەس, تەكسەرىستەن تەكسەرىس. سەنى ۇناتپايتىن جوعارىداعى ءبىر بيۋروكرات ايتتى دەپ اۋديت ايتەۋىر جوق جەردەن بىردەڭە تابۋعا جانتالاسادى. سول سەبەپتى عالىم ەڭبەكتى باعالاي بىلەتىن, «تاعدىرى قارجىگەرلەرگە, سەس پەن تاعى باسقالارعا تاۋەلدى ەمەس» اقش-تاعى عىلىممەن اينالىساتىن كومپانياعا جەتى جىلدان سوڭ قايتا ورالۋدى ءجون كورىپتى. بۇل ءبىز حاباردار ءبىر اقپارات قانا. ال الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە قانشاما كاسىبي بىلىكتىلىگى جوعارى قازاقتىڭ جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىن قۇداي ءبىلسىن. قازاق پەرزەنتىنىڭ الەمگە ايگىلى كومپانيالاردا, ىرگەلى ۇيىمداردا ەڭبەك ەتۋى ماقتانىش, ارينە. الايدا ولاردىڭ اتاجۇرتىندا جۇمىس ىستەپ, ءوز مەملەكەتىن وركەندەتۋىنە نە كەدەرگى؟
تاعى دا بار ماسەلە ادامنىڭ ەڭبەگىن, قارىم-قابىلەتىن لايىقتى باعالاۋ دەگەنگە كەلىپ تىرەلەدى. ەلباسى انا ءبىر جىلى باسقا ەلدەردە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن بىلىكتى مامانداردى, ويشىل عالىمداردى, جاڭاشىل جاستاردى قازاقستانعا شاقىرۋ تۋرالى ۇكىمەتكە تاپسىرما بەرگەن-ءدى. سول تاپسىرما قانشالىقتى دارەجەدە ورىندالدى. بەلگىسىز. ورىندالسا, وڭ وزگەرىستەردىڭ نىشانى بايقالار ەدى عوي. ازىرگە بايقالماي تۇر...
شەتەلدەردە ەڭبەك ەتىپ جاتقاندار تۇگىلى «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا ءبىلىم الىپ كەلگەن جاستاردىڭ ءبىلىم-بىلىگى قانشالىقتى دەڭگەيدە باعالانادى؟ ماسەلە ولاردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىندا عانا ەمەس, كاسىبي بىلىكتىلىگىن شىڭدايتىن, ەلگە پايدا اكەلەتىن لايىقتى جۇمىس ورنىندا بولىپ تۇر عوي. مەملەكەتتىڭ «بولاشاق» باعدارلاماسىنا قىرۋار قارجى ءبولىپ, وقىتقانى بەلگىلى. حالىقتىڭ قارجىسىنا. قايتارىمى قايدا؟ ەۋروپانىڭ, اقش-تىڭ, جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيانىڭ ىرگەلى وقۋ ورىندارىن ۇزدىك تامامداعان جاستاردى بولماشى جالاقىعا جۇمىس ىستەۋگە ايماقتارعا جىبەرۋ قانشالىقتى ادىلەتتى بولماقشى؟
امال جوق, جاستار سوسىن عوي باتىسقا ما, باسقا جاققا ما, «ەكى قولعا – ءبىر كۇرەك» ىزدەپ سابىلاتىنى. پاتريوت ەمەسسىڭ دەپ كىم ايتا الادى؟! جازۋشى عابيدەن ءمۇستافيننىڭ «تۋا بىلگەن حالىق تاربيەلەي دە ءبىلۋ كەرەك. ۇرپاعىڭدى ومىرگە اكەلگەن ەكەنسىڭ, ونى باۋلي دا ءبىل» دەگەنىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى سالاسىنداعىلار وقىدى ما ەكەن؟ وقىماسا, قايتا ەسكە سالىپ وتىرعان جايىمىز بار.
