ناۋرىز مەيرامى ەلىمىزدە العاش رەت ازاتتىقتىڭ اق تاڭى ارايلاپ اتاردان ءۇش جىل بۇرىن تويلانعانى بەلگىلى. سول كەزدەن بەرى قازىر جىلدان-جىلعا ءمانى مەن ماڭىزى ارتىپ كەلە جاتقان مەيرام قازاق دالاسىنىڭ ءار جەرىندە ەرەكشە ىقىلاسپەن اتالىپ ءجۇر. بيىلعى ناۋرىز مەيرامى دا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ءسان-سالتاناتپەن اتاپ ءوتىلدى. سونىڭ ىشىندە مەرەكەنىڭ باستى الاڭىنا اينالعان استانادا 22 ناۋرىزدا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ناۋرىز العاش رەت «قازاق ەلى» مونۋمەنتى الاڭىندا ءوتتى.
استانا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى الدىندا سويلەگەن ءسوزىندە ەل پرەزيدەنتى ناۋرىزدىڭ ەڭ ەجەلگى مەرەكەلەردىڭ ءبىرى ەكەنىنە جانە بەس مىڭ جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى اتاپ ءوتىلىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى. – حالقىمىز ۇلى كۇنگە بالاعان, جىل باسى ساناعان جاسامپاز ناۋرىز – بىرلىك پەن بەرەكە مەيرامى. بارشاڭىزدى وسى ۇلاعاتتى مەرەكەمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن! الەمنىڭ وزگە مەملەكەتتەرىمەن بىرگە ءبىز دە كۇنتىزبەلىك جاڭا جىلدى دا, كوكتەم مەرەكەسى ناۋرىزدى دا اتاپ وتەمىز. سونداي-اق, ونى ءدال قۇربان ايت پەن روجدەستۆو كۇندەرىندەگىدەي قۋانىشتى كوڭىل-كۇيمەن, شىنايى سەزىممەن تويلايمىز. قايتا جاڭارعان ناۋرىزدىڭ تاريحى – ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تاريحى! ءبىز كونە تاريحىمىزدان كۇش-قۋات الىپ, تاۋەلسىزدىك تۋرالى ءوز ارمانىمىزدى ءجۇزەگە اسىرا الدىق, – دەدى پرەزيدەنت.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ جيىرماسىنشى جىلىنداعى كوكتەمدى قۋاتتى, تۇراقتى جانە قارىشتاپ دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەت رەتىندە قارسى الىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. الەم ەلدەرىندە سوڭعى ەكى جىلدا بارلىق الەۋمەتتىك شىعىندار ەداۋىر قىسقارۋدا, كاسىپورىندار جابىلۋدا, جۇمىسسىزدىق ارتا تۇسۋدە. قازاقستان, كەرىسىنشە, ون جىلدان بەرى كاسىپورىنداردى ىسكە قوسىپ, تۇرعىن ۇيلەر سالۋدا, ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋدى ۇلعايتىپ كەلەدى. شاكىرتاقى, ەڭبەكاقى, زەينەتاقى, الەۋمەتتىك جاردەماقى تۇراقتى تۇردە ارتۋدا. حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى تومەن توبىن قولداۋ جالعاسىن تابۋدا. ەلىمىز بويىنشا ونداعان مىڭ جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلۋدا. مەكتەپتەر, اۋرۋحانالار, بالاباقشالار, جولدار سالىنۋدا. جاڭا ەگەمەن ەلدەردىڭ بىردە-ءبىرى قازاقستان تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جەتكەندەي تابىستارعا جەتە العان جوق, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەلباسى كەلەسى كەزەكتە ءبىزدىڭ باستى قۇندىلىعىمىز حالىقتار بىرلىگى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. سوندىقتان مەرەكە كۇندەرى دە, جۇمىس كۇندەرى دە ءبىز بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ۇنەمى نىعايتۋعا ءتيىسپىز. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىز ءوز الدىمىزعا قويعان بارلىق ماقساتتارعا مەرزىمىنەن بۇرىن قول جەتكىزدىك. ءبىز مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىنە قادام باستىق. الدا اتقارار ءىس اۋقىمدى. ءبىزدىڭ الدىمىزدا ەكونوميكا مەن قوعامدى تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ مىندەتى تۇر. ءبىز قازاقستاندى حالىقتىڭ ورتاق يگىلىگىنە قىزمەت ەتەتىن الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە قۇرامىز. بارلىق قيىندىقتارعا قاراماستان, مەملەكەت وزىنە العان بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ءمۇلتىكسىز ورىندايدى, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت الداعى جىلى جاڭا ەكونوميكانىڭ نەگىزى قالانىپ, مىڭداعان جاڭا كاسىپورىندار پايدا بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. يننوۆاتسيا جانە عىلىمعا نەگىزدەلگەن وندىرىستەر كەلەشەكتەگى دامۋىمىزدىڭ قوزعالتقىشىنا اينالادى. مىڭداعان شاقىرىمدىق جاڭا تەمىر جول مەن اۆتوموبيل جولدارى سالىناتىن بولادى. قازاقستاندا سوڭعى ون جىل كولەمىندە 45 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي تۇرعىزىلدى. الداعى ءار جىلدا تاعى 6 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي تۇرعىزىلادى. ءجۇز مىڭداعان قازاقستاندىق جاڭا پاتەرلەردە ءومىر سۇرەتىن بولادى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك قورعالعان توپتارىنا ارنالعان تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. بارلىق قازاقستاندىقتار زاماناۋي ءبىلىم مەن ساپالى مەديتسيناعا قولجەتىمدىلىككە يە بولادى.
