قوعام • 18 ناۋرىز, 2024

ۇلتتىق كيىم تەك ناۋرىز ايىنىڭ ايشىعى ما؟

432 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جىل – ون ەكى اي, ال ناۋرىز قازاقتىڭ مەنشىكتى ايى سەكىلدى. نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, ۇلتتىق تاعامى, ۇلتتىق كيىمى, ۇلتتىق سالت-ءداستۇرى مەن مادەنيەتى, ۇلتتىق اسپاپتارى مەن قولونەرى بار ۇلتتىڭ ايى دا بار سىندى. ويتكەنى ناۋرىز ايىن اڭساي جەتىپ, تابالدىرىعىنان اتتاي بەرە مەرەكەلەر كورىگىن قىزدىرىپ, كوڭىلى ارقا-جارقا بولا جونەلەتىن قازاق وسى ايدىڭ 14-ىندە امالدى قارسى الىپ, قۇشاق ايقاستىرا كورىسەدى, 21-ىندە ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن تويلايدى.

ۇلتتىق كيىم تەك ناۋرىز ايىنىڭ ايشىعى ما؟

سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»

قازاقتىڭ ءدىلى مەن مادەنيەتىنە, تۇرمىسىنا, ءىشىپ-جەمىنە قاتىستى بارلىق ۇلتتىق ەرەكشەلىگى جار­قى­راتا كورىنىپ, قاي تۇسقا قاراساڭ دا قازاقى قۇندىلىقتارعا قانىعا تۇسەسىڭ. كەڭ دالا توسىندە ات شاپتىرىپ, بالۋان كۇرەستىرىپ, ارقان تارتىسىپ سايىسقان قازاق, سان ءتۇرلى ويۋى كوزدىڭ جاۋىن العان باۋ-باسقۇرمەن جاسانعان كيىز ءۇي ماڭىندا باۋىرساق ۇسىنىپ, كوجە ءپىسىرىپ, شاشۋ شاشقان قازاق, جىر-تەرمەسىن توگىلتىپ, اقىندارىن ايتىستىرىپ, مىڭ بۇرالا بيلەپ, ءسابيىنىڭ تۇساۋىن كەسكەن قازاق... شولپىسى سىلدىراپ, كۇلكىسى سىڭ­عىر­لاپ, قوس ەتەك كويلەكتى باس­تىرا كيگەن قىزىل-جاسىل قامزول, بەشپەت, كاجەكەي, كۇمىسى جارقىراعان جاداعايلارىنان شاتتىقتىڭ لەبى ەسكەن انالار مەن قىز-كەلىنشەكتەر, دوڭگەلەك بورىك, كورىكتى شاپاندارىمەن ماڭعازدانا توپ جارعان ۇلكەن-كىشى ەرلەر... قازاقتىڭ قۋانىشىنا ءۇن قوسقانداي قورادا مال تولدەپ, دالادا جەر گۇلدەگەن ادەمى تابي­عي كورىنىس... حالقىمىزدىڭ ۇلت­تىق ءسان-سالتاناتى, رۋحاني بايلىق-مادەنيەتى اقتارىلا كورى­نەتىن­دىك­تەن ناۋرىزدى ءازىل-شى­نى ارالاس «ۇلتتىق اي» دەپ يەم­دە­نە­تىنىمىز بار.

قازاقتىڭ جوعارىدا ايتىلعان قۇندىلىقتارىن, اسىرەسە ۇلتتىق كيىمدەرىن جىل ون ەكى اي كيىپ جۇرۋگە, تۇتىنۋعا نە كەدەرگى؟ قازىر ءتۇرلى شەبەرلەر مەن ستيليست-دي­زاي­نەرلەردىڭ قولىمەن ۇلتتىق كيىم­دەرىمىز زاماناۋي تالاپقا ساي جاڭعىرا تىگىلۋدە. بىرقاتار شە­بەرلەر الىس-جاقىن شەتەلدەرگە شىعىپ, ءتۇرلى كورمەلەر مەن بايقاۋلارعا قاتىسىپ, ۇلت­تىق كيىمىمىزدى ءارى تانىتىپ, ءارى دامىتىپ, ءارى ساتىپ, تۇتىنۋ­شى­سىن تاۋىپ تا ءجۇر. ءتىپتى ماڭ­عىس­تاۋداعى كەيبىر تىگىن­شى­لەرگە شەتەلدىكتەردەن ارنايى تاپسى­رىس ءتۇسىپ, بىرنەشە جاداعاي, شاپان شەتەل استى. وسى ورايدا اقتاۋ قالاسىنداعى №19 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ باستاماسى قۋا­نار­لىق. مەكتەپتە باستاۋىش سىنىپ وقۋ­­شى­لارى اراسىندا تەك ناۋ­رىز ايىن­دا ەمەس, وقۋ جىلى باس­تال­عالى ساباققا بىرىڭعاي تۇستەگى تاقيا مەن زاماناۋي ۇلگىدەگى كەۋدەشە كيىپ كەلىپ جۇرگەندەر بار. كيىم وقۋشىلارعا ۇنايدى, اتا-انالار قولداۋ كورسەتىپ وتىر, ال ۇستازدار ۇلتتىق يدەولوگيانى ناسيحاتتاۋدىڭ, بۇلدىر­شىن­دەر­دى وتانسۇيگىشتىك سەزىمدە تار­بيە­­لەۋدىڭ ءبىر باعىتى ساناپ قۋا­نۋ­دا. ءۇش مىڭنان اسا وقۋ­شى وقيتىن مەكتەپتە باستا­ۋىش سىنىپتارداعى ۇل-قىزداردىڭ كيىمى جوعارى سىنىپتاعى اعا-اپا­لارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ, ولار دا ۇلتتىق كيىم كيۋگە ىقىلاس تانىتقان. مۇنداي جاعدايدىڭ وتكەن جىلدارى ناۋ­رىز ايى قارساڭىندا ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىندە دە باستاۋ العانىن بىلەمىز.

وقۋشىلاردىڭ باستاماسى ەرەسەكتەر تاراپىنان نەگە قول­داۋ تاپپايدى؟ ۇلتتىق كيىمدى تەك توي-تومالاق, ناۋرىز ايىن­دا عانا ەمەس, ۇنەمى كيىپ ءجۇرۋدىڭ نەسى ابەس؟ داۋ-دامايى كوپ, اشىق-شا­شىعى كوپ قازىرگى قوعامدا ۇر­پاقتى اداستىرماي بابا جو­لىمەن تاربيەلەيمىن دەگەن­دەر ءۇشىن ۇلتتىق كيىم – باعا جەتپەس بايلىق, تاربيەنىڭ ءوزى. شە­تەلدىكتەر قى­زىققان قازاق كيى­­مى­­نىڭ قادىرىن ءوزى­مىز ءبىلىپ, ءوزى­مىز قولداپ, ءوزىمىز تۇ­تىنا جۇرەيىك...  

           

ماڭعىستاۋ وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار