ادەبيەت • 11 قاڭتار, 2023
مولداحمەت قاناز, جازۋشى: دۇرىس قوعام ادەبيەتتى وگەيسىتپەيدى
– ءبىزدىڭ ادەبيەتىمىزدەگى كوپتەگەن جاقسى تۋىندى كەشەگى كەڭەس وكىمەتى كەزىندەگى تسەنزۋرا, ساياسات دەگەن بوران-شاشىننىڭ ىشىندە جازىلسا دا, جاقسى دۇنيەلەر ومىرگە كەلدى. ال قازىر نەگە سول بەلەستى باعىندىرا الماي جاتىرمىز؟ جازۋعا ق ۇلىق جوق پا, الدە تاقىرىپ تاۋسىلدى ما؟ – كوزىن قۇرتىپ, تۇگەلدەي ورتەۋ كەرەك دەگەندى قۇلاق شالعان ەمەس, الايدا سول كەڭەستىك كەزەڭدەگى شىعارمالار ءبىزدىڭ بىلايعى ومىرىمىزگە جارامسىز دەگەن «امەريكانى قايتا اشقان» پىكىرلەردى ەستي باستاعانىمىزعا جيىرما جەتى جىل, التى اي, ون جەتى كۇن... ادەبيەت تەورياسىندا «قوعامدىق سۇرانىس» دەگەن ۇعىم بار. ءار قوعامنىڭ ءوز مۇددەسى بۇنىڭ سىرتىندا. قىز مالعا ساتىلىپ, بولاشاق انا باس ەركىنەن ايىرىلدى. ءبىزدىڭ پروزانىڭ باستاۋىندا تۇرعان «قالىڭ مال» رومانىنىڭ جازىلۋى سودان. رەسەيلىك كاپيتاليزم مۇلدە شەگىنە جەتە ءشىرىپ, توڭكەرىس قاجەتتىلىگى شىندىققا اينالدى دا قوعام ءب ۇلىندى. «انا» رومانى جازىلدى. تالانتتى اقىن كونتسلاگەرگە ءتۇستى. «موابيت داپتەرى» جازىلدى. قالا 872 كۇن قورشاۋدا قالىپ, تۇرعىنداردىڭ باستارىنا كۇن تۋدى. «لەنيگرادتىق ورەندەرىم» جازىلدى. عاسىرلار بويى دالالىق داستۇرمەن تىرشىلىك ەتىپ كەلە جاتقان ەلگە ءوندىرىس كەلىپ, كادىمگى جۇمىسشى تابى پايدا بولا باستادى. «قاراعاندى» جازىلدى.
ادەبيەت • 09 قاڭتار, 2023
زاڭعار جازۋشى ورالحان بوكەيدىڭ «ارداق» اتتى اڭگىمەسىندە: «قوجا شەشەسىنىڭ قابىرىن جالعىز قازدى. تاس شىققان جوق, سۋىر توپىراقتى جۇمساق ەكەن. جاڭا عانا كومىلگەن جاس قابىردىڭ باسىندا ۇشەۋ تۇر: قوجا, ايەلى جانە ءتورت-بەس جاسار ارداق. ءولى-ءتىرىنىڭ نە ەكەنىن پارىقتاۋعا جەتپەگەن ءسابي, جاڭا عانا ۇيقتاپ جاتقان اجەسىنىڭ, اناۋ توپىراقتىڭ استىندا كومىلىپ قالعانىن بايىپتاي الماي اڭ-تاڭ. بالا تىلىمەن بالدىرلاپ, قايتا-قايتا قابىردى ىمداپ كورسەتە بەرەدى. قوجانىڭ ويى الاي-دۇلەي. ول شەشەسىمەن ۇزاق باقىلداسىپ, اعىل-تەگىل سىرلاسقىسى, ءارى قاراي تىرشىلىك كەشۋدىڭ ءجون-جوسىعىن سۇراعىسى كەلدى-اق. انانىڭ اسىلدىعى ءتىرى كەزىندە بىلىنبەيدى ەكەن. كىمنىڭ بولسىن, كوزى تىرىسىندە قادىرى بولمايدى عوي», دەگەن كوكىرەكتى اشىتار سويلەمدەر بار.