پرەزيدەنت سونداي-اق, قازىرگى قازاقستاننىڭ الەمدە ۇلكەن بەدەل-قۇرمەتكە يە ەكەنىنە توقتالدى. ەلىمىزدە اسا ماڭىزدى حالىقارالىق سامميتتەر مەن كەزدەسۋلەر ءوتىپ تۇراتىنىن, الەمنىڭ قولداۋىنا يە بولعان جاڭا باستامالار كوتەرىلەتىنىن ايتتى.
– بۇگىن بۇكىل ەلىمىز ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋدا. قازىر ءبىز بارشامىز جاڭارۋدىڭ ورتاق قۋانىشىن بىرگە باستان كەشۋدەمىز. بۇل كۇندەرى كۇللى ەلىمىز جاڭارادى. ءبىز بارلىق كۇش-جىگەرىمىزدى, بارلىق وي-نيەتىمىز بەن ءىسىمىزدى قازاقستاننىڭ گۇلدەنۋىنە باعىتتايمىز, – دەدى ەلباسى.
حالقىمىز قاشاندا جاڭا جىلدان جاقسىلىق كۇتىپ, كەلەر كۇننەن ءۇمىتىن ۇزبەگەن. بۇگىنىن بولاشاعىمەن بايلانىستىرىپ, بار ىزگىلىكتىڭ باستاۋىن يگى نيەتتەن ىزدەگەن. سوندىقتان, تىرشىلىك جاڭاراتىن ناۋرىزدا ءار ادام جاقسىلىققا نيەت ەتۋى ءتيىس, دەگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاندىقتاردى مەرەكەمەن قۇتتىقتاي كەلە, بارشاعا باقىت, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم تىلەدى.
ەلباسىنىڭ سوزىنەن كەيىن الاڭدا «ناۋرىز دۋمان» تەاترلاندىرىلعان قويىلىمى كورسەتىلدى. قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرى مەن بەرەكە-بايلاعىن بەينەلەيتىن قازاق اۋىلىندا «جىل وياتۋ» ءراسىمى باستالدى. بۇل تەاترلاندىرىلعان قويىلىمدا قازاق اۋىلىنىڭ تابيعاتتىڭ تۇلەپ, جەر-انانىڭ جاڭارعان ۋاقىتىنداعى جىل باسى, عاسىرلار قويناۋىنان كەلە جاتقان دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ مەرەكەسى سانالاتىن ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋ دايىندىعى كورسەتىلدى. وندا قويىلىمنىڭ نەگىزگى جەلىسى تابيعاتتىڭ ءتىرىلۋىن بەينەلەيتىن نارەستەنىڭ دۇنيەگە كەلۋىمەن بايلانىستىرىلدى. ودان كەيىن ءنارەستەنىڭ جىگىتتىك جاسىنا دەيىنگى قازاق حالقىنىڭ ادەت-عۇرىپتارى مەن ىرىمدارى ۇسىنىلدى. سونىمەن بىرگە, كورەرمەندەرگە قازاق حالقىنىڭ «ءسۇيىنشى», «بەسىككە سالۋ», «ءۇيلەنۋ تويلارى» سەكىلدى باسقا دا سالت-ءداستۇرلەرى مەن «كوكپار», «قىز قۋ» سياقتى ۇلتتىق ويىندارى مەن «ناۋرىز كوجەنىڭ» دايىندىعى پاش ەتىلدى.
ناۋرىز تويلانىپ جاتقان اۋىلعا ايگىلى ءانشى روزا رىمباەۆا, نۇرجامال ۇسەنباەۆا, باتىرحان شۇكەنوۆ, اسىلبەك ەڭسەپوۆتىڭ قوناققا كەلىپ, اننەن, كۇيدەن شاشۋ شاشۋى, رەسپۋبليكالىق جانە استانالىق تاڭداۋلى بي ۇجىمدارىنىڭ ونەر كورسەتۋى اۋىل تۇرعىندارىن ىستىق ىقىلاسقا بولەدى.
وسى كۇنى «قازاق ەلى» مونۋمەنتى الاڭىندا تىگىلگەن وتىز كيىز ۇيدە تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن قازاقتىڭ ۇلتتىق سالت-ءداستۇرلەرى مەن عۇرىپتارى تانىستىرىلىپ, كەلۋشىنىڭ ارقايسىسى مەيرامنىڭ تاعامى – «ناۋرىز كوجەدەن» ءدام تاتا الدى. الاڭعا جينالعان جاستار جاعى التىباقان تەۋىپ, جۇمباقتار مەن جاڭىلتپاشتار جاسىرىپ, دومبىرامەن ءان ايتتى. تاعى بىرەۋلەرى كيىز ءۇي ىشىندە وينالاتىن «ساناماق», «ورامال تاستاۋ», «سوقىرتەكە», «ۇشتى-ۇشتى», «ساقينا جاسىرۋ», «قاسسىڭ با, دوسسىڭ با؟» ويىندارىن ويناپ, كەلگەن قوناقتاردى ءماز ەتتى.
داستان كەنجالين.