اڭگىمەمىزدىڭ القيسساسى ەڭبەك ادامىن, كاسىبي ماماندى باعالاۋ ەدى عوي. باسقالاي ايتقاندا, ەلدىڭ دامۋىنا, ءوز سالاسىنىڭ وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ۇلكەن قوسىپ جۇرگەن جاندارعا لايىقتى قۇرمەت كورسەتۋ كەز كەلگەن وركەنيەتتى قوعامنىڭ باستى قاعيداسى. مەملەكەت تاراپىنان ءۇش دارەجەلى «ەڭبەك داڭقى» وردەنىنىڭ تاعايىندالۋى وسىنداي ىزگى ويدان تۋعانى انىق. ايتسە دە, اتالعان وردەنمەن ماراپاتتالعانداردىڭ ەسەلى ەڭبەگىنەن بىلايعى جۇرتشىلىق تولىقتاي حاباردار دەپ ايتۋ قيىن. ەندەشە بۇل جاعىنان, ياعني ەڭبەك ادامىن ناسيحاتتاۋ كەمشىن سوعىپ جاتىر.
ەڭبەكتى باعالاۋ دەمەكشى, ولشەۋسىز ەڭبەگىنە, اتقارعان قىرۋار قىزمەتىنە قاراي اركىمنىڭ قوعامدا ءوز ورنى بولاتىنى ءسوزسىز. ءتىپتى كەيبىر تۇلعالاردىڭ تاريحتاعى ورنى سول ەڭبەگى ارقىلى تۇبەگەيلى شەگەندەلگەن. ونىڭ ءارى-بەرى سان ساققا جۇگىرتىپ, اڭگىمە قوزعاعانمەن تاريحي دەرەكتىڭ الدىندا بۇلتارا المايسىڭ. نە ءۇشىن ايتىپ وتىرمىز؟ ءالجان جارمۇحامەدوۆ – قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى. توعىز دۇركىن كسرو چەمپيونى (1970-1978 جج, 1980 ج.), كسرو قۇراماسىنىڭ ساپىندا ءۇش مارتە ەۋروپا چەمپيونى (1967, 1971, 1979 جج.). 1972 جىلى وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. بۇلتارتپاسىز تاريحي دەرەك. كەيبىرەۋلەر ونى ويىن تۇرلەرىنەن قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى دەگىسى كەلەدى. ولاي جىلىكتەيتىن بولساق, بوكستان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى, كۇرەستەن تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى, شاحماتتان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى... دەپ ايتامىز با؟!
قازىر كەڭەس وداعى كەزىندە, تاۋەلسىزدىك العان تۇستا دەگەن انىقتاۋىشتار پايدا بولدى. تاريح ءبىرتۇتاس. بۇگىنگى تاريح كەشەگىنىڭ جالعاسى, وتكەننەن ءبولىپ قاراۋ قيىن. بۇگىنگە كەشەدەن كەلگەنىمىز ايان. ولاي بولسا, توقتار اۋباكىروۆ تە قازاق حالقىنىڭ تۇڭعىش عارىشكەرى. كەڭەس وداعى كەزىندەگى دەپ بۇرا تارتۋدىڭ ءجونى جوق. ەردىڭ ەڭبەگى تاريحي تۇرعىدان باعالانۋى ءتيىس!
جازۋشى ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ «باتپان-باتپان بايلىق تەك جەر كوكىرەگىندە عانا ەمەس, ەل كوكىرەگىندە دە تۇنىپ تۇر. سۇيىنەرگە جارايتىن جاقسى مەن جايساڭ تەك جەر استىندا جاتقان جوق, جەر ۇستىندە دە ءجۇر». ەندەشە سول جەر ۇستىندە جۇرگەن جاقسى مەن جايساڭدى, ەلدىڭ وركەندەۋىنە ولشەۋسىز قىزمەت ەتىپ جۇرگەن جانداردى كوزى تىرىسىندە لايىقتى باعالاعانعا نە جەتسىن!
عابيت مۇسىرەپ,
«ەگەمەن قازاقستان»