رۋحانيات • 27 جەلتوقسان, 2022
تىنىق مۇحيتىنداعى دومبىرا-كوپىر
قازاق قايدا جۇرسە دە – قازاق. ول بولمىسىمەن, مىنەزىمەن, ءتىپتى ءىس-ارەكەتىمەن ەلدەن ەرەكشە. قازىرگىدەي وزىق زاماندا وزگە جۇرتپەن تەرەزەسى تەڭ تۇرارلىق دەڭگەيدەگى جەتىستىكتەرگە جەتكەن قازاق بالاسىن ەستىسەك, الىستا بولساق تا, تاقىم قىسىپ, الاقايلايتىن بولدىق. بۇل سەزىم – باۋىرمالدىقتىڭ, تۇتاستىقتىڭ ءبىر پاراسى.
الەم • 16 جەلتوقسان, 2022
فيلادەلفيادا قازاقستان تۋى جەلبىرەدى
15 جەلتوقسان كۇنى اقش-تىڭ فيلادەلفيا قالاسىندا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 31 جىلدىعىنا وراي تۋ كوتەرۋ ءراسىمى ءوتتى. تاڭعى ساعات 10:00-دەن باستاپ قازاقستاننىڭ جانە اقش-تىڭ جالاۋلارى بار اۆتوموبيلدەر كورتەجى باستلتون اۆەنيۋدەن قالا ورتالىعىنا دەيىن ءجۇرىپ ءوتتى.
ادەبيەت • 13 جەلتوقسان, 2022
شىعارما سىنشىلار ءۇشىن جازىلمايدى ءبىز ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قوعامنىڭ ءار ماسەلەسىنە دياگنوز قويا الاتىن ەكى ادام بولسا, سونىڭ ءبىرى – قالامگەرلەر. ولاردىڭ ادامنىڭ جان دۇنيەسىنە تەرەڭ بويلايتىن وزگەشە قاسيەتى دە – زەرتتەۋگە ءتيىستى قۇبىلىس. وتكەن كۇندەردىڭ, عاسىرلاردىڭ قالاي بولعانىن, سول شاقتاعى ادامداردىڭ مىنەز-قۇلقى مەن تۇرمىس-تىرشىلىگى قانداي دەڭگەيدە ەكەنىن, ارينە, ءبىز جازۋشىلاردىڭ جازبالارىنان, اقىنداردىڭ اسقاق جىرلارىنان وقي الامىز. قالامگەرلەر ءۇشىن كۇندەلىك جازۋ – قوعامنىڭ ءار ءساتىن بولاشاققا حابارلاۋ.
رۋحانيات • 04 جەلتوقسان, 2022
زاڭعار جازۋشى ءابىش كەكىلبايدىڭ «ادامدى ادام ەتكەن كىتاپ, ادامزات ەتكەن كىتاپحانا» دەگەن پاراساتتى ءسوزى كىتاپ پەن كىتاپحانانىڭ ءبىزدىڭ ءومىرىمىز ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزى زور ەكەنىن ءتۇسىندىرىپ بەرە الادى. قالاي دەسەك تە, ءبىزدىڭ ءار جەتىستىگىمىزدىڭ ءتۇپ قاينارى عاسىرلار تابى تۇسكەن, سارعايعان پاراقتار مەن سونى ساقتايتىن «جۇرەگى بار ۇيلەردىڭ» ەنشىسىندە ەكەنى شىندىق.
ادەبيەت • 29 قاراشا, 2022
ول ءبىر اڭگىمەسىندە «كەيىپكەرلەرىم وتىرىكتى كەشىرە المايدى» دەپ جازىپتى. راس, كەيىپكەرىنە وتىرىك ايتقىزعان جازۋشىنىڭ ادەبيەتتە جولى بولعان ەمەس. بولمايدى دا. كەيدە ميمىرت تىرلىكتەن شارشاپ, دەمالۋ ءۇشىن وقيتىن دۇنيەلەر ىزدەيمىز. قايتا-قايتا كەڭەس وكىمەتىن ساعىنىپ, ول كەزدە قالاماقى دەگەن كوپ ەدى دەپ اۋزىنىڭ سۋى قۇريتىن قارتاڭ قالامگەرلەردىڭ شىعارمالارىنىڭ كوبىن وقىپ بولعانبىز, ەندى بىزگە كەرەگى ءوز زامانداستارىمىزدىڭ جازعاندارىمەن تانىسۋ. شىنى كەرەك, قازىر پروزادا ەسىمى ءجيى اتالاتىن قالامگەردىڭ ءبىرى – باقىتگۇل سارمەكوۆا. ونىڭ ءار شىعارماسىنان قازىرگى قوعامنىڭ اششى شىندىقتارى ايقاي سالىپ تۇرادى. كەيىپكەرلەرى دە ءبىرتۇرلى, ەسىمدەرى يتباي, جارباگۇل, جاقاش بولىپ كەتە بەرەدى. قالامگەر جاعىمسىز كەيىپكەرلەردىڭ اتتارى وقىرمان ويىندا جاتتالىپ قالاتىنىن ەسكەرسە كەرەك.
ادەبيەت • 15 قاراشا, 2022
ترەيسي چي جانە «ءبىز ازات ەمەسپىز»
ءبىر رومان – ءبىر الەم. كەيدە ءبىر جاقسى كىتاپ ءبىر ۇلتتى, ءبىر مادەنيەتتى وزگەلەرگە تانىتىپ جاتادى. بۇل قازىرگى قالىپتاسقان قۇبىلىس. جاپون جازۋشىسى ترەيسي ءچيدىڭ ء«بىز ازات ەمەسپىز» اتتى رومانى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە امەريكا قۇراما شتاتتارىندا جاپپاي تۇرمەگە قامالىپ, تاعدىرى تالقىعا تۇسكەن ەكىنشى ۇرپاق جاپون-امەريكالىق جاستاردىڭ ءومىرىنىڭ قالاي وزگەرگەنى, سان-فرانتسيسكوداعى جاپونتاۋن قالاسىندا بىرگە وسكەن ون ءتورت ءجاسوسپىرىمنىڭ قوعامعا كوزقاراسى تۋرالى شىعارما. ولار ءوزارا قايشىلىقتا بولسا دا, ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا ءومىر سۇرەدى.
ونەر • 13 قاراشا, 2022
استانا قالاسىنداعى ۇلتتىق مۋزەيدە «National Geographic Photo Ark» كورمەسى اشىلدى. Kazmedia Holding كومپانياسى ۇيىمداستىرعان, قازاقستاندا العاش رەت وتكىزىلگەن بۇل كورمە تۇقىمى قۇرىپ بارا جاتقان جان-جانۋاردى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ, قۇجاتتاۋدى وزىنە ماقسات ەتكەن «National Geographic» زەرتتەۋشىسى, تابيعات جاناشىرى, فوتوگراف دجوۋل سارتوريدىڭ بۇكىل دۇنيە ءجۇزىنىڭ حايۋاناتتار باعىندا, اكۆاريۋمداردا جانە جابايى تابيعات قورىقتارىندا تۇسىرگەن جۇمىستارىن نەگىزگە الادى.
سۇحبات • 09 قاراشا, 2022
ميەكو كاۆاكامي: رومان جازۋ – وت پەن سۋ كەشۋ
بىزگە مۇحتار اۋەزوۆ اشقان جاپون ادەبيەتى بۇگىن قانداي كۇيدە؟ الەم ادەبيەتىندە ورنى بار جاپون ادەبيەتى قازىر كوشى ىلگەرى جىلجىماسا, توقىراپ قالعان جوق. نوبەل سىيلىعىن العان جاپون جازۋشىلارىنىڭ سانى دا كوبەيىپ كەلەدى. سول ءۇشىن دە تورتكۇل دۇنيەدەگى قالىڭ وقىرمان قاۋىم كۇنشىعىس ەلى قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارىن وقۋعا قۇشتار. ءبىر مۋراكاميدىڭ ءوزى ءبىر ەلدىڭ ادەبيەتىن بۇكىل جەر جۇزىنە تانىتتى. ونىڭ سوڭىنان ەرگەن بۋىن دا وسال ەمەس, سولاردىڭ ءبىرى – جازۋشى ميەكو كاۆاكامي. ول جاپونياداعى اكۋتاگاۆا جانە تانيزاكي اتىنداعى ادەبي سىيلىقتاردى ەنشىلەگەن. ونىڭ روماندارى الەمنىڭ 26 تىلىنە اۋدارىلىپ, تۇتاس دۇنيەنى شارلاپ كەتتى. ول بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا ءوز شىعارماشىلىعى, قازىرگى جاپون ادەبيەتى, رومان جازۋ ءستيلى تۋرالى ويلارىمەن ءبولىستى.
